Najaarsnota 2022.pdf

Inhoudsopgave lnleiding ............................................................................................................................................................... 4 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 6 Programma 1 Ruimte .......................................................................................................................................... 7 Programma 2 Sociaal Domein ..........................................................................................................................13 Programma 3 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................21 Reserve overlopende posten ............................................................................................................................26 Financiën Oekraïne ..........................................................................................................................................29 Coronabudget ...................................................................................................................................................31 Balans

...............................................................................................................................................................33 Overzicht kredieten ...........................................................................................................................................34 Algemene Reserve ...........................................................................................................................................36 Overzicht van baten en lasten ..........................................................................................................................38 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000 ......................................................................................................40 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 .....................................................................................................41 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen .........................................................................................43 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................................46

lnleiding “Is het glas echt nog wel half vol?” Als college staan we altijd positief in de samenleving. Immer. Dus zeker is dat glas halfvol. Maar langzamerhand bekruipt het gevoel dat het glas voor bepaalde partijen ook halfleeg kan zijn of worden. Want: -

We staan aan de vooravond van een economische crisis, of is het al avond? Er is een inflatie met dubbele cijfers Langdurige recessie dreigt Looneisen tot 17% De rente stijgt behoorlijk De overheid kan niet anders dan bijspringen, maar daar zitten grenzen aan Inwoners komen steeds meer in de problemen Verenigingen, sportclubs en (kleine) bedrijven ook

Het is echter goed om in de tekst van een bericht niet alles te benadrukken. Woorden verliezen dan aan kracht. Er is sprake van woordinflatie. Dat is een ander soort inflatie en minder erg. Dat wel. Maar ellende benadrukken helpt ons niet verder. Toch is het niet zo raar dat er in de media gestrooid wordt met hyperbolen als ‘knallend’ en ‘gierend’. Er is ook echt wat aan de hand. Een vast onderdeel van de agenda zijn de rente- en marktomstandigheden. Daarin komt de torenhoge inflatie met regelmaat naar voren. Deze bedroeg 17% in september. Een toename die sinds de WO ll niet vertoond is in Nederland. Centrale banken doen er alles aan om de inflatie te beteugelen met hogere rentes. Aan de inflatie komt dan vlot een einde, maar wordt dan vrijwel meteen ingewisseld voor een recessie met een sterk oplopende werkloosheid. Stijgende gasprijzen, hogere energierekeningen en gebrek aan perspectief en zekerheid. Het is nogal wat. Waar stevenen we op af? Worden we door de centrale banken en het overheidsbeleid zo goed en kwaad als het gaat door deze crisis geleid? Of constateren we achteraf dat er eind 2022/begin 2023 sprake was van een Minsky-moment? Hyman Minsky was een Amerikaanse econoom die de hypothese introduceerde dat in een economie waarin het langere tijd crescendo gaat iedereen de neiging heeft om op termijn meer en meer risico’s te gaan nemen.

Waarbij het op een gegeven moment de vraag is of we de daadwerkelijke risico’s nog echt als risico’s kunnen taxeren. Uiteindelijk, zo stelt Minsky, ondermijnt dit de stabiliteit. Een Minsky-moment wordt gezien als dat moment waarin emotie het wint van de werkelijkheid. Zeker onze kapitalistische markteconomie is hier vatbaar voor, omdat vertrouwen een belangrijke pijler is onder het systeem. De Minsky-momenten uit de geschiedenis zijn bekend: de tulpengekte in 1637, of wat dichterbij nog in deze eeuw, de dot.com-bubble en de kredietcrisis. Om terug te komen op de titel, is het daarom geen idee om juist ook de positieve zaken te benadrukken? Want werkt de wijze van verwoorden van het slechte nieuws juist ook niet averechts en doet het wel recht aan de werkelijkheid? Of is dit jezelf voor te gek houden in deze tijden waarin er sprake lijkt van een ‘perfect storm?’ De gemiddelde burger? Die heeft het zeker moeilijker, de energievoorschotten gaan omhoog, tanken is ook veel duurder en dan de dagelijkse boodschappen nog. Betekent voor een doorsnee gezin zo’n € 500 per maand meer aan uitgaven. En dat geld is er niet. Voor verenigingen, sportclubs en de middenstand geldt hetzelfde. Die komen ook volgend jaar ongetwijfeld tekort. Alleen al door de stookkosten. Maar we willen wel graag dat men blijft bewegen en recreëren. En zorg bieden, voor hen die het extra nodig hebben.

En dat bijvoorbeeld de bakker in het dorp blijft en een brood geen € 5 gaat kosten. De overheid springt bij. Het Rijk, maar wij ook als gemeente? En voor hoe lang dan? Want het gaat om het voorbestaan van velen en onze gemeenschap. Deze discussie komt ongetwijfeld nog aan de orde.

Inleiding

4

De najaarsnota ziet er niet onaardig uit voor dit jaar, maar dat geldt al niet (meer) voor de meerjarenraming. Een fout van het ministerie in de septembercirculaire 2022 kost ons drie ton structureel vanaf 2023. Deze fout gaat BZK in de decembercirculaire corrigeren, maar is door ons al verwerkt in deze nota. Dus onze gemeente is nog wel redelijk gezond, maar het wijzigt keer op keer. En ook wij hebben natuurlijk met forse kostenstijgingen te maken. De septembercirculaire geeft in ieder geval alweer een iets ander beeld. Maar al met al nog niet zo dramatisch als voor de gemiddelde inwoner van onze gemeente. Nog wat feiten uit de najaarsnota en de grotere verschillen. De Omgevingswet is wederom voorlopig uitgesteld tot 1 juli 2023. Door voortschrijdend inzicht moeten we de opgebouwde wachtgeldvoorziening voor het zittend college vrij laten vallen. Zoals gezegd is de algemene uitkering weer hoger, maar niet zo hoog als eerst gedacht door het ministerie. Door de droogte moeten we meer bomen planten, een forse uitgave van bijna anderhalve ton. Wij hebben ook te maken met gestegen energietarieven voor de gemeentelijke gebouwen, dit kost ons ruim drie ton. En helaas nemen de zorgkosten nog steeds toe. Door een lagere rijksbijdrage voor de BUIG en een stijging van het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering valt het BUIG-resultaat ook tegen.

Vooruitlopend op de nog op te stellen maatwerkregeling om ook de sociale, sportieve en culturele organisaties in onze gemeente gericht te ondersteunen wanneer zij door de energiecrisis in financiële nood (dreigen te) komen, hebben we hiervoor alvast 6 ton gereserveerd. En de trend? Wie het weet mag het zeggen. Het college weet het zeker nu niet en kijkt vooral naar volgend jaar. De korte termijn. Simpel weg omdat niemand het precies weet. Dat is de realiteit in november 2022. En ook de realiteit voor de doorkijk naar 2023. Feit is in ieder geval wel dat in Nederland de staatsschuld ten opzichte van het BBP is gedaald en dat de overheid diepe zakken heeft. Feit is ook dat de werkloosheid nog steeds historisch laag is, ook al loopt het wat op. En wij er veel beter voor staan dan de zuidelijke landen. Maar hoever gaat straks de solidariteit in Europa? In onze economie, die leeft op vertrouwen, maken woordkeuzes een verschil. De onderstaande feiten duiden óók de werkelijkheid: - Nog steeds lage werkloosheid, ook al stijgt die nu wel wat - Staatsschuld nog alleszins aanvaardbaar rond de 50% BBP - Het Rijk krijgt alle begrote uitgaven nog lang niet weg, dus onderuitputting en overschot - Koopkracht in 2023 omhoog na kabinetsmaatregelen, maar ook werkelijk effectief zo? - De gasprijs stijgt enorm, maar een beetje zacht weer en weer een daling En toch klinkt dat heel anders.

Praat elkaar niet de put in, maar help waar kan. En bedenk dat veel nog steeds in een (zevenjaars-) cyclus verloopt. Wat je nu denkt en ondergaat, is over een poosje zeker weer anders. En was nooit zoals verwacht. Voorbeelden zijn de krimp of niet, de olie/gasprijs, de dollar enzovoort. En of dat genoeg is? We komen hier zeker op terug. En nogmaals benadrukt, we schrijven dit half oktober 2022. Ten tijde van de behandeling kan het zo weer anders zijn, zo snel gaat het tegenwoordig.

