Programmabegroting 2024

21

Programma 2 Sociaal Domein Programmacoördinator:

R. Letteboer

1. Ontwikkeling binnen dit programma Bestaanszekerheid staat onder druk Bestaanszekerheid is het kunnen vinden van rust en ruimte om je als mens te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving. Voorwaarden voor bestaanszekerheid zijn: voldoende en voorspelbaar inkomen, betaalbaar wonen, toegang tot betaalbare zorg en de mogelijkheid om een financiële buffer op te bouwen voor onverwachte uitgaven. De bestaanszekerheid van veel inwoners staat echter onder druk. We zien een toenemend aantal huishoudens dat leeft in armoede of de kans loopt daarin te belanden. Armoede belemmert mensen om een zinvolle bijdrage aan de samenleving te leveren en te werken aan hun ontwikkeling. Onzekerheid over een dak boven je hoofd, eten op tafel, betaalbare en toegankelijk zorg en een sluitend ‘huishoudboekje’ verminderen het welzijn van inwoners en beperken de mentale ruimte om een weg uit deze situatie te vinden. Het bestaande gemeentelijk armoede- en schuldenbeleid wordt daarom herijkt. De gevolgen van armoede raken het hele sociale en fysieke domein (werk en inkomen, gezondheid, wonen, zorg, welzijn, etc.). We willen daarom met een andere (meer integrale) aanpak dan voorheen, de geldzorgen van onze inwoners aanpakken en inzetten op het bestrijden van armoede en de preventie van schulden. Bij de herijking krijgt het bestrijden van kinderarmoede prioriteit.

Doorontwikkeling Laborijn als sociaal ontwikkelbedrijf In 2024 treedt naar verwachting de wet ‘Participatiewet in balans’ in werking. Dit wetsvoorstel omvat diverse maatregelen om de bestaanszekerheid van onze inwoners (beter) te garanderen, de armoede te bestrijden en in de dienstverlening de menselijke maat te hanteren. Dit in afstemming en samenhang met alle leefgebieden binnen het sociaal domein. Laborijn speelt binnen deze ontwikkeling een belangrijke rol. Het is de bedoeling dat Laborijn zich verder ontwikkelt als sociaal ontwikkelbedrijf. Langs de pijlers inkomenszekerheid en mensontwikkeling biedt zij inwoners de juiste ondersteuning naar de best passende plek. De opdracht aan Laborijn is oorspronkelijk sterk ingegeven vanuit een wettelijk kader (het uitvoeren van de Wet sociale werkvoorziening, Participatiewet en Wet inburgering). Deze verschuift steeds nadrukkelijk naar de ondersteuningsbehoefte van inwoners. De kennis, ervaring en infrastructuur van Laborijn worden op die manier ingezet voor alle inwoners die dergelijke ondersteuning nodig hebben. Transformatie zorglandschap Op het gebied van Jeugdhulp en Wmo werken we in de Achterhoek vanaf 1 juli 2022 met 59 gecontracteerde zorgaanbieders aan de transformatie van het Achterhoekse zorglandschap. Deze zorgaanbieders bieden zorg en ondersteuning aan onze (jeugdige) inwoners en hun gezinnen.

Wij zetten ons samen met zorgaanbieders in om de kwaliteit en betaalbaarheid van de zorg voor onze inwoners (verder) te verbeteren. De eerste contractperiode met de zorgaanbieders is in 2023 geëvalueerd. In 2024 wordt in regionaal verband besloten of en in welke vorm we de contracten, en daarmee de ingang gezette transformatie, met deze aanbieders voortzetten. Verder verstevigen van de laagdrempelige inloopvoorzieningen Op 1 januari 2022 is de doordecentralisatie voor beschermd wonen gestart. In plaats van de centrumgemeenten, voor de regio Achterhoek is dat Doetinchem, worden alle individuele gemeenten stapsgewijs verantwoordelijk voor inwoners die in aanmerking komen voor beschermd wonen. De voorgenomen invoeringsdatum was 1 januari 2024. Zowel het Rijk als gemeenten constateerden medio 2023 dat dit tijdspad, gelet op de fase van parlementaire behandeling waarin het wetsvoorstel zich destijds bevond, te krap is gebleken. De nieuwe streefdatum voor de invoering wordt 1 januari 2025. De voorbereidingen op de nieuwe wet gaan binnen onze gemeente ongewijzigd door. Zo pakken Wmo-consulenten sinds maart 2023 zelfstandig, met ondersteuning vanuit de centrumgemeente Doetinchem, aanvragen voor beschermd wonen op.

De inmiddels gestarte laagdrempelige inloopvoorziening in Aalten en Dinxperlo voor mensen met ggzproblematiek, willen wij in 2024 verder verstevigen door het aantal inloopmomenten te vergroten.

Programma 2 Sociaal Domein

24

Sport als middel voor positieve gezondheid en preventie Sporten en bewegen is een onderdeel van positieve gezondheid en een gezonde leefstijl. In het kader van de transformatie van zorg naar gezondheid is het wenselijk dat alle inwoners de mogelijkheid hebben om te sporten en te bewegen. Er is inmiddels een plan voor het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gemaakt en het beweeg- sport en leefstijl akkoord is herijkt. Een goede integrale uitwerking van GALA vergt, net als het recent afgesloten Integrale Zorgakkoord (IZA), ambtelijke capaciteit. Toekomstbestendig maken van de sportinfrastructuur Er wordt een groot beroep gedaan op het verenigingsleven om inwoners te laten bewegen en mee te laten doen aan de samenleving. Tegelijkertijd neemt het aantal vrijwilligers af en worden de eisen aan verenigingen hoger. Dit betekent dat nieuwe vormen van inhoudelijke en bestuurlijke samenwerking nodig zijn. Verenigingen hebben de gemeente gevraagd om hier een meer actieve rol in te gaan spelen. In 2023 is, onder andere via een ronde langs de verenigingen, onderzocht wat de toekomstige behoefte aan kwaliteit en kwantiteit van accommodaties is, wat verenigingen nodig hebben om hun taken te blijven vervullen en hoe ervoor wordt gezorgd dat de buitenruimte uitnodigt tot bewegen en sporten.

In 2024 willen we van ambitie naar werkelijkheid komen en maken we een start om de onderliggende sportinfrastructuur toekomstbestendig in te richten. Het veranderende zorglandschap De krapte op de arbeidsmarkt, de stijgende kosten en een groter beroep op zorg vanwege de vergrijzing noopt ons anders te kijken naar de inzet van voorzieningen vanuit de Jeugdwet en de Wmo. Zorginnovatie en het inschakelen van de sociale en pedagogische basis zijn nodig, naast meer preventie, samenwerking en inclusie. In 2024 gaan we met onze inwoners het gesprek aan over de toekomst van het zorglandschap. Herijking sociale basis De verbinding tussen de toegang tot hulp en de sociale basis gaan we in 2024 via een driesporenbeleid verder optimaliseren. We willen vindbare, zichtbare en laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning organiseren. De concretisering van een centrale toegang en informatie- en inlooppunten in verbinding met de sociale basis, wordt nader uitgewerkt. Daarbij wordt onder andere gekeken naar een fysiek contactpunt waar burgers met alle vragen binnen kunnen lopen en geholpen worden, maar ook naar de wens om meer toegankelijk te zijn in de kernen. De inwoners kunnen vervolgens dicht bij huis terecht voor de eerste inlichtingen over alle problemen. Uiteraard is daar niet alle dienstverlening direct voorhanden, maar men wordt wel verder geholpen.

Het derde spoor is structurele samenwerking met professionals in de sociale basis. Dit is al in gang gezet maar wordt verder uitgebouwd. Versterking pedagogische basis We gaan in 2024 de pedagogische basis verder verstevigen, ook in het licht van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd en de inrichting van een (regionale) toekomsttuin in Doetinchem. Een dergelijke basis stimuleert de ontwikkeling van kinderen en ondersteunt ouders bij het opvoeden. Een stevige basis draagt bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien en helpt bij het omgaan met alledaagse problemen. De pedagogische basis bestaat uit alle contacten, sociale relaties en leefomgevingen die bijdragen aan het opgroeien van kinderen. Dat zijn bijvoorbeeld buren, vrienden, leerkrachten, medewerkers van de opvang en sporttrainers. Iedereen heeft een rol: als samenleving vormen we samen het fundament voor opgroeien. Niet alleen professionals, maar alle mensen om kinderen heen’. Het versterken van de pedagogische basis stimuleert het normaliseren en vermindert het medicaliseren en problematiseren. Het maken van afspraken over de provinciale/regionale taakverdeling rondom asielopvang In maart 2023 heeft het kabinet het wetsvoorstel ‘Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvang’ (Spreidingswet) voor behandeling aangeboden aan de Tweede Kamer.

