nota-sociaal-domein-gemeente-Aalten.pdf

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen om het maatschappelijk effect te realiseren:

gemeente Aalten:

1.

Vitaal ouder worden

2.

Mee blijven doen en ontmoeten

3.

Op tijd voorbereid zijn op ouder worden

4.

Passende zorg en ondersteuning op het juiste moment

5.

Levensloopbestendig wonen

» Ouderen stimuleren in hun vitaliteit » We brengen meer samenhang in werkgroepen van en door ouderen over ouder worden en veerkracht. Zo is er een werkgroep Ouderen Vitaal en Veerkracht Aalten, een lokaal afstemmings- en uitvoeringsoverleg met verschillende lokale partijen (inclusief gemeente) gericht op de thema’s uit het programma Veerkracht Ouderen Achterhoek. De aansturing wordt ondergebracht bij de werkgroep Ouderen Vitaal en Veerkracht Aalten. Daarnaast is er een subsidieaanvraag bij ZonMW gedaan die focust op ouder worden/integrale teams rondom de oudere inwoner.

30

»

Stimuleren van beweeg- en ontmoetingsactiviteiten vanuit de beweegmakelaar ouderen van Stichting Figulus Welzijn in samenwerking

»

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken?

met zorgaanbieders Marge Klompé en Careaz en andere partners in het

Iedere oudere kan gebruik maken van een laagdrempelige ontmoetingsplek in

lokale sport- en beweegakkoord. Ook stimuleren we doorverwijzing naar

de buurt waar talenten kunnen worden ingezet. Tevens moet onder ouderen

andere mogelijkheden als bepaalde activiteiten niet meer lukken, zoals

en mantelzorgers bekend zijn waar (hulp)vraag en (hulp)aanbod samenkomen

beweegmomenten in woonzorgcentra.

Ook bieden we integrale zorg, waarbij professionals uit verschillende domeinen,

We hebben meer aandacht voor een gezonde leefstijl voor ouderen, in

mantelzorgers en ouderen samenwerken om zo goed mogelijk ondersteuning te

het bijzonder voorlichting en advies over alcoholgebruik. In samenwerking

kunnen bieden aan de inwoner.

met GGD, IrisZorg en het netwerk Ouderen Veerkracht Achterhoek onderzoeken we mogelijkheden om ouderen voor te lichten en daarnaast professionals en vrijwilligers te trainen in het signaleren, bespreekbaar maken en toeleiden naar ondersteuning bij overmatig alcoholgebruik. Ook

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen:

sturen we op een meer beweeg- en wandelvriendelijke fysieke omgeving. Dit onderwerp agenderen we bij de implementatie van de Omgevingswet.

» Ouderenraad versterken & ideeënpunt

Tenslotte introduceert Menzis een gecombineerde leefstijlinterventie

We willen dat ouderen hun ideeën over goed oud worden kwijt kunnen binnen

Valpreventie voor inwoners met een gemeentepolis.

de gemeente en wat er al is versterken. Aan de gesprekstafel kwam namelijk naar voren dat ouderen ideeën hebben over goed oud worden en iets willen

2. Mee blijven doen en ontmoeten

betekenen, maar niet weten waar ze dit kwijt kunnen. Het bestaande platform ouderondersteuning willen we versterken. Ook starten we een ideeënpunt

Waarom deze opgave? Ouderen hebben behoefte aan sociale contacten en het zo lang mogelijk in kunnen zetten van hun talenten. Het ervaren van zinvolle daginvulling en van betekenis

(fysiek en online) waar oudere inwoners en hun netwerk goede suggesties kwijt kunnen.

» Behouden en versterken laagdrempelige ontmoetingsplekken

blijven is cruciaal voor een gelukkige oude dag. Zéker wanneer iemand zich in

voor ouderen

een extra kwetsbare periode bevindt, bijvoorbeeld bij (beginnende) dementie of

»

In 2021 wordt de herijking van de sociale basis in gang gezet. Onderdeel

psychische klachten. Onder veel ouderen blijkt ook sprake van ‘vraagverlegenheid’.

van het herijken van de sociale basis is het in kaart brengen van het

Er is terughoudendheid c.q. het is spannend om hulp te vragen in de omgeving. Dit

huidige aanbod, de aansluiting bij behoeften van inwoners en een plan

geldt ook voor mantelzorgers die ondersteuning bieden aan oudere inwoners: het

voor doorontwikkeling van het geheel aan sociale basisvoorzieningen.

vinden en houden van balans bij het bieden van zorg en ondersteuning is van groot

Dit in samenhang met focusgebieden (voorzieningen in de wijk met veel

belang. Als mantelzorger kan en mag je niet alles alleen oplossen.

ouderen). 31

»

We blijven inzetten op het programma Grenzeloos meedoen.

ervaren hoe zij om kunnen gaan met mensen met dementie. Daarnaast kijken we in

Talentverbinders en coaches stimuleren hierbij kwetsbare doelgroepen

de uitvoering in hoeverre dit te combineren is met destigmatiseringsactiviteiten voor

zoals ouderen en mensen met een beperking om vitaal te blijven door sport,

psychisch kwetsbaren.

bewegen en gebruik te maken van cultuuraanbod. Dit zorgt voor ontmoeting en voorkomt eenzaamheid.

