Jaarstukken 2024 - gewaarmerkte versie accountant

l „+

Aalten

$%, "

•

42'%8 _»»

s

Ja.

}

'

Jaarstukken Gemeente Aalten 2024

G akeritly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

+s-

Inhoudsopgave jaarstukken 2024 Jaarverslag Aanbieding en wetenswaardigheden Financiële afsluiting Samenstelling van het bestuur 2024 Programmaverantwoording Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Paragrafen Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Financiering Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Wet open overheid Jaarrekening De balans per 31 december Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening De toelichtingen Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling Toelichting op de balans per 31 december 2024 Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening Begrotingswijzigingen 2024 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Rechtmatigheidsverantwoording Incidentele baten en lasten en structurele mutaties op de reserves Algemene Dekkingsmiddelen Onvoorzien Analyse begrotingsafwijking en begrotingsrechtmatigheid Stand van zaken kredieten Bijlage Single information, Single audit (SiSa) Het overzicht van baten en lasten per taakveld Het verdelingsprincipe van de taakvelden over de programma's Verplichte indicatoren waarstaatjegemeente.nl Controleverklaring Vaststellen en bestemming rekeningsaldo Lijst met gebruikte afkortingen

6 8 1O 14 15 17 24 35 39 40 44 48 51 54 56 61 65 66 67 69 70 70 74 86 87 88 92 97 101 102 106 107 108 109 112 127 128 129 133 134 135

akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025

G akertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d:. 06-06-2025

Jaarverslag

G akertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d d. 06-06-2025

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

Aanbieding en wetenswaardigheden Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening over 2024. Dit verslag biedt inzicht in de resultaten, ontwikkelingen en uitdagingen waar de gemeente Aalten het afgelopen jaar mee te maken heeft gehad. Het jaarverslag en de jaarrekening vervullen een belangrijke rol in uw kader stellende en controlerende functie als gemeenteraad. Het jaarverslag omvat de programmaverantwoording en de paragrafen, terwijl de jaarrekening bestaat uit een overzicht van baten en lasten met toelichting, de balans met toelichting en de verantwoording van specifieke uitkeringen (SiSa). Het jaar 2024 wordt afgesloten met een positief saldo van afgerond € 3.232.000. Dit wijkt aanzienlijk af van het saldo dat eerder bij de najaarsnota werd gepresenteerd (een voordeel van€ 1.046.000). In de financiële afsluiting wordt een toelichting gegeven op dit verschil. Hierna lichten we enkele belangrijke thema's uit die in 2024 centraal stonden. Naast deze onderwerpen hebben we ons ingezet voor tal van andere belangrijke thema's. Denk bijvoorbeeld aan een nieuw armoedebeleid, de start van een toekomstvisie voor de zwembaden, duurzaamheid, onze nieuwe rol als grensgemeente en de huisvesting van nieuwkomers. Centrumplan Dinxperlo We zijn als gemeente trots op de voortgang van het centrumplan Dinxperlo. Het dorp krijgt een prachtig nieuw centrum, waarvan een deel al gerealiseerd is.

Het ontwerp is tot stand gekomen in samenwerking met de bewoners en andere stakeholders, die actief hebben meegedacht over de herinrichting. Het resultaat is een mooie huiskamer voor Dinxperlo, een plek die zowel voor de inwoners als voor bezoekers uit de regio en ons buurland Duitsland een warme en sfeervolle ontmoetingsplek biedt. Dit vernieuwde centrum is niet alleen een aanwinst voor nu, maar ook voor de toekomst van Dinxperlo. Woningbouw Ook op het gebied van woningbouw is er in 2024 veel gebeurd in onze gemeente. We zijn trots op de nieuwe projecten die bijdragen aan de leefbaarheid en het woongenot in onze kernen. In Aalten zijn 56 huurwoningen gerealiseerd, variërend van appartementen tot eengezinswoningen. Deze woningen bieden niet alleen een thuis aan nieuwe bewoners, maar geven ook een impuls aan de lokale economie en voorzieningen. Daarnaast zijn er kavels in optie uitgegeven, zodat gestart kan worden met de bouw van diverse woningtypes: van Tiny Houses en rijtjeswoningen tot twee-onder-een-kappers en vrijstaande woningen. Ook voor de toekomst hebben we ambitieuze plannen. We blijven inzetten op de bouw van betaalbare woningen en op het verbeteren van bestaande wijken. Zo streven we naar een gevarieerd woningaanbod in elke kern, zodat iedereen een passende woning kan vinden. Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden.

Elke gemeente moet binnen drie jaar een nieuwe omgevingsvisie hebben vastgesteld die aan allerlei eisen moet voldoen en elke gemeente moet binnen acht jaar alle lokale regels hebben herijkt en omgeschreven naar een nieuw omgevingsplan. De gemeente Aalten is hier in 2024 mee gestart. Het nieuwe omgevingsloket is operationeel gemaakt en is er een begin gemaakt met het werken in de geest en naar de letter van de Omgevingswet. Sociaal domein In het sociaal domein voeren we de Nota Sociaal Domein 'Zo persoonlijk mogelijk blijven meedoen in Aalten' uit en werken we aan beter inzicht in de behaalde resultaten en maatschappelijke impact. Inclusie blijft daarbij een belangrijk aandachtspunt, met extra inzet op het terugdringen van laaggeletterdheid. We verbeteren de toegang tot het sociaal domein en streven naar een betere dienstverlening. Zo is het Vraag & Advies Team (VAT) inmiddels gestart. Het preventieve jongerenbeleid wordt voortgezet, waarbij we de pedagogische basis verder versterken. De stijgende kosten voor de WMO en de Jeugdzorg vragen constante aandacht. De stijging van de kosten bij WMO-maatwerk voorzieningen komt door een groter beroep op voorzieningen als begeleiding, hulpmiddel of huishoudelijke hulp. In het laatste half jaar van 2024 is een daling te zien van het aantal unieke cliënten in de Jeugdzorg.

Dit resulteert op het gebied van Jeugdhulp en Jeugdzorg tot een positief saldo.

Aanbieding en wetenswaardigheden

G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

8

In het kader van bestaanszekerheid is het armoedebeleid herijkt en bereiden we ons voor op aansluiting bij de 'VoorzieningenWijzer'. Energiearmoede pakken we aan binnen het thema Duurzaamheid. Zo zijn er bespaarcoaches ingezet die inwoners met een laag inkomen adviseren over energiebesparing. Voor mensen met ggz-problematiek zijn er laagdrempelige inloopvoorzieningen, die we verder willen versterken. Ook zetten we, samen met inwoners van een woonwijk in Aalten en in Dinxperlo, stappen om deze wijken toekomstbestendig te maken. Daarnaast hebben we samen met Laborijn en Figulus extra ingezet op de begeleiding van Oekraïense vluchtelingen en inwoners uit de doelgroep oudkomers richting werk en participatie. Veiligheid Hoewel veiligheid niet expliciet in de jaarrekening staat, vormt het een belangrijk onderdeel van ons beleid. We hebben extra aandacht besteed aan ondermijning, en werken hierbij nauw samen met relevante instanties om signalen vroegtijdig op te vangen en effectief te handelen. Ook de dekking van AED's blijft een aandachtspunt. Ondanks de goede dekking, is registratie bij HartslagNu essentieel om AED's daadwerkelijk inzetbaar te maken bij noodgevallen.