Het college van de gemeente Aalten

Planning najaarsnota 21 november 2022 Raad, uiterlijk 9:00 uur indienen schriftelijke vragen 24 november 2022 College, behandeling vragen en antwoorden Najaarsnota 2022 24 november 2022 Raad, verstrekking vragen en antwoorden Najaarsnota 2022 28 november 2022 Raad, beeldvorming 06 december 2022 Raad, oordeelsvormende vergadering 20 december 2022 Raadsbehandeling

Inleiding

5

Totaal financieel overzicht Het begrotingssaldo voor 2022 is van een behoorlijk tekort ten tijde van de voorjaarsnota 2022 omgeslagen naar een overschot van 4 ton in deze najaarsnota. Daarnaast hebben we voor ruim 1,4 miljoen euro aan budgetten via de reserve overlopende posten overgeheveld naar 2023. Dit heeft geen invloed op het begrotingssaldo. In 2023 wordt de reserve weer leeg geboekt en worden de budgetten weer ingezet voor de beoogde doelen. Het volgende overzicht geeft het totaal van de mutaties aan en de stand van de begroting na verwerking van de najaarsnota. De toelichtingen op de mutaties zijn te vinden in de betreffende programma’s. (- teken houdt een voordeel in) Voorjaarsnota 2022 Begroting 2023

Bijstellingen najaarsnota 2022 Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal groter dan € 10.000

2022

2023

2024

2025

2026

1.573.000 -6.000 -26.000 -132.000 2.646.000 1.573.000 -6.000 -26.000 -132.000 2.646.000 tekort overschot overschot overschot tekort

301.156 -178.894 -2.128.250 -2.005.988

162.960 1.207.133 -836.805 533.288

180.098 607.133 -203.840 583.391

199.117 607.133 263.413 1.069.663

202.757 607.133 -838.151 -28.261

Kleiner dan € 10.000

30.988

44.712

45.609

46.337

46.261

Stand na najaarsnota

-402.000 overschot

572.000 tekort

603.000 tekort

984.000 2.664.000 tekort tekort

Omschrijving 2022 Leges straatwerk -30.000 Openbare verlichting 75.000 Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen 82.500 Openbaar groen aanplant nieuwe bomen nodig door droogte 140.000 Ongediertebestrijding eikenprocessierups Vrijval voorziening wachtgeld wethouders -572.628 Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen 34.000 ZOOV 137.000 Vrijval algemene budgetten sociaal domein -125.661 Vrijval mantelzorgondersteuning -58.190 BUIG 232.163 Wmo voorzieningen 93.000 Huishoudelijke hulp 175.000 P3: Maatwerkregeling ondersteuning sociaal maatschappelijke organisaties, dekking algemene reserve Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen 137.500 Verkopen eigendommen gemeente -261.000 Algemene uitkering, mei- en septembercirculaire 2022 -2.549.710 Onttrekking aan buffer loon- en prijsontwikkeling 0 P2: Maatwerkregeling ondersteuning sociaal maatschappelijke 600.000 organisaties, dekking algemene reserve Overig -64.962

2023 0 75.000 82.500 0

2024 0 75.000 82.500 0

2025 0 75.000 82.500 0

2026 0 75.000 82.500 0

0 34.000 244.000 0 0 0 100.000 175.000 600.000

0 34.000 244.000 0 0 0 100.000 175.000 0

0 34.000 244.000 0 0 0 100.000 175.000 0

0 34.000 244.000 0 0 0 100.000 175.000 0

137.500 0 -63.305 -329.000 -600.000

137.500 0 -30.340 -329.000 0

137.500 0 436.913 -329.000 0

137.500 0 -664.651 -329.000 0

77.593

94.731

113.750

117.390

533.288

583.391 1.069.663

-28.261

De grootste mutaties die effect hebben op het saldo: P1.0001 P1.0002 P1.0004 P1.0008 P1.0014 P2.0004 P2.0006 P2.0008 P2.0012 P2.0013 P2.0017 P2.0019 P2.0020 P2.0022 P3.0001 P3.0002 P3.0010 P3.0010 P3.0013

-2.005.988

Totaal financieel overzicht

6

Programma 1 Ruimte Programmamanager:

G. Sikking

Doelstellingen *: betreffen onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij. Thema / Doelstelling Actie 2022 Najaarsnota 2022 1 Omgevingswet *10 Juli 2022 - De deelproG De verwachting is dat de Omgevingswet op 1 juli De deelprojecten welke jecten, welke noodzakelijk 2023 inwerking treedt. De Eerste Kamer neemt noodzakelijk zijn voor zijn voor de invoering van hierover in november 2022 een besluit. Als er de invoering van de de Omgevingswet, zijn een positief besluit wordt genomen is het de Omgevingswet op 1 juli operationeel. verwachting dat de invoering gefaseerd gaat 2022, zijn gereed en gebeuren. Het indienen van aanvragen voor operationeel. omgevingsvergunningen moet per 1 juli 2023 geregeld zijn. Vanuit het deelproject DSO zijn we nu aan het testen of alle informatie wordt verwerkt die ook wordt aangevraagd en vervolgens kunnen worden doorgezet naar de andere ketenpartners. Ook wordt gekeken hoe we de dienstverlening richting de burgers soepel kunnen laten verlopen. Dit doen we door het maken van vraagbomen waardoor de burger kan zien of er een vergunning nodig is en zo ja, welke omgevingsvergunning moet worden aangevraagd. Hierbij speelt ook een belangrijke rol dat de gemeentelijke organisatie niet overspoeld wordt met allerlei vragen.

De wijze van uitwerking van de instrumenten en de manier van samenwerking en communicatie tussen de samenleving en de overheid is niet vastgelegd. Het wordt verder zichtbaar dat de vraagstukken in de fysieke leefomgeving vanuit de omgevingsvisie worden beoordeeld op samenhang tussen de actuele opgaven zoals bijvoorbeeld woningopgave, klimaatadaptatie en de energietransitie. In oktober 2022 is de startnotitie behandeld in de raad. Dat is de eerste aanzet voor het opstellen van de omgevingsvisie. In de omgevingsvisie worden de eerdergenoemde aspecten meegenomen. Hierin worden inwoners, ketenpartners en organisaties uit Aalten actief meegenomen. Participatie speelt een belangrijke rol in de Omgevingswet dus ook bij de totstandkoming van de omgevingsvisie. 2 Duurzaamheid *9 Juli 2022 - Er is een plan- G Plankaart is vastgesteld en operationeel. De In 2022 is de laadvisie kaart opgesteld waar laadeerste laadpalen zijn formeel vastgesteld en omgevormd naar con- infrastructuur geplaatst worden vanuit de concessie gerealiseerd. creet plaatsingsbeleid kan worden. Plaatsing voor oplaadinfrastruc- volgt na vaststelling van tuur. het plaatsingsbeleid. 3 Duurzaamheid *9 December 2022 - In 2022 G De update Plan van Aanpak Duurzaamheid is In 2022 worden de wordt het Plan van Aanpak in de raad van 22 februari 2022 behandeld.

projecten verder geDuurzaamheid weer geDaarin is de stand van zaken van de verschilconcretiseerd en door- updatet. Hieruit volgt een lende projecten op het gebied van Duurzaamgezet om de doelstelmogelijke bijstelling van de heid beschreven. De komende update moet lingen uit het Plan van planning. een analyse van knelpunten bevatten. Aanpak Duurzaamheid Van het Rijk zijn middelen ontvangen voor de te halen. Aanpak Energiearmoede. Hiervoor is een plan opgesteld dat in oktober 2022 is vastgesteld door de raad. De middelen moeten voor 31 december 2023 zijn besteed. Programma 1 Ruimte

7

4

Thema / Doelstelling Actie 2022 Klimaat April 2022 - We sluiten ons G We vergroten de beaan bij Stichting Steenwustwording rondom breek en zetten diverse klimaatverandering door activiteiten uit binnen de aan te sluiten bij acties gemeente op het gebied welke gericht zijn op van bewustwording. gedragsverandering.

5

Klimaat April 2022 - Op basis De realisatie van een toe- van de uitgevoerde komstvisie voor de verdere pilot bepalen we welke uitvoering van maatrege- maatregelen er worden len uit de pilot Basiskwali- doorgezet op het geteit Natuur & Landschap bied van basiskwaliteit Oost Achterhoek. Natuur & Landschap Oost Achterhoek.