» We faciliteren en stimuleren (hulp)vraag en (hulp)aanbod bij elkaar te komen

»

»

3. Op tijd voorbereid zijn op ouder worden Waarom deze opgave?

We willen de functie van het Naoberfonds versterken (zie hoofdstuk

Het aantal ouderen dat gebruik maakt van de Wmo is gestegen en zal naar

5.1). Door middel van het Naoberfonds faciliteren en stimuleren we

verwachting verder doorstijgen. Ondersteuning en zorg wordt steeds meer in de

vrijwilligersinitiatieven die gericht zijn op het ondersteunen van inwoners

thuissituatie georganiseerd. Hiermee staan ook de financiële mogelijkheden van de

van de gemeente Aalten waardoor inwoners zo lang mogelijk zelfredzaam

gemeente steeds verder onder druk. Voor zowel ouderen als voor de gemeente is

kunnen zijn, in hun eigen wijk, buurtschap, dorp of stad kunnen blijven

het van belang om tijdig in beeld te brengen wat voor hen belangrijk is en hoe het

wonen en/of deel kunnen nemen in de maatschappij.

proces van ouder worden zo goed mogelijk kan verlopen. Zo wordt op tijd duidelijk

Naast het versterken van de functie van het Naoberfonds is voor het

wie welke rol en verantwoordelijkheid heeft en kan deze op tijd opgepakt worden.

faciliteren en stimuleren van vraag en aanbod van hulp de functie van het Vrijwilligers Service Punt (VSP) van belang. Het VSP richt zich op alle inwoners in de gemeente Aalten. Zij ondersteunt, adviseert en werkt samen

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken?

met organisaties, verenigingen en stichtingen om het vrijwilligerswerk voor

Een vergroot bewustzijn over wat er komt kijken bij het proces van ouder worden

iedereen toegankelijk en aantrekkelijk te maken.

en welke wensen inwoners hierbij hebben. En een duidelijker beeld over wat hierbij van inwoners verwacht wordt en wat zij van de gemeente mogen verwachten.

» We vergroten bewustzijn over dementie middels voorlichting en zetten daarbij ervaringsleren in We willen meer inzetten op bewustwording rondom dementie (gemeente Aalten is een dementievriendelijke gemeente). We lichten verenigingen voor over het

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen:

betrokken houden van ouderen en in het bijzonder ouderen met dementie. Ook zijn er gespreksgroepen voor mensen met beginnende dementie en gespreksgroepen

» Opstarten huiskamergesprek

voor mantelzorgers. We geven voorlichting over het herkennen van en omgaan met

We starten het maatschappelijk gesprek met (toekomstige) ouderen over het

dementie op middelbare scholen. Door middel van straattheater laten we inwoners

voorbereiden op ouder worden, de rol van de inwoner en de rol van de gemeente.

32

Dit doen we middels een Huiskamergesprek. De vrijwillige ouderenadviseurs (VOA)

gesprek over ouder worden. Alle ouderen en mantelzorgers in gemeente Aalten

doen al huisbezoeken bij 75+’ers en we willen dit verder versterken.

weten dan ook waar zij tijdig signalen af kunnen geven als er zorgen zijn en waar zij toegang tot passende en goed afgestemde hulp en ondersteuning kunnen vinden

» Opstarten preventieve gesprekken

wanneer dat nodig is.

We gaan ons oriënteren op de vraag hoe we preventief in gesprek kunnen gaan met jongere mensen over ouder worden. Binnen de gesprekstafels werd de worsteling gehoord over wanneer het moment is dat je ondersteuning gaat vragen of iemand vraagt om mee te denken. We willen hier eerder op anticiperen, zodat

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen:

mensen niet hoeven te handelen ‘uit nood’.

» We versterken communicatie en zichtbaarheid rond het 4. Passende zorg en ondersteuning op het juiste moment

vinden van toegang Zie thema ‘Zorg en ondersteuning’.

Waarom deze opgave? Sinds 2015 is het landelijk beleid erop gericht dat ouderen langer thuis blijven

» We faciliteren en stimuleren geïntegreerde zorg rond inwoners

wonen. Dit betekent dat oudere inwoners meer zorg en ondersteuning aan huis

We stimuleren samenwerking rondom de oudere in een multidisciplinair overleg

ontvangen. Zorgorganisaties, huisartsen en mantelzorgers bieden deze zorg en

(MDO) tussen betrokken partijen en professionals. Daarvoor zetten we een

ondersteuning, maar signaleren ook onveilige en problematische situaties bij

communicatietool in (oudere in regie).

ouderen die eerder ondervangen moeten worden. In de gemeente Aalten willen we de zorg en ondersteuning aan ouderen anders gaan organiseren: we richten ons in de eerste plaats op positieve gezondheid. Daarbij zorgen we ervoor dat tijdig doorgeven van signalen nog makkelijker en laagdrempeliger wordt, evenals het vinden van de toegang om een hulpvraag te stellen voor die inwoners die dit nodig hebben. Als zorg en ondersteuning wordt ingezet vinden we het belangrijk dat er soepele samenwerking plaatsvindt tussen betrokken partijen en professionals zodat de hulp goed afgestemd is op de inwoner.

