Najaarsnota 2023

Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................................................... 4 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 5 Programma 1 Ruimte .......................................................................................................................................... 6 Programma 2 Sociaal Domein ..........................................................................................................................11 Programma 3 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................18 Reserve overlopende posten ............................................................................................................................23 Paragrafen ........................................................................................................................................................26 Overzicht kredieten ...........................................................................................................................................28 Algemene Reserve

...........................................................................................................................................31 Overzicht van baten en lasten ..........................................................................................................................32 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000 ......................................................................................................34 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 .....................................................................................................35 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen .........................................................................................36 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................................40

Inleiding Voor u ligt de Najaarsnota 2023. Het college informeert de raad door middel van twee tussentijdse rapportages over de realisatie van de begroting van de gemeente. Het betreft de voorjaarsnota in juli en de najaarsnota in december van het lopende boekjaar. In de tussentijdse rapportages worden afwijkingen op de oorspronkelijke ramingen van de baten en lasten in de begroting groter dan € 10.000 nader toegelicht. Voor investeringskredieten geldt een ondergrens van € 50.000. Het totaal aan mutaties in deze najaarsnota laat een voordeel zien van afgerond € 2.090.0000. In de Voorjaarsnota 2023 meldden wij een nadelig resultaat van afgerond € 2.191.000. Hiermee komen we op een verwacht tekort over 2023 van € 101.000. Na verwerking van de najaarsnota zien we voor de begrotingsjaren 2024 – 2027 voor de jaren 2024 en 2025 een gering positief saldo. De begrotingsjaren 2026 en 2027 laten nog steeds grote tekorten zien. De onzekerheid over de financiële tegemoetkoming voor deze jaren van het Rijk en de na-ijleffecten van de inflatie vragen om voorzichtigheid ten aanzien van nieuw beleidswensen met structurele financiële effecten. Deze najaarsnota laat een aantal grote financiële voordelen zien voor 2023.

Naast de gunstige effecten van de septembercirculaire, onder uitputting afschrijvingen en rentebijstelling zien we grote voordelen bij de bouwleges en de vrijval dotatie voorziening wethouders. Het voordeel op de bouwleges wordt met name veroorzaakt doordat we in de begroting rekening hadden gehouden met de invoering van de omgevingswet per 1 januari 2023 en dus geen leges hebben begroot. De omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2024 en dus zijn voor 2023 alsnog leges in rekening gebracht. In deze najaarsnota staan ook een paar financiële nadelen. Zo is het verwachte nadeel op de energietoeslag voor 2023 afgerond € 316.000 en op de BUIG afgerond € 296.000. Het nadeel van de BUIG komt tot stand door enerzijds stijgende aantallen en anderzijds de verhoging van het minimumloon. Door het hanteren van een inkomensgrens van 130% in plaats van 120% en het feit dat we minder budget krijgen voor de energietoeslag dan in 2022, verwachten we een tekort van € 316.000. De verwachting is dat we in 2023 uitkomen op een tekort. Kanttekening daarbij is dat zich vaak bij het financieel afsluiten van het boekjaar nog incidentele voor- en/of nadelen kunnen voordoen die het verwachte saldo kunnen beïnvloeden.

Het College van de gemeente Aalten Planning najaarsnota 20 november 2023 Raad, uiterlijk 9:00 uur indienen schriftelijke vragen 23 november 2023 College, behandeling vragen en antwoorden Najaarsnota 2023 23 november 2023 Raad, verstrekking vragen en antwoorden Najaarsnota 2023 06 december 2023 Raad, beeldvorming 12 december 2023 Raad, oordeelsvormende vergadering 19 december 2023 Raadsbehandeling

Inleiding

4

Totaal financieel overzicht Het begrotingssaldo komt voor 2023 van een behoorlijk tekort ten tijde van de voorjaarsnota 2023 uit een op een tekort van € 101.000 in deze najaarsnota. Daarnaast stellen we voor om 3,6 miljoen euro aan budgetten via de reserve overlopende posten over te hevelen naar 2024 (zie hiervoor bladzijde 23). Dit heeft geen invloed op het begrotingssaldo. In 2023 wordt de reserve weer leeg geboekt en worden de budgetten weer ingezet voor de beoogde doelen. Het volgende overzicht geeft het totaal van de mutaties aan en de stand van de begroting na verwerking van de najaarsnota. De toelichtingen op de mutaties zijn te vinden in de betreffende programma’s. (- teken houdt een voordeel in) Voorjaarsnota 2023 Begroting 2024

Bijstellingen najaarsnota 2023 Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal groter dan € 10.000 Kleiner dan € 10.000

Stand na najaarsnota

2023 2.191.000

2024

2025

2026

2027

-7.000 -38.000 3.746.000 4.855.000 2.191.000 -7.000 -38.000 3.746.000 4.855.000 tekort overschot overschot tekort tekort

-450.000 -558.712 -1.090.474 -2.099.186

-39.000 542.257 -536.000 -32.743

-39.000 525.569 -554.000 -67.431

-39.000 -39.000 525.569 525.569 -342.000 -1.515.000 144.569 -1.028.431

9.186

-17.257

-12.569

-12.569

-13.569

101.000 -57.000 -118.000 3.878.000 3.813.000 tekort overschot overschot tekort tekort

De grootste mutaties die effect hebben op het saldo: Omschrijving P1.0002 P1.0009 P1.0010 P2.0001 P2.0011 P2.0015 P2.0016 P2.0018 P2.0020 P3.0011 P3.0009

Onderuitputting afschrijving wegen, zie overzicht kredieten Ruimtelijke ordening hogere leges inkomsten Bouwleges Vrijval dotatie voorziening wethouders Vrijval algemeen budget sociaal domein BUIG-budgetten Energietoeslag Wmo begeleiding, huishoudelijke ondersteuning, Jeugdzorg Beschermd wonen Algemene uitkering, mei- en septembercirculaire 2023 Rente bijstelling Overig

Totaal financieel overzicht

2023 -130.000 -90.000 -250.000 -246.100 -262.300 296.000 316.000 -271.000 -330.000 -859.000 -198.000 -65.600 -2.090.000

2024

2025

2026

2027

381.000

381.000

381.000

381.000

-543.000

-561.000 -3.490.000 -1.522.000

112.000 -50.000

100.000 3.241.000 99.000 -80.000 132.000 -1.042.000

5

Programma 1 Ruimte Programmacoördinator: Doelstellingen Thema/Doelstelling 1 Omgevingswet De deelprojecten welke noodzakelijk zijn voor de invoering van de Omgevingswet, zijn gereed en operationeel. 2

Omgevingswet Onze inwoners worden betrokken bij het opstellen van de Omgevingsvisie.

3

Woningbouw In 2023 worden er 120 woningen gerealiseerd.

4

Woningbouw Het huidige afwegingskader woningbouw wordt herijkt om de mogelijkheden voor een flexibel uitnodigingskader te kunnen bepalen. Werklocaties In 2023 vindt besluitvorming plaats ten aanzien van de mogelijke uitbreidingsrichting van bedrijventerrein bij de kern Aalten. Werklocaties Het huidige RPW (20192023) wordt geactualiseerd.

5

6

Programma 1 Ruimte

M. Vreman

Actie 2023 Najaarsnota 2023 Januari 2023 - Het DSO is op 1 G De Omgevingswet gaat nu 1 januari 2024 januari 2023 ingericht en opein werking en daarmee ook het Digitaal rationeel. Stelsel Omgevingswet. De laatste maanden van 2023 vinden de extra testen plaats tussen onze software en het DSO. We verwachten geen noemenswaardige problemen. November 2023 - Door middel G Op dit moment wordt de 1e fase (zie van een intensief participatiestartnotitie ‘Samenwerken aan Omgeen communicatietraject, worvingsvisie Aalten’) van het opstellen van den inwoners gevraagd mee te de Omgevingsvisie uitgevoerd. In deze denken met het opstellen van fase worden de ‘basis-ingrediënten’ verde Omgevingsvisie. zameld welke dienen als vertrekpunt voor de nieuwe Omgevingsvisie. Zodra de basis-ingrediënten en de uitgangspunten zijn bepaald en de inkadering akkoord is bevonden door de gemeenteraad, start fase 2: de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie. In deze tweede fase wordt het ontwerp van de Omgevingsvisie verder vormgegeven samen met de inwoners van de gemeente Aalten. December 2023 - We doorloO Vanuit actieplan huisvesting zijn eventupen de benodigde procedures ele locaties voor versneld bouwen inen verruimen de ambtelijke zichtelijk gemaakt en deze worden nu capaciteit en/of ondersteuning verder onderzocht.