Aanbieding en wetenswaardigheden

G Bakertilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

g

Financiële afsluiting Financieel sluiten we het jaar 2024 af met een overschot van€ 3.231.838. Hieronder wordt in het kort aangegeven wat de kenmerkende verschillen zijn ten opzichte van de laatste rapportage, dat is de Najaarsnota 2024. Het betreft dan bedragen boven de€ 50.000 met omschrijving en een korte toelichting. Het gaat dus uitdrukkelijk niet om alle verschillen per programma. Deze toelichting staat in het tweede gedeelte van dit boekwerk bij de jaarrekening. De bedoeling hier is om in één oogopslag te zien wat de belangrijkste verschillen zijn ten opzichte van de Najaarsnota 2024. Rekenin saldo

Programma 1 Programma 1 Programma 1 Programma 1 Programma 1 Programma 1 Programma 2 Programma 2 Programma 2 Programma 2 Programma 2 Programma 2 Programma 3 Programma 3 Programma 3 Programma 3

Saldo Najaarsnota 2024 (overschot)

1.046.000

Wegen kapitaallasten Afval Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) Duurzaamheid Grondexploitaties winstneming Leges omgevingsvergunning Dotatie voorziening APPA (pensioenen wethouders) Opgenomen cliëntvorderingen Laborijn Plan Talent Meedoenregeling en educatief kindpakket Voorliggend veld Integraal Zorg Akkoord (IZA) Bijdrage onderhoudsvoorzieningen Duplo schoolgebouw en bibliotheek Rente Algemene uitkering, december circulaire Suppletie BTW/BCF Overige mutaties

253.000 105.000 185.000 250.000 567.000 178.000 652.000 53.000 92.000 69.000 53.000 119.000 90.000 61.000 302.000 131.000 909.838 2.185.838

Resultaat jaarrekening 2024 (overschot)

3.231.838

voordeel nadeel nadeel voordeel voordeel voordeel nadeel voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel voordeel

Toelichting op deze posten. Programma 1 Ruimte Wegen kapitaallasten€ 253.000 voordeel Een aantal investeringen zijn niet of niet volledig uitgevoerd. Dit door gebrek aan capaciteit bij de aannemers en vertraging in het proces door onvoorziene omstandigheden. Hierdoor ontstaat er in 2024 een voordeel op de kapitaallasten van € 253.000. Afval € 105.000 nadeel De totale kosten voor afval verlopen budgettair neutraal. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening Afval. In 2024 is er een bedrag van € 119.505 aan de voorziening onttrokken. Hiermee is het saldo van de voorziening€ O. In totaal zijn de werkelijke lasten € 105.000 hoger dan begroot. Oorzaken hiervoor zijn onder meer: Bijstelling indexatie begroting, stijging aantal aansluitingen, meer afkeur PMD wat heeft geleid tot hogere kosten en minder opbrengsten. Daarnaast hogere vergoeding oud papier en verpakkingsafval 2022 en minder gebruik subsidie wasbare luiers. Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) € 185.000 nadeel Per 1 januari 2024 is de omgevingswet in werking getreden. Het gevolg hiervan is dat er meer adviesaanvragen zijn geweest dan in eerste instantie werd verwacht. In verband met nieuwe regelgeving en andere werkwijze heeft ODA haar werkprocessen, procesmatig, digitaal en organisatorisch in 2024 verder geoptimaliseerd. Nu kan meer aan de vraag van de gemeenten worden voldaan.

Dit proces heeft extra kosten met zich meegebracht voor alle deelnemende gemeenten. Door vertrek van een medewerker bij de gemeente zijn de bodemtaken ondergebracht bij de ODA. Ook is er op het gebied van toezicht en handhaving meerwerk verricht voor extra verzoeken bij verschillende bedrijven en door twee keer zoveel (nieuwe) zaken als in 2023. In z'n totaliteit zijn de kosten € 185.000 hoger dan verwacht. Financiële afsluiting

G Bakerilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d. d. 06-06-2025

10

Duurzaamheid € 250.000 voordeel De post duurzaamheid bestaat uit het budget voor onderzoeken en uitvoering van het energie- en klimaatbeleid en projecten in het kader van duurzaamheid. Vanuit het Rijk is een specifieke uitkering voor extra capaciteit voor klimaat- en energiebeleid beschikbaar gesteld. Kosten voor inhuur van capaciteit waarvoor in de begroting een raming was opgenomen zijn ten laste van deze regeling gebracht waardoor er een voordeel ontstaat van€ 164.000. In het kader van het Nationaal Isolatieprogramma is er vanuit het Rijk een specifieke uitkering voor lokale aanpak isolatie beschikbaar gesteld. Deze uitkering is ingezet voor uitvoering van de regeling. Doordat er een aantal kosten ten laste kunnen worden gebracht van deze regeling ontstaat er een voordeel van € 86.000. Grondexploitaties winstneming € 567.000 voordeel Elk jaar ten tijde van het jaarwerk wordt een her calculatie uitgevoerd van de grondexploitaties. Dit geeft in 2024 een positief resultaat van per saldo€ 567.000. Dit betreft de winstneming exploitatie kern De Heurne € 108.000, winstneming exploitatie 't Warmelinck € 40.000 en winstneming exploitatie Westrand€ 419.000. Leges omgevingsvergunning€ 178.000 voordeel Op 1 januari 2024 is de omgevingswet ingevoerd waarbij de Wet Kwaliteitsborging (Wkb) gedeeltelijk is ingevoerd.

De Wkb geldt alleen voor gevolgklasse 1 nieuwbouw maar niet voor verbouw. Hierdoor zijn er meer vergunningen verleend dan in eerste instantie werd verwacht waardoor de opbrengst van de leges € 178.000 hoger is dan begroot. Programma 2 Sociaal Domein Dotatie voorziening APPA (pensioenen wethouders)€ 652.000 nadeel In verband met een daling van de rekenrente en de actualisering van de sterftetabellen is een verplichte aanvullende dotatie in de voorziening APPA (pensioenen wethouders) van€ 652.000 benodigd. Opgenomen cliëntvorderingen Laborijn € 53.000 voordeel Dit betreft vorderingen van in totaal€ 53.000 die Laborijn heeft op haar cliënten en die als vordering op Laborijn in de jaarrekening van de gemeente Aalten moet worden opgenomen. Plan Talent€ 94.000 voordeel Er is een voordeel ontstaan van ongeveer€ 94.000 vanwege de wisseling van een beleidsmedewerker voor Plan Talent. In 2025 evalueren wij hoe we deze gelden nuttig en conform beleid kunnen inzetten. Deze gelden worden incidenteel meegenomen in de Voorjaarsnota 2025. Meedoen regeling en educatief kindpakket € 69.000 voordeel Voor de meedoen regeling is er een voordeel van€ 51.000 wegens het niet (maximaal) declareren van de meedoen regeling bij ambtshalve toekenning. Er is een voordeel van€ 18.000 op het budget voor educatief kindpakket omdat er minder gebruik is gemaakt van deze regeling dan gehoopt.

Vanaf 2025 wordt er meer ingezet op het niet-gebruik van deze regelingen. Voorliggend veld € 53.000 voordeel In 2024 is een voordeel van€ 53.000 voor het budget voor het voorliggend veld. Het deel van het budget voorliggend veld in 2024 was gereserveerd voor de (inrichting van) inloopplekken waar inwoners terecht kunnen met vragen en advies krijgen vanuit het sociaal domein. Bij de voorbereiding hiervan is besloten dat dit een onderdeel is van het project 'Dienstverleningsconcept en Toegang Sociaal Domein'. Verschillende aspecten rondom één toegang sociaal domein worden geïnventariseerd en beoordeeld. Dit wordt in 2025 verder uitgewerkt in een concreet plan van aanpak. Hierdoor is de inrichting van de inloopplek voor het Vraag- en Advies Team in het gemeentekantoor in 2024 nog niet gerealiseerd. In 2025 wordt de raad via een raadsmededeling geïnformeerd over de voortgang van het project Eén toegang. Integraal Zorg Akkoord (IZA) € 119.000 voordeel Er is een bijdrage van ongeveer€ 119.000 ontvangen vanuit het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Dit betreft de afrekening van de mandaat-gemeente Doetinchem van de regionale IZA-middelen voor 2023.

Financiële afsluiting

G Bakeritly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d. d: 06-06-2025

11

Programma 3 Bedrijfsvoering Bijdrage onderhoudsvoorzieningen Duplo schoolgebouw en bibliotheek€ 90.000 voordeel In de jaarrekening 2022 is een verplichting van € 90.000 opgenomen voor de Bijdrage onderhoudsvoorzieningen Duplo schoolgebouw en bibliotheek. De intentie was dat Stichting Duplo het gebouw ging exploiteren en ook het meer jarenonderhoudsplan voor haar rekening zou nemen. Inmiddels is de situatie gewijzigd en is de gemeente Aalten in 2024 eigenaar geworden van dit pand aan de Molenstraat in Dinxperlo. Daardoor is de op de balans opgenomen verplichting vervallen. In 2025 wordt bezien wat de bijdrage aan het meer jarenonderhoudsplan voor dit pand moet worden. In 2024 geeft het een voordeel van€ 90.000. Rente€ 61.000 voordeel In de Najaarsnota 2024 hebben we de rente incidenteel bijgesteld, omdat we een groot deel van het jaar overliquide zijn geweest. Achteraf gezien is dit te laag ingeschat. Dit samen met de veronderstelling dat de nog aan te trekken vaste geldlening kleiner zou zijn en de periode korter. Uiteindelijk bleek een aanvullende vaste geldlening niet nodig. Deze overliquiditeit wordt voornamelijk veroorzaakt door het ontvangen van grote bijdragen/subsidies vanuit het Rijk waarvoor nog niet direct kosten zijn gemaakt door de gemeente. Dit zorgt voor een voordeel van per saldo€ 61.000.