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? Alle ouderen hebben in Aalten over vier jaar de kans gehad deel te nemen aan een 33

5. Passend wonen Waarom deze opgave? De vergrijzing zal de komende jaren verder doorzetten in de gemeente Aalten. Daarnaast neemt de druk op zorg toe. Hiermee verandert ook de opgave voor passend wonen voor deze doelgroep. De behoefte wordt op dit moment onderzocht in het Achterhoekse Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek. Een passende woningvoorraad en leefomgeving is een belangrijke bouwsteen in de sociale basis voor onze inwoners. We hebben drie opgaven in het wonen voor ouderen in de gemeente Aalten: 1. De huidige woningvoorraad zo veel mogelijk passend maken aan het langer zelfstandig blijven wonen 2. Vernieuwende woonconcepten voor ouderen stimuleren 3. Vergroten verpleeghuiscapaciteit

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? Het maatschappelijk effect dat we willen bereiken is dat vitale ouderen nadenken over passend wonen in de toekomst. Daarnaast willen we bereiken dat er verschillende mogelijkheden zijn voor ouderen om in een passende woon- en leefomgeving te wonen, zoveel mogelijk zelfstandig en waar nodig met zorg (tussenvormen wonen en zorg zoals de Kattenberg, Aaltens Hofje en focusgebieden). Tenslotte moeten ouderen een beroep kunnen doen op een plek in het verpleeghuis wanneer veilig, zelfstandig thuis wonen niet meer mogelijk is.

34

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We onderzoeken de behoefte aan woonwensen. Samen met partners op het terrein van de woningmarkt zoeken we naar creatieve oplossingen die passen bij de wens van ouderen.

5.5 Zorg en ondersteuning in Aalten Wanneer het even niet gaat, staan we als gemeente samen met onze maatschappelijke partners klaar voor inwoners om ondersteuning te bieden.

1. Vindbare en zichtbare toegang tot hulp en ondersteuning Waarom deze opgave? Zowel uit de gesprekstafels als de resultaten van de ‘U Spreekt’ vragenlijst komt naar voren dat veel inwoners niet weten waar zij met hun hulp en

Inwoners kunnen met (ondersteunings)vragen over bijvoorbeeld opvoeding,

ondersteuningsvragen terecht kunnen in onze gemeente . Ook uit de

dagbesteding, begeleiding, hulp in huis of omgaan met geld, terecht bij het

cliëntervaringsonderzoeken Jeugd en Wmo blijkt dit beeld. Een belangrijke waarde

Zorgloket van de gemeente. Hier kijken we mee of de benodigde ondersteuning

die wij als gemeente nastreven is het makkelijk bereikbaar maken van hulp. Er is

in iemands eigen netwerk kan worden georganiseerd, door middel van een

dus werk aan de winkel om het stellen van ondersteuningsvragen makkelijker te

voorziening in de sociale basis of met behulp van een maatwerkvoorziening. De

maken en de bekendheid te vergroten.

menselijke maat staat in onze benadering centraal: we werken zo persoonlijk mogelijk samen met de inwoner. We vinden het belangrijk dat iedereen op zijn of haar eigen manier mee kan doen en passende hulp of ondersteuning krijgt als dit nodig is.

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? De toegang is minder versnipperd, door de toegang duidelijk te positioneren en daarin de rol van de gemeente te verduidelijken. Daarnaast zal er een betere

Op basis van de inbreng uit het participatietraject met inwoners en professionals

uitvraag gedaan worden aan de voorkant. Het is belangrijk dat bekend is voor

zien we de volgende opgaven waar we ons op willen richten:

welke ondersteuningsvragen inwoners bij de toegang terecht kunnen. De toegang verwijst door waar dat nodig is, adviseert en denkt preventief mee over

1.

Vindbare en zichtbare toegang tot hulp en ondersteuning

2.

De menselijke maat centraal: we werken zo persoonlijk mogelijk

ondersteuningsvragen. We zorgen ervoor dat niemand lang hoeft te wachten op antwoord.

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen:

» Vindplaatsen identificeren bij herijking sociale basis Bij de herijking van de sociale basis gaat er speciale aandacht uit naar vindplaatsen waar wij inwoners beter en laagdrempelig kunnen bereiken met informatie en 35

voorlichting over het voorkomen van financiële problemen en mogelijkheden voor ondersteuning.

» Het vereenvoudigen van communicatie in samenwerking met ervaringsdeskundigen

2. De menselijke maat centraal: we werken zo persoonlijk mogelijk Waarom deze opgave?

We herzien onze communicatie over ons ondersteuningsaanbod, de brieven en

Als gemeente werken wij vanuit de bedoeling van wetgeving: het bieden van

beschikkingen die we naar inwoners sturen zodat deze zo duidelijk mogelijk zijn

bestaanszekerheid voor onze inwoners. Bestaanszekerheid gaat over de

voor inwoners. We doen dit samen met ervaringsdeskundigen, onder andere met

basisvoorwaarden om mee te kunnen doen in de samenleving: onder meer de

Team Samen Sterk van Estinea. Een taal- en communicatiekundige specifiek voor

zekerheid van voldoende inkomen, de zekerheid van zinvolle dagbesteding en/of

het sociaal domein zal in dit kader om advies worden gevraagd.

werk. We begeleiden inwoners vanuit vertrouwen en stimuleren dat inwoners regie houden of terugvinden en mee blijven doen in de samenleving. Het centraal stellen

» Formulierenbrigade

van de behoefte van inwoners vraagt om domeinoverstijgende samenwerking:

In gemeente Aalten bestaat er onafhankelijke cliëntondersteuning. Humanitas biedt

integraal werken dus.

deze maar ook MEE e.a. helpen mensen met de weg wijzen en formulieren invullen en het aanvragen van vergoedingen. Dit past tevens in het regionale project cliëntondersteuning. We willen in onze communicatie meer aandacht bieden aan deze vorm van clientondersteuning.