Om dit uit te voeren om de woningbouw te versnelis ingezet op een structurele én tijdelijke len. uitbreiding van de ambtelijke capaciteit.

Juli 2023 - Gelijktijdig met het G Het afwegingskader woningbouw is vertraject van de regionale woonvangen door het uitnodigingskader woagenda herijken we het huidige ningbouw en op 26 september 2023 afwegingskader woningbouw. vastgesteld door de gemeenteraad.

Juni 2023 - Het locatieonderzoek voor de uiteindelijke uitbreidingslocatie(s) wordt uitgewerkt en ter besluitvorming aangeboden.

Oktober 2023 - In 2023 wordt een nieuw Regionaal Programma Werklocaties (tussen provincie Gelderland en 7 regiogemeenten) voorbereid.

G Naar aanleiding van het eerste verkennend locatie-onderzoek is aan een bureau opdracht verleend om te komen tot een plan van aanpak voor de feitelijke uitbreiding; dit plan van aanpak wordt momenteel opgesteld en in Q1 2024 opgeleverd. G Het proces om te komen tot RPW 20242028 nadert zijn afronding. Volgens planning wordt het in januari 2024 aan de raad ter vaststelling aangeboden.

6

7

8

9

10

11

12

Thema Actie 2023 Najaarsnota 2023 Klimaat September 2023 - Als onderG Momenteel zijn we bezig met het uitvoePer wijk kennen we de deel van de gebiedsopgave ren van de diverse acties uit de klimaatkwetsbaarheden als ge- gaan we met de burgers in strategie. volg van het veranderen- gesprek over de klimaatopgave de klimaat. in hun wijk. Klimaat November 2023 - Bij het uitG De klimaatadaptatiestrategie wordt nu verDe actielijnen en maat- werken van de Omgevingsvider in uitvoering gebracht. Onder meer zijn regelen vanuit de klisie worden de maatregelen en we bezig met het programma Water en maatstrategie worden actielijnen uit de klimaatstrateRiolering, waarmee ook handvaten komen opgenomen in de Omgie meegenomen. om mee te nemen in de Omgevingsvisie. gevingsvisie. Duurzaamheid April 2023 - We bepalen de G De voortgangsrapportage RES is voor 1 De RES 2.0 wordt in uitgangspunten voor de RES september 2023 vastgesteld door alle Ach2023 vastgesteld. 2.0 op basis van ons uitnoditerhoekse gemeenten binnen de RESgingskader ‘Zon en Wind’. Achterhoek. De herijking, de RES 2.0, wordt in het eerste kwart van 2024 verwacht. Ten behoeve van de RES 2.0 wordt een planMER uitgevoerd (Provincie). Dat is een verkenning van de milieutechnische gevolgen van het realiseren van de aangegeven windmolens in de windzoekgebieden uit de RES 1.0.

Dat zoekgebied is groter dan het gebied voor wind in het gemeentelijke Uitnodigingskader zon en wind. De planMER wordt ook in het eerste kwartaal 2024 verwacht. Duurzaamheid December 2023 - Op basis G In 2022 is overeenkomstig de transitievisie In 2023 starten met een van de concrete uitgangspunwarmte gestart met het opstellen van een wijk/buurtuitvoeringsplan ten wordt bepaald welke maatbuurtuitvoeringsplan warmtetransitie voor warmtetransitie waarin regelen er voor de betreffende de wijk Dinxperlo Centrum Oost. Dit loopt als uitgangspunt geldt wijk ingezet gaan worden. door in 2023 en verder. Waarschijnlijk zal dat er voor iedereen een de daadwerkelijke uitvoering van de vastbetaalbaar aanbod komt gestelde maatregelen later plaatsvinden. en iedereen mee kan In 2023 wordt ook gestart met het buurtuitdoen. voeringsplan 'Planetenbuurt' Aalten. Duurzaamheid April 2023 - We werken op G Ten aanzien van de Energiearmoede zijn Er is een regeling opge- regionaal niveau aan een inmiddels het project sociale energiecoasteld om energiearmoe- duurzame regeling om op ching, de subsidieregeling woningverde tegen te gaan. verschillende manieren duurzaming en de witgoedregeling operaenergiearmoede tegen te tioneel. Voor Fixbrigades komen nog gaan.

middelen vanuit het rijk beschikbaar en er ligt een eerste aanzet voor het regionaal borgen van de ingezette maatregelen tegen energiearmoede voor de langere termijn. Centrumvisie Mei 2023 - Er wordt een inten- G De gemeenteraad heeft op 4 juli 2023 het In 2023 wordt het defini- sief participatieproces doorloontwerp vastgesteld. Klimaatadaptatie en tieve ontwerp voor het pen om zo te komen tot een vergroenen was een belangrijk uitgangscentrumgebied, Heelgedragen ontwerp en geven punt voor dit ontwerp. Dit heeft geresulweg en de Allee vastge- hierbij ruimte aan innovatie en teerd in flinke toename aan groen binnen steld. natuurinclusief bouwen. het projectgebied Dinxperlo. Uitvoering is nu opgestart en het gehele werk is in 2026 gereed.

Programma 1 Ruimte

7

13

14

15

Thema Centrumvisie De directe omgeving wordt intensief betrokken bij het tot stand komen van concrete maatregelen uit de centrumvisie. Horeca De nieuwe horecavisie wordt vastgesteld.

Actie 2023 Najaarsnota 2023 December 2023 - We verlenG De inzet van de dorpsmanager in Dinxpergen het contract voor de lo wordt ook in 2024 gecontinueerd, zij het dorpsmanager in 2023 om de voor één dag per week. Overigens ook verbindende schakel te borgen één dag per week om ter voorbereiding op en elk deelproject kent een de mogelijke herijking van het centrumplan (eigen) participatieproces. Aalten input te vergaren.

Toerisme We rollen het regionale programma vitaliteit en verblijfsrecreatie uit.

April 2023 - Experts worden ingezet om bedrijven te adviseren en te ondersteunen bij het opstellen van meerjarenplannen.

Oktober 2023 - Op basis van huidig beleid en uitgangspunten stellen we de horecavisie op.

G In september is het proces om te komen tot de horecavisie onder begeleiding van een adviesbureau van start gegaan. We verwachten dat het document in januari 2024 wordt opgeleverd, waar het besluitvormingstraject wordt ingegaan. G Het vitaliteitsprogramma verblijfsrecreatie Achterhoek is in januari van start gegaan. Inmiddels heeft een flink aantal bedrijven, ook uit gemeente Aalten, een bedrijfsreview ondergaan. Het project loopt door in 2024 waarbij we verwachten dat dan ook meerdaagse - en coachingtrajecten van start gaan.

Actuele ontwikkelingen High five High-Five is een project waarmee schoolgaande kinderen munten kunnen scoren door te lopen en fietsen naar school. Het aantal leerlingen dat te voet of met de fiets in plaats met de auto naar school gaat is gestegen. De gemeente en de provincie zijn erg tevreden met deze resultaten en daarom wordt het project doorgezet. Toekomstbestendige bedrijventerreinen In het Regionale Programma Werklocaties (RPW) is vastgesteld dat we inzetten op versterking van de kwaliteit van bestaande bedrijventerreinen. Het gaat daarbij om veel meer dan ruimtelijke kwaliteit. Bij de realisatie van toekomstbestendige bedrijventerreinen wordt ingezet op energietransitie en de transformatie naar een groen, gezond en klimaatbestendig bedrijventerrein. Een integrale visie en aanpak voor onze gemeente ontbreekt echter nog en wordt momenteel projectmatig opgesteld. Daarbij kijken we ook hoe we er nu voor staan door het houden van een nulmeting. Oplevering van de visie en plan van aanpak voor het vervolg staat gepland voor Q1 2024. Basiskwaliteit Landschap (en Biodiversiteit) In 2023 is de rapportage Basiskwaliteit Landschap en Biodiversiteit afgerond, deze rapportage betreft een nulmeting en maakt deel uit van het Biodiversiteitsplan. Basiskwaliteit Landschap en Biodiversiteit is een aanduiding voor een minimum niveau van de kwaliteit van natuur en landschap.

