Jaarstukken 2022.pdf

Toelichting op de balans per 31 december 2022

86

Liquide middelen Saldo 01-01-2022

bedragen x € 1.000 Saldo 31-12-2022

Kassaldi Banksaldi

1 21

1 1.045

Totaal

22

1.046

Schatkistbankieren Vanaf 15 december 2013 is iedere decentrale overheid verplicht om de overtollige middelen in de schatkist aan te houden. Met deze wet beoogt de wetgever een bijdrage te leveren aan de vereiste daling van de EMU-schuld voor de Nederlandse overheid door de overtollige liquiditeiten van decentrale overheden zoveel mogelijk te bundelen binnen de overheidssfeer. Er zijn enkele uitzonderingen. De belangrijkste is het drempelbedrag. De gemeente mag gemiddeld over het hele kwartaal maximaal het drempelbedrag buiten de schatkist houden. Voor Aalten is deze drempel voor 2022 in eerste instantie berekend op € 1.306.000 zijnde 2% van het begrotingstotaal. Er is in 2022 beperkt geld aangehouden in de schatkist. Uit de volgende grafiek blijkt dat we het drempelbedrag in 2022 niet hebben overschreden. Schatkistbankieren 1e kwartaal 2022

€ 127.000

2e kwartaal 2022

€ 180.000

3e kwartaal 2022

€ 304.000

4e kwartaal 2022

€ 978.000

Overlopende activa bedragen x € 1.000 Overlopende activa

Saldo 01-01-2022

Saldo 31-12-2022

0 9 172

0 102 160

5.898

7.115

6.079

7.377

De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel. - Europese overheidslichamen - het Rijk - Overige Nederlandse overheidslichamen Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen

Onder de overlopende activa vallen de van overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op een uitkering met een specifiek bestedingsdoel. Onderstaande tabel geeft het verloop van deze post weer. bedragen x € 1.000 Nog te ontvangen voorschotbedragen op uitkeringen met een specifieke bestemming

het Rijk Oekraïne: transitiekosten/gemeentelijke opvang ontheemden Nabo Kleuverspad overige Nederlandse overheidslichamen Ruiternetwerk Nabo Tuunterweg Nabo Groot Heinenweg Toren NH kerk Lage Blik verplaatsen bibliotheek Groot Deunkweg Reconstructie Admiraal De Ruyterstraat en Dijkstraat

Totaal

Saldo Overlopende passiva 0101-01-2022 01-2022

Inkomsten

Uitgaven

Saldo 31-12-2022

0 9 9

0 0 0

681 0 681

734 40 774

53 49 102

3 50 1 5 100 0 13 172

0 0 0 0 0 25 0 25

0 0 0 4 0 0 13 17

0 0 0 0 0 30 0 30

3 50 1 1 100 5 0 160

181

25

698

804

262

Verder vallen onder de overlopende activa de vooruitbetaalde en overige nog te ontvangen bedragen. Onder de vooruitbetaalde posten is onder meer de afvalinzameling over januari 2023 van de ROVA opgenomen ter grootte van € 131.000 en de voorschotten inkoop zorg Wmo € 545.000 en Jeugd € 983.000. Toelichting op de balans per 31 december 2022

87

Onder de overige nog te ontvangen bedragen valt met name de grote vordering op de belastingdienst op. De afwikkeling met het btw-compensatiefonds beloopt bijna € 3,5 miljoen inclusief oude jaren. Daarnaast zijn hieronder diverse afrekeningen verantwoord. We noemen hier Nedvang € 82.000, Afvalfonds € 193.000, het ledigen van de vuilcontainers van de burgers € 336.000 en de toeristenbelasting € 111.000. Met betrekking tot het faciliterend grondbeleid valt nog een enkel project onder de balanspost overige nog te ontvangen bedragen, namelijk Bekendijk-Zuid. Dit project wordt in 2023 afgerond.