Deze wet moet mede de basis vormen om de opvangcrisis structureel het hoofd te kunnen bieden en is bedoeld om de asielopvang op basis van objectieve criteria beter over het land te spreiden, zodat de lasten worden verdeeld. Gemeenten kunnen binnen hun provincies onderling afspraken maken over wie wat doet en over eventuele gezamenlijke aanpak hierin. Om dit proces, ook in relatie tot de opvang en huisvesting van andere groepen (bijvoorbeeld de Oekraïners), in goede banen te leiden worden (mede daarvoor) provinciale regietafels ingesteld. Ook in de Achterhoek is een regionaal bestuurlijk overleg gestart, wat weer rapporteert aan de provinciale regietafel. In Gelderland is besloten zoveel mogelijk uit te gaan van de opgave die in de wet wordt opgenomen. De spreidingswet wordt naar verwachting op zijn vroegst op 1 januari 2024 ingevoerd. Al is het halen van deze datum door de val van het kabinet onzeker geworden. Het is lastig voor gemeenten om vooruitlopend op de wet al aan de slag te gaan, omdat nog niet bekend is hoe gemeenten de wet moeten uitvoeren. De wet is bovendien politiek omstreden, waardoor het niet zeker is dat de wet er ook daadwerkelijk in de voorgestelde vorm komt. Daarnaast is de verwachting dat de taakstelling voor wat betreft de huisvesting van statushouders het komend jaar wederom stijgt.

Programma 2 Sociaal Domein

25

Het versterken van de samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid We zien veel ontwikkelingen op het gebied van zorg en veiligheid, zowel op casus- als beleidsniveau. Een goede samenwerking met externe partners, zoals de politie, Veilig Thuis, woningstichting en zorgaanbieders, is daarbij cruciaal. We zetten via een pilot extra middelen in om de samenwerking met onze externe (keten)partners verder te intensiveren en te optimaliseren. In de tweede helft van 2024 wordt deze pilot geëvalueerd. Het komen tot een nota mantelzorg Mantelzorg is een belangrijk onderwerp in de nota Sociaal Domein. Er is veel aandacht voor het vroegtijdig bereiken van (jonge) mantelzorgers en het verbeteren van de vindbaarheid van mantelzorgondersteuning. In 2024 wordt een nota opgesteld ter ondersteuning van mantelzorgers met specifieke aandacht daarin voor jonge mantelzorgers. Regionaal samenwerken binnen het programma Vrijheid De gemeenten in de Achterhoek, Liemers en de Duitse grensgemeenten werken in 2024, net als in 2023, samen binnen het regioprogramma Vrijheid. Dit is een vervolg op het programma Gelderland Herdenkt/75 jaar bevrijding. Het programma bestaat uit gezamenlijke projecten die binnen een viertal thema’s worden uitgevoerd met als doel verbinding en verankering van de vrijheid. De thema’s zijn: Vrijheidsmaaltijden, Vrijheidsroute, Verbindend Licht en Ode aan de Vrijheid.

De gemeente Aalten is penvoerder voor dit programma. De kosten worden gedekt door een subsidie van de provincie en de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Crossfire De twee brandweerposten Suderwick en Dinxperlo liggen op slechts 2,3 km rijafstand van elkaar. Een gezamenlijke locatie van de brandweer en de Feuerwehr wordt als een innovatieve oplossing gezien om aanzienlijke veiligheidsvoordelen voor de grensregio te creëren en tegelijkertijd de Europese gedachte uit te dragen. Het leidt uiteindelijk tot een kostenbesparing doordat er minder brandweerposten gebouwd hoeven te worden in de grensstreek. Er is meer personeelspotentieel beschikbaar en op dagelijkse basis samenwerken leidt tot kwaliteitsverbetering bij de gezamenlijke inzet. Over de daadwerkelijke verdeling van de kosten worden nog nadere afspraken gemaakt. 2. Welke concrete doelstellingen zijn er? *: betreffen onderwerpen uit het uitvoeringsprogramma 2022 – 2026 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij: Deurgaon!. Thema/Doelstelling Actie 2024 1 Armoedebeleid *2i, 3l December 2024 - Het huidige armoedebeleid is herijkt, Herijking armoedebeleid. waarmee de bestaanszekerheid van onze inwoners wordt versterkt. 2 Participatie December 2024 - Alle inwoners met een ParticipatieDoorontwikkeling Laborijn. wet-uitkering hebben een actief traject en aanbod om ontwikkeling mogelijk te maken.

3 Beschermd wonen *3c December 2024 - We gaan het aantal inloopmomenten Het versterken van de laagdrempelige inloop- van de laagdrempelige inloopvoorzieningen voor menvoorzieningen voor mensen met ggzsen met ggz-problematiek verder uitbreiden. problematiek. 4 Leefstijlakkoord *5e December 2024 - Op basis van het onderzoek en advies Inwoners (meer) laten bewegen en mee te uit 2023, een start maken met het toekomstbestendig laten doen aan de samenleving. inrichten van de sportinfrastructuur in onze gemeente. 5 Sociale en pedagogische basis *3f December 2024 - We gaan met inwoners het gesprek Het versterken van de sociale en pedagogiaan over de toekomst van het zorglandschap. sche basis. 6 Ouder worden in Aalten *3a December 2024 - We willen de samenwerking rondom Veerkrachtig ouder worden. ouderen verder faciliteren. Met specifieke inzet op de onderdelen: meer ouderen mee laten doen, valpreventie, (extra) ontmoetingsplekken en diversiteit in wonen. 7 Sociale Basis *3f December 2024 - Er is vindbare, zichtbare en laagHet optimaliseren van de verbinding tussen drempelige toegang tot hulp en ondersteuning georgade toegang tot hulp en de sociale basis. niseerd. De concretisering van een centrale toegang en informatie- en inlooppunten in verbinding met de sociale basis, is daarbij nader uitgewerkt.

8 Pedagogische basis *3d December 2024 - We gaan samen met onze partners De ontwikkeling van kinderen stimuleren en initiatief nemen om de pedagogische basis, en ook de ouders ondersteunen bij het opvoeden. verbinding tussen de toegang tot de jeugdzorg en de pedagogische basis, verder te verstevigen. Programma 2 Sociaal Domein

26

9

10

11

12

13

Thema/Doelstelling Vrijheid Het bewustzijn van vrijheid vergroten.

Ondersteuning mantelzorgers *3h Het vroegtijdig bereiken van (jonge) mantelzorgers en de vindbaarheid van de mantelzorgondersteuning verbeteren. Zorg en veiligheid *6i Het intensiveren en optimaliseren van de samenwerking met onze externe partners op het gebied van zorg en veiligheid. Zwemwater *5d Komen tot een visie op zwemwater binnen de gemeente.

Crossfire *6g Het afronden, inclusief verwerving, van de locatiekeuze voor een gezamenlijke brandweerpost.

Programma 2 Sociaal Domein

Actie 2024 December 2024 - We geven als penvoerder uitvoering aan het Regioprogramma Vrijheid 2023/2024. Dit mede ter voorbereiding op het jaar 2025, waarin we samen 80 jaar vrijheid vieren. September 2024 - We gaan een nota opstellen voor verdere ondersteuning van mantelzorgers, met specifieke aandacht daarin voor jonge mantelzorgers. Oktober 2024 - De lopende pilot wordt geëvalueerd, waarbij wordt bepaald op welke wijze de samenwerking naar de toekomst toe het beste wordt geborgd. December 2024 - We werken de startnotitie over de toekomst van zwemwater in onze gemeente verder uit. Het college is voornemens om voor 2026 een visie te formuleren en antwoord te hebben op een aantal vraagstukken. Maart 2024 - Het benodigde proces wordt door de aangestelde projectleider projectmatig doorlopen op basis van een gemeenschappelijk projectplan en bijbehorende projectorganisatie.