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? We willen dat de inwoners van gemeente Aalten bestaanszekerheid ervaren zodat zij vanuit hun mogelijkheden mee kunnen doen aan de samenleving.

» Vroegsignalering mentaal welbevinden In de gemeentelijke dienstverlening, waaronder de persoonlijke gesprekken die de consulenten sociaal domein met inwoners hebben, het Ondersteuningsteam en de dienstverlening van Laborijn is er blijvend aandacht voor inwoners met

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen:

psychosociale problemen. In de werkwijze wordt er gelet op het herkennen van deze problemen, deze bespreekbaar maken en het toeleiden naar een passende

» Onze inwoner staat centraal: leervermogen versterken

interventie. Onder meer naar voorliggende lokale mogelijkheden, zoals het

Als het kan zoeken we oplossingen binnen het sociaal netwerk van een inwoner

maatschappelijk werk en de praktijkondersteuner GGZ in huisartspraktijken.

en/of met behulp van de sociale basisvoorzieningen in onze gemeente. Wanneer het nodig is dan bieden we maatwerkondersteuning, of een combinatie van deze oplossingen. Sinds 2020 werken we met de omgekeerde toets. Hierbij kijken consulenten eerst met de inwoner naar wat er nodig is, welke doelen daarmee

36

samenhangen en of dat past binnen de grondwaarden van de wetten die we uitvoeren. Daarna pas voeren we een juridische toets uit. We zijn hiermee in 2020 begonnen en willen ons leervermogen op dit punt versterken.

» We werken aan goed afgestemde zorg en ondersteuning met onze partners Het is cruciaal om heldere regie en een duidelijk aanspreekpunt te hebben als meerdere partijen betrokken zijn bij de zorg en ondersteuning voor inwoners.

» We ontschotten en werken integraal samen

Hoewel in de gemeente de lijnen kort zijn, is er nog een verbeterslag te maken in

Het sociaal domein is breed: het centraal zetten van het perspectief en de

de kenbaarheid van elkaars aanbod en plannen.

behoeften van de inwoner vraagt om verbinding en domeinoverstijgend werken. Ontschotten is hierbij de sleutel, zowel lokaal als met externe partners en

Uit de gesprekstafels bleek de behoefte van de diverse partijen die actief zijn in

wetgevingen. Dat betekent het inrichten van regels en budgetten in belang

de gemeente om elkaar beter te leren kennen. Doel is op de hoogte te zijn wie

van inwoners zodat er geen obstakels ondervonden worden voor benodigde

wat doet en elkaar op de juiste momenten betrekken zodat goed afgestemde zorg

oplossingen die inwoners op weg helpen.

plaats kan vinden.

»

»

We willen op lokaal niveau domeinoverstijgend werken. Inmiddels bestaat

»

Als gemeente zien we een eigen rol in het maken van de verbinding, door

er een Verordening sociaal domein, en ook deze nota draagt hieraan bij.

bijvoorbeeld gezamenlijke bijeenkomsten te organiseren. Op die manier

Daarnaast stelt het college op een nader te bepalen moment integrale

zou het voorliggend veld sneller en eerder ingezet kunnen worden, of als

beleidsregels vast.

passend worden ervaren door externe partners.

We willen met diverse programma’s de focus houden op integraliteit. Dit doen we al met Wonen en Zorg, met de samenwerking met de buitendienst voor hulpmiddelen, met aanpassingen die worden gedaan in woningen en buitenruimten en met vergunningen op het gebied van mantelzorgwoningen. Daarnaast bestaan er verbindingen met sport, cultuur, vrije tijd/economie en onderwijs (het brede sociaal domein).

»

Tot slot willen we meer werken aan kennisdeling door middel van kenniscarrousels.

37

5.6 Blijven meedoen in Aalten Iedereen is van waarde en wij willen dat iedereen mee kan doen in de gemeente Aalten.

1. De basis op orde: onze inwoners ervaren bestaanszekerheid Waarom deze opgave?

Om mee te kunnen doen is het allereerst belangrijk dat de basis op orde is: we

Leven in armoede en/of het hebben van problematische schulden heeft

willen dat onze inwoners bestaanszekerheid ervaren. Als die zekerheid er is kunnen

verstrekkende gevolgen: het gevoel van schaarste neemt bezit van onze geest en

talenten ontplooid worden. En dat kan op verschillende manieren: door het hebben

beïnvloedt ons welbevinden, denken en handelen. Bij kinderen uit gezinnen die

van sociale contacten, het meedoen aan activiteiten, in vrijwilligerswerk of zinvolle

met armoede te maken hebben zorgt het voor ontwikkelingsproblemen op fysiek,

dagbesteding en in betaald (parttime) werk of ondernemen.

emotioneel, cognitief of sociaal vlak. Voor individuen of huishoudens is het soms een te grote stap om aan te kloppen voor hulp. Er kan sprake zijn van een gevoel