Algemene uitkering, decembercirculaire€ 302.000 voordeel De raming voor de algemene uitkering is aangepast met de effecten uit de circulaires tot en met september 2024. Doordat de decembercirculaire 2024 begrotingstechnisch niet meegenomen kan worden, hebben we over 2024 € 302.000 meer ontvangen dan geraamd. Dit wordt vooral veroorzaakt door de aanvullende uitkering vangnetconstructie energietoelage á € 231.000, de actualisering van diverse maatstaven á € 71.000 en middelen voor de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijbedrijven á € 51.000. Daar staat nog wel een aanpassing van de WOZ-waarden 2024 tegenover wat een negatief effect heeft van€ 209.000. Ook zijn er diverse kleinere mutaties, waaronder de middelen vanuit de Spreidingswet, ter hoogte van€ 73.000. Tot slot is er een afrekening over het jaar 2022 als gevolg van de vaststelling van de definitieve WOZ-waarden á € 85.000. Suppletie BTW/BCF € 131.000 voordeel Over de jaren 2021-2023 is de BTW en BCF-toepassing gecontroleerd. Naar aanleiding hiervan hebben we een suppletieaangifte gedaan en€ 131.000 ontvangen.

Overige mutaties Er zijn diverse mutaties onder de€ 50.000 die in de afzonderlijke programma's verder worden verklaard.

Financiële afsluiting

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

12

Burgemeester en wethouders van de gemeente Aalten,

De gemeentesecretaris

De burgemeester

drs. A.J.M. Gildhuis

mr. A.B. Stapelkamp

Leeswijzer Het boekwerk jaarstukken bestaat naast de inleiding uit twee delen: een programmaverantwoording (beleid) en een jaarrekening (financieel). In de programmaverantwoording (vanaf bladzijde 14) wordt met de bekende stoplichten uitgelegd wat we gedaan hebben met de door de raad vastgestelde begroting. Wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost. Verder zijn in het beleidsgedeelte de verplichte paragrafen opgenomen. Het tweede deel (vanaf bladzijde 66) bevat de daadwerkelijke jaarrekening met de balans en het overzicht van baten en lasten en de bijlagen. In dit financieel technische gedeelte zijn ook de toelichtingen op de cijfers opgenomen. Meestal gaat het dan om een analyse en verklaring van de grotere verschillen. Per programma is een cijferopstelling per onderdeel opgenomen. Daarna wordt een toelichting gegeven ten opzichte van de gewijzigde begroting. In de financiële overzichten worden baten als negatief bedrag weergegeven, de lasten als een positief bedrag. De accountant geeft een verklaring over het tweede gedeelte, de jaarrekening. Verder kijkt de accountant alleen of er geen tegenstrijdigheden in het boekwerk staan.

Financiële afsluiting

G Bakerilly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

13

Samenstelling van het bestuur 2024 Burgemeester mr. A.B. (Anton) Stapelkamp Bestuurlijke en juridische zaken, openbare orde & veiligheid, cultuur, recreatie & toerisme Burgerzaken, Koninklijke onderscheidingen, Bestuur ondersteuning, Bestuurlijke samenwerking, Euregio en overige internationale contacten, Juridische zaken, Personeel en organisatie, Openbare orde, veiligheid en handhaving, Cultuur, erfgoed en cultuureducatie, Regio Achterhoek, Recreatie en toerisme, Informatiebeveiliging en privacy, Global goals (SDG's, Sustainable Development Goals)

Onderwijs, jeugd, sport & welzijn, bedrijfsvoering Onderwijs en bibliotheek, Kinderopvang en gastouderopvang, Peuterspeelzalen, Huisvesting onderwijs, gebouwenbeheer en facilitair, Bedrijfsvoering en facilitaire zaken, Geo-informatie, kadaster en authentieke registraties, ICT, Sport, welzijn en dorpshuizen, Lokale en regionale media, Dierenwelzijn, Subsidiebeleid

Werk & inkomen, Wmo, gezondheid, inclusie Wmo, Minimabeleid, Schulddienstverlening, Werk en inkomen, ZZPvoorzieningen en werkgeversservicepunt, Inburgering, Publieke gezondheid

Openbare ruimte, mobiliteit, klimaat & energie, burgerparticipatie Duurzaamheid, energietransitie en klimaat, Omgevingsvisie en Omgevingswet, Mobiliteit, Buitendienst, Beheer begraafplaatsen, Beheer wegen, Afvalverwijdering en afvalverwerking, Riolering, Water, Burgerparticipatie

Ruimtelijke ontwikkeling, wonen, landbouw & landschap, financiën Ruimtelijke ordening, Stedelijke vernieuwing en volkshuisvesting, Plattelandsontwikkeling, Wabo, Milieubeheer, Financiën, Grondzaken, Exploitatie gronden, Economische zaken, Weekmarkten

ris drs. A.J.M. (Annemieke) Gildhuis Algemeen directeur

Samenstelling van het bestuur

G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025

14

Programmaverantwoording De programmaverantwoording is volgens de bestaande structuur opgebouwd. Eerst volgt de visie conform de vastgestelde begroting. Daarna de wijze waarop het beleid is vastgelegd. Vervolgens worden de doelstellingen uit de begroting behandeld door middel van de 3 W's: 'Wat willen we bereiken, wat hebben we ervoor gedaan en wat hebben we bereikt en heeft het gekost'. Door middel van stoplichten wordt aangegeven of het doel is bereikt. (R)

Niet volgens Planning

I

(0)

,

I Niet geheel volgens planning I

(G)

Volgens Planning

Ook is per programma een toelichting toegevoegd en een passage over wat er nog meer heeft gespeeld in 2024. Volgens het BBV moeten in het jaarverslag de gerealiseerde baten en lasten worden opgenomen. In de jaarrekening staat een analyse van de verschillen tussen de raming en de werkelijke cijfers.

Programmaverantwoording

@ akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

15

Ruimte Programma 1

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

Programma 1 Ruimte 1. Ontwikkelingen binnen dit programma Omgevingswet Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Elke gemeente moet binnen drie jaar een nieuwe omgevingsvisie hebben vastgesteld die aan allerlei eisen moet voldoen en elke gemeente moet binnen acht jaar alle lokale regels hebben herijkt en omgeschreven naar een nieuw omgevingsplan. Daarnaast legt de Omgevingswet gemeenten een participatie- en motiveringsplicht op, stelt de Omgevingswet allerlei eisen aan het bijhouden van gegevens en het monitoren van voortgang en resultaten, en vraagt de Omgevingswet • gemeenten om ingrijpend anders te gaan werken. Gemeente Aalten heeft in 2024 een begin gemaakt, onder andere door in overleg met de diverse deelgebieden van Aalten een start te maken met de nieuwe omgevingsvisie. In 12 deelgebieden zijn na de zomer twee gesprekken (per gebied) met inwoners gevoerd over de toekomst van hun leefomgeving, als input voor de nieuwe omgevingsvisie. Die gesprekken hebben zeer waardevolle informatie opgeleverd over wat de inwoners van Aalten belangrijk vinden. Ook was er veel waardering voor de gebiedsgerichte benadering, die een begin kan zijn van meer maatwerk en beter onderling en wederzijds begrip.