PASSIVA VASTE PASSIVA Conform de financiële verordening van de gemeente Aalten ex artikel 212 van de gemeentewet wordt minimaal eenmaal per vier jaar de nota reserves en voorzieningen geactualiseerd. In 2023 worden zowel de financiële verordening als de nota reserves en voorzieningen geactualiseerd. Eigen vermogen Het in de balans opgenomen eigen vermogen bestaat uit de hierna genoemde reserves en het resultaat. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt naar de algemene reserve en bestemmingsreserves. De algemene reserve heeft een algemeen karakter en is vrij aanwendbaar. Deze reserve heeft als belangrijkste functie het vormen van een buffer voor financiële tegenvallers. De noodzakelijke hoogte van de algemene reserve wordt mede bepaald aan de hand van het weerstandsvermogen van de gemeente. Bestemmingsreserves zijn reserves waar de raad een specifieke bestemming aan heeft gegeven. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2022

Algemene reserve Bestemmingsreserves Resultaat na bestemming

Toevoeging

Onttrekking

Saldo 31-12-2022

12.348 7.036 2.753

3.635 3.404 1.378

755 1.256 2.753

15.228 9.184 1.378

22.137

8.417

4.764

25.790

Saldo 01-01-2022

Toevoeging

Algemene reserve

12.348

3.635

755

15.228

Reserve onderhoud wegen Reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen Reserve huisvesting onderwijs Reserve bodemsanering Reserve formatie en organisatie Reserve inkoop zorg Reserve overlopende posten

4 1.093 5.083 24 832 0 0

290 180 110 0 0 1.304 1.520

203 72 472 0 439 0 70

91 1.201 4.721 24 393 1.304 1.450

Totaal bestemmingsreserves

7.036

3.404

1.256

9.184

Nog te bestemmen resultaat

2.753

1.378

2.753

1.378

Reserves

Algemene Reserve Stand per 1 januari 2022

Onttrekking

Werkelijk

Rekeningsaldo 2021, raadsbesluit 5 juli 2022 Mutaties 2022 Visie Centrumplan Dinxperlo Niet actief beveiligde overweg (Nabo) Bekendijk-Zuid Regiodeal Leader bijdrage Energietoeslag Oekraïne Maatwerkregeling ondersteuning sociaal maatschappelijke organisaties Naoberfonds Coronabudget

Saldo 31-12-2022

12.348 1.753

-52 -20 -79 -74 -21 852 136 600 -10 -205

Totaal

1.127 2.880

Stand per 31 december 2022

15.228

Toelichting op de balans per 31 december 2022

88

Bestemmingsreserves Toegerekende rente Evenals voorgaande jaren wordt er geen rente meer toegevoegd aan de reserves. Reserve Onderhoud wegen In 2022 is € 290.000 aan deze reserve toegevoegd. De kosten van het groot onderhoud aan de wegen ad € 203.000 is in 2022 aan de reserve onttrokken. Het saldo van deze reserve is gerelateerd aan de onderhoudsplannen. Reserve Onderhoud gemeentelijke gebouwen In 2022 is € 180.000 aan deze reserve toegevoegd. Dit jaar is voor € 72.000 aan planmatig onderhoud uitgevoerd aan de gemeentelijke gebouwen. Het saldo van deze reserve is gerelateerd aan de onderhoudsplannen. Reserve Huisvesting onderwijs De hoogte van deze reserve is vanaf 2016 niet meer gekoppeld aan het integraal huisvestingsplan. Vanaf 2018 wordt de reserve weer jaarlijks gevoed, in 2022 is € 110.000 toegevoegd. Voor de verduurzaming van schoolgebouwen is € 457.000 en voor het opstellen van een nieuw integraal huisvestingsplan is € 15.000 aan de reserve onttrokken. Reserve Bodemsanering Deze reserve is bedoeld om kosten van saneringen te kunnen opvangen. In 2022 zijn er geen mutaties op deze reserve. Reserve Formatie en organisatie Deze reserve heeft het karakter van een schommelfonds. De normale mutaties op de personeelsbudgetten verlopen via deze reserve. Uit dit saldo moeten ook de toekomstige verplichtingen worden gedekt.

In 2022 is een bedrag van € 439.000 aan deze reserve onttrokken. Reserve Inkoop zorg Middels winstbestemming is uit het positieve saldo 2021 € 1.000.000 gestort in deze nieuwe reserve om mogelijke toekomstige tegenvallers binnen de kosten van de nieuw in te kopen zorgtrajecten te dekken. In de Najaarsnota 2022 is besloten om alle overschotten of tekorten op de inkoop zorg aan het eind van het boekjaar te verrekenen met deze reserve. Per saldo is in 2022 een bedrag van € 304.000 toegevoegd. Reserve Overlopende posten In de Najaarsnota 2022 is besloten om deze reserve in te stellen voor budgetten die in het jaar niet benut zijn, maar waar nog wel een bestemming voor is. Hierdoor worden grote schommelingen in het rekeningsaldo voorkomen. De reserve is in 2022 gevoed met de posten die in de Najaarsnota 2022 specifiek zijn benoemd.