G

6

Klimaat Het realiseren van een biodiversiteitsplan voor binnen en buiten de kom. Dit plan is één van de bouwstenen voor de Omgevingsvisie. Vitale centra *11 We versterken het lokale ondernemerschap en werken aan een toekomstbestendig ondernemersklimaat.

April 2022 - Een plan vaststellen welke gericht is op biodiversiteit binnen en buiten de kern.

G

Juni 2022 - We starten met een leergang ‘Toekomstig retailmanagement’ voor lokale centrumondernemers.

G

Vitale centra *11 In 2022 is een bouwteam gevormd voor de herinrichting en vergroening van het centrumgebied in Dinxperlo. Vitale centra *11 We versterken onderlinge contacten tussen centrumondernemers in Dinxperlo en werken samen aan de realisatie van de centrumvisie.

Maart 2022 - De uitG vraag voor het vormen van een bouwteam is uitgezet en de ontwerpfase wordt opgestart.

7

8

9

Programma 1 Ruimte

December 2022 - Het gehele jaar door wordt de dorpsmanager ingezet om onderlinge contacten te versterken en partijen met elkaar te verbinden.

G

Najaarsnota 2022 Vanuit de klimaatstrategie bepalen we onder andere onze behoefte qua bewustwording. Daar wordt vervolgens ook bepaald of bijvoorbeeld Steenbreek voldoet aan onze behoefte. We zijn aangehaakt bij de Groene Stad Challenge om zo meer inzicht te krijgen in de vergroeningspotenties binnen onze gemeente. Ook binnen reconstructies of grotere herinrichtingsprojecten wordt ingezet op bewustwording vooruitlopend op de klimaatstrategie. In 2021 is er een pilot uitgevoerd om in het grensgebied van de gemeenten Aalten, Oost Gelre en Winterswijk de Basiskwaliteit Natuur en Biodiversiteit in beeld te brengen. Op basis van de pilot is besloten om de rest van de gemeente Aalten op dezelfde manier in kaart te gaan brengen. Dit eveneens in samenwerking met Oost Gelre en Winterswijk. De uitvoering van de pilot loopt voorspoedig. We gaan ervan uit dat het conceptrapport in 2022 wordt opgeleverd, de afronding van het project met het bepalen van vervolgstappen in de eerste helft van 2023. De startnotitie is ter besluitvorming aangeboden aan de raad.

Op 14 september 2022 is de leergang Toekomstbestendig Retailmanagement en Leiderschap van de HAN van start gegaan voor centrumondernemers uit gemeenten Aalten en Oude IJsselstreek. Aan deze leergang nemen zeven ondernemers uit Dinxperlo deel en acht uit de kernen van Oude IJsselstreek. De Leergang wordt, naast bijdragen van beide gemeenten, gefinancierd door een bijdrage vanuit de Regiodeal. Hierdoor hoeven deelnemers slechts een kleine eigen bijdrage te leveren, waardoor deze leergang laagdrempelig is. Het bouwteam voor het centrum, Heelweg en Allee in Dinxperlo is gestart. Momenteel loopt het participatietraject om te komen tot een gedragen ontwerp. In maart 2023 dient het ontwerp gereed te zijn. De dorpsmanager onderhoudt de contacten en haalt informatie op uit het centrumgebied van Dinxperlo. Hij speelt een belangrijke rol in het bevorderen van contacten tussen ondernemers onderling en in het bevorderen van ondernemerskracht. Een tussenevaluatie heeft geleid tot het verlengen van de inzet van de dorpsmanager in 2023.

8

10

11

Thema / Doelstelling Actie 2022 Verkeersveiligheid September 2022 - We G We realiseren op regionaal werken op provinciaal niveau een planopzet wel- en regionaal niveau ke de basis vormt voor samen met de betrefeen lokaal risico gestuurde fende partners naar aanpak verkeersveiligheid. een concreet plan van aanpak op het gebied van een risico gestuurde aanpak ten behoeve van verkeersveiligheid. Wonen Februari 2022 - We G Het concreet in beeld stellen een woningbrengen van de woningbouwstrategie op basis bouwopgave voor middel- van de nieuwe monitor lange en lange termijn. en AWLO.

12

Wonen *9, 20, 21 We hebben als doelstelling om de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad te verbeteren.

13

Wonen *21 We geven invulling aan de behoefte onder ouderen om meer samen te doen of meer contacten met elkaar te onderhouden.

14

Recreatie en Toerisme In 2021 zijn verkenningen uitgevoerd naar een MTB-routenetwerk binnen onze gemeente. In het voorjaar van 2022 moet dit verder geconcretiseerd zijn en moet er een route bekend zijn. Recreatie en Toerisme Om de grensbeleving in Dinxperlo te versterken, maken we de grens in en rondom het centrum van Dinxperlo beter zichtbaar.

15

Programma 1 Ruimte

April 2022 - We stellen O een plan van aanpak op voor de bestaande woonvoorraad met daarin de implementatie van de aanpak Heerlijk Thuis in Huis. Mei 2022 - De gemeen- G te begeleidt een vraaggestuurd project rondom het initiatief Aaltens Hofje.

Mei 2022 - We beoorG delen de verschillende routes op basis van verschillende beleidsvelden waardoor er een variant met de hoogste potentie naar voren komt. December 2022 - In de G deelprojecten wordt de grensbeleving als uitgangspunt opgenomen voor de verdere uitvoering. Dit dient als specifieke projectdoelstelling in het bouwteam te worden opgenomen.

Najaarsnota 2022 Er is inmiddels een risicokaart beschikbaar voor de Achterhoekse gemeenten waarin per locatie gekeken kan worden naar het ongevalsrisico. De provincie ondersteunt gemeenten om op lokaal niveau te kijken naar de knelpunten op basis van onder andere de risicokaart.

De woningbouwstrategie is opgesteld. Op dit moment wordt in de regio gewerkt aan een nieuwe regionale woonagenda. Mogelijk geeft dit in de loop van dit jaar nog aanleiding om de Aaltense woningbouwstrategie verder te actualiseren. Het traject loopt vertraging op door capaciteitsproblemen binnen de ambtelijke organisatie. Heerlijk Thuis in Huis wordt wel verder opgestart.

Project ligt op schema. De gehele ontwikkeling van het woonproject aan de Ludgerstraat wordt in één bouwstroom gerealiseerd. De Woonplaats begint met de sociale huurwoningen en daarna volgen direct de bouw van het Aaltens hofje en het appartementengebouw. Als alles verloopt volgens het huidige schema dan zijn er eind dit jaar voorbereidende werkzaamheden en start de bouw in maart 2023. Het Hofje bestaat uit 12 huurwoningen alle in de sociale huur. De gemeenschappelijke ruimte in het appartementengebouw wordt niet gerealiseerd. De subsidieverstrekker (SOO) stelt als eis dat er een sluitende exploitatiebegroting wordt geleverd voor een periode van 5 jaar. Daarvoor ontbreekt de basis temeer omdat de bewoners van de appartementen nog niet bekend zijn. Het risico van deze investering is daarom te groot. Naar verwachting kunnen de bewoners van het hofje ongeveer in maart 2024 hun woning betrekken. De eerste MTB-route (Aalten-West) is gereed en in gebruik genomen. Hoewel we eerder oordeelden dat de aanleg van de singletracks niet vergunningplichtig is, hebben we naar aanleiding van een handhavingsverzoek van een aantal natuur- en milieuorganisaties besloten alsnog een omgevingsvergunning aan te laten vragen. Deze aanvraag is eind september ingediend, de procedure loopt.

Momenteel werkt een bouwteam aan de herontwikkeling van het centrumgebied en de Heelweg/Allee, waarbij de grensbeleving een belangrijk uitgangspunt is. Tijdens informatieavonden in de periode september t/m november worden ideeën en meningen hierover uit de samenleving opgehaald.