Het kan zijn dat inwoners hierbij tijdelijk ondersteuning nodig hebben om hun

van schaamte en vaak is niet bekend waar of bij wie je terecht kan, waardoor de

weg te vinden. We zetten daarbij eigen regie van de inwoner centraal, evenals de

kans bestaat dat iemand verder in de knel komt. Ook speelt het moeite hebben met

gezamenlijke verantwoordelijkheid van ons als gemeenschap: iedereen kan een

lezen, schrijven en/of computervaardigheden hierbij soms een rol.

steentje bij dragen. Sámen zorgen we ervoor dat iedereen, naar eigen kunnen, mee kan doen. We gaan met de volgende opgaven aan de slag:

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? De gemeente Aalten wil dat inwoners bestaanszekerheid ervaren. Dat betekent dat armoedeproblematiek voorkomen wordt, minder mensen financiële stress

38

1.

De basis op orde: onze inwoners ervaren bestaanszekerheid

2.

Sport, bewegen en cultuur als bindmiddel

3.

Iedereen naar een passende zinvolle daginvulling

4.

Investeren in beschermd wonen en maatschappelijke opvang

ervaren en meer inwoners tijdig met passende hulp ondersteund worden. Op een zo persoonlijke mogelijke wijze, door integraal samen te werken aan creatieve oplossingen. Op langere termijn vinden we het bouwen aan veerkracht en eigen regie cruciaal. Ontwikkelingsproblemen ten gevolge van problemen rondom bestaanszekerheid bij kinderen willen we zoveel als mogelijk voorkomen.

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen?

communicatiekanalen (o.a. button en ontwikkeling van een vouwkaart).

»

We zetten in op de volgende actielijnen:

Bij de herijking van de sociale basis gaat er speciale aandacht uit naar vindplaatsen waar wij inwoners beter en laagdrempelig kunnen bereiken met informatie en voorlichting over het voorkomen van financiële

» Voorkomen van financiële problemen

problemen en mogelijkheden voor ondersteuning. Met diverse betrokken

Vanuit de landelijke Brede Schuldenaanpak heeft het Rijk drie actielijnen uitgezet:

maatschappelijke partners willen we een geldloket/financieel straatje

1. Problematische schulden voorkomen: preventie en vroegsignalering;

(werktitel) opzetten.

2. Ontzorgen en ondersteunen; 3. Zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso.

» Het vereenvoudigen van communicatie in samenwerking met ervaringsdeskundigen

Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) gewijzigd.

We herzien onze communicatie over ons ondersteuningsaanbod, de brieven en

Actielijn 1 is hierin opgenomen, hetgeen betekent dat vroegsignalering een

beschikkingen die we naar inwoners sturen zodat deze zo duidelijk mogelijk zijn

verplichte wettelijke basis heeft gekregen. De Brede Schuldenaanpak wil

voor inwoners. We bieden ondersteuning bij het aanvragen van vergoedingen of

vroegsignalering van problematische schulden versterken en zet in op snellere en

het invullen van formulieren. De formulierenbrigade van Humanitas is hiervoor in

betere schuldhulpverlening.

gemeente Aalten actief. Wekelijks houden zij spreekuren in Aalten en in Dinxperlo.

»

In gemeente Aalten zijn we gestart met de voorbereiding van de implementatie van vroegsignalering. De gemeente Aalten sluit aan op

»

» Bouwen aan vertrouwen en versterken van veerkracht en

het Landelijk Convenant Vroegsignalering (partners woningcorporaties/

eigen regie

particuliere verhuurders, zorgverzekeraars, energiemaatschappijen en

»

We bieden maatwerkoplossingen om stress weg te nemen. Centraal in

waterleveranciers).

onze aanpak staat het wegnemen van stress bij inwoners met financiële

We werken aan het vergroten van (financiële) zelfredzaamheid van

problemen. Problematische schulden staan nooit op zichzelf. De praktijk

inwoners. Het Meedoenpact, een burgerinitiatief, draagt hieraan bij. Er is

laat zien dat er, naast de financiële problematiek, vaak ook problemen zijn

(nog) geen duidelijke visie, maar deze slag wenst men wel te maken. Op

op andere levensgebieden (opvoedondersteuning, scholing en opleiding,

dit moment worden voorbereidingen getroffen om er een Stichting van te

gezondheid en huisvesting). Deze problematiek wordt door de gemeente

maken.

Aalten integraal in beeld gebracht en verwerkt in het plan van aanpak.

»

We werken doorlopend aan kwaliteitsverbetering binnen de persoonlijke

» Het vereenvoudigen van het vinden van ondersteuning » In het kader van preventie zijn we, onder de noemer geldzorgen, gestart

gesprekken die de consulenten van de gemeente hebben met inwoners,

met heldere en laagdrempelige informatievoorziening via diverse

Hierbij stellen wij het effect dat wij samen met inwoners willen bereiken

waarbij ons uitgangspunt is te werken vanuit de bedoeling van de wet.

39

centraal. Hiervoor willen wij de werkwijze ‘zo persoonlijk mogelijk’ doorontwikkelen (Omgekeerde Toets).