Voorzieningen De voorzieningen worden onderverdeeld in voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en voorzieningen voor middelen van derden verkregen waarvan de bestemming gebonden is. Een specificatie hiervan is hieronder weergegeven. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2022

Toevoegingen

vrijgevallen bedragen

aanwendingen

Saldo 31-12-2022

Voorzieningen voor verplichtingen Voorzieningen voor middelen van derden met gebonden bestemming

4.887 1.545

452 94

674 152

246 0

4.419 1.487

Totaal

6.432

546

826

246

5.906

Saldo 01-01-2022

Toevoegingen

vrijgevallen bedragen

aanwendingen

Saldo 31-12-2022

Voorziening APPA (pensioen wethouders) Voorziening Wachtgeld wethouders Voorziening wachtgeld oud personeelsleden Voorziening verlofsparen

4.525 362 0 0

0 0 259 193

347 327 0 0

140 35 71 0

4.038 0 188 193

Totaal voorzieningen voor verplichtingen

4.887

452

674

246

4.419

Voorziening afval Voorziening riolering

469 1.076

0 94

152 0

0 0

317 1.170

Totaal voorzieningen voor middelen van derden met gebonden bestemming

1.545

94

152

0

1.487

Specificatie

Toelichting op de balans per 31 december 2022

89

Toelichting voorzieningen: Voorziening APPA (pensioen wethouders) De voorziening is gevormd om de verplichtingen voor de pensioenuitkeringen van de (oud)wethouders op te vangen. De hoogte is bepaald aan de hand van actuariële berekeningen. Deze worden elk jaar geactualiseerd op basis van de actueel geldende marktrente (2,472%) en de sterftetabellen. Voorziening wachtgeld wethouders De voorziening was gevormd om bij gebruik van het recht op wachtgeld door vertrekkende wethouders te kunnen voldoen aan de verplichting. Ultimo 2022 kan geen enkele vertrokken wethouder aanspraak maken op dit wachtgeld. Voor de zittende wethouders mag pas een voorziening worden gevormd wanneer hun vertrek een feit is en daadwerkelijk aanspraak wordt gemaakt op het wachtgeld. Daarom hebben we het restant vrij laten vallen. Voorziening oud personeelsleden De voorziening is bedoeld om de lasten van de niet-actieven op te kunnen vangen. Voorziening verlofsparen Met ingang van 1 januari 2022 kunnen medewerkers deelnemen aan verlofsparen. Medewerkers kunnen uren sparen en gespaarde uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning en deze uren verjaren niet. Aangezien hier sprake is van arbeidskostengerelateerde verplichtingen die een niet voorspelbare opbouw en afbouw kennen, moet hiervoor een voorziening worden gevormd.

In 2022 is € 193.000 aan de voorziening gedoteerd. Voorziening afval Conform het BBV moet er een voorziening gevormd worden voor de middelen die van derden verkregen zijn en waarvan de bestemming gebonden is. De kosten van afval verlopen budgettair neutraal en het overschot of tekort wordt verrekend met deze voorziening. In 2022 is € 152.000 aan de voorziening onttrokken. Voorziening riolering Conform het BBV moet er een voorziening gevormd worden voor de middelen die van derden verkregen zijn en waarvan de bestemming gebonden is. De kosten van riolering verlopen budgettair neutraal en het overschot of tekort wordt verrekend met deze voorziening. De voorziening wordt in 2022 met € 93.000 gevoed.