Parallel hieraan zijn ook alvast alle huidige regels omgezet naar een structuur voor het nieuwe omgevingsplan (met als pilot Bredevoort) en bekeken hoe de omvangrijke veranderopgave van de Omgevingswet het best kan worden geïmplementeerd. Ook is in 2024 een begin gemaakt met het werken met intaketafels voor nieuwe plannen, is het nieuwe omgevingsloket (als onderdeel van het Digitaal Stelsel Omgevingswet) operationeel gemaakt en verder verfijnd en is in allerlei deelgebieden en -processen een begin gemaakt met werken in de geest en naar de letter van de Omgevingswet. Er is in 2024 door velen veel werk verzet om in ieder geval een goede start te maken en de inwoners zo min mogelijk last te laten hebben van de grote 'verbouwing' die de Omgevingswet van gemeenten vraagt. Actieplan huisvesting In het eerste kwartaal van 2024 is de panden- en locatielijst opgeleverd met kansrijke huisvesting voor nieuwkomers. De Taskforce 'Realisatie' is inmiddels operationeel en met de concretisering van deze lijst aan de slag. Voor huisvesting van Oekraïners zijn inmiddels drie locaties beschikbaar. Voor een opvanglocatie van minimaal 200 asielzoekers zijn we momenteel in gesprek met de COA. Hier wordt ook gekeken naar een eventuele doorstroomlocatie. De taakstelling voor het huisvesten van statushouders hebben we in 2024 niet gehaald.

Een oorzaak is dat het woningaanbod van De Woonplaats vooral bestaat uit eengezinswoningen en de gemiddelde woningzoekende statushouder alleen is. Eind 2024 hebben we in samenwerking met De Woonplaats een pilot kamergewijze verhuur aan alleen gaande statushouders die in afwachting zijn van gezinshereniging opgezet. In 2025 gaan we twee woningen van De Woonplaats hiervoor beschikbaar stellen. Hiermee komen er vier statushouders in één woning te wonen en maken we optimaal gebruik van het woningaanbod. Uitbreidingslocatie 't Beggelder Het college heeft op 10 oktober 2024 ingestemd met de Ontwikkelvisie voor 't Beggelder. Deze visie vormt de basis voor een integrale ontwikkeling van het gebied. De ruimtelijke structuur van de wijk is op hoofdlijnen vastgelegd en er zijn uitgangspunten op de thema's Wonen, Verkeer & Mobiliteit, Gezonde Leefomgeving en Klimaat & Natuur. De ontwikkelvisie is mede tot stand gekomen op basis van input uit vier meedenkbijeenkomsten met onder meer omwonenden en afstemming met adviesinstanties en samenwerkingspartners. De afronding van de visie heeft daardoor enkele maanden langer geduurd. In het vierde kwartaal is een concept Stedenbouwkundig plan opgesteld dat in januari 2025 is gepresenteerd. Besluitvorming over het stedenbouwkundig plan is vóór de zomer 2025 gepland. Daarna volgt het Omgevingsplan.

Bedrijventerreinen Uit het meest recente Regionale Programma Werklocaties (RPW) voor de regio Achterhoek 2024-2028 blijkt dat er tot en met 2030 behoefte is aan ongeveer 11 hectare netto uitbreiding bedrijventerrein in onze gemeente. Voor de periode 2031-2040 komt daar naar verwachting een uitbreidingsbehoefte van 5-- 17hectare netto bij. Bij de kern Dinxperlo is tot 2030 nog voldoende uitgeefbare ruimte, de uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijven in Aalten op het bestaande bedrijventerrein zijn echter zeer beperkt. Om lokale bedrijven en daarmee bestaande werkgelegenheid te behouden en economische groei te stimuleren, is het belangrijk om ruimte voor uitbreiding te bieden aan bedrijven in Aalten. Uit een verkenning naar locaties die uitgevoerd is blijkt het gebied ten westen van het bestaande bedrijventerrein 't Broek de meest kansrijke locatie. De gemeenteraad heeft eind 2024 besloten akkoord te gaan met het uitvoeren van de verdiepende onderzoeken voor de ontwikkeling van het gebied ten zuidwesten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van de Keizersbeek tot nieuw bedrijventerrein bij de kern Aalten, als eerste stap in het kader van de planvorming voor het bedrijventerrein. Programma 1 Ruimte

G Bakeritly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

17

In 2025 wordt met de uitvoering van de verdiepende onderzoeken gestart, zoals een onderzoek naar de waterhuishouding, verkeersonderzoek en onderzoek naar beschermde diersoorten. Naast deze onderwerpen spelen op bedrijventerreinen ook thema's als energietransitie en klimaatadaptatie een belangrijke rol. Bedrijventerreinen kunnen namelijk een grote bijdrage leveren aan de doelstellingen voor deze onderwerpen. Dit geldt niet alleen voor nieuwe terreinen, maar zeker ook voor de bestaande. Er is een speerpuntennotitie 'Op weg naar toekomstbestendige bedrijventerreinen' opgesteld waarmee we in gesprek gaan met het bedrijfsleven. Dat gebeurt als eerste in de gebiedsgerichte gesprekken die in het kader van de nieuwe Omgevingsvisie worden gehouden. Nieuwbouw De vraag naar passende woningen is groot. Daarom willen we de bouw van betaalbare woningen reguleren. Zoals ook in de woondeal is vastgelegd. Hierop sturen we door middel van het uitnodigingskader woningbouw. Opgeleverde woningen in 2024 Priisklasse Koop: € 250.000-€ 355.000 > € 355.000 < € 250.000

Aantal woningen 14 12 13

Huur: < € 808 <€808-€1000 Totaal

71 4 114

Woningbouwplannen In 2024 zijn verschillende (grotere) woningbouwplannen voorbereid, zoals: De Slingeplas in Bredevoort: de voorkeursvariant is uitgewerkt tot een schetsontwerp voor ongeveer 80 woningen Schaersvoorde Dinxperlo: er zijn verschillende varianten onderzocht voor herbestemming van het schoolgebouw naar onder meer wonen voor ca. 15 tot 20 woningen Herontwikkeling van de bedrijfslocatie Nijverheidsweg 1 in Aalten naar wonen voor ca. 64 woningen Invulling van het braakliggend terrein aan Eerste Broekdijk in Aalten met 10 sociale huurwoningen Herbestemming van het kantoor Driessenshof in Aalten naar 6 woningen Herbestemming van de bedrijfslocatie Plein-Zuid 7 naar 6 woningen Uitbreiding van de kern Haart met ca. 11 woningen (zie onderdeel grondbeleid) Uitbreiding van de kern Barlo met 16 woningen In 2024 is voor verschillende plannen de planologische procedure gestart/afgerond: Hogestraat 34-36 Aalten: herontwikkeling van winkels naar wonen (11 sociale huurwoningen) Uitbreiding van de kern IJzerlo met 18 woningen (zie onderdeel grondbeleid) Uitbreiding van de kern Lintelo met 13 woningen (zie onderdeel grondbeleid) Herbestemming van het kerkgebouw Allee 58 in Dinxperlo tot 9 woningen Landelijk Gebied, herziening 2023 (veegplan) voor o.a. nieuwbouw van ca.

30 woningen Sociale woningbouw Bij het nieuwbouwplan aan de Ludgerstraat hebben ouderen die een eengezinswoning van De Woonplaats achterlieten voorrang gekregen op een nieuwbouwappartement aan de Ludgerstraat. Hierdoor is de verhuisbereidheid onder ouderen toegenomen. Dit heeft voor doorstroming binnen de sociale huurwoningen gezorgd. Het toewijzingssysteem van De Woonplaats is in september 2024 van 100% loting omgezet naar 50% op inschrijfduur en 50% loting. Wonen en zorg Heerlijk Thuis in Huis heeft zijn plaats gevonden. We zien dat de belangstelling voor een woongelukgesprek onder ouderen toeneemt. Bewoners krijgen adviezen over duurzaamheid, veilig wonen en energiebesparing van enthousiaste wooncoaches die onze inwoners van advies dienen. Actuele ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld het nationaal isolatieprogramma, worden in de voorlichting meegenomen. De Kattenberg heeft zichzelf als een succesvolle woonvorm voor gespikkeld wonen met dementie bewezen. Ondertussen wonen er 12 echtparen waarvan een van de partners dementie heeft. In de evaluatie is er vastgesteld dat de woonvorm als veilig en comfortabel wordt ervaren. Voorzieningen zijn dichtbij en als er zorg nodig is, dan is die ook direct aanwezig. Door college van B&W is besloten om de Kattenberg als woonconcept voort te zetten.