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken? Wij willen dat meer inwoners participeren in sport-, beweeg en culturele activiteiten

» Armoedebeleid gericht op kinderen » De intentie is om meer toe te werken naar naturaverstrekkingen in plaats

dan nu het geval is. Een mooi gevolg daarvan is dat mensen zich meer verbonden voelen en hier meer het gevoel hebben mee te kunnen doen in de samenleving.

van (alleen maar) geldbedragen. Het gemeentelijk armoedebeleid moet nog herijkt worden en de doelgroep ouders met kinderen zal zeker geprioriteerd worden. Op rijksniveau wordt hiervoor aanvullend beleid ontwikkeld. Wel kennen we inkomensondersteuning voor kinderen tot 18 jaar. Ook zijn we

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? We zetten in op de volgende actielijnen:

aangesloten bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

»

»

We willen het minimabeleid beter benutten. Het minimabeleid is er onder

» Vergroten gezondheidsvaardigheden

andere op gericht om financiële drempels voor huishoudens met een lager

Eén op de drie Nederlanders heeft beperkte gezondheidsvaardigheden. Dit

inkomen zoveel mogelijk weg te nemen zodat zij mee kunnen doen aan

betekent dat zij moeite hebben om informatie over gezondheid te verkrijgen, te

sport en culturele activiteiten (meedoenregeling).

begrijpen en toe te passen.

Daarnaast gaan we onderzoek doen naar mogelijkheden voor het

»

Vanuit de regionale aanpak laaggeletterdheid 2020-2024 is er aandacht

optimaliseren van de meedoenregeling voor deelname aan sport en

voor lees- en digitale vaardigheden, de lokale uitvoering pakken we op.

cultuuractiviteiten. We hebben er bewust voor gekozen om deze regeling

Binnen de gemeente zijn we alert op het communiceren in begrijpelijke taal

breed toe te passen. Dat wil zeggen dat het beschikbare budget voor het

voor iedereen (B1-niveau) en we vragen onze partners op het gebied van

hele gezin mag worden ingezet.

welzijn en zorg hier ook alert op te zijn.

» 2. Sport, bewegen en cultuur als bindmiddel

Daarnaast onderzoeken we hoe we de informatievoorziening en wegwijs maken in de gezondheidszorg kunnen integreren in de maatschappelijke begeleiding van statushouders. Statushouders lopen een hoger risico op gezondheidsproblemen, onder meer op het gebied van psychische en

Waarom deze opgave? Deelname aan sport-, beweeg en culturele activiteiten heeft een positieve werking

seksuele gezondheid en tandheelkunde.

»

De pilot Welzijn op Recept in samenwerking met huisartspraktijken.

op de gezondheid van inwoners. Het sport- en cultuurbeleid maakt geen onderdeel

Welzijnscoaches worden ingezet om inwoners met psychosociale

uit van de Nota Sociaal Domein maar benoemen we hier wel omdat het uitgaat van

problemen te ondersteunen of te begeleiden naar activiteiten.

een preventieve werking en het belangrijk is om de verbindingen te benoemen die er ook toe leiden dat men mee kan doen in de maatschappij. 40

»

Sportieve en culturele activiteiten gericht op ontmoeting

We willen dat onze inwoners hun hele leven lang kunnen deelnemen aan sport,

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken?

bewegen en culturele activiteiten door de inzet van Talentverbinders via het

We willen dat onze inwoners van betekenis kunnen zijn en gezien worden in wat

Plan-Talent project. Daarnaast hebben de Talentverbinders een verbindende rol

zij kunnen. Dit resulteert in meer inwoners op de voor hen best passende plek,

in het lokale veld en ondersteunen zij sport-, beweeg- en cultuuraanbieders of

meer inwoners die gebruik maken van zinvolle dagbesteding binnen voorliggende

vrijwilligersorganisaties.

voorzieningen en grotere uitstroom uit de uitkering naar regulier werk of ondernemerschap.

3. Iedereen naar een passende zinvolle daginvulling Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen? Waarom deze opgave?

We zetten in op de volgende actielijnen:

Van betekenis kunnen zijn voor je omgeving is essentieel voor ons gevoel van welbevinden. Het zorgt voor structuur in de week, voor (nieuwe) contacten en het ontplooien van talenten. Toch blijkt uit de gesprekstafels dat inwoners soms nog

» Gekantelde en geïndiceerde dagbesteding » Met de herijking van de sociale basis zetten we in op het optimaler gebruik

te weinig het gevoel hebben te worden gezien voor wat zij kunnen. Ze geven aan

maken van voorliggende voorzieningen zodat deze vrij toegankelijk zijn voor

dat zij mee willen doen zonder het gevoel te hebben minder te zijn, een etiket

al onze inwoners. Er is hiervoor geen indicatie nodig.

opgeplakt te krijgen en steeds te moeten vertellen wie ze zijn. Vooral gezien

»

Het is belangrijk dat de reguliere voorliggende voorzieningen klaargestoomd

worden in het kúnnen meedoen is belangrijk. Samen met onze maatschappelijke

zijn voor het ontvangen van een meer diverse doelgroep aan inwoners.

partners maken wij mogelijk dat iedereen in de gemeente Aalten zijn of haar talent

We zetten daarom in op kennisdeling vanuit ervaringsdeskundigen én op

in kan zetten naar eigen kunnen. Inwoners die niet (direct) inzetbaar zijn op de

ervaringsleren. Mocht dit aanbod aan voorliggende voorzieningen niet

arbeidsmarkt helpen we met een zinvolle dagbesteding, door samen te kijken hoe

voldoende aansluiten bij een inwoner vanwege lichamelijke en/of geestelijke

iemand een zinvolle dagbesteding kan krijgen. Daarbij pellen we af wat mogelijk

problematiek, dan is hulp-op-maat mogelijk.

en passend is, bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, voorliggende inloopvoorziening, maatjesproject, dagbesteding of arbeidsmatige dagbesteding. Tenslotte zullen we

» Begeleiding naar dagbesteding/werk/ondernemen en

goed moeten inspelen op de veranderingen op de arbeidsmarkt mede als gevolg

integratie

van nieuw rijksbeleid om de flexibilisering te beperken en sociaal ondernemerschap

»

te stimuleren.