Waar de Basiskwaliteit niet wordt bereikt, is sprake van sterk verarmde landschappen, waar zelfs algemene planten- en diersoorten niet meer kunnen gedijen. Met de vaststelling van het Biodiversiteitsplan ligt er een uitvoeringsagenda om te werken aan het herstel van de biodiversiteit in onze gemeente. Aanvullend worden in 2024 bouwstenen en gebiedsgerichte maatregelen voor herstel van de basiskwaliteit Landschap opgesteld, dit op basis van het Landschapsontwikkelingsplan. Hiermee maken we het ambities en doelstellingen vanuit het Landschapsontwikkelingsplan toegankelijk en concreet voor gebiedspartijen en derden. De bouwstenen dienen ter inspiratie en zijn richtinggevend om samen te werken aan het behoud, herstel en versterking van de Basiskwaliteit Landschap en Biodiversiteit. Openbare verlichting Het beleid op het gebied van openbare verlichting was, gezien de technische vernieuwingen, aan vervanging toe. Daarnaast is de productie van conventionele lichtbronnen begin dit jaar gestopt waardoor vervanging naar LED versneld moet worden opgepakt. Voor de gemeente Aalten betekent dit de vervanging van ongeveer 2400 armaturen. Om dit de komende vier jaar te kunnen uitvoeren, is in 2023 een beleidsplan opgesteld waarin de acties worden bepaald. Dit beleidsplan wordt in het eerste kwartaal van 2024 aan de raad aangeboden.

Programma 1 Ruimte

8

`t Beggelder Na het principebesluit dat in juli 2023 is genomen, is intern een projectleider aangewezen om het project op te pakken. De projectgroep gaat het onderzoek fasegewijs in drie stappen uitvoeren: 1. Ontwikkelvisie/ambitiedocument 2. Stedenbouwkundig plan 3. Omgevingsplan Met de exploitanten wordt in oktober een intentieovereenkomst gesloten voor fase één en twee. Elke fase start met een plan van aanpak waarin kort en bondig het beoogd resultaat en proces (inclusief participatie) wordt omschreven. Elke fase eindigt met oplevering van het eindproduct dat ter besluitvorming aan het bevoegd gezag (raad) wordt voorgelegd. Het project kent een brede integrale benadering waarbij we naast ruimtelijke aspecten en woningbouwprogrammering ook nadrukkelijk willen sturen op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid, duurzaamheid en circulariteit. We vinden het daarom belangrijk om vooraf de ontwikkelkaders, ambities en wensen te bepalen, mede aan de hand van de Global Goals. Dit geldt zowel voor de gemeente (en de ontwikkelcombinatie) maar ook voor de omgeving en overleginstanties. Deze beleidskaders, ambities en wensen worden vastgelegd in een Ontwikkelingsvisie (OV). De OV is vervolgens het vertrekpunt voor het opstellen van het Stedenbouwkundig Plan (SP). Dit SP geeft concreet richting aan de toekomstige inrichting van het gebied.

De mate van gedetailleerdheid, flexibiliteit en fasering worden hierin ook meegenomen. Het vastgestelde SP vormt vervolgens de onderlegger voor het Omgevingsplan (OP), het instrument waarmee een planologische basis voor de ontwikkeling van het woongebied wordt gelegd (fase drie). Huisvesting aandachtsgroepen (waaronder opvang statushouders, asielzoekers en ontheemden) In April 2023 zijn we gestart met het starten van het project voor een actieplan voor huisvesting van aandachtsgroepen. Belangrijke actie die uit het projectplan voortvloeide was het in beeld brengen van potentiële locaties die geschikt zijn voor de huisvesting van aandachtsgroepen en andere mensen die afhankelijk zijn van (sociale huur)woningen en/of tijdelijke huisvesting (“de opgave”). Deze fase bevindt in een afrondende fase. Na het in beeld brengen van geschikte locaties zal er via diverse projectgroepen verder gewerkt worden aan het realiseren van de huisvesting. We streven ernaar om in een zo kort als realistisch mogelijke periode 165 plekken voor vluchtelingen uit Oekraïne, 100 plekken voor asielzoekers, jaarlijks huisvesten van 100 statushouders en zes crisisopvanglocaties te realiseren. Kapverordening Wij zijn bezig met het opstellen van een nieuwe kapverordening. We hebben de wensen en ambities intern geïnventariseerd, momenteel wordt er gewerkt aan een startnotitie die eind 2023 naar de raad gaat.

Het doel hiervan is niet alleen om de kap van bomen te verminderen, maar ook het aantal (inheemse) bomen te verhogen. Bij de nieuwe kapverordening wordt er onderscheid gemaakt bij gebieden waar hittestress kan optreden, hier zou het kappen van bomen meer ontmoedigd moeten worden dan bij andere gebieden. Bijstellingen bestaand beleid Programma Omschrijving Programma 1 Ruimte P1.0001 Leges straatwerk P1.0002 Onderuitputting afschrijving wegen, zie overzicht kredieten P1.0003 Toeristenbelasting P1.0004 Uitbreiding terassen P1.0005 Stichting Duplo P1.0006 Rioolheffing lager ontrekking aan voorziening Rioolheffing lager ontrekking aan voorziening. P1.0007 Bodem Bruggenhutte P1.0008 Bodem drugsafval P1.0009 Ruimtelijke ordening hogere leges inkomsten P1.0010 Bouwleges P1.0011 Uuthuuskes, project is afgesloten zie overzicht kredieten Totaal Programma 1 Ruimte

2023

2024

2025

2026

2027

-30.000 -130.000 -24.000 -10.000 45.000 85.000 -85.000 30.000 25.000 -91.000 -250.000 -15.000 -450.000

0 0 -24.000 0 0 0 0 0 0 0 0 -15.000 -39.000

0 0 -24.000 0 0 0 0 0 0 0 0 -15.000 -39.000

0 0 -24.000 0 0 0 0 0 0 0 0 -15.000 -39.000

0 0 -24.000 0 0 0 0 0 0 0 0 -15.000 -39.000

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 Leges straatwerk € 30.000 incidenteel voordeel In verband met de energietransities en aanleg glasvezel zijn door netbeheerders (met name Alliander en Ziggo) meer kabels en leidingen aangelegd. De afgelopen jaren is het bedrag voor de vergoedingen voor het herstel van straatwerk en beplanting aanzienlijk toegenomen. Op basis van deze ervaringscijfers wordt de opbrengst nu structureel verhoogd. In de voorjaarsnota is deze post ook al met € 30.000 bijgesteld, maar de opbrengst blijkt in 2023 toch nog hoger te zijn.

Programma 1 Ruimte

9

P1.0002 Onderuitputting afschrijving wegen, zie overzicht kredieten € 130.000 incidenteel voordeel Van een aantal projecten is de planning aangepast waardoor de werkzaamheden later worden uitgevoerd. P1.0003 Toeristenbelasting € 24.000 structureel voordeel De opbrengst toeristenbelasting is in de afgelopen jaren toegenomen door verlenging van de heffingsperiode naar het hele jaar en meer toeristen die kiezen voor vakantie in eigen land. De verwachting is dat deze trend doorzet. Dit zorgt voor een extra opbrengst van € 24.000. P1.0004 Terrassen € 10.000 incidenteel voordeel De hogere inkomsten worden veroorzaakt door extra terrassenverhuur, dit is het gevolg van de uitbreiding van de terrasoppervlakte van de horecaondernemers in Aalten, Bredevoort en Dinxperlo. In de begroting 2024 is deze extra opbrengst al meegenomen. P1.0005 Stichting Duplo € 45.000 incidenteel nadeel Op basis van de service overeenkomt tussen de gemeente en stichting Duplo is de afrekening opgenomen van de kosten van het gymmateriaal over de jaren 2016 tot en met 2023. P1.0006 Rioolheffing lager € 85.000 incidenteel nadeel, dekking uit voorziening De opbrengst van de rioolheffing wordt bepaald door de hoeveelheid afgenomen water en het vastgestelde tarief. Het jaarlijkse waterverbruik kan door allerlei oorzaken (zoals droge zomer of juist nat, stand van de economie) behoorlijk verschillen.