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer De vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer worden onderverdeeld in onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen en waarborgsommen. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2022

Saldo 31-12-2022

Onderhandse leningen bij binnenlandse banken en overige financiële instellingen Waarborgsommen

28.856 2

28.068 2

Totaal

28.858

28.070

Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan één jaar

De rentelast over de vaste geldleningen voor 2022 bedroeg € 378.000. VLOTTENDE PASSIVA Onder de vlottende passiva worden afzonderlijk opgenomen de netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva. De onderverdeling en specificatie van deze posten is hieronder weergegeven. Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2022

Saldo 31-12-2022

Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden

0 0 695 2.420

0 0 500 2.523

Totaal

3.115

3.023

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar

Onder de overige schulden zijn de openstaande posten van de crediteuren opgenomen. Toelichting op de balans per 31 december 2022

90

Overlopende passiva bedragen x € 1.000 Overlopende passiva

Saldo 01-01-2022

Saldo 31-12-2022

4.992

4.532

Ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Uitgesplitst naar: - Europese overheidslichamen - het Rijk - overige Nederlandse overheidslichamen

0 373 358

0 1.140 1.504

Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen

206

226

5.929

7.402

Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume

Onder de overlopende passiva zijn de verplichtingen opgenomen met betrekking tot afrekeningen over 2022 die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen. Enkele grotere posten zijn: Gemeente Winterswijk afrekening ZOOV (€ 238.000) en Laborijn voor bijna € 1,2 miljoen. Ook zijn er verplichtingen opgenomen met betrekking tot betalingen aan diverse instanties ten aanzien van de Wmo en de Jeugdzorg voor ruim € 7 ton. De post overige vooruitontvangen bedragen bestaat voor een groot deel uit transitorische rente over de vaste geldleningen (€ 104.000). Voor het overige deel betreft dit nog een enkel project met betrekking tot het faciliterend grondbeleid, namelijk De Groene Kamer. De vooruit ontvangen bedragen met een specifieke bestemming zijn gelden die ontvangen zijn en voor een specifiek doel moeten worden aangewend. Onderstaande tabel geeft het verloop van deze post weer. bedragen x € 1.000 Vooruitontvangen bedragen met een specifieke bestemming

het Rijk Onderwijs Achterstanden Beleid 2019-2022 Nationaal Programma Onderwijs 2021-2025 Sportakkoord Wet Inburgering 2021 Preventieakkoord Energiearmoede overige Nederlandse overheidslichamen Ahof Sheddaken Gemeentehuis Markt Groot Deunkweg Nabo Kleuverspad Uuthuuskes Biodiversiteitsplan Dorpsmanager Centrumplan Teunismolen Monumentensubsidie 2020 Monumentensubsidie 2021 Monumentensubsidie 2022 Landschapsregeling 2019-2023 Woon- en vastgoedmonitor Winterfonds Achterhoek Gezond Heerlijk Thuis in Huis Project Vrijheid Ludgerstraat Koplopersproject Ventilatie in scholen Overdracht bodemtaken onder de omgevingswet Koele kernen Huiskamer Prins Clausplein

Totaal

Saldo 01-01-2022

Inkomsten

Uitgaven

Overlopende activa 31-12-2022

Saldo 31-12-2022

229 95 49 0 0 0 373

342 229 38 195 23 553 1.380

400 66 61 41 0 45 613

0 0 0 0 0 0 0

171 258 26 154 23 508 1.140

12 6 0 25 53 66 10 11 17 6 9 12 0 8 123 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 358

6 2 3 0 0 67 0 9 84 5 0 -1 28 17 0 128 64 45 137 286 38 407 50 72 15 1.462

0 0 0 30 20 130 4 20 34 3 9 6 11 11 12 0 0 27 0 0 0 0 4 0 0 321

0 0 0 -5 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 -5

18 8 3 0 33 3 6 0 67 8 0 5 17 14 111 128 64 18 137 286 38 407 46 72 15 1.504

731

2.842

934

-5

2.644

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen In deze paragraaf zijn belangrijke financiële rechten en verplichtingen opgenomen waaraan de gemeente voor toekomstige jaren is gebonden en die niet uit de balans blijken. Toelichting op de balans per 31 december 2022