27

3. Overzicht middelen per taakveld Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: bedragen x € 1.000 Raming na Werkelijk Begroot Begroot Begroot Begroot wijziging 2022 2024 2025 2026 2027 Programma 2 Sociaal Domein 2023 Baten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdzorg begeleiding Jeugdzorg behandeling Jeugdzorg dagbesteding Jeugdzorg zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Totaal baten

Programma 2 Sociaal Domein

-716 -21 -38 0 -21 -459 -60 -6 -12 -33 0 -796 -62 -4.340 0 -5 -38 -246 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -92 0 0 0 0 0 0 -6.945

-52 -1 -19 0 -24 -875 -26 -304 -12 -73 0 -175 -60 -4.441 0 0 0 0 -255 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -40 -6.357

-47 -2 -20 0 -35 -337 -22 0 -11 -13 0 -1.032 -39 -5.044 0 0 0 0 -250 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -128 -6.980

-47 -2 -20 0 -35 -337 -22 0 -10 -13 0 -1.039 -42 -5.213 0 0 0 0 -97 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -128 -7.005

-47 -2 -20 0 -35 -337 -17 0 -9 -13 0 -987 -46 -5.321 0 0 0 0 -445 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -68 -7.347

-47 -2 -20 0 -35 -337 0 0 -8 -13 0 -697 -23 -5.425 0 0 0 0 -445 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -7.052

28

3

Programma 2 Sociaal Domein

Werkelijk 2022

Raming na Begroot Begroot Begroot Begroot wijziging 2024 2025 2026 2027 2023

Lasten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Inkomensregelingen WSW en beschut werk Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Huishoudelijke hulp (Wmo) Begeleiding (Wmo) Dagbesteding (Wmo) Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18Jeugdzorg begeleiding Jeugdzorg behandeling Jeugdzorg dagbesteding Jeugdzorg zonder verblijf overig Pleegzorg Gezinsgericht Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf Gesloten plaatsing Geëscaleerde zorg 18+ Beschermd wonen (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Geëscaleerde zorg 18Jeugdbescherming Jeugdreclassering Volksgezondheid Totaal lasten

1.839 1.945 624 12 1.325 1.408 153 259 310 125 582 3.545 886 9.439 9.354 523 971 3.976 0 0 0 0 6.915 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 72 0 0 1.357 0 0 1.075 46.695

2.935 2.070 694 13 1.261 1.871 162 559 334 174 570 4.479 1.172 9.822 6.063 508 1.051 0 3.782 3.646 146 29 0 3.379 1.878 180 24 314 14 2.070 49 211 6 0 156 5 0 440 49 1.224 51.340

2.175 2.211 833 8 981 1.393 169 307 361 136 589 4.601 2.321 9.017 6.543 509 1.161 0 4.191 3.736 27 5 0 2.572 254 116 0 231 0 1.802 1.842 291 1.216 0 0 0 0 433 32 1.321 51.384

2.175 2.172 833 8 1.126 1.393 154 284 360 125 570 4.557 2.321 9.292 6.284 525 1.131 0 4.191 3.736 27 5 0 2.572 254 116 0 231 0 1.802 1.842 291 1.216 0 0 0 0 433 32 1.337 51.395

2.195 2.265 832 8 1.118 1.393 149 289 359 130 570 4.478 2.316 9.279 5.922 542 1.131 0 4.191 3.736 27 5 0 2.572 254 116 0 231 0 1.802 1.842 291 1.216 0 0 0 0 433 32 1.287 51.011

2.116 2.370 832 8 1.113 1.393 132 289 358 131 570 4.188 2.316 9.453 5.718 551 1.131 0 4.191 3.736 27 5 0 2.572 254 116 0 231 0 1.802 1.842 291 1.216 0 0 0 0 433 32 1.239 50.656

Totaal programma 2 Sociaal Domein

39.750

44.983

44.404

44.390

43.664

43.604

Toelichting op de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2024 en volgende jaren. Brede SPUK-regeling De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten beschikbaar gesteld voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis voor de periode van 1 januari 2023 tot en met 31 december 2026. Voor bovengenoemde periode krijgt Aalten een specifieke uitkering van maximaal € 1,9 miljoen. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. De Brede SPUK-regeling is voor alle gemeenten in werking gesteld om diverse afspraken uit te kunnen voeren. Deze afspraken zijn vastgelegd in het Hoofdlijnen Sportakkoord II en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze bedragen zijn onder de diverse taakvelden opgenomen. Programma 2 Sociaal Domein

29

Bestuur Voor zowel de Leader-projecten als de Regiodeal zijn budgetten beschikbaar gesteld ten laste van de algemene reserve. Het restant van deze beschikbaar gestelde budgetten worden jaarlijks opnieuw opgevoerd. Hierdoor zijn deze budgetten in de begrote cijfers van 2023 eenmalig hoger. Tot en met 2023 hadden we jaarlijks € 246.000 opgenomen voor de dotatie aan de voorziening pensioen en wachtgeld wethouders samen. Bij de jaarrekening 2022 hebben we de voorziening voor wachtgeld vrij laten vallen, omdat er geen aanspraak op werd gemaakt. Voor de zittende wethouders mag pas een voorziening worden gevormd wanneer zij daadwerkelijk aanspraak maken op het wachtgeld. Daarnaast is de dotatie aan de pensioenvoorziening afhankelijk van het aantal (oud)wethouders dat per einde boekjaar recht heeft op pensioen, het standaardtarief rekenrente van de DNB en de sterftetabellen per einde boekjaar. Aangezien deze drie variabelen niet te begroten zijn en zowel positieve als negatieve effecten kunnen hebben, is besloten alleen jaarlijks op basis van werkelijkheid in de jaarrekening te verantwoorden. In verband met de gemeenteraadsverkiezingen (stemwijzer, integriteitsonderzoeken, opleidingskosten nieuwe raadsleden en dergelijke) is voor 2026 eenmalig budget van € 20.000 opgenomen. Het rijk heeft vanaf 2022 zowel structurele als incidentele middelen voor de Woo beschikbaar gesteld.

Deze incidentele middelen ter hoogte van € 59.000 krijgen we tot en met 2026. Dit verklaart de daling in 2027. Crisisbeheersing en brandweer De gemeentelijke bijdrage voor de VNOG stijgt in 2024 met € 88.000 door de loon- en prijsstijging. De vorig jaar door meerdere gemeenteraden ingediende zienswijze tegen de demarcatie heeft ertoe geleidt dat de extra kosten voor Aalten met € 18.000 naar beneden zijn bijgesteld. In eerdere kadernota’s en begrotingen is al aangegeven dat de kapitaallasten van de VNOG dusdanig gaan stijgen, dat deze op enig moment niet meer gedekt kunnen worden door een onttrekking aan de beschikbare egalisatiereserve. Hierdoor is een verhoging van de gemeentelijke bijdrage op termijn noodzakelijk. Deze stijging is nu voorzien voor 2026 (€ 94.000) en 2027 (€ 159.000). Crossfire is de benaming voor een onderzoek naar de mogelijke grensoverschrijdende samenwerking van de brandweerkorpsen uit Suderwick en Dinxperlo. Medio 2023 is de locatiekeuze van deze grensoverschrijdende brandweerkazerne (voorlopig) afgerond en zijn de verwervingsonderhandelingen gestart; dit proces wordt naar verwachting in 2024 afgerond. Parallel hieraan wordt onderzocht wat de stichtingskosten van de brandweerpost zijn bij realisatie aan Nederlandse dan wel aan Duitse kant van de grens. Tezamen vormt dit de input voor de definitieve locatiekeuze.