We zetten ons gezamenlijk in om de overgangen van uitkering naar werk, dagbesteding naar beschut werk of vica versa zo soepel mogelijk te laten verlopen. Laborijn, gemeente Aalten, Estinea en andere maatschappelijke partners zetten zich gezamenlijk in om lastige situaties te voorkomen. We 41

zijn gestart met de pilot Simpel switchen. Het doel: inwoners doen mee op

een basisniveau van voorzieningen en kennis, geschikte woningen en vooral

de voor hen best passende plek. Na een positieve evaluatie in maart 2022

samenwerking tussen en met gemeenten, ketenpartners en zorgverzekeraars.

van de pilot willen we doorgaan met het programma Simpel switchen op het terrein van dagbesteding en werk.

»

Met het oog op de nieuwe Wet inburgering streeft de gemeente Aalten

Welk maatschappelijk effect willen we bereiken?

ernaar dat zoveel mogelijk inwoners mee kunnen doen in de samenleving.

De komende jaren is de wens om de ondersteuning voor mensen in een psychisch

Als gemeente moeten we een succesvol inburgeringsproces vormgeven

kwetsbare situatie indien mogelijk zo veel mogelijk in de eigen leefomgeving te

en zorgen voor lokale en – daar waar wenselijk – regionale aansluiting

organiseren, wat bevorderlijk is voor het herstel. Het betekent ook dat mensen,

in het sociaal domein. We willen dat de inburgeraar zo min mogelijk

als dit kan, zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Als dat niet mogelijk is blijven

naar verschillende loketten hoeft. Een integrale benadering vanuit alle

geschakelde woonvormen en wonen in zorginstellingen een optie.

leefgebieden is daarbij het uitgangspunt. Van belang hierbij is dat ook werkgevers goed betrokken worden bij het nieuwe inburgeringsbeleid. De regie en contacten liggen bij Laborijn en Figulus Welzijn als een belangrijke samenwerkingspartner. We werken regionaal waar het kan en waar het

Om ondersteuning zo veel mogelijk in de eigen leefomgeving te organiseren, is het

toegevoegde waarde heeft voor onze inwoners.

belangrijk om een sterke sociale basis te hebben.

4. Investeren in beschermd wonen en maatschappelijke opvang Waarom deze opgave? De komende jaren gaat de verantwoordelijkheid van de gemeente Aalten op het gebied van ondersteuning aan mensen in een psychisch kwetsbare situatie veranderen. De maatschappelijke opvang blijft in ieder geval tot 2026 nog wel verantwoordelijkheid van centrumgemeente Doetinchem. Maar waar voorheen de centrumgemeente Doetinchem verantwoordelijk was, wordt nu Aalten verantwoordelijk voor bijvoorbeeld de uitvoering van Beschermd Wonen; wonen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Dat vraagt 42

Wat gaan we doen en hoe gaan we dat doen?

» Activiteiten om onze huidige sociale basis te versterken » Het (eventueel) versterken van de al lopende initiatieven. » Het creëren van een voorliggende inloopvoorziening waar mensen in een psychisch kwetsbare situatie terecht kunnen.

» » »

De-stigmatiseringsactiviteiten/voorlichting over psychische kwetsbaarheid. Ervaringsdeskundigheid betrekken in het te maken beleid. Voldoende passende woonvormen.

6. Financiën

De aanpak en inzet binnen de transformatie is erop gericht om voor onze inwoners de zorg te blijven bieden en deze ook betaalbaar te houden.

Financiën binnen het sociaal domein is een thema waar de afgelopen jaren zowel binnen als buiten onze gemeente veel aandacht voor is geweest. Nadat we aan de slag zijn gegaan met de uitvoering van de nieuwe taken in 2015 bleek na verloop van tijd dat de rijksbijdragen, die we voor de verschillende onderdelen ontvingen, niet toereikend waren.

Door de stijgende zorgkosten zien veel gemeenten zich genoodzaakt te bezuinigen op de voorliggende preventieve welzijnsvoorzieningen. Dit kan echter op een progressieve wijze van negatieve invloed zijn op de (complexiteit) van de formele zorgbehoeften van de inwoners. Daarom proberen wij, weliswaar op een kostenbewuste wijze, de aandacht op het versterken van een stabiele sociale basisinfrastructuur te blijven behouden.