Omdat de woonvorm een beroep op zware zorg uitstelt zijn we met het zorgkantoor hierover in gesprek. Programma 1 Ruimte

G Bakeritly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden dd. 06-06-2025

18

Klimaat In 2024 is een ecologisch beheerplan voor de bermen en sloten opgeleverd. Dit plan zorgt voor het versterken van de biodiversiteit in de bermen en de sloten, aangezien ze belangrijke elementen zijn in het landschap die gebieden met elkaar verbinden. Op het gebied van klimaatadaptatie zijn diverse zaken opgepakt. Onder meer zijn er watertappunten geplaatst en zijn er nieuwe kaders voor de verkoop van openbaar groen zodat meer openbaar groen wordt behouden voor klimaat adaptieve en biodiversiteitsredenen. Verder heeft de gemeente Aalten met de St. Jozefschool samengewerkt aan een koelteplek. Bij de diverse ruimtelijke plannen wordt meegekeken vanuit de bril van klimaatadaptatie en adviezen gegeven over hoe één en ander het beste in te passen. Verder is er begonnen met het actualiseren/opstellen van een nieuwe kapverordening, waarbij ook aandacht is voor het behoud van voldoende groen in de wijk, om hiermee hittestress te voorkomen/bestrijden. In 2025 wordt het bomenplan opgesteld. Daarop vooruitlopend zijn in 2024 al meerdere bomen geplant. In 2024 is het in Regionale Uitvoeringsprogramma energietransitie Achterhoek (RU23) de ambitie uit het Akkoord van Groenlo 3.0 concreet gemaakt, en zijn er herijkte en meetbare doelen geformuleerd. Deze komen overeen met de opgave uit het nationale Klimaatakkoord en de RES 1.0 Achterhoek.

Het geeft aan wat de opgave is en welke bijdrage de gemeente hierin (minimaal) levert. Er is uitvoering gegeven aan het Nationaal Isolatie Programma door samen met het Energieloket Achterhoek een subsidieregeling op te zetten voor de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Deze subsidieregeling is bedoeld voor woningen met lage energie labels. In de eerste tranche die loopt tot eind 2026 is 1,5 miljoen aan subsidiebudget beschikbaar gesteld voor Aalten. Transitievisie Warmte In het kader van de Transitievisie Warmte is de pilot lnlooppunt Dinxperlo Centrum-oost geëvalueerd en is ook een doorkijk gegeven naar de toekomst. Daarbij zijn het hoofdlijnenakkoord van het kabinet, de nieuwe energiewet en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) meegenomen. Met de Wgiw wijzigt de Omgevingswet en verandert de naam Transitievisie Warmte in Warmteprogramma. Hoewel de nieuwe wetgeving nog niet van kracht is, zijn zowel het warmte- als het bijbehorende uitvoeringsprogramma najaar 2024 ambtelijk opgepakt. De handreiking van het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) vormde daarbij een prima basis voor het vervolg om tot het noodzakelijke warmteprogramma met bijbehorend uitvoeringsprogramma te komen, dat helpt de warmtetransitie in Aalten verder vorm te geven.

Programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie 2025-2028 De Programma Water, Riolering en Klimaatadaptatie 2025-2028, opvolger van de Gemeentelijk Rioleringsplan 2015 (GRP), is gereed en gaat in het voorjaar van 2025 naar de raad voor besluitvorming. Hiermee kan de gemeente Aalten voor de komende periode voldoen aan haar zorgplichten wat betreft water en riolering. De uitgangspunten hiervoor zijn betaalbaarheid en uitvoerbaarheid. Recreatie & Toerisme Regionaal werken acht gemeenten samen in de Vrijetijdsagenda Achterhoek, in 2025 zal Zutphen aansluiten en mogelijkerwijs ook Montferland, waarmee het aantal samenwerkende gemeenten zou groeien naar tien. Eind 2024 is de herijking van de Vrijetijdsagenda Achterhoek vastgesteld met een nieuwe uitvoeringsagenda. De agenda streeft het volgende doel na: 'Een fijne leefomgeving in de Achterhoek, waar alle bewoners en bezoekers het hele jaar kunnen genieten van aantrekkelijke voorzieningen die tegemoetkomen in de uiteenlopende interesses en behoeften. Hiermee draagt de vrijetijdssector bij aan inwonersprofijt en economische vitaliteit die samen de brede welvaart stimuleren'. Als speerpunten binnen de agenda zijn benoemd: het fundament waarborgen, vitaliteit & duurzaamheid en het versterken van het onderscheidend vermogen. Mobiliteitsvisie Afgelopen jaar is er hard gewerkt aan het mobiliteitsplan.

Bestaand beleid is integraal geanalyseerd en geevalueerd, toekomstig ontwikkelingen geïnventariseerd en zijn andere belangrijke ontwikkelingen meegenomen. Daarnaast is er participatie met bewoners geweest via gesprekken met diverse belangengroepen, enquêtes op de markt en een online platform waar bewoners hun knelpunten en aandachtspunten konden delen. Het mobiliteitsplan is in de afrondende fase. Daarna wordt er gewerkt aan een uitvoeringsprogramma. Door capaciteitsgebrek wordt naar verwachting in het tweede kwartaal 2025 het mobiliteitsplan en de uitvoeringsagenda opgeleverd.

Programma 1 Ruimte

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.0. 06-06-2025

19

Regioarrangement Het Rijk heeft met alle provincies afspraken gemaakt over hoe de opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, energie, economie, landbouw en natuur goed ruimtelijk kunnen inpassen en worden vertaald in een ruimtelijk voorstel. De provincie Gelderland heeft besloten haar ruimtelijk voorstel vanuit haar zeven regio's op te bouwen op basis van een regioarrangement per regio. Op basis van dit ruimtelijk voorstel maakt de provincie wederkerige bestuurlijke afspraken met het Rijk over de ruimtelijke inpassing en uitvoering van nationale opgaven inclusief wat daarvoor nodig is aan instrumenten en middelen. De uitspraken over het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) door het kabinet tijdens de algemene beschouwingen 2024, maken dat nader overleg tussen het Rijk en de provincie noodzakelijk is; in ieder geval over de middelen. Ondertussen wordt door in de regio Achterhoek doorgewerkt om een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) op te stellen, wat recht doet aan de opgaven en de ambities in, en van, de gemeenten in de Achterhoek. PFAS-verontreiniging in Het Blauwe Meer Eind april bleek uit metingen van Waterschap Rijn en IJssel dat er te hoge concentraties PFAS in Het Blauwe Meer in Dinxperlo aanwezig zijn.

Daarop is direct een negatief zwemadvies ingesteld en zijn rondom de plas waarschuwingsborden en hekken geplaatst om eventuele gezondheidsrisico's, vooral voor zwemmers en vissers, te voorkomen. Uit de eerste resultaten van, in opdracht van gemeente en provincie, uitgevoerde onderzoeken blijkt dat het grondwater in de omgeving van de plas verhoogde concentraties PFAS bevat. Nader onderzoek is opgestart om de bron van de PFAS-verontreiniging te achterhalen. Daartoe worden in 2025 extra peilbuizen in het gebied geplaatst. 2. Wat waren onze doelstellingen? : betreffen onderwerpen uit het uitvoeringsprogramma 2022 - 2026 Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij: Deur aon!. 1

2

3

Omgevingswet 1e, 4b Vergunningen kunnen op basis van de Omgevingswet worden verleend.

Het registratieprogramma en werkprocessen zijn doorontwikkeld waardoor aanvragen voor een omgevingsvergunning beter afgehandeld worden. Verder zijn er standaardbrieven klaar en aangevuld op juridische inhoud met betrekking tot de omgevingswet. Hierdoor is de uniformiteit toegenomen in de afhandeling.

De Omgevingswet is sinds 1 januari 2024 in werking getreden. De aanvragen lopen nu via het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). De Wet Kwaliteitsborging (Wkb) is op 1 januari 2024 gedeeltelijk ingevoerd. De Wkb geldt alleen voor gevolgklasse 1 nieuwbouw maar niet voor verbouw. Hierdoor zijn er meer vergunningen verleend dan in eerste instantie verwacht. Omgevingswet Er zijn circa 12 gesprekken gevoerd met de Uit gesprekken in de 12 deel*1e, 1f, 1i, 4j inwoners over de verschillende deelgebieden. gebieden is veel informatie Inwoners en ketenDe deelname lag gemiddeld op zo'n 35 perso- opgehaald over welke onderdepartners werken en nen per avond. In de tweede gespreksronden len per deelgebied belangrijk denken actief mee zijn dilemma's en keuzes voorgelegd want niet zijn om meegenomen te worden aan de Omgevingsalles kan en mag en bovendien staan sommige in de omgevingsvisie. visie. wensen haaks op de omgevingsvisie. Daarnaast is er een omgevingsIn de derde en laatste gespreksronde in maart foto gemaakt van de gemeente 2025 leggen we de samenvattingen neer van Aalten. Dit is een verslag waarin wat is opgehaald en is er per gebied vertaald de staat van de fysieke leefomnaar mogelijke inbreng voor de omgevingsvigeving in beeld wordt gebracht. sie.