Voor deze voorbereidende werkzaamheden wordt in 2024 een werkbudget van € 25.000 opgenomen. Openbare orde en veiligheid Vanaf 2024 worden meer loonkosten aan dit taakveld doorberekend in verband met de uitbreiding op het gebied van toezicht en handhaving en de gestegen loonkosten. Openbaar basisonderwijs Geen afwijkingen. Onderwijshuisvesting In de lijn met afspraken die met de schoolbesturen en de stichting TWAO in het verleden zijn gemaakt, heeft de raad in 2020 € 1.000.000 beschikbaar gesteld voor het treffen van duurzaamheidsmaatregelen in de Aaltense schoolgebouwen. Dit geld is alleen bestemd voor schoolgebouwen die niet worden bekostigd vanuit de reguliere zorgplicht die de gemeente wettelijk heeft ten aanzien van de schoolgebouwen. Het budget eind 2022 ter hoogte van € 304.000 is overgeheveld naar 2023 en is beschikbaar voor 2023 (en volgende jaren). Fase 1 van het IHP, de Triangel laag, is vanaf 2025 meegenomen in deze begroting. In het IHP is afgesproken dat, in het geval dat er extra m2 gebouwd worden voor kinderopvang organisaties, ze dit tegen een kostendekkende huurovereenkomst huren van de gemeente. Daarnaast valt de huidige kapitaallast van de Triangel hoog vrij na afwaardering van het pand, dit zorgt structureel ook voor dekking van de nieuwe kapitaalslast.

Tevens wordt deze investering gedekt door de toevoeging aan de reserve Huisvesting onderwijs met € 150.000 te verlagen. Deze dekking valt binnen het taakveld Mutaties reserves. Op dit taakveld zorgt het voor een verhoging van de lasten van € 150.000, maar per saldo heeft het geen effect. Onderwijsbeleid en leerlingzaken Het onderwijsachterstandenbeleid (OAB) is een budgettair neutrale regeling. De niet gebruikte gelden uit het afgesloten tijdvak 2019-2022 ter hoogte van € 171.000 hebben we op basis van de regelgeving meegenomen naar 2023. Voor het inhalen van COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen (de zogenaamde NPO-middelen) hebben we over de jaren 2021 tot en met 2023 gelden ontvangen die we mogen besteden tot en met 2025. De overgebleven gelden hevelen we jaarlijks over naar het volgende boekjaar. In 2023 is hiervoor € 392.000 opgenomen. Deze twee samen verklaren de daling aan zowel de baten- als de lastenkant. Programma 2 Sociaal Domein

30

Sportbeleid en activering Geen afwijkingen. Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Wij zijn penvoerder voor het programma Vrijheid voor de regio Achterhoek/Liemers. Hiervoor hebben we zowel aan de baten- als aan de lastenkant € 300.000 opgenomen in 2023. De Koppelkerk ontvangt een jaarlijkse budgetsubsidie. Dit is bij de vaststelling van de cultuurnota “Een warm bad voor cultuur” in 2019 besloten. De Koppelkerk heeft de afgelopen jaren een enorme groei doorgemaakt. De groei brengt met zich mee dat een verdere professionalisering van de organisatie nodig is. Het afgelopen jaar bleek als gevolg van langdurige ziekte van de directeur ook dat de organisatie kwetsbaar is. De Koppelkerk heeft veel vrijwilligers. Om het werk van de vrijwilligers in goede banen te leiden is een stevig professionele basis van de organisatie nodig. Een van de stappen hierin is de aanstelling van een zakelijk leider. Daarnaast zijn betaalde krachten nodig op een aantal cruciale functies zoals: PR, ICT-beheer, administratie en vrijwilligers-coördinatie. De Koppelkerk heeft de afgelopen jaren laten zien dat er sprake was van een gezond financieel beleid. Echter door de langdurige ziekte van de directeur en de bijbehorende perikelen heeft men flink ingeteerd op de financiële buffer. Ook is de Koppelkerk getroffen door kostenstijgingen als gevolg van de hoge energieprijzen.

Naast de professionaliseringsslag die gemaakt moet worden is ook de inventaris deels toe aan onderhoud, herstel of vervanging. Hiervoor is een meerjaren-investeringsplan opgesteld. Om beide ontwikkelingen te kunnen bekostigen is een hoger subsidiebedrag nodig van € 28.000 per jaar. De Koppelkerk verwacht door de professionaliseringslag zelf ook extra inkomsten te kunnen generen door in te zetten op een brede sponsoractie, geactualiseerde PR-strategie en bovenlokale projectsubsidies. In de loop van 2024 wordt bezien welke invloed deze ontwikkelingen en inspanningen hebben gehad op de financiële toekomst van de Koppelkerk en in hoeverre structurele herziening van de jaarlijkse budgetsubsidie nodig is. Dit ook mede in relatie tot andere culturele gesubsidieerde organisaties. Musea Geen afwijkingen. Cultureel erfgoed Het provinciale budget voor de monumentensubsidie wordt jaarlijks vastgesteld en is voor 2024 nog niet bekend. In 2023 is hiervoor zowel aan de baten- als aan de lastenkant € 55.000 opgenomen. Media De daling in 2025 komt omdat voor de vorming van een streekomroep tot en met 2024 € 19.000 is opgenomen. Samenkracht en burgerparticipatie Van 2024 tot en met 2026 zijn de Brede SPUK-gelden voor mantelzorg, combinatiefuncties, één tegen eenzaamheid, valpreventie, mentale gezondheid en versterking sociale basis onder dit taakveld opgenomen.

Daarnaast zijn de geraamde baten en lasten inzake de voorzieningen aan inburgeringsplichtigen conform de begroting van Laborijn hier opgenomen. Deze zijn voor ons budgettair neutraal. Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Aan zowel de baten- als de lastenkant is in 2023 € 38.000 opgenomen voor het koploperproject. Van 2024 tot en met 2026 zijn de Brede SPUK-gelden voor Welzijn op Recept onder dit taakveld opgenomen. De doorberekende loonkosten zijn ruim € 1.200.000 hoger. In het verleden werden de uren van de consulenten doorbelast aan de taakvelden voor Wmo en jeugd, maar die taakvelden zijn bedoeld voor dienstverlening aan de cliënten zelf. Onze consulenten houden zich bezig met de loketvoorziening gericht op het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juist vorm van individuele ondersteuning. Vandaar dat we deze loonkosten nu hier verantwoorden. Inkomensregelingen De mutatie aan de batenkant wordt volledig veroorzaakt door de schommelingen in de verwachte BUIGgelden over de jaren. Vanaf 2023 hebben we dit conform de Laborijnbegroting budgettair neutraal opgenomen. Aan de lastenkant staan de uitvoeringslasten van Laborijn, die eveneens zijn opgenomen conform de begroting van Laborijn. Deze uitvoeringskosten zijn gestegen ten opzichte van de meerjarenraming 2023 als gevolg van loon- en prijsstijgingen en niet beïnvloedbare ontwikkelingen.

Zo waren de nieuwe CAOgemeenten met een aanpassing van de lonen van het ambtelijk personeel met gemiddeld 7% en de toename van de energieprijzen voor gas en elektra met ruim 300% nog niet meegenomen in de oorspronkelijke begroting. Vanaf 2024 wordt de uitvoering van de Wet Inburgering 2021 onderdeel van de gemeenschappelijke regeling. De financiële effecten hiervan zijn ook verwerkt in deze uitvoeringslasten. Onze bijdrage voor 2024 komt uit op € 2.414.000. In 2023 zijn uitgaven voor de energietoeslag en de maatwerkregeling voor ondersteuning sociaal maatschappelijke organisatie begroot, dit verklaart de daling in 2024. Programma 2 Sociaal Domein

31

WSW en beschut werk In dit taakveld valt alleen het van het Rijk ontvangen budget voor de SW dat één op één wordt doorbetaald aan Laborijn. Uit de Meicirculaire 2023 blijkt dat wij een groter aandeel uit het macrobudget krijgen. Dit is in de cijfers vanaf 2024 reeds verwerkt (€ 6.212.000), maar het budget voor 2023 moet nog op niveau worden gebracht (nu nog € 6.059.000, volgens meicirculaire € 6.422.000). Hierdoor stijgt het budget nu ten opzichte van 2023. In de loop van de jaren laat dit budget een daling zien als gevolg van een lager bedrag per SWmedewerker en een daling van het SW-bestand. Arbeidsparticipatie Het re-integratiebudget is opgenomen conform de begroting van Laborijn. Deze laat een kleine jaarlijkse stijging zien. Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Vanaf 2025 geldt er weer een inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de hulp-op-maat voorzieningen die in het kader van de Wmo worden verstrekt. Bij de invoering van het abonnementstarief een aantal jaren geleden is het aantal aanvragen voor aangepaste fietsen en scootmobielen toegenomen. We verwachten dat met de (her)invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage het aantal aanvragen weer afneemt. Inwoners met een hoog inkomen die een hoge eigen bijdrage gaan betalen, gaan naar verwachting hun hulpmiddel zelf aanschaffen.