Bij het opstellen van de begroting wordt dit zo goed mogelijk geschat. Na afloop van het verbruiksjaar bij Vitens blijkt of de raming juist was. Omdat het werkelijk waterverbruik 2022/2023 lager is dan geraamd, is de werkelijke opbrengst rioolheffing ook lager. Het waterverbruik via Vitens door ondernemingen valt juist hoger uit. Hierdoor wordt er meer rioolheffing via Vitens in rekening gebracht, maar blijft er minder rioolheffing verharde oppervlakte over. P1.0007 Bodem Brüggenhütte € 30.000 incidenteel nadeel Uitgangspunt is dat de verbetering van de afdeklaag budgettair neutraal verloopt in de periode 2023-2026. Extra uitdaging: Na de kap van het groen bleek dat de Japanse Duizendknoop verspreid was over circa 5.500 m³. De duizendknoop wordt gesaneerd door deze in te pakken in speciaal geotextiel. Hiervoor moeten de stronken verwijderd worden en het terrein geklepeld worden. In 2023 wordt het volledige gebied dat besmet is met duizendknoop gesaneerd Het laatste deel wordt gesaneerd als er weer meer afdekgrond is. Hierdoor zijn de kosten voor het eerste jaar hoger en wordt dit naar verwachting in de komende jaren weer terugverdiend. De inkomsten bestaan uit bijdragen derden en interne verrekeningen als de gemeentelijk organisatie zelf grond naar Brüggenhütte levert.

P1.0008 Bodem drugsafval € 25.000 incidenteel nadeel Rouwmaat gaat de bodemsanering van de met drugsafval vervuilde grond in het Aaltense Goor uitvoeren. De totale kosten bedragen € 170.000. We ontvangen hiervoor een subsidie van € 145.000. P1.0009 Ruimtelijke ordening hogere leges inkomsten € 91.000 incidenteel voordeel Er is dit jaar een aanmerkelijk aantal ruimtelijke plannen/projecten ter beoordeling aan de gemeente voorgelegd en in behandeling genomen, veelal op verzoek van particulieren en/of bedrijven. Waar mogelijk zijn die verzoeken gebundeld in een zogenaamd veegplan. Veel verzoeken hebben betrekking op woningbouw, al dan niet in combinatie met functiewijziging (versterking centrumgebied en rood-voor-rood-regeling) Bovendien zijn er dit jaar een aantal plannen financieël afgewikkeld, die in voorgaande jaren al zijn gestart. Door deze extra plannen zijn de leges inkomsten aanzienlijk hoger dan in de voorjaarsnota verwacht werd. P1.0010 Bouwleges € 250.000 incidenteel voordeel Een deel van de werkzaamheden, het behandelen van vooroverleggen en aanvragen omgevingsvergunning, is uitbesteed. De kosten hiervan bedragen € 200.000. In de primitieve begroting 2023 is voor de opbrengsten van de leges rekening gehouden met de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) op 1 januari 2023.

De invoering Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2024 en de Wkb treedt op 1 januari 2024 gedeeltelijk in werking. Tot 1 juli 2024 geldt de Wkb alleen voor nieuwbouw en niet voor verbouw. Daarom is de verwachting dat de opbrengst van de leges in 2023 € 450.000 hoger uitvallen. Omdat er op dit moment nog niet geheel duidelijk is wat de invloed van de Omgevingswet op de legesopbrengsten en het uitbesteden van een deel van de werkzaamheden is, wordt voorgesteld om de begroting 2024 voor deze onderdelen pas bij te stellen in de voorjaarsnota 2024. P1.0011 Uuthuuskes € 15.000 structureel voordeel Acht van de tien Uuthuuskes zijn geplaatst, opgeleverd en verhuurd. Voor twee Uuthuuskes is geen locatie gevonden. Het krediet is afgesloten en wordt afgeraamd. De afwikkeling van de subsidieverantwoording vindt dit jaar nog plaats. Programma 1 Ruimte

10

Programma 2 Sociaal Domein Programmacoördinator:

R. Letteboer

Doelstellingen Thema/Doelstelling Actie 2023 Najaarsnota 2023 1 Herijking Sociale Maart 2023 - De aanbeveO Vervolg rondom de herijking van de Sociale Basis lingen uit de inventarisatie Basis is als gevolg van capaciteitstekort nog Er wordt een definitie- worden besproken en beniet bepaald. De herijking van de Sociale Basis ve uitvoeringsagenda oordeeld en het vervolg staat nu voor 2024 gepland. vastgesteld. wordt bepaald. 2 Leefstijlakkoord Maart 2023 - Begin 2023 G We sluiten ons aan bij het in ontwikkeling zijnde Vanuit het leefstijlak- wordt het sport-, beweegregioplan in het kader van het integraal zorgakkoord zetten we ons in en leefstijlprogramma Vikoord. om onze inwoners taalBAD 2023-2027 vastgeDe vaststelling/herijking van het sport-, bemeer te laten bewesteld. Hierin staat wat de weeg-, en leefstijlakkoord heeft in juni plaatsgen en sporten en taken en verantwoordelijkgevonden. gezonder te laten heden van de gemeente en Het Plan van Aanpak GALA (Gezond en Actief leven. Wij ondersteu- haar partners zijn. Leven Akkoord) is in het derde kwartaal van nen de beweging 2023 in alle Achterhoekse gemeenten door de 'Achterhoek gezond'. colleges van B&W vastgesteld. 3 Leefstijlakkoord November 2023 - Acties en G Een gezonde en veilige leefomgeving is onderWe borgen de ambitie maatregelen welke worden deel van het proces van de omgevingsvisie.

om inwoners meer te vastgesteld in VitaalBAD Het belang van gezondheid en een beweeglaten bewegen en 2023-2027 worden meegevriendelijke omgeving wordt daarbij geborgd. sporten en gezonder nomen in het opstellen van te laten leven in het de Omgevingsvisie. opstellen van de Omgevingsvisie. 4 Beschermd wonen December 2023 - In samen- G Het woonplaatsbeginsel voor beschermd wonen We zijn goed voorbe- werking met (regionale) exis door het rijk uitgesteld tot 2026. Dat betekent reid om vanaf 1 janua- pertise starten met een lokadat de gehele verantwoording voorlopig nog niet ri 2024 eigen verant- le toegang voor beschermd naar de lokale gemeenten toekomt. Onze Wmowoordelijkheid te dra- wonen en het evalueren en consulenten pakken sinds maart 2023 al wel gen ten aanzien van (door)ontwikkelen van laagzelfstandig, met ondersteuning van de centrumnieuwe cliënten bedrempelige voorzieningen gemeente Doetinchem, aanvragen voor beschermd wonen. ten behoeve van inwoners schermd wonen op. Hier gaan we de komende met ggz-problematiek. tijd mee door. Daarnaast is er inmiddels een laagdrempelige inloopvoorziening gestart (in Aalten en Dinxperlo) voor mensen met ggzproblematiek. Deze voorziening willen we in 2024 verder uitbreiden. 5 Simpel Switchen Februari 2023 - Er is een G De schakelgroep is inmiddels actief.

Om de We borgen de werkschakelgroep gevormd welwerkwijze van Simpel Switchen te borgen en te wijze voor Simpel ke de werkwijze implemenimplementeren in de reguliere werkzaamheden, Switchen. teert en borgt in de reguliere brengt de schakelgroep deze werkwijze binnen werkzaamheden. de gemeente en bij ketenpartners terugkerend onder de aandacht. Verder is op de gemeentelijke website informatie toegevoegd over Simpel Switchen, met daarbij verhalen van inwoners die reeds ervaring hebben opgedaan met Simpel Switchen. Het borgen van Simpel Switchen is een continu proces.

Programma 2 Sociaal Domein

11

Thema/Doelstelling Armoedebeleid Het huidige armoedebeleid is herzien.

Actie 2023 Mei 2023 - Het huidige armoedebeleid wordt nader beoordeeld en aangepast aan de actuele situatie. Ter bevordering van bestaanszekerheid kunnen (tijdelijke) ondersteuningsmaatregelen voor inwoners en (kleine) ondernemers ingevoerd worden.

Gelijke kansen alliantie Er wordt een doorstroomprogramma afgerond waarin speciale aandacht is voor kinderen met een extra ondersteuningsbehoefte. Kinderopvang In 2023 worden de wettelijk verplichte onderzoeken uitgevoerd en wordt een plan van aanpak opgesteld om in 2024 de 50% norm te halen.