Na alle gespreksronden wordt een omgevingsvisie opgesteld die zoveel mogelijk recht doet aan alles wat is opgehaald en alles waar rekening mee gehouden moet worden. Huisvesting Er is een panden- en locatielijst opgeleverd met Voor diverse aandacht groepen Het opgeleverde acconcrete acties waar uitvoering aan is gegeven. zijn opvanglocaties gerealiseerd tieplan voor huisves- Een aantal panden zijn omgevormd naar opof worden momenteel concrete ting van aandacht vanglocaties voor Oekraïense ontheemden. De plannen uitgewerkt. Verdere groepen wordt vastplanvorming voor huisvesting van overige aan- uitvoering loopt door in 2025 en gesteld en uitgevoerd. dacht groepen wordt voortgezet. Hiervoor is 2026. een externe projectleider aangesteld.

Programma 1 Ruimte

G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025

20

a

a

4

Uitbreidingslocatie wonen 1a, 1d In het vierde kwartaal van 2025 wordt het Omgevingsplan voor uitbreidingslocatie 't Beggelder opgeleverd.

5

Bedrijventerreinen 4a In 2025 leveren we een concreet gebiedsplan op voor de uitbreiding van het bedrijventerrein.

6

Bedrijventerreinen 4a In 2024 wordt een concreet plan van aanpak voor een toekomstbestendig bedrijventerrein voor Aalten opgeleverd.

7

Klimaat *2g, 2h Per wijk kennen we de kwetsbaarheden als gevolg van het veranderende klimaat.

8

Klimaat 2h We versterken de biodiversiteit en de beeldkwaliteit van onze bermen.

Programma 1 Ruimte

Het college heeft op 10 oktober 2024 ingestemd met de Ontwikkelvisie voor 't Beggelder. Er zijn vier participatiebijeenkomsten georganiseerd die input hebben opgeleverd voor de visie. Ook is de concept-visie afgestemd met (externe) adviesinstanties. Deze visie vormt de basis voor een integrale ontwikkeling van het gebied. Aansluitend is gestart met het opstellen van het Stedenbouwkundig plan dat eind eerste kwartaal 2025 gereed moet zijn voor besluitvorming. Er is een plan van aanpak voor de uitbreiding van het bedrijventerrein opgesteld. Daarnaast is de ontwikkeling verder onderzocht door een ecologische beoordeling van het bosperceel en een financiële doorrekening door een plan economisch bureau. Dat alles heeft geleid tot een voorstel voor een te ontwikkelen gebied. Inwoners zijn op een informatiebijeenkomst geïnformeerd over de plannen. De speerpuntennotitie 'Op weg naar toekomstbestendige bedrijventerreinen' geeft op hoofdlijnen aan waar we naar toe willen met de bedrijventerreinen. Toekomstbestendige bedrijventerreinen is een breed begrip, waar veel thema's onder vallen. Het gaat niet alleen over duurzaamheid, ook onderwerpen als verkeer, gezondheid en veiligheid komen aan de orde. In de notitie hebben we voor de belangrijkste thema's gekeken hoe we er nu voor staan en wat het beleid is.

Dat is vervolgens vertaald naar vijf hoofdthema's met elk een aantal bijhorende speerpunten. De notitie wordt gebruikt als bouwsteen voor de gebiedsgerichte gesprekken over de nieuwe Omgevingsvisie.

Het college heeft op 10 oktober 2024 ingestemd met de Ontwikkelvisie voor 't Beggelder. Dit heeft ertoe geleid dat er gesprekken zijn gevoerd voor het opstellen van een principebesluit. Het principebesluit is door het college vastgesteld.

De gemeenteraad is in december 2024 akkoord gegaan met het plan van aanpak 'Uitbreiding bedrijventerrein Aalten' en het uitvoeren van verdiepende onderzoeken als eerste stap in de planvorming van het nieuwe bedrijventerrein.

EE

Er ligt een speerpuntennotitie 'Op weg naar toekomstbestendige bedrijventerreinen'. Met dit stuk in de hand gaan we in gesprek met het bedrijfsleven. Dat doen we niet alleen over dit onderwerp, maar als onderdeel van de gesprekken die gevoerd worden in het kader van de nieuwe Omgevingsvisie. Ons doel was om een visie op te stellen inclusief uitvoeringsagenda en plan van aanpak. Gaandeweg het proces bleek echter dat dit om diverse redenen niet verstandig was. Het onderwerp is iets dat je echt samen met het bedrijfsleven op moet pakken, de gemeente heeft daarbij eerder een faciliterende dan trekkende rol. In het najaar van 2024 zijn er vooruitloOp het gebied van klimaatadaptapend op het bomenplan, welke in 2025 tie zijn diverse zaken opgepakt. wordt opgesteld, al meerdere bomen geOnder meer zijn er watertappunten plant. We verwachten in het najaar van geplaatst. Verder heeft de ge2025 of de winter 2025/2026 op meerdere meente Aalten met de St. Jozefplekken nieuwe bomen te planten. school samengewerkt aan een Ook is er gestart met het actualisekoelteplek. Bij diverse ruimtelijke ren/opstellen van een nieuwe kapverorplannen wordt rekening gehouden dening, waarbij ook aandacht is voor het met klimaatadaptatie, en advies behoud van voldoende groen in de wijk, gegeven over de beste manier om om hiermee hittestress te voorkodit in te passen. men/bestrijden.

In 2024 is een ecologisch beheerplan In de loop van 2025 worden de voor de bermen en sloten opgeleverd. Om bermen en sloten volgens het daadwerkelijk in 2025 met het ecologisch ecologisch beheerplan beheerd. beheer van de bermen en sloten te starten dient dit beheerplan vertaald te worden naar een raamovereenkomst. Deze wordt in 2025 aanbesteed.

EE

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d. d. 06-06-2025

21

La

La

9

Vitale centra 4g We starten in 2024 met de herinrichting van het Prins Clausplein in Dinxperlo in samenspraak met de directe omgeving.

Met diverse partijen zijn afspraken gemaakt om de hinder te beperken. Zo is zoveel mogelijk in fasen gewerkt en zijn looppaden (inclusief tijdelijke verlichting) aangelegd om de winkels en horeca bereikbaar te houden. Bij de weekmarkt zijn tijdelijk marktkramen verplaatsen en zijn daarvoor aanvullende maatregelen getroffen.

10

Vitale centra 4g In 2024 starten we met de woningbouw op locatie de Wegwijzer. Recreatie & Toerisme 4i Lokaal zetten we in op aanbodontwikkeling, samenwerking bevorderen, lokale promotie- en productontwikkeling, gastheerschap stimuleren en routestructuren versterken. Mobiliteitsvisie 1i Eind 2024 wordt de nieuwe mobiliteitsvisie opgeleverd.

Het omgevingsplan is onherroepelijk en de omgevingsvergunning is verleend. De privaatrechtelijke afwikkeling volgt echter in 2025.

11

12

13

3.

De herijking van de regionale vrijetijdsagenda is in 2024 afgerond. De lokale vrijetijdsagenda wordt verder uitgevoerd. Vanuit het Uitvoeringsprogramma is het punt 'Verbinden van toeristische trekpleisters' opgepakt, welke in 2025 zal worden afgerond.