Om deze reden voeren we vanaf 2025 een besparing door van 15% (€ 30.000) op de vervoersvoorzieningen. Maatwerkdienstverlening 18+ Vanaf 2023 is dit in verband met de BBV-wijziging uit elkaar getrokken in Huishoudelijke hulp (Wmo), Begeleiding (Wmo), Dagbesteding (Wmo) en Overige maatwerkvoorzieningen (Wmo) De doorberekende loonkosten zijn vanaf 2024 € 478.000 lager. In het verleden werden de uren van de consulenten doorbelast aan de taakvelden voor Wmo, maar deze taakvelden zijn bedoeld voor dienstverlening aan de cliënten zelf. Onze consulenten houden zich echter bezig met de loketvoorziening gericht op het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juist vorm van individuele ondersteuning. Vandaar dat we deze loonkosten nu op het taakveld toegang en eerstelijnsvoorzieningen verantwoorden. Daarnaast zijn op deze taakvelden afwijkende indexeringen gebruikt, zie hiervoor het financieel overzicht. Maatwerkdienstverlening zorg 18Vanaf 2023 is dit in verband met de BBV-wijziging uit elkaar getrokken in Jeugdzorg begeleiding, Jeugdzorg behandeling, Jeugdzorg dagbesteding, Jeugdzorg zonder verblijf overig, Pleegzorg, Gezinsgericht, Jeugdhulp met verblijf overig, Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf, Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf en Gesloten plaatsing. De doorberekende loonkosten zijn vanaf 2024 € 600.000 lager.

In het verleden werden de uren van de consulenten doorbelast aan de taakvelden voor Jeugdzorg, maar deze taakvelden zijn bedoeld voor dienstverlening aan de cliënten zelf. Onze consulenten houden zich echter bezig met de loketvoorziening gericht op het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juist vorm van individuele ondersteuning. Vandaar dat we deze loonkosten nu op het taakveld toegang en eerstelijnsvoorzieningen verantwoorden. Daarnaast zijn op deze taakvelden afwijkende indexeringen gebruikt, zie hiervoor het financieel overzicht. Geëscaleerde zorg 18+, Beschermd wonen (Wmo) en Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Van centrumgemeente Doetinchem ontvangen wij jaarlijks ons aandeel in de overschotten van beschermd wonen. Deze gelden worden gebruikt voor scholing van eigen medewerkers, expertiseontwikkeling, het (her)ontwikkelen van de sociale basis voor mensen met ggz-problematiek, het vormgeven van lokale toegang beschermd wonen en het opvangen van de verwachte tekorten. Het resterende budget wordt jaarlijks overgeheveld. Voor 2023 staat hiervoor incidenteel € 151.000 in de budgetten. Geëscaleerde zorg 18-, Jeugdbescherming en Jeugdreclassering De doorberekende loonkosten zijn vanaf 2024 € 48.000 lager.

In het verleden werden de uren van de consulenten doorbelast aan de taakvelden voor Jeugd, maar deze taakvelden zijn bedoeld voor dienstverlening aan de cliënten zelf. Onze consulenten houden zich echter bezig met de loketvoorziening gericht op het identificeren van eigen kracht en het geleiden naar de juist vorm van individuele ondersteuning. Vandaar dat we deze loonkosten nu op het taakveld toegang en eerstelijnsvoorzieningen verantwoorden. Daarnaast zijn op deze taakvelden afwijkende indexeringen gebruikt, zie hiervoor het financieel overzicht. Volksgezondheid Van 2024 tot en met 2026 zijn de Brede SPUK-gelden voor Gezondheidsachterstand, Kansrijke Start, Overgewicht Obesitas, Regionale preventie, OKO en alcohol en Leefomgeving onder dit taakveld opgenomen. De gemeentelijke bijdrage voor de GGD neemt in 2024 toe met € 29.000. Onze bijdrage loopt in de volgende jaren op tot een toename van € 88.000 in 2027. Programma 2 Sociaal Domein

32

Programma 3 Bedrijfsvoering Programmacoördinator:

D.J. den Hengst

1. Ontwikkelingen binnen dit programma Uitbreiding e-diensten De e-diensten worden verder uitgebreid aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld burgerzaken. Waar deze vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we deze zelf. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken met een hoge gebruiksvriendelijkheid en snelle afhandeling van de vragen van onze inwoners of andere klanten. Uitbreiding van e-diensten leidt tot goed gecoördineerde processen en snelle en efficiënt uitgevoerde dienstverlening, waardoor goede resultaten worden bereikt, zowel voor het publiek als voor de organisatie. Het is tevens een samenspel tussen vakspecifieke teams; het team automatisering en het team specialisten. Dit is geen afgebakend project met een vaste begin- en eindtijd, maar een continu proces. Bij de uitbreiding van ediensten wordt gebruik gemaakt van vakspecifieke software, zelf ontwikkelde oplossingen of een combinatie daarvan. Ook werken meerdere teams samen aan het project. Dit alles maakt dat er geen specifiek en een bepaald budget voor is op te nemen, het is een continu proces van verbetering, aanpassing en vernieuwing. Digitalisering aktes In 2024 starten we met de digitalisering van de aktes geboorte, huwelijk en overlijden.

Door dit proces te digitaliseren kunnen we de aktes efficiënter opslaan en beheren. Zo zijn er minder handmatige handelingen en minder papier nodig. De aktes zijn geschikt voor duurzame opslag. Schade als gevolg van eventuele inktschade is er niet meer zodat de akte in de toekomst leesbaar blijft. Europees Parlement De verkiezing van de leden van het Europees Parlement wordt eens in de 5 jaar gehouden. De volgende verkiezing voor de Nederlandse leden in het Europees Parlement vindt plaats op 6 juni 2024. Opstellen Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan (DMJOP) Vanuit Gebouwenbeheer worden de voorliggende meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) geactualiseerd en zal er gekeken worden naar het (verder) verduurzamen van het vastgoed. Onze schoolgebouwen worden hierin meegenomen. Om geen onnodige kosten te maken voor de actualisering zal er door team gebouwenbeheer eerst een strategisch integraal accommodatieplan gemeentelijk vastgoed worden opgesteld. Aan de hand van deze koers zal er vervolgens een DMJOP worden opgesteld voor al het maatschappelijk vastgoed dat bij de gemeente in beheer is en blijft. Verduurzaming gemeentelijke vastgoed Het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed is een doorlopend proces. Vanuit de overheid zijn er regels opgesteld in de zgn. erkende maatregelenlijst. Dit zijn maatregelen welk een terugverdientijd hebben van 5 jaar.

Deze lijst wordt regelmatig geactualiseerd en het zijn maatregelen die bedrijven en overheden verplicht zijn om uit te voeren. Daarnaast zijn er natuurlijk grootschaligere acties die ten grondslag liggen aan het verduurzamen van ons gemeentelijke vastgoed. Zo heeft de gemeente Aalten in 2023 deelgenomen aan het project ‘Klimaatklaar’ van de Provincie Gelderland. Hierbij worden gemeentelijke organisaties met een inwonersaantal tot 30.000 inwoners ondersteund bij het opstellen van plannen voor het verduurzamen van vastgoed. Voor dit project zijn 3 locaties, waarvan de verwachting is dat zij de komende 15 jaar nog in gemeentelijk bezit zijn/blijven aangedragen. De drie gemeentelijke locaties; Gemeentehuis Markt 7, Gemeentekantoor Hofstraat 8 en de Eurohal Europastraat 2, zijn onder de loep genomen. Naast het langdurig gemeentelijk bezit, zijn deze locaties gekozen omdat op deze locaties het energieverbruik het hoogst ligt en er met het verduurzamen van de gebouwen grote voordelen behaalt kunnen worden. De businesscases zullen dienen als input voor de verder uitwerking van het verduurzamen van ons gemeentelijk vastgoed in 2024. Voor een groot onderhoudsproject aan de Ahof wordt in samenwerking met een externe adviseur gewerkt aan verduurzamingsplannen.