December 2023 - Het doorstroomprogramma wordt geïmplementeerd in de betrokken scholen en in december 2023 wordt het programma geëvalueerd en waar mogelijk bijgesteld.

9 Vrijheid Het Regioprogramma Vrijheid Achterhoek en grensstreek 2022/2023 wordt uitgevoerd.

December 2023 - We geven uitvoering aan het Regioprogramma Vrijheid Achterhoek en grensstreek 2022/2023 met als doel het bewustzijn van vrijheid te vergroten.

6

7

8

Programma 2 Sociaal Domein

Juni 2023 - Het programma voor flexibele inspectieactiviteiten wordt opgesteld.

Najaarsnota 2023 O Door capaciteitstekort is de doorontwikkeling nog niet opgestart. Daarnaast zijn wij rondom dit thema mede afhankelijk van de landelijke ontwikkelingen. Deze ontwikkeling vergt (veel) extra capaciteit en in de komende periode gaan we bezien hoe we hier vorm en inhoud aan gaan geven. Per 1 december 2023 wordt de beschikbare capaciteit voor de doorontwikkeling uitgebreid. En het streven is nu om begin 2024 te starten met de herijking van het armoedebeleid. In september 2023 zijn wij overigens al wel gestart met een (afstudeer-)onderzoek naar ons kinderarmoedebeleid. Zowel landelijk als lokaal heeft het bestrijden van kinderarmoede hoge prioriteit. De uitkomsten van dit onderzoek worden meegenomen in de herijking van het gemeentelijk armoedebeleid. G Het programma Gelijke Kansen loopt. Vanuit de bijbehorende agenda is het project #opladers geïmplementeerd. Dit project loopt tot 1 januari 2024. Bij een positieve evaluatie zijn wij voornemens om dit project voort te zetten. Dit vraagt in dat geval, vanaf 1 januari 2024, om financiering vanuit andere middelen. Voor deze financiële middelen is inmiddels een (meerjarige) subsidieaanvraag ingediend bij het Rijk. G De algemene afspraken over de flexibele inspectie-activiteiten bij kindercentra zijn regionaal met de GGD Noord- en Oost-Gelderland gemaakt.

De algemene afspraken over de flexibele inspectieactiviteiten worden opgenomen in het nieuwe lokale beleid voor toezicht en handhaving kinderopvang. Het nieuwe lokale beleid voor toezicht en handhaving kinderopvang is in concept klaar. Het treedt naar verwachting begin volgend jaar in werking. G De provincie Gelderland heeft aan de samenwerkende gemeenten in de Achterhoek een subsidie verleend van € 150.000 voor de uitvoering van het regioprogramma Vrijheid Achterhoek, Liemers en Duitse grensgemeenten 2023/2024. In de jaren 2023 en 2024 wordt het programma uitgevoerd. Het gaat om projecten binnen een viertal thema's te weten: Vrijheidsmaaltijden, Vrijheidsroutes, Verbinden Licht en Ode aan de Vrijheid. De gemeente Aalten is de penvoerende gemeenten. Naast de subsidie van € 150.000 dragen de gemeenten in de Achterhoek en Liemers voor zowel 2023 als 2024 een bedrag van € 0,20 per inwoner bij. De Duitse gemeenten sluiten vanaf 2024 aan en dragen ook een bedrag van € 0,20 per inwoner bij. De uitvoering van het programma loopt op schema. In mei vonden in diverse gemeenten "vrijheidsmaaltijden" plaats. Binnen het thema "Ode aan de vrijheid" is onlangs een prijsvraag over vrijheid uitgezet. Binnen de overige thema's zijn werkgroepen gestart om de projecten verder uit te werken.

12

Thema/Doelstelling Actie 2023 10 Zwembaden Juli 2023 - De uitgangsHet proces om te ko- punten om te komen tot men tot een visie over het uiteindelijk opstellen de zwembaden wordt van de visie worden opgeopgestart. steld. 11 Ondermijning November 2023 - Er wordt De bewustwording en een communicatiestratekennis van onze me- gie ontwikkeld om de bedewerkers, burgers en wustwording en kennis te ondernemers over vergroten. onder andere ondermijning wordt vergroot. 12 Ondermijning Augustus 2023 - We evaIn 2023 wordt het lueren het proces op basis vervolg van de bevan de uitkomsten van de stuurlijke aanpak be- gebiedsanalyses door het paald. RIEC, ons nieuwe Bibobbeleid en de weerbaarheidsscan. 13 Huisvesting April 2023 - Vanuit veronderwijs schillende beleidsvelden In 2023 werken we de wordt bepaald welke kanintegrale aanpak voor sen en mogelijkheden er het IHP verder uit. liggen voor de vrijkomende schoollocaties.

Najaarsnota 2023 G In 2023 wordt de startnotitie, overeenkomstig het uitvoeringsprogramma, opgeleverd. Deze notitie wordt als uitwerking van het toekomstbestendig sportbeleid vormgegeven, waarbij ook aandacht is voor de raakvlakken met andere beleidsvelden. G Intern zijn momenteel gesprekken gaande om de communicatiestrategie te ontwikkelen.

G Het RIEC heeft haar Weerbaarheidsscan afgerond, op basis van de uitkomsten worden onze interne processen tegen het licht gehouden.

G Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is vastgesteld. Vanuit verschillende beleidsvelden wordt vanaf nu bepaald welke kansen en mogelijkheden er liggen voor eventueel vrijkomende schoollocaties.

Actuele ontwikkelingen Regionale afspraken Jeugdhulp en Wmo Op het gebied van Jeugdhulp en Wmo werken we in de Achterhoek vanaf 1 juli 2022 met 59 gecontracteerde zorgaanbieders volgens een nieuwe werkwijze aan de transformatie van het Achterhoekse zorglandschap. In deze nieuwe werkwijze staat de vraag of behoefte van de inwoner nog meer centraal en willen we de hulp en ondersteuning zo optimaal en efficiënt mogelijk organiseren. Dit betekent dat zorgaanbieders en gemeenten op een andere manier met elkaar samenwerken. Dat is nieuw. En dat is wennen. En dat gaat vanzelfsprekend met vallen en opstaan. In het afgelopen jaar is hier zowel ambtelijk als bestuurlijk veel tijd en energie in gestoken. De eerste contractperiode met de zorgaanbieders wordt in de tweede helft van 2023 geëvalueerd. Gemeenten en zorgaanbieders staan samen aan de lat voor het realiseren van de gestelde transformatiedoelen. Dit vraagt op ambtelijk en bestuurlijk niveau, van zowel gemeenten als zorgaanbieders, een voortdurende dialoog om te bewaken of we op de goede weg zitten. Wet Energietoeslag 2023 Eind september 2023 heeft de Tweede Kamer ingestemd met de Wet Energietoeslag 2023. Ook voor 2023 kan daarmee aan huishoudens weer een energietoeslag van € 1.300 worden verstrekt.

Gemeenten hebben eind 2022 de mogelijkheid gehad om, vooruitlopend op de invoering van deze nieuwe wet, een voorschot van € 500 te verstrekken. Hiervan hebben wij gebruik gemaakt. In februari 2023 heeft iedere inwoner die in 2022 een volledige energietoeslag van € 1.300 heeft ontvangen, een voorschot op de energietoeslag 2023 ontvangen. De voorbereidingen zijn al geruime tijd in volle gang en onze intentie is om deze toeslag (uiterlijk) in december 2023 uit te keren. Laborijn voert deze regeling opnieuw voor ons uit. Overigens heeft het kabinet besloten om voor 2024 de energietoeslag niet te verlengen. Wel komt men over de winter 2023 2024 opnieuw met een (landelijke) Tijdelijk Noodfonds Energie. Jeugdfonds Sport en Cultuur Het aantal kinderen dat zonder financiële steun vanuit de overheid niet kan sporten neemt landelijk toe. Zo ook in gemeente Aalten. Sinds de afloop van de coronamaatregelen ziet het Jeugdfonds Sport en Cultuur het aantal aanvragen fors toenemen. De reserves die opgebouwd werden tijdens de coronamaatregelen zijn inmiddels op. De overeenkomst tussen gemeente Aalten en het Jeugdfonds Sport en Cultuur loopt dit jaar af. De intentie is om met één jaar te verlengen en daarbij het bedrag dat de gemeente jaarlijks aan het Jeugdfonds Sport en Cultuur vergoedt, te verhogen. Volgend jaar wordt, na de herziening van het armoedebeleid, het vervolg bepaald.