Er hebben diverse participatietrajecten met inwoners plaatsgevonden. Het mobiliteitsplan is in de afrondende fase. Het concept is gereed. Het bestuurlijke traject wordt nu nader afgestemd. Daarna wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Regioarrangement Het huidige kabinetsbesluit over het stopzet2f ten van het Nationaal Programma Landelijk We hebben in 2024 Gebied (NPLG) heeft grote invloed op de een uitgewerkte weer- wijze van samenwerking tussen provincie en gave van de benoem- gemeenten op dit dossier. Programma's de opgaven met een zoals regioarrangement en Vitaal Landelijk doorkijk voor de beGebied Gelderland (VLGG) worden immers nodigde middelen en samen met gemeenten en waterschappen instrumenten. uitgewerkt. Het regioarrangement is daarbij ook belangrijke input voor onze omgevingsvisie. Ondertussen wordt wel (regionaal) doorgewerkt aan de uitwerking van het regionale Ruimtelijk Perspectief Achterhoek waarvoor een contourenschets is opgesteld.

De herinrichting is rond de bouwvak van 2024 gestart. Werkzaamheden zijn zoveel als mogelijk afgestemd op alle mogelijke belangen. Zo is de Rotonde Willem van Oranje gerenoveerd, de Hogestraat is grotendeels gerenoveerd en ook de Raadhuisstraat en de Kerkstraat zijn opgeknapt. In het voorjaar van 2025 worden de werkzaamheden afgerond. AIie procedures zijn afgerond en de omgevingsvergunning is onherroepelijk. Er kan worden gestart met de bouwwerkzaamheden. De verwachting is dat dit in 2025 gaat gebeuren. De uitvoering van het beleidsplan Vrijetijdseconomie is een continu proces. In 2024 is hier eveneens verder uitvoering aan gegeven. In raadsmededeling 8-2025 is de gemeenteraad meer in detail geïnformeerd over voortgang van de diverse onderdelen.

Het mobiliteitsplan is in de afrondende fase. Vervolgens wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld. Verwachting is dat in het 2de kwartaal 2025 het mobiliteitsplan en uitvoeringsplan worden opgeleverd. Het regioarrangement is een arrangement tussen de Achterhoekse gemeenten en de Provincie Gelderland. De zeven regioarrangementen vormden tezamen de basis voor de afspraken tussen rijk en provincie. Met het wegvallen van het NPLG is de financiële basis voor de uitvoering van de regioarrangementen ook erg onzeker. Een uitgewerkte weergave van de benoemde opgaven met een doorkijk voor de benodigde middelen en instrumenten is er dan ook niet.

Wat heeft het gekost bedra • en x €1000

Primitieve ramin

Raming na wïzi in

Werkelijk 2024

Baten Lasten

-6.291 14.876

-10.755 19.945

-10.955 18.430

-8.634 15.893

Totaal saldo van baten en lasten

8.585

9.190

7.475

7.259

15

1.979

2.200

355

8.600

11.169

9.675

7.614

Toevoeging en of onttrekking aan reserves Resultaat

Werkelijk 2023

De analyse van de onderlinge verschillen is opgenomen in het tweede deel van dit boekwerk in de toelichting op de programmarekening.

Programma 1 Ruimte

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

22

E

a

œ La

¥

Sociaal Domein Programma 2

G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d. 06-06-2025

Programma 2 Sociaal domein 1. Ontwikkelingen binnen dit programma Algemene ontwikkelingen binnen dit programma Monitoring Sociaal Domein Op 24 september 2024 is met de gemeenteraad gesproken over het verkrijgen van inzicht in de voortgang op het Sociaal Domein. Aan de hand van een presentatie is van gedachten gewisseld over de denkrichting om gezamenlijk onderbouwd het gesprek aan te gaan over inspanningen, resultaten en impact in het Sociaal Domein. Met als doel om de raad te informeren over impact en concrete resultaten. Vanuit alle fracties bleek een brede steun te bestaan voor de gepresenteerde denkrichting. Toekomstvisie zwembaden In januari 2024 heeft de gemeenteraad de startnotitie 'Toekomst zwembaden' goedgekeurd. Daarin staat hoe het nu gaat met de zwembaden en wat belangrijk is voor de toekomst. Daaropvolgend is een projectteam Toekomstvisie zwembaden gemeente Aalten gevormd. Het projectteam heeft de opdracht om binnen de kaders van de startnotitie samen met de stakeholders te komen tot de meest optimale toekomstvisie voor het zwemwater in onze gemeente. Voor het vormen van een toekomstvisie op de zwembaden is het onder meer belangrijk om te weten wat onze inwoners en stakeholders belangrijk vinden. In de periode van oktober tot en met november 2024 is daarom met een inwoner-/gebruikersonderzoek informatie opgehaald bij onze inwoners en gebruikers van de zwembaden.

De betrokkenheid bij de toekomst van de zwembaden blijkt groot; in totaal 1.364 mensen vulden de enquête in en beantwoordden onze vragen. Naast de inbreng van inwoners en stakeholders wordt er onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid in brede zin van zwembad 't Walfort en zwembad Het Blauwe Meer. Hiervoor is eind 2024 een extern bureau ingeschakeld met ervaring op het gebied van exploitatie en realisatie van maatschappelijke voorzieningen, met een nadruk op het sportdomein en daarbinnen op zwembaden en binnensportaccommodaties. De informatie die we op de verschillende manieren verzamelen, helpt ons om meerdere toekomstscenario's te maken. Pedagogische basis, sociale basis en toegang Met veel kinderen gaat het gelukkig goed. Tegelijkertijd is de landelijke ontwikkeling dat steeds meer kinderen, jongeren en ouders/verzorgers zich zorgen maken over de toekomst en worstelen met hun mentale gezondheid. Kinderen krijgen ook jeugdhulp voor problemen die niet bij henzelf zijn ontstaan, maar in hun omgeving zoals een (v)echtscheiding, bedreiging van bestaanszekerheid of GGZ-problematiek van ouders. Verder zien we dat meer kinderen een diagnose krijgen, wat enerzijds soms helpt om goede hulp te bieden, maar hen anderzijds ook te snel kan bestempelen als 'afwijkend'. In de Hervormingsagenda Jeugd is daarom afgesproken dat alle partijen inzetten op normaliseren.

Door verschillen te accepteren, niet voor alle problemen gelijk professionele hulp in te schakelen en goed te kijken naar wat kinderen en het gezin nodig hebben, kunnen we zorgen dat minder jeugdhulp nodig is. Dat vraagt iets van ons als samenleving en dit organiseren we in onze gemeente zelf, om zo dicht mogelijk bij de (leefwereld van de) inwoner te blijven. We zijn in gesprek met verschillende partijen (onderwijs, bedrijfsleven, verenigingen, zorgpartners en voorliggende voorzieningen) over de betekenis, het belang en de rol van deze organisaties, scholen en bedrijven voor een goede pedagogische basis. Ook wordt er gewerkt aan ouderbetrokkenheid door middel van de aanpak #Opladers. Dit heeft geresulteerd in KOOS, een initiatief ván ouders vóór ouders die graag met elkaar in contact komen voor uitwisseling van ervaringen. In het LEA (lokale educatieve agenda) hebben we als speerpunten voor de toekomst het versterken van de ouderbetrokkenheid en het versterken van de pedagogische basis opgenomen. Dat doen we door verantwoordelijkheden niet over te nemen, maar ouders te betrekken en te ondersteunen waar nodig en ze de tools te geven om het zelf te doen. Om die tools te bieden willen we het voorliggende veld nog dichter bij de inwoners brengen. Met de doorontwikkeling van het Preventie Platform Jeugd hebben we dit in gang gezet.