Voor de medefinanciering van dit project wordt gezocht na een cofinanciering bij de DUMAVA (subsidieregeling duurzaam maatschappelijk vastgoed) van de rijksoverheid en een erfgoeden monumentensubsidie bij de provincie Gelderland.

Programma 3 Bedrijfsvoering

34

Gemeentelijke Huisvesting Opvang Oekraïense vluchtelingen Team gebouwenbeheer is nauw betrokken bij de huisvesting en opvang van Oekraïense vluchtelingen, dit zal ook in 2024 worden voortgezet. Ze zijn betrokken bij het zoeken naar huisvestingslocaties, het opstellen van overeenkomsten met zowel verhuurders als vluchtelingen en zijn het dagelijks aanspreekpunt voor huisvestingszaken van de gemeentelijke opvanglocaties. Voortgang cloudtransitie De digitale ontwikkelingen gaan in een hoog tempo. De jaren 2023 en 2024 staan in het teken van de verdere omzetting van pakketten naar de cloud. De softwarepakketten gaan draaien op de servers van de leverancier en hierdoor worden nieuwe versies en onderhoud (denk aan beveiligingsupdates) sneller gerealiseerd. In 2024 zal ons zaaksysteem Join Zaak en Document en ons tijdsregistratie-systeem zijn overgezet. In 2024 zullen de eerste pilots draaien waarbij onze softwareprogramma’s worden gestart buiten de standaard werkomgeving (Citrix). De ontwikkelingen gaan zo hard dat die extra schil in de toekomst niet meer nodig is. Internet en een digitaal apparaat en gebruikersrechten zijn dan voldoende. Hiermee wordt het voor de eindgebruiker eenvoudiger en nog locatieonafhankelijker om de werkzaamheden uit te voeren. Omgevingswet De inwerkingtreding van de Omgevingswet is 1 januari 2024.

Vanaf 2024 gaan we dus live met de verwerking van de omgevingsvergunningen in samenwerking met het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Daarmee is het project Omgevingswet niet klaar. In 2024 worden de processen voor de omgevingsvergunningen, toepasbare regels en koppelingen verder bijgesteld en ontwikkeld. Hybride werkomgeving Het hybride werken is voor de meeste medewerkers een blijvende situatie geworden. De vergader-locaties in de gemeentelijke gebouwen zijn nu zo ingericht dat altijd ook online aan de vergadering deelgenomen kan worden. In 2024 zullen de werkplekken en werkplekindeling zijn afgestemd op het hybride werken. Ook zullen dan de eerste pilots lopen met het integreren van de telefonie in Microsoft Teams. Hierdoor wordt er voor het bellen en videobellen één omgeving gebruikt. Met het hybride werken start ook het adoptietraject van de digitale Microsoft-programma’s. Welk programma en softwarepakket past het beste bij mijn werkzaamheden en bij mijn integrale projecten (Teams, Sharepoint, Onenote, Onedrive). En wat is de relatie tussen de pakketten en hoe gebruik ik ze optimaal. Hierbij gaat het niet om technische koppelingen, maar om een adoptietraject van nieuwe producten met veel kennisoverdracht aan de medewerkers. Informatieveiligheid en privacy De gemeente Aalten heeft landelijke regelgeving te volgen op het gebied van informatiebeveiliging en privacy.

In de eerste plaats is dit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Deze baseline (die overeenkomst kent met ISO 27001/27002) is feitelijk een normenkader voor informatiebeveiliging. Het geeft weer waaraan organisaties of systemen moeten voldoen wanneer informatiebeveiliging goed is neergezet. Deze kunnen procesmatig zijn (bewustwording, het hanteren van procedures rondom in- en uitdiensttreding, hanteren en controleren van toegangsrechten tot informatiesystemen), fysiek (afschermen van ruimtes met toegangscontrole) of juist technisch (beveiliging van ICT-systemen en netwerken, veiligheidsmaatregelen om virussen en malware te voorkomen). Naast de BIO dienen we de wetgeving van de AVG te volgen. Hierin staan voorschriften die ervoor moeten zorgen dat we niet onnodig privacygevoelige informatie van medewerkers of inwoners opslaan of delen. Ook geeft het weer hoe om te gaan met fouten (zoals datalekken), wat rechten van betrokkenen zijn (inzageverzoek) en hoe toezicht wordt uitgeoefend door de Functionaris Gegevensbescherming. Op beide vlakken is continue aandacht en verbetering nodig. We zijn immers een organisatie in beweging. In 2023 hebben we een nieuwe applicatie in gebruik genomen. Deze helpt ons om het grote aantal applicaties dat in de gemeente Aalten in gebruik is in beeld te houden.

Per applicatie is het uiteindelijk de bedoeling ook in beeld te hebben (a) wat de gevoeligheid van de gebruikte informatie is en (b) welke beveiligingsmaatregelen daarop passend zijn en ook daadwerkelijk zijn genomen. Deze monitoring biedt ons uiteindelijk de middelen om verbetertrajecten op te stellen en hierop te monitoren. De applicatie is kortgeleden in gebruik genomen en wordt stapsgewijs aangevuld in 2024. Daarnaast blijven we aandacht geven aan awareness. Onze teammanagers gaan, met hulp van CISO (Chief information Security Officer) en ISO, meer aandacht vragen voor “digitale hygiëne”, ofwel het veilig omgaan met digitale middelen. Onze privacy officer werkt hierop mee, door nieuwe collega’s in korte sessies wegwijs te maken in een veilige manier van werken en omgaan met gevoelige informatie. In 2023 is het projectbureau opgezet. De doelstelling is om vanuit Informatieveiligheid hiermee nauwer samen te werken. Op die manier is op nieuwe projecten (indien van toepassing) direct vanaf het begin de juiste aandacht voor informatiebeveiliging en privacy. Regionaal intensiveren van de samenwerking op informatieveiligheid door actieve kennisuitwisseling bij de CISO’s. Ook in de ICT-samenwerking blijven we hiervoor aandacht vragen, door introductie van nieuwe technieken hand-in-hand te laten gaan met de beveiliging ervan.

Hier zijn al belangrijke stappen gezet door gebruik te maken van een nieuwe vorm van 2FA (tweestapsverificatie) en van centraal management van apparatuur. Nieuwe ontwikkelingen op veiligheid zijn in voorbereiding. Programma 3 Bedrijfsvoering

35

Datalab GO De gemeente Aalten neemt sinds 2021 deel aan het Datalab Gelderland Oost, ofwel Datalab GO. Deze samenwerking is erop gericht om het datagedreven werken binnen de deelnemende gemeenten te versterken. Dit wordt gedaan door het ontwikkelen van data-producten, maar ook door in te zetten op kennisdeling en het promoten van datagedreven werken. In eerdere jaren is hierover al geschreven. De dataproducten en dashboards die zijn ontwikkeld hebben zich op 3 hoofdthema’s gericht. Op ieder van deze thema’s hebben medewerkers van onze gemeente bijgedragen. 1. Klimaatbestendige en groene leefomgeving; 2. Lange termijn impact corona, later verbreed met leer- en ontwikkelachterstanden bij jongeren en economische impact in de regio; 3. Ondermijning. In 2024 zal er aandacht komen voor nieuwe thema’s. Intern gaan we ons 2024 richten op 3 lijnen om de baten van datalab uit te nutten: 1. Medewerkers bekend maken hoe de opgeleverde dataproducten in het dagelijks werk te gebruiken. Dit helpt hen om het werk beter, sneller of eenvoudiger te doen. 2. Actief werk maken van de verbinding tussen het datalab en interne medewerkers, om aan te geven dat specialisten van het datalab ook beschikbaar zijn voor onze specifiek gemeentelijke vragen. We gaan o.a. praktijkvoorbeelden delen. In 2023 hebben we dit al enkele keren opgepakt met goed resultaat.