Programma 2 Sociaal Domein

13

Spreidingswet In maart 2023 heeft het kabinet het wetsvoorstel ‘Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvang’ (Spreidingswet) voor behandeling aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze wet moet mede de basis vormen om de opvangcrisis structureel het hoofd te kunnen bieden en is bedoeld om de asielopvang op basis van objectieve criteria beter over het land te spreiden, zodat de lasten worden verdeeld. De spreidingswet wordt naar verwachting op zijn vroegst op 1 januari 2024 ingevoerd. Al is het halen van deze datum door de val van het kabinet onzeker geworden. Op 12 september 2023 is de wet in ieder geval definitief niet-controversieel verklaard. Dat betekent dat met de behandeling van deze wet niet gewacht hoeft te worden totdat een nieuwe Tweede Kamer is geïnstalleerd. Brede SPUK-aanvraag voor sport, bewegen, leefstijl en gezondheid In het kader van de Brede SPUK-regeling (voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis) is onlangs bij het ministerie het bijbehorende plan van aanpak ingediend. Wij zijn nog in afwachting van goedkeuring van dit plan, waarbij tevens de definitieve voorschotten voor de komende jaren (t/m 2026) worden bepaald. Het is mogelijk dat op de betreffende onderwerpen een deel van deze subsidie wordt ingezet voor bestaande activiteiten. In dat geval levert dit terzijnertijd een voordeel op binnen de begroting.

Bijstellingen bestaand beleid Programma Omschrijving Programma 2 Sociaal Domein P2.0001 Vrijval dotatie voorziening wethouders P2.0002 Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) P2.0003 Bewegingsonderwijs P2.0004 Koppelkerk P2.0005 Clientervaringsonderzoeken P2.0006 Figulus P2.0007 Kinderopvangtoeslag SMI P2.0008 Mantelzorg P2.0009 Preventie Jeugd P2.0010 Sociaal Domein Achterhoek P2.0011 Vrijval algemeen budget sociaal domein P2.0012 ZOOV op maat P2.0013 Thuisbegeleiding Yunio P2.0014 Wijkteams P2.0015 BUIG-budgetten P2.0016 Energietoeslag P2.0017 Participatie initiatieven P2.0018 Wmo begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en Jeugdzorg P2.0019 Beschermd wonen, housing first P2.0020 Beschermd wonen Totaal Programma 2 Sociaal Domein

2023

2024

2025

2026

2027

-246.000 -18.000 24.000 28.000 -12.000 22.000 35.000 -38.000 -16.157 9.877 -262.300 -11.745 -13.991 -54.061 296.000 316.000 -17.335 -270.000

0 0 0 0 0 46.000 35.000 0 0 49.257 0 0 0 0 0 0 0 381.000 31.000 0 542.257

0 0 0 0 0 46.000 35.000 0 0 32.569 0 0 0 0 0 0 0 381.000 31.000 0 525.569

0 0 0 0 0 46.000 35.000 0 0 32.569 0 0 0 0 0 0 0 381.000 31.000 0 525.569

0 0 0 0 0 46.000 35.000 0 0 32.569 0 0 0 0 0 0 0 381.000 31.000 0 525.569

-330.000 -558.712

Toelichting bijstellingen bestaand beleid P2.0001 Vrijval dotatie voorziening wethouders € 246.000 incidenteel voordeel In 2023 is nog € 246.000 opgenomen voor de dotatie aan de voorziening pensioen en wachtgeld wethouders samen. Bij de jaarrekening 2022 hebben we de voorziening voor wachtgeld vrij laten vallen, omdat er geen aanspraak op werd gemaakt. Voor de zittende wethouders mag pas een voorziening worden gevormd wanneer zij daadwerkelijk aanspraak maken op het wachtgeld. Daarnaast is de dotatie aan de pensioenvoorziening afhankelijk van het aantal (oud)wethouders dat per einde boekjaar recht heeft op pensioen, het standaardtarief rekenrente van De Nederlandsche Bank (DNB) en de sterftetabellen per einde boekjaar. Aangezien deze drie variabelen niet te begroten zijn en zowel positieve als negatieve effecten kunnen hebben, is in de begroting 2024-2027 besloten alleen jaarlijks op basis van werkelijkheid in de jaarrekening te verantwoorden. In overeenstemming met dit besluit laten we het budget over 2023 hier ook vrijvallen.

P2.0002 Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) € 18.000 incidenteel voordeel Bij de begroting 2023 en de bijbehorende begrotingswijziging in verband met de demarcatie heeft de raad een zienswijze ingediend, omdat zij vindt dat dat extra kosten voor vastgoed uit de bestaande begroting betaald moeten worden en dat de nieuwe inrichting van de samenwerking niet mag leiden tot een toename van de gemeente bijdragen. Naar aanleiding van deze (en andere) zienswijzen heeft de VNOG de begroting op onderdelen bijgesteld. Om die reden valt er in 2023 € 18.000 vrij. Daarnaast laat de halfjaarrapportage VNOG 2023 zien dat de opgenomen begrotingswijzigingen geen gevolgen hebben voor onze gemeentelijke bijdrage.

Programma 2 Sociaal Domein

14

P2.0003 Bewegingsonderwijs vervoer € 24.000 incidenteel nadeel Met ingang van januari 2023 is er een nieuwe route bijgekomen. Daarnaast zijn de tarieven geïndexeerd waardoor € 24.000 bijgeraamd moet worden. P2.0004 Koppelkerk € 28.000 incidenteel nadeel De Koppelkerk heeft de afgelopen jaren een enorme groei doorgemaakt. De groei brengt met zich mee dat een verdere professionalisering van de organisatie nodig is. Daarnaast bleek het afgelopen jaar als gevolg van langdurige ziekte van de directeur dat de organisatie erg kwetsbaar is. Om te komen tot een stevige professionele basis heeft het bestuur ervoor gekozen om te starten met een directie duo en een structurele invulling van de cruciale functies op het gebied van PR, ICT en administratie. De directie gaat zakelijk en artistiek de leiding nemen. Naast deze professionaliseringslag is ook de inventaris deels aan onderhoud en vervanging toe. Om beide ontwikkelingen te kunnen bekostigen verwacht het bestuur dat men structureel een hoger subsidiebedrag nodig heeft. De Koppelkerk verwacht overigens ook zelf extra inkomsten te kunnen genereren. In de gemeentebegroting voor 2024 is een extra subsidiebedrag opgenomen van € 28.000. Het bestuur heeft ook een verzoek ingediend voor een extra subsidie om het tekort in 2023 te dekken. Men verwacht in 2023 een tekort van € 28.000.

Omdat een aantal ontwikkelingen pas later in het jaar zijn ingezet, is het bestuur onlangs gevraagd om het aanleveren van een actueel financieel overzicht over 2023. In verband hiermee ramen we vooralsnog een bedrag van € 28.000 als eenmalig subsidie in 2023 ter dekking van het tekort. Een definitief besluit over de subsidie voor 2023 wordt pas genomen na ontvangst van de definitieve cijfers over 2023. Zodra deze gegevens zijn ontvangen, wordt een collegevoorstel voorbereid. P2.0005 Cliëntervaringsonderzoeken € 12.000 incidenteel voordeel Voor de cliëntervaringsonderzoeken willen we een continu-onderzoek opzetten, maar door onderbezetting is dit in 2023 nog niet in gang gezet. P2.0006 Figulus € 22.000 nadeel in 2023 en vanaf 2024 € 46.000 nadeel In de begroting 2023 en 2024 is het reguliere subsidiebudget voor Figulus met enkele procenten geïndexeerd. Op basis van de nieuwe CAO Welzijn zal de stichting echter in de periode juli 2023-juli 2024 te maken krijgen met een overall loonstijging van maar liefst 15% (7% per 1 juli 2023, 4% per 1 januari 2024 en nogmaals 4% per 1 juli 2024). Aangezien de subsidiebedragen voor minstens 80% uit loongevoelige kosten bestaat, moet dit budget bij ongewijzigd inhoudelijk beleid opgehoogd worden met € 22.000 voor 2023 en € 46.000 structureel.