9

Actuele ontwikkelingen Nationale bouw en woonagenda Op dit moment zijn de voorbereidingen voor de prestatieafspraken met het Rijk over de versnellingsopgave in de woningbouw in volle gang. Dit traject wordt vanuit de regio gecoördineerd. De gemeente Aalten heeft in deze onderhandelingen aangegeven haar volledige ambitie van 1050 woningen voor 2030 te willen realiseren. Op dit moment vinden gesprekken met de provincie plaats over de uitwerking van de verschillende ambities. Hiervan wil de Woonplaats, op basis van de huidige markt, er 128 realiseren. Ook de plannen voor zorgwoningen worden gerekend tot de sociale huur. Daarnaast zien we een belangrijke opgave in de goedkope koop (tot circa € 225.000). Het doel is om minimaal 2/3 van de woningen in het betaalbare segment te realiseren (goedkope koop, sociale huur, middenhuur en betaalbare koop tot NHG-grens). De provincies hebben uiterlijk 1 oktober hun bijdrage aan de minister kenbaar gemaakt. Daarna gaan provincies namens het Rijk prestatieafspraken maken met de individuele gemeenten. Regionale woonagenda De nieuwe regionale woonagenda vordert gestaag. De woonagenda gaat uit van een integrale aanpak, kwalitatieve insteek en programmatische uitwerking in verschillende woonstrategieën.

In september zijn de laatste zaken verwerkt en heeft de laatste synchronisatieslag plaatsgevonden in het kader van het regionale bod voor de Nationale Woon- en Bouwagenda. Hierop volgt de besluitvorming. De verwachting is dat begin 2023 de nieuwe regionale woonagenda ter besluitvorming aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. 50 naar 30 Op landelijk maar ook op lokaal niveau speelt de vraag wat we met de 50 km/u- wegen moeten doen. Om hier een antwoord op te kunnen geven is in 2022 een nader onderzoek uitgevoerd om te kunnen bepalen wat de mogelijkheden zijn. Alle 50 km/u wegen binnen onze gemeente zijn nader beoordeeld en vervolgens is aangegeven welk regime hier van toepassing moet zijn gezien het huidige gebruik, de inrichting en de gewenste functie. Om dat goed te kunnen doen, is tevens een concreet plan van aanpak nodig wat ook nader is onderzocht. In januari 2023 wordt het onderzoek en welke wegen afgewaardeerd kunnen worden, ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

Bijstellingen bestaand beleid Omschrijving Programma 1 Ruimte P1.0001 Leges straatwerk P1.0002 Openbare verlichting P1.0003 Verkeersmaatregelen onderzoek P1.0004 Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen P1.0005 Monumentensubsidies P1.0006 Cofinanciering Keizersbeek en gebiedsontwikkeling grensoverschrijdend verkenning P1.0007 Ontwikkeling kosten Laborijn Groenploeg P1.0008 Openbaar groen aanplant nieuwe bomen nodig door droogte P1.0009 Rioolrechten lager door lager waterverbruik onttrekking aan voorziening P1.0009 Rioolrechten lager door lager waterverbruik onttrekking aan voorziening. P1.0010 Energiearmoede besteding in 2022 P1.0010 Energiearmoede ontvangst van het Rijk in 2022 P1.0011 Klimaatadaptatiestrategie P1.0012 Lage Blik bijdrage bibliotheek P1.0013 Inhuur ten behoeve van bouwleges P1.0014 Ongediertebestrijding eikenprocessierups Totaal Programma 1 Ruimte

2022 -30.000 75.000 18.000 82.500 -15.344 -28.000 140.000 80.000 -80.000 100.000 -100.000 35.000 39.000 35.000 -50.000 301.156

2023

2024

2025

2026

75.000

75.000

75.000

75.000

82.500

82.500

82.500

82.500

5.460

22.598

41.617

45.257

162.960

180.098

199.117

202.757

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 Leges straatwerk, incidenteel voordeel € 30.000 In verband met de energietransities en aanleg glasvezel zijn door netbeheerders (met name Alliander en Ziggo) meer kabels en leidingen aangelegd. Daarom zijn dit jaar de vergoedingen voor het herstel van straatwerk en beplanting aanzienlijk toegenomen. P1.0002 Openbare verlichting, structureel € 75.000 Door de snel stijgende energieprijzen ontstaat er een overschrijding op de energiekosten. Op dit moment is het onduidelijk hoeveel dat is maar we schatten voorzichtig in dat dit € 75.000 bedraagt. Daarnaast wordt in 2023 het huidige beleid geactualiseerd met betrekking tot verlichting voor zowel de openbare ruimte als op andere gebieden. Deze stijgende lasten worden gedekt uit de buffer voor loon- en prijsontwikkeling (LPO), onderdeel van P3.0010 Algemene uitkering, mei- en septembercirculaire 2022. P1.0003 Verkeersmaatregelen onderzoek, incidenteel € 18.000 Vanuit de politiek en inwoners zijn diverse vragen gesteld om 50km/u wegen af te waarderen. Naar deze afwaardering is onderzoek gedaan. De kosten hiervan bedragen € 18.000.

Programma 1 Ruimte

10

P1.0004 Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen, structureel € 82.500 Dat de energietarieven de pan uitrijzen behoeft verder geen betoog. Om die reden zijn de ramingen voor gas en elektra voor alle gemeentelijke gebouwen aangepast aan deze nieuwe werkelijkheid. Deze stijgende lasten worden vanaf 2023 gedekt uit de buffer voor loon- en prijsontwikkeling (LPO), onderdeel van P3.0010 Algemene uitkering, mei- en septembercirculaire 2022. P1.0005 Monumentensubsidies, incidenteel voordeel € 15.344 In 2022 is er een achterstand ontstaan in de afhandeling van subsidieaanvragen. Hierdoor zijn minder subsidiegelden toegekend en uitgekeerd. P1.0006

Cofinanciering Keizersbeek en gebiedsontwikkeling grensoverschrijdende verkenning, incidenteel voordeel € 28.000 Het fietspad dat op grondgebied van de gemeente Aalten moest worden aangelegd is niet haalbaar gebleken, omdat de grondeigenaren niet hebben meegewerkt. Dit project zou deels gefinancierd worden door Leader bijdragen en moet voor eind 2022 worden afgerekend. Deze termijn is niet haalbaar, derhalve kan de cofinanciering van € 17.000 vrijvallen. Voor de ontwikkeling van een totaalvisie op de Oude IJsselzone en A-Strang zijn we aangehaakt op het proces van de gemeente Oude IJsselstreek. Zie raadsmededeling 70/2021. Op dit moment is er geen concreet uitvoeringsproject gepland. Vandaar dat het resterende budget van € 11.000 kan vrijvallen. Mocht in de toekomst wel het juiste moment voor voortzetting van deze projecten zich voordoen, dan doen wij opnieuw een voorstel voor de benodigde middelen. P1.0007 Ontwikkeling kosten Laborijn Groenploeg Vanaf 2018 geven we zelf uitvoering aan de eigen groenwerkzaamheden. Hiervoor is een detacheringsovereenkomst met Laborijn voor de Groenploeg afgesloten. Inmiddels voert de Laborijn Groenploeg diverse werkzaamheden die voorheen door aannemers werden uitgevoerd, ook weer zelf uit (onder andere kolken reinigen, grasmaaien in de kernen en op de begraafplaatsen en onkruidbestrijding op verharding).

Vanwege de positieve ervaringen wordt de huidige omvang ongewijzigd voortgezet. Nadat de Wsw per 1 januari 2015 is beëindigd (geen nieuwe instroom meer), geldt de Participatiewet voor alle doelgroepen met een arbeidsbeperking. De medewerkers uit de Participatiewet nemen we zelf in dienst met een loonkostensubsidie, dit is een duurdere bekostiging dan de oorspronkelijke detachering. In verband met de uitstroom wegens pensionering van Wsw-medewerkers en de invulling van de betreffende vacatures door cliënten uit de Participatiewet stijgen de kosten van de Laborijn Groenploeg in de komende jaren. P1.0008 Openbaar groen aanplant nieuwe bomen nodig door droogte, incidenteel € 140.000 Door de extreme droogte van de afgelopen jaren (drie van de vier zomers waren extreem droog en warm) zijn er de laatste jaren meer bomen doodgegaan dan gemiddeld. Om elke dode boom te vervangen door een nieuwe willen we 400 bomen planten. Hiervoor is een extra bedrag nodig van € 140.000. P1.0009 Rioolrechten lager door lager waterverbruik onttrekking aan voorziening incidenteel € 80.000 De opbrengst rioolheffing is afhankelijk van de hoeveelheid afgenomen water bij Vitens. In het verbruiksjaar 2021/2022 was deze hoeveelheid lager dan waar in de oorspronkelijke begroting vanuit is gegaan. Dit heeft een lagere afrekening tot gevolg. Ook wordt het voorschotbedrag 2022/2023 lager ingeschat.