91

Waarborgen en garanties Garantiestructuur algemeen De huidige garantiestructuur is ontwikkeld om corporaties in staat te stellen tegen relatief gunstige condities leningen aan te trekken op de kapitaalmarkt. Hiertoe staat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) ten opzichte van de geldverstrekker borg voor de betaling van rente en aflossing van de lening. De borgstelling is ingebed in een structuur die drie zekerheden kent: 1. primair: de geldmiddelen van de corporatie zelf, inclusief eventuele saneringssteun van het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV); 2. secundair: het garantievermogen van het WSW. Daarbij vormt de waarde van de woningen een onderpand voor het WSW; 3. tertiair: achtervang door Rijk en gemeenten die daarvoor een renteloze lening verstrekken aan het WSW. De gemeente loopt hier dus alleen renterisico. Vanaf augustus 2021 heeft er een wijziging plaatsgevonden in de achtervang tussen het WSW en de gemeenten. Om een robuuster borgstelling voor de toekomst te kunnen garanderen is er een nieuwe achtervangovereenkomst afgesloten tussen gemeenten en het WSW. Daarnaast is er een wijzigingsovereenkomst tussen beide partijen afgesloten voor bestaande (voor 1 augustus 2021 aangegane) achtervangovereenkomsten. De onderwerpen die zijn gewijzigd zien specifiek op borgbare doelen, herfinanciering en verstrekking en terugbetaling van renteloze leningen.

Tevens is met deze wijziging de in het verleden ontstane maar ongewenste scheefgroei in de risicopositie van gemeenten in de achtervang rechtgezet. Voor geborgde geldleningen onder de oude achtervangovereenkomsten wordt de achtervangpositie nog steeds bepaald op basis van individueel geborgde leningen. Voor geldleningen die geborgd worden onder de nieuwe achtervangovereenkomst wordt de achtervangpositie bepaald op basis van de nieuwe grondslag. De situatie in Aalten In de volgende tabel wordt de stand van de door de gemeente Aalten gegarandeerde leningen weergegeven. Bedragen x € 1.000. Overzicht gegarandeerde geldleningen Categorie Woningbouw met achtervang

S 31-12-2021 S 31-12-2022 Borg WSW Gemeente garant P. Dekking Het Rijk garant P. Dekking 121.186

104.186

52.093

50

362

0

0

100

0

0

0

0

100

0

121.548

104.186

Categorie Woningbouw als garant Categorie Overige

Totaal

104.186

104.186

52.093

52.093

50

52.093

In de praktijk zijn alle financiële problemen bij corporaties via de primaire zekerheid opgevangen. Dat wil dus zeggen volledig binnen de sector. Voordat de gemeente in beeld komt als achtervang is er nog de tweede zekerheidslaag namelijk het garantievermogen van het WSW. Woningbouw met achtervang Uit de tabel blijkt dat eind 2022 voor ruim € 104 miljoen aan leningen worden geborgd door het WSW. Voor al deze leningen geldt dat de gemeenten en het Rijk beiden in de achtervang zitten. Indien het tot een aanspraak komt, staan de gezamenlijke gemeenten voor maximaal 25% garant. De andere 25% komt ten laste van de schade-gemeente(n). Het Rijk draagt de resterende 50% bij. Het risico is relatief klein. Het betreffen leningen die bijna allemaal zijn afgesloten door De Woonplaats bij de BNG Bank en de Nederlandse Waterschapsbank. Door de wijzigingen in de achtervang in 2021 is Stichting Wonion erbij gekomen voor een relatief kleine leningpositie. Woningbouw als garant Voor leningen waar geen borg van het WSW aanwezig is, kan de gemeente direct worden aangesproken. Tot voor kort viel hieronder nog een enkele lening van Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé. De stichting heeft er echter voor gekozen om het restant van de betreffende lening in 2022 in één keer af te lossen. De gemeente loopt in deze categorie dus geen enkel risico meer.

Toelichting op de balans per 31 december 2022

92

Nationale hypotheekgarantie (NHG) NHG wordt verstrekt door de stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW). Deze stichting heeft als hoofddoel het particulier woningbezit op een verantwoorde wijze te bevorderen. Het Rijk en de gemeenten hebben hierbij een achtervang functie. Per 1 januari 2011 is de achtervang functie van de gemeenten voor nieuwe af te geven hypotheekgaranties vervallen. Dit ligt vanaf dat moment volledig bij het Rijk. Alleen bij afgegeven borgtochten tot en met 2010 kan het WEW nog een beroep doen op de gemeenten. Dit is theoretisch een beperkt risico. Dit blijkt uit de liquiditeitsprognose voor 2022 - 2027. Uit deze prognose komt naar voren dat het WEW voor deze jaren geen aanspraken verwacht op de achtervangfunctie. Eigen bijdragen Wmo van het CAK Met betrekking tot de Wmo-eigen bijdragen van het CAK is bij alle gemeenten sprake van een onzekerheid. Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding of een financiële tegemoetkoming is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. In de wet is bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage niet wordt uitgevoerd door de gemeente zelf, maar door het CAK. Door privacyoverwegingen is de gegevensverstrekking van het CAK aan de gemeente Aalten ontoereikend om de volledigheid en juistheid van de eigen bijdragen te kunnen vaststellen.

Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Vanaf het boekjaar 2017 wordt door het CAK geen Third Party Memorandum meer verstrekt, omdat uit onderzoek is gebleken dat de externe accountant van de gemeente deze niet nodig heeft voor zijn rechtmatigheidscontrole. Hoewel de volledigheid van de eigen bijdragen niet voldoende is vast te stellen, hebben we wel zekerheid dat het totaalbedrag aan verantwoorde eigen bijdrage in 2022 zijnde € 221.000 gelijk is aan de door het CAK geïnde en doorbetaalde eigen bijdragen in 2022. Hiermee beschikt de gemeente Aalten over voldoende zekerheid dat de eigen bijdragen juist zijn verantwoord. Eventuele niet verantwoorde eigen bijdragen worden ingeschat als niet materieel. Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 vallen gemeenten onder de Wet op de Vennootschapsbelasting. Voor het grondbedrijf doen wij aangifte. Tot en met 2021 is het totaalbedrag van de niet verrekende verliezen € 403.858. Voor dit bedrag is de verrekeningstermijn nog niet verstreken. Eventuele winsten vanaf 2022 kunnen hiermee worden verrekend. Borgstelling Agem Op 17 januari 2017 heeft het college besloten de door de gemeente in te kopen energie af te gaan nemen van de Agem.

Om in haar financieringsbehoefte te kunnen voorzien heeft Agem Gemeentelijke Energie B.V. (AGE B.V.) een financieringsovereenkomst gesloten met de BNG met een maximum krediet. De gemeente Aalten staat borg voor de nakoming van de verplichtingen van AGE B.V. uit hoofde van deze financieringsovereenkomst. Het bedrag waarvoor de gemeente uit deze borgstelling kan worden aangesproken, is nooit meer dan € 56.000 te vermeerderen met kosten, boeten en renten. Accountantskosten De BBV stelt in haar beantwoording dat voor de kostenverantwoording van de accountantskosten aangesloten moet worden op het moment van prestatielevering. De contractuele verplichting ontstaat weliswaar in het boekjaar, maar die wordt niet verantwoord in de rekening van baten en lasten van dit boekjaar. Dit betekent dat voor de kosten en uren die de accountant voor de jaarrekening 2022 in 2023 maakt, deze in het begrotingsjaar 2023 moeten worden verantwoord. Dit betekent in ons geval een verplichting van € 52.500.

Toelichting op de balans per 31 december 2022

93

Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening bedragen x € 1.000

Primitieve raming

Raming na wijziging

Werkelijk 2022

Werkelijk 2021

Baten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal baten

-5.846 -5.610 -53.837 -65.293

-7.784 -6.906 -64.009 -78.699

-7.087 -6.945 -65.026 -79.058

-9.273 -6.764 -58.639 -74.676

Lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal lasten

12.689 40.807 11.797 65.293

15.241 48.119 15.339 78.699

14.117 46.695 18.246 79.058

17.375 42.460 14.841 74.676

Saldo van baten en lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal saldo van baten en lasten

6.843 35.197 -42.040 0

7.457 41.213 -48.670 0

7.030 39.750 -46.780 0

8.102 35.696 -43.798 0

Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

94

Begrotingswijzigingen 2022 bedragen x € 1.000

Primitieve Najaarsnota Voorjaarsnota Najaarsnota raming 2021 2022 2022

Raming na wijziging

Baten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal baten

-5.846 -5.610 -53.837 -65.293

-245 276 -4.556 -4.525

-754 -356 -989 -2.099

-939 -1.216 -4.627 -6.782

-7.784 -6.906 -64.009 -78.699

Lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal lasten

12.689 40.807 11.797 65.293

1.597 2.267 661 4.525

961 2.474 -1.336 2.099

-6 2.571 4.217 6.782

15.241 48.119 15.339 78.699

Saldo van baten en lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal saldo van baten en lasten