P2.0007 Kinderopvangtoeslag SMI € 35.000 structureel nadeel De gemeente Aalten heeft een gemeentelijke regeling SMI opgesteld, geldig vanaf 2019. Er zijn op dit moment veel gezinnen die geen aanspraak kunnen maken op de kinderopvangtoeslag, maar waarbij het wel noodzakelijk is dat de kinderen worden opgevangen vanwege ziekte of problemen bij ouder(s). Daarnaast zien we dat deze gezinnen ook niet of nauwelijks een eigen inkomen hebben en daardoor geen eigen bijdrage kunnen betalen. De SMI-regeling is in principe een kortdurende oplossing, maar helaas is het in veel gevallen zo dat deze gezinnen het na een paar maanden nog niet redden om over te kunnen stappen naar de voorliggende voorzieningen. De SMI wordt nog wel gezien als een preventieve inzet omdat voorkomen wordt dat kinderen of uit huis geplaatst moeten worden of dat ouders veel meer extra zorg nodig hebben die vaak duurder is dan de SMI. Met deze regeling worden kinderen thuisnabij opgevangen in een reguliere setting. Gezien de huidige aanvragen en de stand van het budget is het noodzakelijk om het budget op te hogen met € 35.000 structureel. P2.0008 Mantelzorg € 38.000 incidenteel voordeel Rond 11 november (dag van de mantelzorg) ontvangen de aangemelde en geregistreerde mantelzorgers een VVV-cadeaukaart en kunnen zij deelnemen aan verschillende verwenactiviteiten.

Ondanks een uitbreiding van de capaciteit specifiek voor mantelzorg bij Figulus, verwachten we een overschot van € 38.000 op deze post. In dit overschot zit ook de terugvordering van een subsidiebedrag voor 2022 aan GGNet. In 2022 heeft GGNet met het ontvangen subsidie in totaal voor de gemeente Aalten 63 jonge en volwassen ggzmantelzorgers ondersteund door middel van informatie, advies en preventieve interventies. Wegens vertrek van de preventiefunctionaris kon GGNet geen voorlichtingsbijeenkomsten organiseren in 2022. Daarnaast hebben vier kinderen deelgenomen aan de KOPP/Brussen-interventies. Dit aantal is laag omdat de preventiefunctionaris rond het voorjaar vertrokken is, hierdoor was er geen bezetting binnen preventie. Daar waar van toepassing, is hierbij samengewerkt met andere betrokkenen zoals Veilig Thuis, Iriszorg of het ondersteuningsteam. P2.0009 Preventie Jeugd € 16.157 incidenteel voordeel De bijdrage voor GGD-adolescenten is hier afgeraamd, omdat deze vanaf 2023 wordt meegenomen in de inwonersbijdrage per inwoner onder het taakveld volksgezondheid. Programma 2 Sociaal Domein

15

Sociaal Domein Achterhoek € 9.877 nadeel in 2023, € 49.257 in 2024 en vanaf 2025 € 32.569 In 2023 is gebleken dat er met de nieuwe manier van inkopen in het kader van de transformatie kosten worden gemaakt die niet waren begroot. Het gaat in dat geval om onderzoeken, quickscans en een evaluatie. Het is de verwachting dat ook in 2024 (in het kader van de transformatie) dergelijke kosten moeten worden gemaakt. Gelet op het dynamische jaar 2023 is in de begroting SDA (organisatie, CLM en regionale jeugdtafels) eveneens een percentage onvoorzien begroot van 4%. Dit percentage is berekend over de totale kosten programmaorganisatie SDA, met uitzondering van personeel en scholingskosten. P2.0010

P2.0011 Vrijval algemeen budget sociaal domein € 262.000 incidenteel voordeel In 2023 is het door capaciteitsproblemen niet gelukt om alle onderdelen uit de Uitvoeringsnota Sociaal Domein uit te zetten. Dit leidt in 2023 tot lagere (uitvoerings)kosten. Voor 2024 wordt het structureel aanwezige budget wel volledig benut. Deze middelen worden onder andere gebruikt om de overgang van minder zorg naar meer gezondheid plaats te laten vinden. P2.0012 ZOOV op maat € 11.745 incidenteel voordeel Om te komen tot een zo goed mogelijke inschatting van de verwachte (en daarmee begrote) uitgaven op het gebied van ZOOV op maat, kijken wij zorgvuldig naar de trends van het aantal ritten en de kosten. De benoemde trends volgen wij doorlopend en hiervoor maken wij onder andere gebruik van het Dashboard Sociaal Domein. Op basis van dit dashboard over het tweede kwartaal 2023 hebben wij een geactualiseerde inschatting gemaakt van de benodigde bedragen en het budget hierop aangepast. P2.0013 Thuisbegeleiding Yunio € 13.991 incidenteel voordeel Thuisbegeleiding hebben wij opgenomen binnen het gesubsidieerde preventieve aanbod van Yunio. De hoogte hangt af van het gemiddelde aantal trajecten van de afgelopen jaren. Het aantal verschilt jaarlijks en in 2022 zijn minder trajecten afgenomen, waardoor we dit bedrag in 2023 hebben teruggevorderd.

P2.0014 Wijkteams € 54.061 incidenteel voordeel Het project Toegang Sociaal Domein is nog niet van start gegaan. P2.0015 BUIG-budgetten € 296.000 incidenteel nadeel In onze begroting was het BUIG-resultaat conform de Laborijnbegroting zonder resultaat opgenomen. Dit resultaat is in het begin van het jaar altijd lastig in te schatten, omdat dit afhankelijk is van het definitieve rijksbudget dat eind september pas bekend wordt en de ontwikkeling van het uitkeringenbestand. Waar Laborijn uitging van een verwachte daling van het bestand, laat de werkelijkheid tot en met het derde kwartaal een stijging zien. Daarnaast is ook het minimumloon verhoogd, wat leidt tot hogere uitkeringslasten en loonkostensubsidies. Dit resulteert per saldo in een verwacht BUIG-resultaat voor 2023 van € 296.000 negatief (2022 € 147.000 negatief, 2021 € 178.000 positief). P2.0016 Energietoeslag € 316.000 incidenteel nadeel Net als in 2022 heeft het Rijk besloten om inwoners met een laag inkomen in 2023 te helpen met het betalen van de energielasten en aan gemeenten gevraagd een energietoeslag (ET) uit te keren. Wij zijn bij de primaire besluitvorming over de ET 2022 uitgegaan van de landelijk geadviseerde inkomensgrens van 120% (waarvoor ook de middelen zijn verstrekt).

Op 25 oktober 2022 heeft de raad (vaststellen plan van aanpak energiearmoede) besloten om, met terugwerkende kracht, bij de ET 2022 uit te gaan van een inkomensgrens van 130% met daarboven een draagkrachtberekening. Vorenstaande beleidswijziging heeft geleidt tot een tekort op de rijksmiddelen. Op 31 oktober 2023 hebben we besloten om bij de ET 2023 uit te gaan van een inkomensgrens van 130% (zonder daarboven een draagkrachtberekening). Mede door een hogere inkomensgrens te hanteren en het feit dat wij minder budget krijgen voor de ET 2023 dan in 2022 (budget is herverdeeld en Aalten krijgt ruim € 217.000 minder), verwachten we bij de uitvoering van de ET 2023 nog een tekort van € 316.000. P2.0017 Participatie initiatieven € 17.335 incidenteel voordeel Ruimte voor AndersZijn en Stadskamermaatje zijn gestopt met hun aanbod in de gemeente Aalten. De voorgaande jaren zijn deze instanties gesubsidieerd voor maatjesactiviteiten voor mensen met een psychische kwetsbaarheid die in een sociaal isolement verkeren of dreigen te vereenzamen.