P1.0010 Energiearmoede besteding en ontvangst van het Rijk, incidenteel € 100.000 Er is een uitkering van het Rijk ontvangen van € 553.000. Deze uitkering wordt verstrekt onder voorwaarde dat deze middelen worden besteed aan ondersteuning van huishoudens (huurders en eigenaar/bewoners) met een laag besteedbaar inkomen die te maken hebben met hoge energielasten als gevolg van gestegen energieprijzen in combinatie met de lagere energetische kwaliteit van de woningen. We hebben dit bedrag ontvangen van het Rijk om in te zetten voor besparingsmaatregelen, teneinde de energiearmoede tegen te gaan. Het bedrag moet besteed zijn voor 31 december 2023. Het Plan van Aanpak Energiearmoede is in procedure voor de inzet van deze middelen. Besteding in 2022 circa € 100.000, de rest in 2023. P1.0011 Klimaatadaptatiestrategie, incidenteel € 35.000 Voor het opstellen van een klimaatadaptatiestrategie is gekozen voor een pragmatische aanpak, wat leidt tot een wijkstrategie met een maatregelenplan. Voor 2022 is in verband met formatiekrapte een extern adviseur ingehuurd, hiervoor is een budget nodig van € 35.000. Voor de meerjarenbegroting wordt qua maatregelen op basis van de wijkstrategieën ingezet op meekoppelkansen bij uitvoeringsprojecten. Volgens planning wordt de klimaatadaptatiestrategie in januari 2023 ter besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad.

Programma 1 Ruimte

11

P1.0012 Lage Blik bijdrage bibliotheek, incidenteel € 39.000 In 2020 is door middel van een raadsbesluit de bibliotheek een bijdrage in de herinrichting toegekend van € 39.000. Deze is in 2021 niet uitbetaald en wordt daarom dit jaar opnieuw opgenomen. P1.0013 Inhuur ten behoeve van bouwleges, incidenteel € 35.000 Binnen het taakveld omgevingsvergunning is al geruime tijd sprake van een onderbezetting door ziekte. Daarnaast stappen we door de invoering van de Omgevingswet over naar een nieuw programma te weten RX-mission. Hiervoor moeten alle werkprocessen opnieuw worden ingericht. Aangezien de huidige medewerkers gaan werken met dit nieuwe programma en over de nodige deskundigheid moeten beschikken zijn ze actief betrokken bij dit proces. Door beide oorzaken is minder capaciteit beschikbaar om alle ingediende omgevingsvergunningen met eigen personeel af te handelen. Om de aanvragen toch tijdig te kunnen afhandelen wordt hierop ingehuurd. P1.0014 Ongediertebestrijding eikenprocessierups € 50.000 Dit jaar is de bestrijding van de eikenprocessierups wederom meegevallen. Om die reden valt eenmalig € 50.000 vrij.

Programma 1 Ruimte

12

Programma 2 Sociaal Domein Programmamanager:

G. Sikking

Doelstellingen *: betreffen onderwerpen uit het Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij. Thema / Doelstelling Actie 2022 Najaarsnota 2022 1 Zorg *36 *37 *40 December 2022 - Er G Het rapport van RadarAdvies is gereed en ter kennisgeHet realiseren van is uitvoering gegeving aangeboden aan de raad. In het rapport wordt geeen andere rolverdeven aan het uitvoeadviseerd om te gaan werken met drie programmalijnen: ling tussen inwoners, ringsplan Nota Soci1. Visie op de sociale basis en de rol van de gemeente; maatschappelijke aal Domein vanuit 2. Versterking van de sociale basis zelf; instellingen en de een participatieve 3. Toegangssystematiek en verbinding met sociale baoverheid waarbij we aanpak met inwosis. hulp en ondersteuners en maatschapDit bovenstaande is inmiddels verwerkt in de Uitvoening blijven bieden pelijke partners. ringsnota Sociaal Domein en is hiermee afgerond. aan inwoners die dat December 2022 - De G Op 12 september 2022 is met inwoners en organisaties écht nodig hebben. aanbevelingen uit de gesproken over de Uitvoeringsnota Sociaal Domein. De Herijking Sociale nota is ook nog een keer tegen het licht van de actuele Basis zijn geïmpleontwikkelingen gehouden. Er zijn suggesties gedaan menteerd. Hierdoor voor aanvullingen en verbeteringen. De uitvoeringsnota is beter zicht op wat kan worden afgerond. Eind 2022 is de nota gereed.

er is aan organisaties en activiteiten en wat er nodig is voor de doelgroepen. Daarnaast is betere regie en sturing vanuit de gemeente op de maatschappelijke impact van de uitvoering van beleid door partijen in de sociale basis. 2 Zorg December 2022 O De aanbesteding van de Jeugd, Wmo en beschermd De zorguitgaven De uitvoering van wonen is in april 2021 van start gegaan. De gunning is blijven binnen de de maatregelen uit per 5 april 2022 definitief geworden binnen de Jeugdzorg gestelde financiële het Transformatievoor het segment Integrale Ambulante Jeugdhulp en Gekaders. plan Sociaal Dozinswoonvormen en binnen de Wmo voor het segment mein Aalten en de Wonen en Individuele Ondersteuning. Voor het Segment werkwijze die voorWmo Logeren en Jeugd Hoogcomplex met Verblijf is de komt uit de nieuwe aanbesteding niet omgezet in een gunning (zie ook RM inkoopstrategie 59-2022 en RM 120-2022). Dit houdt in dat per 1 juli 2022 sociaal domein gestart is met de nieuwe, resultaatgerichte werkwijze voor leiden tot uitgaven Jeugdhulp en Wmo (inclusief Wonen). Er is een overdie binnen de gegangsperiode tot het eind van dit jaar om cliënten goed stelde financiële over te dragen, als dat nodig is. Uiterlijk 1 januari 2023 kaders blijven. moet deze overdracht zijn gerealiseerd. De regionale inkoop is een instrument om te komen tot een optimale uitvoering van de taken en verantwoordelijkheden.

Het levert een belangrijke bijdrage aan de transformatie van het Achterhoekse zorglandschap. De herindicatie van de huishoudelijke hulp is afgerond. Als gevolg hiervan zien we dat een deel van de indicaties naar beneden is bijgesteld. De landelijke trend waarbij vanwege onder andere demografische ontwikkeling het beroep op zorg groter en de daarbij behorende zorguitgaven alsmaar hoger worden, zien wij ook terug binnen onze gemeente. Deze trend is op lokaal niveau niet te doorbreken en daardoor is de doelstelling om binnen de destijds gestelde financiële kaders te blijven niet haalbaar. Programma 2 Sociaal Domein

13

3

4

5

Thema / Doelstelling Zorg en Welzijn *42 Een nieuw algemeen subsidiekader

Actie 2022 Juli 2022 - Er is invulling gegeven aan een nieuw algemeen subsidiekader. In dit subsidiekader wordt de systematiek van de beleidsgestuurde contractfinanciering (BCF) nadrukkelijk gepositioneerd.

Laborijn De uitvoeringskosten van de participatiewet en Wsw stijgen de komende jaren minder dan is aangegeven in de Laborijnbegroting 2022. Nieuwkomers *45 Nieuwkomers kunnen zo veel en snel mogelijk meedoen in de Aaltense samenleving.

Juli 2022 - Het plan van aanpak met als doel de uitvoeringskosten te beperken is uitgerold.

Programma 2 Sociaal Domein

December 2022 De uitvoering van de nieuwe Wet inburgering is door Laborijn (in samenwerking met Figulus) adequaat opgepakt. Met een integrale benadering vanuit alle leefgebieden als het uitgangspunt.