We blijven daarnaast wijzen op het volgen van webinars en leergangen van het datalab. 3. Datalab gebruikt tot op heden openbare en aangekochte data in haar producten. In 2023 wordt verkend op welke manier gemeenten en datalab stappen kunnen zetten om ook gemeente-eigen data te gaan gebruiken. Dat zal in 2024 concreter worden. We blijven de ontwikkelingen actief volgen. 2. Welke concrete doelstellingen zijn er? *: betreffen onderwerpen uit het uitvoeringsprogramma 2022 – 2026 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij: Deurgaon!. Thema/Doelstelling Actie 2024 1 Informatieveiligheid en Privacy Wet *6e December 2024 - Hernieuwde aandacht voor Verder toewerken naar het voldoen aan de Baseline basiskennis op het gebied van digitale hygiëne Informatieveiligheid Overheid (BIO). Op applicatieni- vanuit een samenwerking tussen CISO, ISO en veau gaat een nieuwe applicatie hierbij helpen. Pro- teammanagers. Reeds in voorbereiding, eerste cesmatige zaken worden in samenwerking met be- helft 2024 in alle teams uitgevoerd. treffende collega’s opgepakt. December 2024 - Verder uitwerken van het in Opvolgen van de adviezen van de Functionaris Ge- centraal in beeld brengen van de status van begevensbescherming op het gebied van de AVG. De veiliging van de applicaties bij de gemeente Aaltoetsing zoal deze is uitgevoerd wordt omgezet naar ten (ingebruikname GRC-applicatie).

een actieplan met een focus op de belangrijkste December 2024 - Verdere stappen ter verbeteverbeterpunten. ring op naleving van BIO en AVG. Doorlopend proces. 2 Opstellen Duurzaam Meerjarenonderhoudsplan September 2024 - Budget voor het opstellen van Vanuit Gebouwenbeheer zal er een nieuw (Duurhet nieuwe DMJOP is beschikbaar. De uitwerking zaam) Meerjarenonderhoudsplan worden opgesteld. kan worden opgepakt. Hiervoor wordt eerst een strategisch integraal accommodatieplan gemeentelijk vastgoed opgesteld. Aan de hand van deze koers zal er vervolgens een DMJOP worden opgesteld voor al het maatschappelijk vastgoed dat in beheer is en blijft. 3 Verduurzaming gemeentelijke vastgoed December 2024 - Aan de hand van de nog op te Voor een drietal locaties (Gemeentehuis Markt 7, leveren rapportages met duurzaamheidsaanbeGemeentekantoor Hofstraat 8 en de Eurohal Eurovelingen worden er een voorstellen gemaakt voor pastraat 2) is een businesscase verduurzaming op- verduurzaming. Voor de medefinanciering daargesteld. Deze dienen als input voor de verdere uitvan zal gezocht worden naar diverse subsidiewerking van het verduurzamen van gemeentelijk bronnen zoals DUMAVA (subsidieregeling duurvastgoed. zaam maatschappelijk vastgoed). 4 Invoering WOZ-berichtenverkeer Juli 2024 - De koppeling tussen beide applicaties De uitwisseling van gegevens tussen de WOZmoet worden opgebouwd.

administratie en het taxatiebureau gaat nu nog via een massaal bestand. Deze methode is achterhaald en kan vervangen worden door digitaal berichtenverkeer. Programma 3 Bedrijfsvoering

36

3. Overzicht middelen per taakveld Dit programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen:

Programma 3 Bedrijfsvoering

bedragen x € 1.000

Raming na Werkelijk Begroot Begroot Begroot Begroot wijziging 2022 2024 2025 2026 2027 2023

Baten Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen GF Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (Vpb) Mutaties reserves Resultaat van de rekening van baten & lasten Totaal baten

-300 -628 -295 -610 -3.565 -1.698 -228 -55.679 -13 0 -2.010 0 -65.026

-273 -295 -175 -555 -3.585 -1.742 -185 -54.891 -2.191 0 -5.785 0 -69.677

-398 -285 -123 -572 -3.959 -1.712 -156 -59.586 0 0 -709 0 -67.500

-420 -285 -123 -570 -3.959 -1.712 -108 -60.685 0 0 -803 0 -68.665

-505 -285 -123 -568 -3.959 -1.712 -54 -55.731 -3.746 0 -494 0 -67.177

-526 -285 -123 -567 -3.959 -1.712 -54 -54.761 -4.855 0 -680 0 -67.522

Lasten Burgerzaken Beheer overige gebouwen en gronden Overhead Treasury OZB woningen OZB niet-woningen Belastingen overig Algemene uitkering en overige uitkeringen GF Overige baten en lasten Vennootschapsbelasting (Vpb) Mutaties reserves Resultaat van de rekening van baten & lasten Totaal lasten

689 439 9.931 228 220 125 102 5 844 0 4.285 1.378 18.246

710 451 10.044 272 285 134 119 5 1.233 11 1.150 0 14.414

872 712 10.639 305 270 165 105 5 615 11 812 0 14.511

851 531 10.560 590 270 165 105 5 913 11 1.366 0 15.367

907 518 10.498 774 270 165 105 5 876 11 615 0 14.744

956 562 10.575 886 270 165 105 5 929 11 660 0 15.124

Totaal programma 3 Bedrijfsvoering

-46.780

-55.263

-52.989

-53.298

-52.433

-52.398

Toelichting op de verschillen tussen de jaarschijven 2023 en 2024 en volgende jaren. Burgerzaken In 2024 en de daaropvolgende jaren neemt het aantal te verstrekken reisdocumenten naar verwachting toe. Sinds 2014 is de duur van een reisdocument verlengd van 5 naar 10 jaar. Dit heeft het effect dat om de 10 jaar gedurende een periode van 5 jaar de aanvragen reisdocumenten fors toenemen. Voor 2024 is dit bijna 2 maal zoveel als in 2023 oplopend naar 2,5 maal zoveel in 2027 en 2028. Om de dienstverlening aan onze inwoners te waarborgen vragen we daarom nu om een flexbudget burgerzaken in de begroting op te nemen. Deze extra last is niet meegenomen bij de eerdere bijstelling van de leges burgerzaken. Dit flexbudget wordt ingezet voor het inhuren van tijdelijk personeel om de pieken gedurende het jaar op te vangen. Het budget heeft jaarlijks de omvang van de extra legesopbrengsten ten opzichte van het begrotingsjaar 2023 (€ 64.000). Beheer overige gebouwen en gronden De fluctuatie in de geraamde lasten heeft betrekking op de onderhoudskosten voor de gebouwen die voortvloeien uit het MOP. Deze worden gedekt uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen.

Programma 3 Bedrijfsvoering

37

Overhead Op dit taakveld worden alle baten en lasten verantwoord die samenhangen met de sturing en ondersteuning van medewerkers in het primaire proces, zoals (interne) huisvesting, informatievoorziening, bestuursondersteuning en facilitaire zaken. De jaarlijkse fluctuatie in de lasten wordt grotendeels veroorzaakt door de geraamde kosten van groot onderhoud voor de twee locaties van het gemeentehuis en de werf. Deze zijn gebaseerd op het MOP en worden gedekt uit de reserve groot onderhoud gemeentelijke gebouwen. Treasury De rente bijstelling bestaat uit hogere lasten voor de langlopende leningen. In de loop van 2024 wordt voor 10 jaar een rente voorzien van tegen de 4%. Een gedeelte van deze hogere rente kan toegerekend worden aan het riooltarief. Daarnaast zijn de renteontvangsten van een aantal posten naar boven toe bijgesteld. Per saldo levert dit een hogere rente last op van € 79.000 (2024), € 320.000 (2025), € 434.000 (2026) en € 555.000 (2027). Verdere toelichting over de rente is te vinden in de paragraaf financiering. OZB-woningen en niet-woningen De OZB-opbrengst wordt met 6% verhoogd. Dit zorgt voor een hogere opbrengst ten opzichte van 2023 van per saldo € 344.000. In de paragraaf Lokale heffingen is dit nader toegelicht. Belastingen overig De hondenbelasting wordt in vier jaar gefaseerd afgeschaft. Het tarief 2022 bedroeg € 65,00.