We gaan nóg meer lokaal en thuisnabij een goed collectief preventief aanbod neerzetten. In 2024 is er vanuit de Gelijke Kansen Alliantie (Onderwijs en gemeente) een grote stap gezet in de doorgaande lijn van voorschool se educatie naar primair onderwijs en van primair naar voortgezet onderwijs. Er zijn samen afspraken gemaakt over de wijze van overdracht van (zorg)leerlingen, er wordt bij elkaar in de keuken gekeken en er is een conferentie geweest over 'hoge verwachtingen'. Ook is er een bijeenkomst geweest over 'de leerkracht centraal' met als doel om zowel de pedagogische basis als de doorgaande lijn op school te verstevigen

Programma 2 Sociaal domein

G akertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

24

Naast bovenstaande zijn we, zoals al eerder vermeld in de raadsmededeling Hervormingsagenda Jeugd 1922024 bezig met de ontwikkeling van een Sterker Lokaal Team. Een sterke pedagogische en sociale basis is een voorwaarde voor een goede start en een succesvolle toekomst van iedere jeugdige. Hoe sterker deze basis, hoe beter vragen en uitdagingen die horen bij het opgroeien in het gewone leven kunnen worden opgepakt. Dit stelt de jeugdigen in staat om op een veilige en gezonde manier op te groeien. Zo kunnen zij zich ontwikkelen naar hun volledige mogelijkheden. Soms gaat dit niet vanzelf en is extra ondersteuning nodig vanuit het ondersteuningsteam dat samen met partijen uit de sociale en pedagogische basis de jeugdigen ondersteunen op school, in de wijk en in het gezin. In het kader van de Hervormingsagenda jeugd en Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming zijn we in Aalten een Sterker lokaal team aan het vormen. Dit team draagt bij aan het gewone leven door te normaliseren en samen te werken met het (netwerk van het) gezin, is aanwezig in de leefwereld van gezinnen, sluit aan bij de wensen en mogelijkheden van de gezinnen en inventariseert wat het hele gezin nodig heeft. Dit doen we via de methodiek de Verklarende analyse. Binnenkort is de laatste groep klaar met de training. Lokale Team is het vaste gezicht voor het gezin.

Ook hier zijn we mee aan de slag gegaan en inmiddels een stap verder in het proces door de pilot met de regionale toekomsttuin. Het gezin wordt niet meer overgedragen maar er wordt expertise bijgehaald waar nodig. Dit voeren we door in de netwerksamenwerking die we regionaal aan het ontwikkelen zijn met Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de jeugdbescherming. Op verzoek van het lokale team worden de genoemde partijen bij geschaald indien nodig en weer afgeschaald zodra dat kan. Doordat het lokale team zelf hulp gaat verlenen zullen er meer zorgvragen worden opgepakt door hetzelfde gezicht dichtbij en samen met de sociale en pedagogische basis. Het voorliggende veld en de eigen kracht van ouders en hun netwerk wordt beter benut. Door lokale teams te versterken en te ondersteunen, wordt beoogd om de toegang tot kwalitatieve zorg en ondersteuning te verbeteren, preventie en vroegtijdige interventie te bevorderen en de ouder-kindrelatie te versterken. Deze aanpak heeft als uiteindelijk doel het creëren van een gezonde en veilige omgeving waarin kinderen en gezinnen kunnen gedijen en optimaal kunnen participeren in de samenleving. Verschillende aspecten rondom één toegang sociaal domein worden geïnventariseerd en beoordeeld. Dit wordt in 2025 verder uitgewerkt in een concreet plan van aanpak.

In het kader van veiligheid zijn we bezig met de ontwikkeling van het Regionale Veiligheidsteam. Dit wordt een netwerksamenwerking waar Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en de jeugdbescherming op verzoek van het lokale team bij geschaald worden indien nodig en er weer uitgaan als dat kan. Doordat het lokale team zelf hulp gaat verlenen zullen er meer zorgvragen worden opgepakt door hetzelfde gezicht dichtbij en samen met de sociale en pedagogische basis. Het voorliggende veld en de eigen kracht van ouders en hun netwerk worden beter benut. Onderwijshuisvesting De vorming van Integrale Kindcentra is een belangrijk speerpunt in het vastgestelde Integraal Huisvestingsplan (IHP), waarbij een onderscheid gemaakt moet worden tussen de inhoudelijke samenwerking en de gevolgen die dat weer heeft voor de onderwijshuisvesting. De inhoudelijke samenwerking wordt vormgegeven door de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties. De gemeente is hierin volgend maar de samenwerking heeft echter wel rechtstreeks gevolgen voor de huisvesting. Voor de uiteindelijke huisvesting is de gemeente verantwoordelijk. De gezamenlijke huisvesting en de samenwerking tussen onderwijs en kinderopvang sluit één op één aan op de gemeentelijke ambitie welke in het IHP is vastgelegd. Het beschikbare budget bepaalt mede het tempo waarin die ambitie gerealiseerd wordt.

Overigens zit daar de vraag ingebakken wat dan nog meer het tempo bepaalt; dat zijn o.a. de personele capaciteit in de betrokken organisaties en in de markt. In 2024 zijn de onderstaande projecten vanuit het IHP in gang gezet: • Uitbreiding IKC Triangel Dalweg • Scenariostudie Slingelaan Schaersvoorde De voorbereidingen voor de permanente uitbreiding van de Triangel zijn inmiddels in volle gang. Wanneer de beoogde uitbreiding is gerealiseerd, kunnen de kinderen die nu nog onderwijs volgen op de locatie van de Triangel Hoog verhuizen naar de Dalweg. In de nieuwbouw zal, naast de kinderen van de onderbouw, ook de kinderopvang worden gehuisvest. Inmiddels is het ontwerp van de nieuwbouw gepresenteerd aan de buurt. De opmerkingen die vanuit de buurt zijn gemaakt zijn inmiddels in de stuurgroep besproken en inhoudelijk beantwoord. Hier en daar heeft dat ook geleid tot aanpassingen van het ontwerp. Wanneer de uitvoering verloopt volgens de planning zoals deze nu voorligt, zal eind 2026 de nieuwe huisvesting in gebruik genomen kunnen worden.

Programma 2 Sociaal domein

G Bakertitly Gewaarmerkt voor identificatie doeleinden d.d: 06-06-2025

25

Een ander project uit het IHP is Schaersvoorde, locatie Slingelaan. Dit gebouw is namelijk aan renovatie of vervanging toe. Eerste stap is, mede op verzoek van de raad, een haalbaarheidsonderzoek waarin wordt onderzocht of nieuwbouw of renovatie de beste oplossing is. Een extern adviesbureau voert dit onderzoek uit en Schaersvoorde (Achterhoek-VO) is nauw betrokken. Het onderzoek is uitgebreid met de vraag of het mogelijk is om voorzieningen te combineren. De resultaten worden naar verwachting medio 2025 opgeleverd. Om I KC-vorming voor IKC Groen van Prinsterer ook mogelijk te maken, heeft Accentscholengroep de gemeente verzocht om medewerking te verlenen aan het plaatsen van een tijdelijke voorziening nabij het gebouw van de Groen van Prinsterer door Kosmo Kinderopvang. Inmiddels is een begin gemaakt met de concrete uitwerking van de plannen, hierbij hebben Accentscholengroep en Kosmo Kinderopvang het voortouw genomen. Gemeenschapshuizen Eind 2021 heeft de gemeenteraad het nieuwe 'Beleidskader gemeenschapshuizen' vastgesteld. Belangrijk uitgangspunt hierin is dat er inmiddels binnen onze gemeentegrenzen in aantal en omvang voldoende gemeenschapshuizen zijn. Daarmee kon de bestaande incidentele investeringssubsidieregeling, met name gericht op nieuwbouw of uitbreiding van gemeenschapshuizen, komen te vervallen.

Financiële ondersteuning bestaande uitbreidingsplannen De Ringkamp Haart en Kulturhus Lintelo: Ten tijde van de besluitvorming rond dit nieuwe beleidskader waren er nog drie initiatieven rondom uitbreiding van gemeenschapshuizen in ontwikkeling, die op basis van deze investeringssubsidieregeling op gemeentelijke steun zouden kunnen rekenen (Haart, Lintelo en De Heurne). Als afbouw van de investeringssubsidieregeling heeft de raad voor deze initiatieven een éénmalig budget uitgetrokken van maximaal € 250.000. Uiteindelijk zijn alleen door de Ringkamp Haart en het Kulturhus Lintelo definitieve plannen ter cofinanciering ingediend. Deze zijn in 2024 gehonoreerd met eenmalige subsidies van respectievelijk € 97.613 en € 23.182. Beide initiatieven hebben hiernaast succesvolle subsidieverzoeken ingediend bij de Provincie Gelderland (op basis van de regelingen Gemeenschapsvoorzieningen (Lintelo) en de Wijken- en Dorpendeal (Haart). Invoering nieuwe structurele subsidieregeling groot onderhoud gemeenschapshuizen: De gemeenschapshuizen gaven bij hun inbreng voor het nieuwe beleidskader overigens allen aan dat zij binnen hun exploitatie onvoldoende ruimte overhouden om voor toekomstig (groot-)onderhoud te reserveren. Uw gemeenteraad kent binnen het nieuwe beleidskader de gemeenschapshuizen een belangrijke maatschappelijke functie toe binnen de sociale basis.