Najaarsnota 2022 O De nieuwe beleidsmatige ontwikkelingen binnen het sociaal domein op basis van de door de raad vastgestelde Nota Sociaal Domein en de hierop gebaseerde advisering rond de herijking van de sociale basis, zijn nadrukkelijk van invloed op het (nieuw te formuleren) gemeentelijke subsidiebeleid. In het Adviesrapport "Herijking van de sociale basis" wordt ten aanzien van het gemeentelijk subsidiebeleid geconstateerd dat: 1. 'het van belang is om op basis van de nieuwe kadernota Sociaal Domein en de introductie van de ambities ten aanzien van de sociale basis de subsidiebeleidsregels te toetsen op de recent geformuleerde maatschappelijke opgaven'; 2. 'het traject beleidsgestuurde contract financiering (BCF) weliswaar is ingezet, maar dat vertaling naar nieuwe (meerjarige) budgetsubsidiecontracten nog niet concreet plaats heeft gevonden.' Met meerjarige budgetsubsidiecontracten kunnen brede gedeelde opgaven ten aanzien van de sociale basis beter geformuleerd worden en moet het meer duidelijk worden of de ingezette middelen hier ook daadwerkelijk effectief en efficiënt aan bijdragen (effect- en prestatiemeting); 3. 'er enige overlap is in het subsidie-instrumentarium onder andere ten aanzien van projectsubsidies en bijdragen uit het Naoberfonds'.

Nu het adviesrapport een definitieve status heeft gekregen, moet in de daaropvolgende periode bij de actuele herformulering van het algemene subsidiebeleidskader voor het sociaal domein en de daarop te baseren specifieke subsidiebeleidsregels dus rekening worden gehouden met bovenstaande conclusies. Hierbij moet tevens aansluiting gezocht worden op de nog te ontwikkelen uitvoeringsprogramma's op basis van de vastgestelde beleidsthema's uit de Nota Sociaal Domein. G De kadernota 2023 - 2026 is door het bestuur van Laborijn vastgesteld. De conclusie is dat de uitvoeringskosten in totaal beperkt kunnen worden vanaf 2023.

G Figulus Welzijn is volop in dit proces betrokken. De verschillende leerroutes zijn aanbesteed en de infrastructuur staat. Zowel vanuit de Participatiewet als vanuit de Wet inburgering (duale trajecten) moeten nieuwkomers (meer) kunnen meedoen op de best passende plek waarbij werk het uitgangspunt is. De maatschappelijke begeleiding wordt door Laborijn uitbesteed aan Figulus Welzijn (Vluchtelingenwerk). Tot op heden loopt het proces met de inburgeraars onder de nieuwe Wet inburgering naar wens. Inhoudelijk vindt er afstemming plaats tussen de gemeente, Laborijn en Figulus.

14

6

7

8

Thema / Doelstelling Schulddienstverlening Schulddienstverlening wordt zoveel mogelijk lokaal en integraal uitgevoerd.

Actie 2022 Najaarsnota 2022 December 2022 G In december 2021 heeft de raad besloten om uit te treOns voornemen is den bij de GR SON. De onderhandelingen met betrekom uit te treden uit king tot de uittredingsvergoeding zijn afgerond. We betade GR Stadsbank en len een eenmalige uittredingsvergoeding van € 375.000. de schulddienstverDe praktische ontvlechting is in gang gezet en wordt lening verder te onteind 2022 afgerond. Wel is met de SON afgesproken dat wikkelen in de keten alle actieve lopende schuldregelingen door hen worden in samenwerking afgerond. Dit in verband met de technische en eventuele met de gemeente juridische consequenties (de SON heeft namelijk akDoetinchem en Lakoorden bereikt met de schuldeisers). Tot op heden borijn. verloopt het proces naar wens. GemeenJuli 2022 - Vanuit de O De door de raad vastgestelde speerpunten van beleid op schapshuizen stand van zaken een basis van de Kadernota 'Beleidskader gemeenschapshuiPer gemeenschapsnieuwe maatwerkzen 2021' dienen praktisch nog vertaald te worden in huis een stand van subsidieregeling. nieuwe subsidiebeleidsregels. Deze worden specifiek zaken rond planmatig gericht op de financiële ondersteuning van de in de geuit te voeren groot meente Aalten actieve gemeenschapshuizen als voorzieonderhoud in de koning, alsmede de daarin of daardoor georganiseerde somende jaren. ciaal maatschappelijke activiteiten.

De gemeenteraad heeft als belangrijke opdracht meegegeven dat eerst inzicht moet worden verkregen in de huidige staat van onderhoud en de jaarlijks te verwachten (groot)onderhoudskosten van de diverse gemeenschapshuizen, voordat een structureel budget in de begroting vrij wordt gemaakt voor de subsidieregeling in de grootonderhoudskosten. Dit als vervanging van de huidige investeringssubsidieregeling voor nieuwbouw en uitbreiding van buurt- en dorpshuizen. Deze structurele subsidieregeling vormt een belangrijke basis onder de subsidieregelgeving gericht op de instandhouding van de diverse gemeenschapshuizen als sociaal maatschappelijke voorzieningen. Het is de bedoeling voor deze inventarisatie en, desgewenst, het opstellen van Meerjaren onderhoudsplannen (MOP's) een extern deskundige partij in te schakelen. Deze opdrachtverstrekking is nu in voorbereiding. Hiervoor wordt via de najaarsnota extra eenmalige financiële ruimte gevraagd. Een subsidieregeling gericht op de stimulering van bestaande en (ver)nieuwe(nde) sociaal maatschappelijke activiteiten door of vanuit de gemeenschapshuizen, moet in onze ogen gebaseerd zijn en concreet aansluiten op de nog te formuleren uitvoeringsprogramma's op basis van de Nota Sociaal Domein en de daaruit voortvloeiende herijking van de sociale basis. Een adviesrapport over deze herijking is sinds kort vastgesteld.

Er wordt op dit moment door de vakafdeling gewerkt aan meer concrete uitvoeringsprogramma's op basis van de Nota Sociaal Domein en de herijkingsrapportage. De uitkomsten hiervan dienen vervolgens naar nieuwe subsidiebeleidsregels binnen het sociaal domein vertaald te worden. Sport *28 December 2022 - Er R Het integreren van sportbeleid doet meer recht aan alle Versterken van de is een nieuwe sportaspecten ervan dan een aparte beleidsnota. Om die remaatschappelijke nota opgesteld. den is er meer tijd nodig om dit inzichtelijk te maken. In kracht van sport en het 2023 maken wij daarom inzichtelijk waar sport, bewegen sportlandschap toeen leefstijl geïntegreerd en in samenhang worden ingezet. komstbestendig maWij schrijven op hoe wij lokaal werken aan het toekomstken. bestendig inrichten van sport-, beweeg- en gezondheidsinfrastructuur. Het wordt duidelijk wat de rol van de gemeente is en wat de maatschappelijke partners doen.

Programma 2 Sociaal Domein

15

Actie 2022 Najaarsnota 2022 Augustus 2022 - Het G Op 16 augustus 2022 is het plan Talent opnieuw vastprojectplan Talent gesteld voor de periode 1 september 2022 tot 1 septemgemeente Aalten ber 2025. Via het plan Talent geven we uitvoering aan 2019-2022 waarin de rijksregeling Brede Impuls Combinatiefuncties. Uituitvoering wordt gangspunt in het nieuwe plan is het structureel maken gegeven aan de van de basis van Talent, te weten de inzet van twee regeling Brede Imtalentverbinders. Hiervoor zijn structureel middelen in de puls Combinatiebegroting opgenomen. Daarnaast is de inzet van talentfuncties is opnieuw coaches uitgebreid. De samenwerkingspartners hebben vastgesteld voor 4 zich weer voor drie jaar geconformeerd aan het plan. jaar vanaf 1 september 2022. 10 Preventie December 2022 - Er G Het sluiten van een sport-, beweeg- en leefstijlakkoord We willen graag geis uitvoering gege(preventieakkoord) wordt opgenomen in de Uitvoeringslukkige inwoners in ven aan het lokaal nota Sociaal Domein. Tijdens de meedenkavond op 12 Aalten en de Achteren regionaal prevenseptember 2022 voor inwoners en partners is overlegd hoek. Dat betekent tieakkoord. over de inhoud. Er wordt ook aangesloten bij de regionagezonde inwoners le ontwikkelingen van Achterhoek Gezond en het regiomet regie over hun nale preventieakkoord. Het sport- beweeg- en leefstijleigen leven.