6.843 35.197 -42.040 0

1.352 2.543 -3.895 0

207 2.118 -2.325 0

-945 1.355 -410 0

7.457 41.213 -48.670 0

Begrotingswijzigingen

95

Programma 1 Ruimte bedragen x € 1.000

Primitieve raming

Raming na wijziging

Werkelijk 2022

Werkelijk 2021

Baten Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totale baten

-63 -9 0 0 0 -36 -223 -292 -76 -2.007 -2.058 -4 -307 -43 -330 -398 -5.846

-118 -8 -200 0 -143 -31 -208 -401 -127 -2.052 -2.058 -191 -266 -424 -762 -795 -7.784

-121 -8 -60 0 -180 -32 -225 -453 -88 -2.024 -1.980 -105 -262 -220 -749 -580 -7.087

-141 -4 -24 0 -48 -25 -224 -383 -93 -2.213 -1.925 -327 -266 -609 -2.008 -983 -9.273

Lasten Verkeer en vervoer Parkeren Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totale lasten

2.564 13 28 42 5 48 192 1.557 1.722 1.582 1.660 1.042 376 563 309 986 12.689

2.908 9 274 26 142 51 226 1.483 1.720 1.627 1.660 1.303 262 1.443 726 1.381 15.241

2.886 11 87 18 179 48 221 1.508 1.686 1.605 1.612 1.223 253 916 807 1.057 14.117

2.653 8 40 37 42 42 211 1.951 2.453 1.797 1.594 1.469 251 1.670 2.035 1.122 17.375

Totaal saldo van baten en lasten

6.843

7.457

7.030

8.102

Programma 1 Ruimte

96

Analyse tussen de begroting na wijziging en de werkelijke baten en lasten Het verschil tussen de raming na wijziging en werkelijk 2022 bedraagt per saldo € 427.000 voordelig. Verkeer en vervoer Bruggen en duikers De reparatie van de voetgangersbrug aan de Polstraat is uitgesteld, omdat de ingreep groter was dan eerst ingeschat. Dit gaat nu in 2023 gebeuren. Verkeersmaatregelen Duurzame mobiliteit en onderzoek 2e fase N18 zijn (nog) niet in rekening gebracht bij de gemeente. Duurzame mobiliteit is begin 2023 in rekening gebracht. Het onderzoek 2e fase wordt niet uitgevoerd, maar er wordt in 2023 wel een bijdrage verwacht van alle gemeenten om meerdere regionale onderzoeken uit te voeren. Dit bedrag moeten alle gemeenten in 2023 afdragen. Deze regionale bijdrage wordt gedekt uit de Regiodeal en doorgeschoven naar 2023. Parkeren Geen bijzonderheden. Openbaar vervoer Het werk Nabo Kleuverspad is in uitvoering en loopt door tot in 2023. Het project heeft stilgelegen in afwachting van het verleggen van kabels en leidingen. Het budget van € 47.000 wordt doorgeschoven naar 2023 en wordt gedekt uit de algemene reserve. Economische ontwikkeling Geen bijzonderheden. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Op dit taakveld worden de bedrijventerreinen in exploitatie verantwoord. In de paragraaf grondbeleid zijn de bouwgrondexploitaties nader toegelicht. Per saldo is de mutatie nihil.

Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Geen bijzonderheden. Economische promotie De toeristenbelasting heeft € 14.000 meer opgebracht. Door het heffen van toeristenbelasting over het hele jaar is het aantal overnachtingen met circa 10.000 toegenomen. Verder hebben meer toeristen gekozen om in eigen land hun vakantie door te brengen, waardoor het totaal aantal overnachtingen hoger was. Sportaccommodaties In de eerste maand van 2022 zijn de sportaccommodaties in verband met corona gesloten geweest. In totaal is € 23.000 minder uit gegeven aan gas en elektra. De prijsstijging voor gas- en elektraverbruik zijn in de Najaarsnota 2022 iets te ruim geraamd. Door een wetswijziging in 2019 is het recht op aftrek van btw voor gemeenten op het gebied van sport komen te vervallen. Omdat de wetswijziging direct voortvloeit uit Europese regelgeving en dus geen bezuinigingsmaatregel is, heeft de Rijksoverheid toegezegd de opbrengst van deze extra belastingmaatregel terug te laten vloeien naar de benadeelden. Over 2021 is in verband met de investering in een nieuwe atletiekbaan extra subsidie aangevraagd. Dit is in 2022 ontvangen. Op voorhand is vanwege het subsidieplafond niet aan te geven hoe hoog het bedrag is. Over 2022 is € 53.000 extra subsidie ontvangen. De regeling loopt tot en met 2023, maar wordt mogelijk nog verlengd.