Op verschillende manieren zijn we het afgelopen jaar gestart met het meer in balans brengen van onze inkomsten en uitgaven maar ook met het inzichtelijk

De afhankelijkheid van en het tekort aan rijksmiddelen voor het bekostigen van

maken van de ontwikkelingen en de oorzaken daarvan (dus meer inzicht) binnen

het sociaal domein heeft invloed op de lokale keuzes. Voor de jaren 2021 en 2022

het sociaal domein en we zijn hier nog volop mee bezig. Dat lukt ons steeds beter

zijn inmiddels extra gelden beschikbaar gesteld als gevolg van de arbitrage bij

en we gaan daarmee verder.

de jeugdzorg. De rijksbijdragen blijven van grote invloed op de financiële situatie van de gemeente en daarmee de mogelijkheden binnen het sociaal domein in de

Veel van de gelden in het sociaal domein liggen vast. Maar als gevolg van de

gemeente Aalten.

zogenaamde ‘open eind’-regelingen weet je nooit precies wat het gaat worden. Zorg moet namelijk altijd geleverd worden. Door de beperkte financiële middelen

Het stimuleren van een gezonde leefstijl en het bieden van goede passende hulp

vraagt de aanpak van sociale vraagstukken binnen de gemeente Aalten dan ook

en ondersteuning voor onze inwoners was en blijft richtinggevend, daarbij oog

prioritering en creativiteit. Het financiële kader voor deze nota wordt gevormd door

hebbend voor de betaalbaarheid van ons stelsel van ondersteuning voor onze

de begroting van 2021 en de jaren daarna. In de begroting is een financiële opgave

inwoners.

opgenomen om deze sluitend te houden. Daarbij is onder meer het streven om het sociaal domein beter betaalbaar te houden. Met een gemeenschappelijke inspanning willen we er alles aan doen om nieuwe voorstellen voor de uitvoering van de in deze nota beschreven actielijnen te realiseren. Daarbij moeten we ook zorgen dat de middelen correct en zo effectief mogelijk aan de goede dingen besteed worden.

43

7. Uitvoeringsagenda Zoals aangegeven schept deze nota kaders voor uitvoeringsplannen op de beschreven thema’s. De actielijnen vormen hierbij de richting waar we naar toe willen werken.

Voor de uitvoering zien we de volgende uitvoeringsagenda: Actie

Planning

1. Herijking van de sociale basis

Najaar/winter 2021/2022

2. Uitvoeringsplan Nota Sociaal Domein

Opstellen najaar 2021

Bij de uitwerking van de actielijnen willen we op basis van onze ervaringen

Vaststelling winter 2021/2022

wederom kiezen voor een participatieve aanpak. Wij willen in samenwerking met gemeenteraad, Sociale Raad, inwoners en maatschappelijke partners een

3. Lokaal preventie akkoord

Opstellen najaar 2021

afspraken over de uitvoering en prioritering van de actielijnen.

4. Optimalisering Schulddienstverlening

Besluitvorming najaar 2021

Als gevolg van wettelijke verplichtingen en eerder gestelde opdrachten

5. Plan van aanpak decentralisatie

Najaar 2021

(bijvoorbeeld in de begroting of het transformatieplan) is een aantal actielijnen al

beschermd wonen

Uitvoeringsplan Nota Sociaal Domein opzetten. In dit uitvoeringsplan maken we

gepland of in gang gezet. 6. Plan van aanpak invoering Wet

Najaar 2021

Inburgering

44

7. Evaluatie Simpel Switchen

Maart 2022

8. Sportnota

December 2022

BIJLAGE 1 - Bronnenlijst Onderstaande bronnenlijst geeft een goed beeld van de bronnen waaruit informatie is gehaald (zowel de gesprekstafels als al reeds bestaande (beleids)documenten).

• • • • • • • • • • • • • • •

Gesprekstafels inwoners en professionals Vragenlijst U Spreekt Naoberfonds gemeente Aalten Visie Sociaal Domein Achterhoek “Samenwerken door elkaar te versterken” VNG & Divosa De winst van het sociaal domein Verordening Zo persoonlijk mogelijk Evaluatie Zo persoonlijk mogelijk Website Zorgloket VNG & Divosa De winst van het sociaal domein Omgekeerde verordening – Gezond en veilig opgroeien Transformatieplan sociaal domein 1e evaluatie en voortgangsrapportage Uitvoeringsplan zo persoonlijk mogelijk Preventieakkoord Gezondheid en Geluk (2020-2030) Rapportage voor de Toekomst Actieplan Achterhoekse jongeren naar werk, school of betekenisvolle daginvulling 2018-2020

• • •

Landelijke nota gezondheidsbeleid Regiovisie de Gezondste Regio en Regionaal Preventieakkoord Gezondheidsmonitor GGD en Regiobeeld Achterhoek

45

BIJLAGE 2 – Visualisatie gesprekstafels Bijlage 2.1: Samen sterk/Naoberschap

46

Bijlage 2.2: Een vitaal en gezond Aalten

47

Bijlage 2.3: Jong in Aalten

48

Bijlage 2.4: Jong zijn 12+ in Aalten

49

Bijlage 2.5: Kinderraad

50

Bijlage 2.6: Veerkrachtig ouder worden in Aalten

51

Bijlage 2.7: Zorg en ondersteuning

52

Bijlage 2.8: Blijven meedoen in Aalten

53

Bijlage 2.9: Samen Sterk

54

Bijlage 2.10: Samenwerken

55

56

57

Zomer 2021

Gemeente Aalten

T (0543) 49 33 33

Postbus 119

E gemeente@aalten.nl

7120 AC Aalten

I www.aalten.nl