akkoord wordt de basis voor een continue interactie met inwoners, verenigingen en maatschappelijke partners over bewegen, sporten en een gezonde leefstijl. Om resultaten te boeken met sporten, bewegen en leefstijl is samenwerking en flexibiliteit nodig. Zorgprofessionals, verenigingen en verbinders in het sociaal domein zorgen samen voor aanbod, bereik en continuiteit. 11 Veiligheid *3 December 2022 - De G Het project Crossfire, het onderzoek om te komen tot De grensoverschrijden- internationale saeen gezamenlijke brandweerkazerne voor de beide posde samenwerking menwerking wordt ten Dinxperlo en Suderwick, is nog steeds in volle gang. rondom Dinxperlo en versterkt. Er begint meer structuur en voortgang te komen in de Suderwick (D) wordt gesprekken. We zijn de laatste maanden hoofdzakelijk verder uitgebouwd. bezig om potentiële locaties in kaart te brengen en die verder te onderzoeken op geschiktheid en beschikbaarheid. De samenwerking verloopt goed. 12 Openbare orde en December 2022 - De G Het gewijzigde (regionale) Bibob-beleid is door het colveiligheid *15 bestuurlijke aanpak lege vastgesteld en is geïmplementeerd binnen de orWe zijn en blijven van ondermijning ganisatie. weerbaar tegen onheeft verder vorm dermijnende criminali- gekregen waarbij de teit. mogelijkheden van de Wet Bibob zijn meegenomen. 9

Thema / Doelstelling Sport en Cultuur Voldoende sport-, beweeg- en cultuuraanbod realiseren ter bevordering van gezondheid, participatie, vitaliteit en leefbaarheid.

Actuele ontwikkelingen Taakstelling statushouders Op 26 augustus 2022 zijn bestuurlijke afspraken gemaakt over de doorstroom migratie tussen de VNG, het Veiligheidsberaad, het Interprovinciaal Overleg en het Rijk. Eén van de afspraken is het streven naar versnelde huisvesting van statushouders (gedeeltelijk al vooruitlopend op de taakstelling 2023). Gedurende de periode 1 september tot en met 31 december 2022 moeten wij nog 13 statushouders huisvesten (huidige reguliere taakstelling). Dit wordt nog een lastige opgave, maar de verwachting is dat dit in samenwerking met de gemeente Oost Gelre wel gaat lukken.

Programma 2 Sociaal Domein

16

Uitvoeringsnota Om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan blijven doen moeten inwoners, maatschappelijke partners, de gemeente Aalten en Achterhoek Gezond samenwerken. Iedereen is het daarover eens. Alleen hoe geef je die samenwerking goed vorm? Hoe kan iedereen doen waar hij of zij goed in is en werken we niet langs elkaar heen? En: hoe zorgen we ervoor dat inwoners eenvoudig antwoord op hun vraag kunnen vinden? De afgelopen jaren zijn er vele gesprekken gevoerd over deze onderwerpen. Op basis daarvan is de Nota Sociaal domein gemaakt. Ook is een eerste versie van de Uitvoeringsnota Sociaal Domein geschreven. Op 12 september 2022 is hierover een meedenkavond geweest in IJzerlo. Tijdens deze meedenkavond hebben inwoners en maatschappelijke organisaties informatie gekregen en hebben zij ideeën aangereikt om op te nemen in de uitvoeringsnota. De ingediende suggesties van deze avond zijn verwerkt in de nota. De uiteindelijke uitvoeringsnota is in november vastgesteld en ter kennisgeving aangeboden aan de raad. Ongewijzigde verwerking van 75% van de extra jeugdmiddelen In de actuele begroting is 75% van de door het Rijk toegezegde middelen naar aanleiding van de uitspraak van de Commissie van Wijzen ongewijzigd opgenomen vanaf 2024.

Inmiddels zijn er in het kader van financieel toezicht op de begroting afspraken door de VNG en Rijk gemaakt die toestaan dat 100% van die middelen mogen worden opgenomen voor de jaren 2024, 2025 en 2026. Voor het jaar 2023 was al 100% verwerkt in de begroting van Aalten. Op basis van deze nieuwe afspraken wordt per saldo een hogere uitkering uit het gemeentefonds verwacht. Er zijn echter nog onzekerheden in met name de dossiers uit de Hervormingsagenda Jeugd. Hierover is nog niet op alle onderdelen overeenstemming bereikt tussen VNG en Rijk. Ook in de circulaires zijn deze extra middelen nog niet verwerkt vanaf 2024. Daarom is op dit moment vastgehouden aan de 75% raming in afwachting van verdere besluitvorming hierover.

Om toch een beeld te geven hoeveel extra begrotingsruimte die 100% zou kunnen opleveren ten opzichte van de huidige raming gaat dat indicatief om volgende bedragen voor de jaren: 2024 € 600.000 2025 € 560.000 2026 € 380.000 Bijstellingen bestaand beleid Omschrijving Programma 2 Sociaal Domein P2.0001 Rekenkamercommissie P2.0002 Integriteitsonderzoeken wethouders P2.0003 Uitbreiding college P2.0004 Vrijval voorziening wachtgeld wethouders P2.0005 Aandeel resultaat 2021 VNOG P2.0006 Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen P2.0007 P3: Onderwijsbeleid opstellen IHP, dekking reserve onderwijshuisvesting P2.0008 ZOOV P2.0009 Sport Lokaal Samen, vrijval 2022 verdeeld over de toekomstige jaren P2.0010 Inspectie onderhoud en opstellen MOP’s tien gemeenschapshuizen P2.0011 Kinderopvangtoeslag SMI P2.0012 Vrijval algemene budgetten sociaal domein P2.0013 Vrijval mantelzorgondersteuning P2.0014 Uitvoeringskosten cliënt ervaringsonderzoeken P2.0015 Voorliggen veld, wijkteams P2.0016 Veilig Thuis P2.0017 BUIG P2.0018 Wmo hulpmiddelen in eigen beheer P2.0019 Wmo voorzieningen P2.0020 Huishoudelijke hulp P2.0021 Yunio, volksgezondheid P2.0022 P3: Maatwerkregeling ondersteuning sociaal maatschappelijke organisaties, dekking algemene reserve Totaal Programma 2 Sociaal Domein

2022 -18.527 -20.000 14.600 -572.628 -19.343 34.000 15.000 137.000 -35.000 35.000 45.000 -125.661 -58.190 -12.000 -79.958 -25.338 232.163 20.000 65.000 175.000 14.988 -178.894

2023

2024

2025

2026

34.000

34.000

34.000

34.000

244.000 8.750

244.000 8.750

244.000 8.750

244.000 8.750

20.000

20.000

20.000

20.000

10.000 100.000 175.000 15.383 600.000 1.207.133

10.000 100.000 175.000 15.383

10.000 100.000 175.000 15.383

10.000 100.000 175.000 15.383

607.133

607.133

607.133

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P2.0001 Rekenkamercommissie, incidenteel voordeel € 18.527 De Rekenkamercommissie AOGW werd sinds 2013 gevormd door onderzoeksbureau Partners en Pröpper. Het contract met dit onderzoeksbureau is eind 2021 afgelopen. De drie gemeenteraden hebben na de gemeenteraadverkiezingen besloten om gezamenlijk op zoek te gaan naar een nieuwe invulling van de rekenkamerfunctie. Het proces om te komen tot een nieuwe Rekenkamercommissie is nog niet afgerond. Dit betekent dat het geraamde budget voor de Rekenkamercommissie voor dit jaar nagenoeg geheel vrijvalt. P2.0002 Integriteitsonderzoeken wethouders, incidenteel voordeel € 20.000 De kosten van de integriteitsonderzoeken van de kandidaat wethouders door Berenschot zijn aanzienlijk lager dan geraamd. Vier jaar geleden bedroegen de kosten van de integriteitsonderzoeken door Deloitte bijna € 26.000. De kosten van de integriteitsonderzoeken door Berenschot dit jaar bedragen nog geen € 5.000. Hierdoor valt op deze kostenplaats eenmalig € 20.000 vrij.