Dit tarief wordt voor 2024 met 50% verlaagd en komt daarmee op € 32,50. De tarieven van de overige leges worden met 3,0% verhoogd. Uitzondering daarop zijn de tarieven die gebaseerd zijn op het gemeentelijk uurtarief en/of een wettelijk (maximum)tarief. Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds De uitkomsten van de doorrekening van de Meicirculaire 2023 vormt de basis voor de berekening van de algemene uitkering voor 2024 en de jaren daarna. In de jaren 2024 en 2025 loopt de algemene uitkering op met ruim vier miljoen euro om vervolgens in 2026 terug te vallen naar 3,2 miljoen euro en in 2027 zelfs naar 2,4 miljoen euro. Zo doende blijft het ravijnjaar 2026 bestaan. Met name het lager vastgestelde volumeaccres vanaf dat jaar € 1,8 miljard is daar debet aan. Overige baten en lasten Aan de batenkant worden op dit taakveld de negatieve saldo’s gepresenteerd. De positieve resultaten in 2024 en 2025 staat aan de lastenkant. Onvoorzien maakt ook onderdeel uit van dit taakveld. In 2023 is deze volledig ingezet, in 2024 is dit bepaald op € 350.000. Naast onvoorzien is er voor het Raadsprogramma 2022-2026 in 2024 nog een bedrag gereserveerd van € 11.000 en vanaf 2025 € 216.000. Eventuele aanwending van dit budget volgt bij uitvoering van de acties zoals beschreven in het Uitvoeringsprogramma. Vennootschapsbelasting Geen afwijkingen.

Mutaties reserves In het overzicht reserves en voorzieningen worden de reserve mutaties 2024 en volgende jaren toegelicht. Het grote verschil ten opzichte van 2023 komt door de toevoegingen en onttrekkingen aan de algemene reserve en de reserve overlopende posten. In de begroting 2023 is besloten om de algemene reserve te versterken in 2023 t/m 2025 met oog op het ravijnjaar 2026. In deze begroting blijkt dat er in 2024 en 2025 momenteel onvoldoende financiële ruimte is om de algemene reserve dusdanig te voeden. Om die reden draaien we het versterken van de algemene reserve gedeeltelijk terug. In 2024 wordt de volledig versterking van € 500.000 teruggedraaid. In 2025 wordt deze met € 1.050.000 verlaagd. Daarmee wordt de reserve in 2025 nog versterkt met € 750.000. Resultaat van de rekening van baten & lasten Op dit taakveld wordt alleen het definitieve jaarrekeningresultaat gepresenteerd. In 2022 was dit een overschot van € 1.378.000.

Programma 3 Bedrijfsvoering

38

Paragrafen

Paragraaf Bedrijfsvoering ‘Samen volop blijven inzetten voor onze burgers en bedrijven’ Een goede bedrijfsvoering is voor een organisatie belangrijk. Gericht op de gemeentelijke omgeving, betekent dit beheersing van alle processen, inclusief bijsturing waar en wanneer nodig. Dit is een voorwaarde om aan de verwachtingen van de gemeenschap en het bestuur te voldoen en om goed gemeentelijk beleid te realiseren. Belangrijk daarbij is zo goed mogelijk verslag doen over de uitvoering via de reguliere P&C (planning & control) cyclus en bij actuele en belangrijke onderwerpen. Dat verslag bestaat breed uit de begroting, jaarstukken, tussentijdse rapportages, raadsvoorstellen en raadsmededelingen. Vragen daarover worden op verschillende manieren beantwoord. Rondom de organisatie en belangrijke thema’s speelt naar verwachting (ook) in 2024 het volgende: 1. Evaluatie wijziging organisatiestructuur en pilot projectenbureau Per 1 januari 2023 heeft een wijziging van de organisatiestructuur plaats gevonden met als belangrijkste beweegredenen: - Meer ruimte voor goede invulling leidinggevende taken; - Voldoende aandacht voor elke medewerker; - De veranderende samenleving; - Invulling geven aan burgerparticipatie; - Meer mogelijkheden voor pro-activiteit; - Meer ruimte voor eigen verantwoordelijkheid.

De nieuwe organisatiestructuur bestaat per 1 januari 2023 uit een tweehoofdige directie (de gemeentesecretaris/algemeen directeur en de directeur Bedrijfsvoering) met daaronder zes teams en een staf. De teams worden geleid door een teammanager, die hiërarchisch en functioneel leidinggevende is. In de nieuwe organisatiestructuur worden de integrale advisering, het projectmatig werken en de coördinatie van de raadsprogramma’s verder versterkt door het instellen van een projectenbureau (eerst in de vorm van een pilot). Binnenkort gaan we deze wijziging van de organisatiestructuur en de pilot projectenbureau evalueren. We zijn nog in overleg met de ondernemingsraad over de criteria voor de evaluatie en het tijdpad. 2. Formatie Zowel landelijk als binnen de gemeente Aalten zien wij complexe vraagstukken ontstaan op bijna alle beleidsterreinen. De opdracht die er voor de organisatie ligt is niet alleen uitdagend als het gaat om de hoeveelheid aan vraagstukken, maar ook door de complexiteit ervan. De complexiteit zit hem niet alleen in het vinden van goede oplossingen maar ook in de integraliteit van deze vraagstukken. Steeds vaker zien wij dat de vraagstukken multidisciplinair opgepakt moeten worden. Dit vraagt naast een uitbreiding van capaciteit in kennis en ervaring ook om een andere manier van denken en doen, dus van vaardigheden en persoonlijkheid.

Vaardigheden als het beschikken over een helicopterview, verbinding leggen, proactief, communicatie, creatief, resultaatgerichtheid, denken op hoofdlijnen in plaats van detail, organisatiebewustzijn en digitaal vaardig worden steeds belangrijker. Naast de formatieve uitbreiding die past binnen de bestaande budgetten zal in deze begroting een incidenteel budget gevraagd worden om in 2024 in te zetten voor de doorontwikkeling binnen bedrijfsvoering. 3. Nieuw beleid met betrekking tot HRM-gesprekken en beloning In het afgelopen jaar hebben we nieuw beleid met betrekking tot de HRM-gesprekken en beloning opgesteld dat beter past bij de nieuwe inzichten over personeelsbeoordeling. Dit nieuwe beleid sluit aan bij de nieuwe organisatiestructuur en het doorlopen traject met betrekking tot een professionele cultuur. De regie en het eigenaarschap van de medewerker met betrekking tot de eigen ontwikkeling worden gestimuleerd. De nieuwe systematiek is minder rigide en gereguleerd. De pluspunten van het bestaande beloningsbeleid worden behouden. Over het nieuwe beleid moet nog overeenstemming worden bereikt met het Lokaal Overleg met de vakbonden en de ondernemingsraad. Daarna wordt de organisatie geïnformeerd en wordt het nieuwe beleid geïmplementeerd. 4.

Organisatiebrede functiewaardering Bij de wijziging van de organisatiestructuur per 1 januari 2023 is afgesproken een organisatiebrede functiewaarderingsronde te houden. Dat is nodig om diverse nieuwe of gewijzigde functies binnen de aangepaste organisatiestructuur te waarderen en om te beschikken over een actueel en concurrerend salarishuis in een krappe arbeidsmarkt. Paragraaf Bedrijfsvoering

40

Het is buitengewoon lastig op voorhand een inschatting te maken van de hogere loonkosten, die voortvloeien uit deze organisatiebrede functiewaarderingsronde. Dat is altijd al zo, maar geldt in de huidige krappe arbeidsmarkt des te meer. We zien om ons heen een duidelijk opwaartse beweging in het geboden schaalniveau bij vacatures voor functies in bepaalde taakvelden. De krapte op de arbeidsmarkt zal mogelijk ook gevolgen kunnen hebben voor het loongebouw in onze organisatie, hetgeen uiteindelijk tot uitdrukking kan komen in een bijstelling van de conversietabel functiewaardering (de tabel waarin de functiewaarderingspunten worden vertaald naar een salarisschaal). Voor de globale inschatting van de kosten van de organisatiebrede functiewaarderingsronde per 1 januari 2024 hebben we ons gebaseerd op de ervaring van onze externe adviseur. In de Voorjaarsnota 2023 zijn de volgende globale indicatieve ramingen opgenomen: Onderwerp Hogere loonkosten Kosten externe ondersteuning