In 2022 wilden ze ook nieuwe activiteiten opzetten in de gemeente Aalten maar deze nieuwe activiteiten werden ook al deels door Figulus Welzijn uitgevoerd en zij hebben de opdracht gekregen om extra expertise op gebied van psychische kwetsbaarheid te werven, zodat ze uitwerking kunnen geven aan het organiseren en versterken van deze inloopvoorzieningen. De Stadskamer en Ruimte voor AndersZijn hebben vervolgens aangegeven dat alleen het aanbieden van de

Programma 2 Sociaal Domein

16

maatjesactiviteiten in onze gemeente een te beperkt aanbod voor hen is en hebben daarom besloten geen subsidieaanvraag meer in te dienen. Wmo begeleiding, huishoudelijke ondersteuning en Jeugdzorg € 270.000 voordeel in 2023 en vanaf 2024 € 381.000 nadeel Hoewel er intensieve voorbereidingen hebben plaatsgevonden, met ook intensieve gesprekken met gecontracteerde zorgaanbieders, is het niet gelukt om voor 1 juli 2023 nieuwe plekprijzen vast te stellen. Hierover bent u in juni en september separaat via een raadsmededeling en een tweetal bijpraatsessies geïnformeerd. Daardoor konden de nieuwe tarieven niet worden doorgerekend en verwerkt in de begroting 2024. Omdat het de verwachting was dat er sprake was van een forse prijsstijging van de plekprijzen, is hierover in de Begroting 2024 een opmerking geplaatst in de risicoparagraaf. P2.0018

Inmiddels zijn medio september de plekprijzen regionaal vastgesteld, is er meer zicht op de verwachte indexering van deze plekprijzen en hebben wij aansluitend, in combinatie met de trend van het aantal cliënten gekeken naar wat dit betekent voor onze begroting. Hiervoor is gebruik gemaakt van de tot op moment van schrijven gepubliceerde Dashboards Sociaal Domein (tot en met het tweede kwartaal 2023). Bij de Jeugdzorg zien we in de Dashboards Sociaal Domein een afname van het aantal jeugdigen in de zorg. Tegelijkertijd zien we binnen de Jeugdzorg wel het aantal jeugdigen met een complexe problematiek en daarmee ook de bijbehorende zorgkosten, toenemen. Deze stijging van de kosten ondersteunt (onze lange termijnvisie op) de transformatie van het Achterhoekse zorglandschap en krijgt iedere jeugdige de zorg die noodzakelijk is. Anderzijds versterken we de pedagogische basis, zetten we meer in op collectief preventieve zorg en stimuleren we het normaliseren en oplossen in het alledaagse leven. P2.0019 Beschermd wonen, housing first vanaf 2024 € 31.000 structureel nadeel Housing first was een pilot voor mensen die dreigen dakloos te worden. Dit zodat zij eerst een huis hebben om daarmee een start te maken om hun leven verder op orde te brengen. Diverse zorgaanbieders, gemeenten en de woningbouwcoöperaties in de regio waren bij deze pilot betrokken.

De pilot is zeer succesvol gebleken waardoor we dit structureel gaan oppakken binnen de regio. De pilot is bekostigd uit incidentele rijksgelden. Voor de structurele inbedding in de begroting zijn geen structurele rijksmiddelen beschikbaar. Het budget wordt besteed aan de begeleiding van de mensen naar hun woning en de inrichting van deze woning, zodat zij hun leven weer op orde kunnen krijgen. Hiervoor is structureel € 31.000 nodig. P2.0020 Beschermd wonen € 330.000 incidenteel voordeel Beschermd wonen komt pas op zijn vroegst in 2026 naar de gemeenten. Wel indiceren de lokale gemeenten de nieuwe cliënten zelf met ingang van 2023. Dit jaar hebben we gelden ontvangen, deze zijn in 2023 niet besteed en kunnen nu vrijvallen. Als het budget naar de lokale gemeenten komt, zijn we een aantal jaren een nadeel gemeente, om dit op te vangen, gaan we hiervoor een deel van het budget reserveren

Programma 2 Sociaal Domein

17

Programma 3 Bedrijfsvoering Programmacoördinator:

D.J. den Hengst

Doelstellingen Thema/Doelstelling 1 Dienstverleningsconcept In 2022 is gestart met het project dienstverleningsconcept. Daarbij wordt gekeken naar hoe moderne dienstverlening hoort te zijn en hoe we onze burgers en ondernemers zo goed mogelijk kunnen bijstaan. 2 Informatieveiligheid en Privacy Wet Voldoen aan Baseline Informatieveiligheid Overheid (BIO) en de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De Functionaris Gegevensbescherming voert jaarlijks een toetsing uit in hoeverre wij voldoen aan de regels van de AVG. Aanbevelingen uit deze toetsing worden opgenomen in een actieplan.

3

4

5

Overgang van Civision Middelen naar iFinanciën Ons huidige financiële pakket Civision Middelen is aan vervanging toe. Daarvoor heeft onze huidige leverancier PinkRoccade het pakket iFinanciën beschikbaar. Dit pakket voldoet aan de laatste technische standaarden en draait tevens in de cloud. Invoeren Samenhangende objectenregistratie Het samenbrengen van de basisregistraties WOZ, BAG, Kadaster en BGT op het gebied van data en kaartmateriaal zodat er één samenhangende registratie ontstaat.

Actie 2023 December 2023 - Het dienstverleningsconcept in 2023 actualiseren en uitvoeren.

Najaarsnota 2023 O Eind 2023 komt hiervoor een raadsmededeling (Bestuurlijke Termijnagenda).

December 2023 - Het hante- G Het nakomen en voldoen aan BIO ren van de BIO normen is een normen voor de informatieveiligcontinu proces van nieuwe heid is een dynamisch proces. Eind maatregelen introduceren en maart is het nieuwe informatiebebestaande maatregelen beveiligingsbeleid door het college oordelen en eventueel bijstelvastgesteld. Hier wordt ook gerefelen. reerd aan de Bio normensysthematiek en vormt een kapstok voor al onze beveiligingsmaatregelen. Daarnaast hebben er in 2023 allerlei testen en checks plaatsgevonden die weer leiden tot bewustwordingscampagnes en verscherpte maatregelen. December 2023 - In decemG Dit geactualiseerde informatiebeber 2020 is het informatieveiveiligingsbeleid is eind maart door ligheidsbeleid 2020 – 2022 het college vastgesteld. vastgesteld. Dit beleid wordt in 2023 geactualiseerd. September 2023 - Migratie G De migratie naar de Cloud is afgenaar iFinanciën afgerond. rond. De conversie van de data verloopt volgens planning.

Maart 2023 - Met de komst G Bij de invoering van de BRK2.0 van BRK 2.0 is het mogelijk liep men tegen een aantal technigeworden om de kadastrale sche problemen aan. Daarom liep gegevens samen te voegen in het traject iets vertraging op. De iObjecten. ‘oude’ versie van de BRK bleef wel beschikbaar. Inmiddels is BRK 2.0 opgestart en lopen we op schema met de landelijke ontwikkelingen. Omzetting en vulling softwaMaart 2023 - Testen zijn afge- G Eerste implementatie is afgerond. repakketten Omgevingswet rond en implementatie is geHet omgevingsplan en het verfijnen De Omgevingswet gaat in per 01- reed. van het DSO gaat in 2024 verder. 01-2023. Dit betekent dat de softwarepakketten van vergunningsverlening dan verplicht zijn aansloten op het landelijke Digitaal Stelsel Omgevingswet en moeten voldoen aan de eisen van de Omgevingswet.

Programma 3 Bedrijfsvoering

18

Actuele ontwikkelingen Uitbreiding e-diensten We breiden de e-diensten steeds verder uit aan de hand van de ontwikkelingen van de vakspecifieke software van bijvoorbeeld burgerzaken. Waar deze vakspecifieke software ontbreekt, ontwikkelen we zelf ediensten. We passen achterliggende processen aan, zodat we zo efficiënt en effectief mogelijk werken met een hoge gebruikersvriendelijkheid en snelle afhandeling van de vragen van onze inwoners of andere klanten. Uitbreiding van e-diensten leidt tot goed gecoördineerde processen en snelle en efficiënt uitgevoerde dienstenverlening, waardoor goede resultaten worden bereikt, zowel voor het publiek als voor de organisatie. Uitbreiding van e-diensten is ook een samenspel tussen vakspecifieke teams, het team automatisering en het team specialisten. Dit is geen afgebakend project met een vaste begin- en eindtijd, maar een continu proces. Bij de uitbreiding van e-diensten kan er sprake zijn van vakspecifieke software, zelf ontwikkelde oplossingen en een combinatie daarvan. Ook werken meerdere teams samen aan een project. Dit alles maakt dat er geen specifiek en een bepaald budget voor is op te nemen, het is een continu proces van verbetering, aanpassing en vernieuwing. Klimaatklaar In 2023 is deelgenomen aan het project ‘KlimaatKlaar’ van de Provincie Gelderland.