Programma 2 Sociaal Domein

17

P2.0003 Uitbreiding college, incidenteel € 14.600 Het nieuwe college is ten opzichte van het vorige gegroeid met 0,2 fte. De hiermee gemoeide extra loonkosten voor 2022 bedragen € 14.600 per jaar. P2.0004 Vrijval voorziening wachtgeld wethouders, incidenteel voordeel € 572.628 Na beëindiging van het wethouderschap ontvangt een wethouder een ontslaguitkering, tenzij de pensioengerechtigde leeftijd is bereikt. Om de verplichtingen van voormalige wethouders en de huidige wethouders op te vangen, hebben we in het verleden een voorziening gevormd. Voortschrijdend inzicht heeft ertoe geleid dat we alleen voor voormalige wethouders een voorziening mogen vormen, omdat voor de zittende wethouders niet is in te schatten of ze aanspraak gaan maken op het wachtgeld. Daarvoor is dan nog geen verplichting aanwezig. Op dit moment hebben we geen voormalige wethouders die aanspraak maken op deze voorziening. Het bedrag dat voor de huidige wethouders in de voorziening zat, moeten we vrij laten vallen (€ 326.528) en ook de geraamde dotatie voor 2022 in verband met het nieuwe college (€ 246.100) vervalt. Totaal voordeel € 572.628. Dit vormt wel een risico die wij in de risicoparagraaf meenemen. P2.0005 Aandeel resultaat 2021 VNOG, incidenteel voordeel € 19.343 De VNOG heeft besloten om een deel van het positieve resultaat over 2021 aan de gemeenten uit te keren. Ons aandeel hierin is € 19.343.

P2.0006 Bijstellingen energietarieven gemeentelijke gebouwen, structureel € 34.000 Dat de energietarieven de pan uitrijzen behoeft verder geen betoog. Om die reden zijn de ramingen voor gas en elektra voor alle gemeentelijke gebouwen aangepast aan deze nieuwe werkelijkheid. Deze stijgende lasten worden vanaf 2023 gedekt uit de buffer voor loon- en prijsontwikkeling (LPO), onderdeel van P3.0010 Algemene uitkering, mei- en septembercirculaire 2022. P2.0007 Onderwijsbeleid opstellen IHP, dekking reserve onderwijshuisvesting, incidenteel € 15.000 Voor het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) wordt een externe ingehuurd. Deze externe inhuur wordt gedekt uit de reserve onderwijshuisvesting. P2.0008 ZOOV, in 2022 € 137.000 en vanaf 2023 structureel € 244.000 ZOOV heeft te maken met diverse ontwikkelingen die een kostenstijgend effect hebben. De provincie heeft een aantal besluiten genomen die van invloed zijn op de kosten van ZOOV Op Maat. Zo bouwen ze de subsidiëring in 2022 en 2023 gefaseerd af. Voor Aalten bedroeg deze bijdrage op jaarbasis € 100.000 tot € 115.000. Daarnaast voert de provincie vanaf 3 april 2022 zelf het OV-vangnet uit, waarmee een deel van de dekking van de exploitatiekosten van ZOOV Op Maat wegvalt. Aan de andere kant zien we een toename van het Wmo-vervoer via ZOOV.

Nu de coronamaatregelen grotendeels zijn opgeheven, starten ziekenhuizen hun reguliere zorg weer op en gaan mensen er weer meer op uit om elkaar te ontmoeten. Daarnaast maken meer kinderen gebruik van het leerlingenvervoer en is er meer kleinschalig vervoer. De twee grootste kostenposten voor ZOOV behelzen de brandstof- en loonkosten van het vervoer. Gelet op de huidige situatie rondom deze kosten is de verwachting dat de vervoerskosten in 2023 met 15% stijgen. Om de efficiency op korte termijn (2022 en 2023) te verbeteren heeft het college eind vorig jaar ingestemd met enkele kostenbesparende maatregelen, zoals het aanpassen van de begin- en eindtijden. Deze maatregelen kunnen echter niet het volledige effect van bovengenoemde ontwikkelingen opvangen. P2.0009 Sport Lokaal Samen, vrijval 2022 € 35.000, structureel € 8.750 inzetten De stuurgroep en projectgroepen sportakkoord zijn bezig met het ontwikkelen en uitwerken van de plannen voor een sportakkoord, maar mede door corona heeft dit vertraging opgelopen. Door deze regionale ontwikkeling zijn de plannen van het beweeg- en sportakkoord van Aalten ook vertraagd en niet volledig niet ten uitvoer gebracht. Het budget wordt over de komende jaren verdeeld zodat deze structureel ingezet worden.

P2.0010 Inspectie onderhoud en opstellen MOP’s tien gemeenschapshuizen, incidenteel € 35.000 De raad heeft op 22 juni 2021 het Beleidskader Gemeenschapshuizen 2021 vastgesteld. Onderdeel van dit beleidskader is het voornemen om beleidsregels uit te werken op basis waarvan de gemeenschapshuizen subsidie verleend kan worden. Het betreft mogelijk de (gedeeltelijke) kosten van het meerjarig onderhoud. Daarvoor is per gemeenschapshuis een Meerjarenonderhoudsplan (MOP) nodig. Het gaat om tien gemeenschapshuizen. Gelet op de complexiteit, onpartijdigheid en onvoldoende eigen formatie, wordt de inzet van een extern bureau voorgesteld. De totale kosten voor tien gebouwen all-in komt uit op ongeveer € 50.000. We hebben hiervoor al € 15.000 opgenomen. Betekent dat we in deze najaarsnota € 35.000 bijramen.

Programma 2 Sociaal Domein

18

Uit het MOP komen ongetwijfeld werkzaamheden. Er is nog geen enkele toezegging gedaan dat de gemeente hierin financieel bijdraagt. Maar de energiecrisis slaat ongetwijfeld ook toe bij deze organisaties. We kunnen eventueel zo ook nog een slag maken in duurzaamheid, isoleren enzovoort. Het is te overwegen om deze duurzaamheidsinvesteringen in het MOP mee te nemen. Dit levert namelijk op termijn ook merkbare besparingen op. P2.0011 Kinderopvangtoeslag SMI, 2022 € 45.000 en structureel € 20.000 Er zijn op dit moment veel gezinnen die geen aanspraak kunnen maken op de kinderopvangtoeslag, maar waarbij het wel noodzakelijk is dat de kinderen worden opgevangen vanwege ziekte of problemen bij ouder(s). Daarnaast zien we dat deze gezinnen ook niet of nauwelijks een eigen inkomen hebben en daardoor geen eigen bijdrage kunnen betalen. De SMI-regeling (Sociaal Medische Indicatie) is in principe een kortdurende oplossing, maar helaas is het in veel gevallen zo dat deze gezinnen het na een paar maanden nog niet redden om over te kunnen stappen naar de voorliggende voorzieningen. Voor 2022 is de verwachting dat het tekort oploopt tot € 45.000, vanaf 2023 is € 20.000 meer budget nodig. P2.0012 Vrijval algemene budgetten sociaal domein, incidenteel voordeel € 125.661 In 2022 is gewerkt aan de Uitvoeringsnota Sociaal Domein.

We hebben het budget niet volledig ingezet omdat er beperkt nieuwe ontwikkelingen waren. In 2023 verwachten we de middelen wel te gebruiken om de overgang van minder zorg naar meer gezondheid ook echt plaats te laten vinden. P2.0013 Vrijval mantelzorgondersteuning, incidenteel voordeel € 58.190 Het grootste deel van de mantelzorgondersteuning in de gemeente Aalten was de afgelopen jaren in handen gelegd van VIT-hulp bij mantelzorg. Het bestuur van VIT-hulp bij mantelzorg heeft de betrokken gemeenten, waaronder gemeente Aalten op 5 maart 2021 geïnformeerd over het voornemen om per 1 oktober 2021 haar organisatie te ontmantelen. De ontmanteling betekende dat er een alternatief moest worden gezocht voor deze taken. De uitkomsten van de verkenning resulteerde in het overdragen van de taken aan Figulus Welzijn per 1 oktober 2021. Figulus Welzijn bouwt in 2022 verder op de aanpak van VIT-hulp bij mantelzorg. De kosten voor de mantelzorgwaardering 2022 en de acties ten aanzien van het verbeteren van de toegang tot mantelzorgregelingen zijn nu nog niet inzichtelijk. Dit is onder andere afhankelijk van het aantal aanmeldingen. De geschatte kosten betreffen € 50.000. Hierdoor resteert een overschot over 2022 ter hoogte van € 58.190 die incidenteel wordt afgeraamd.