De gemeente huurt de gymzaal van het Duplo schoolgebouw in Dinxperlo. In de contracten met Stichting TWAO is destijds opgenomen dat we meebetalen aan het groot onderhoud van deze onderdelen. Door omstandigheden en de bekende kwestie met de fiscus, is dit nog nooit zo verwerkt. Op dit moment wordt gewerkt aan de ontmanteling van Stichting TWAO en de fusie met de Stichting Duplo die het gebouw exploiteert. De gemeente bouwt de belangen dan geheel af en huurt alleen nog maar. Maar eerst moet dan nog de bijdrage aan de onderhoudsvoorziening plaats vinden. Het aandeel van de gemeente over de afgelopen tien jaar is becijferd op € 50.000 voor de gymzaal naar rato van het aantal vierkante meters. Aangezien de verplichting al geldt in het boekjaar 2022, wordt dit bedrag nog in deze jaarrekening verwerkt. Openbaar groen en (openlucht) recreatie Geen bijzonderheden.

Programma 1 Ruimte

97

Riolering De totale kosten voor riolering verlopen budgettair neutraal. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening Riolering. In de kostenberekening nemen we hiervoor meer componenten mee dan uit dit taakveld blijkt, zoals btw en overhead kosten. In 2022 hebben we € 93.000 toegevoegd aan de voorziening riolering. Afval De totale kosten voor afval verlopen budgettair neutraal. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening Afval. In de kostenberekening nemen we hiervoor meer componenten mee dan uit dit taakveld blijkt, zoals btw en overhead kosten. In 2022 hebben we € 152.000 aan de voorziening onttrokken. Om de voorziening verder af te bouwen was een onttrekking van € 271.000 in de begroting opgenomen. Door verschillende meevallers bij de afrekening van de ROVA bleek dat niet nodig. Meevallers door betere afvalscheiding, want meer pmd (dus hogere vergoeding) en minder restafval en gft, dus lagere kosten, maar ook meevallende opbrengsten door een nieuw vergoedingensysteem. Verder lagere kosten textiel en nabetaling na afwikkeling vergoedingen verpakkingen over 2020. Milieubeheer Er zijn meer advies aanvragen geweest en er is een groter beroep gedaan op de specialismen die bij de Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) en Omgevingsdienst Regio Nijmegen (ODRN) liggen. Tevens zijn er op ons verzoek andere extra controles uitgevoerd.

Uit de jaarstukken van de ODA blijkt er een negatief resultaat te zijn over 2022. De oorzaak hiervoor is dat, doordat er meer aanspraak is gemaakt op specialismen en er veel uitval was bij de ODA, er meer ingehuurd moest worden. Dit bracht hogere kosten met zich mee. Daarnaast zijn er door meer in te zetten op trainees extra kosten gemaakt. Het doel van de ODA met het zelf opleiden van trainees is de afhankelijkheid van externe inzet op termijn te beperken. Het totale nadeel bedraagt € 69.000. Energie(loket), op 1 juni 2022 is een subsidieregeling voor het vergoeden van de afsluitkosten voor een stimuleringslening duurzame maatregelen non-profit organisatie opengesteld. Deze afsluitkosten bedragen € 1.500 per afgesloten lening. Het subsidieplafond is vastgesteld op € 15.000 (10 leningen). De stimulerende werking van deze regeling is in 2022 niet tot uitdrukking gekomen in het aantal aanvragen. Er is in 2022 slechts één subsidie aangevraagd, daarnaast is er subsidie ontvangen van de Provincie Gelderland voor het financieren en operationeel houden van het Achterhoeks Energieloket (Agem) per saldo geeft dit een voordeel van € 24.300. De raad is via raadsmededeling 210-2022 geïnformeerd over de planning van het duurzaamheidsproject transitie warmte. Hierin staat dat in 2023 wordt gestart met het opstellen van een buurtuitvoeringsplan.

Het restant budget van € 20.000 in 2022 willen we daarom doorschuiven naar 2023. Begraafplaatsen en crematoria Geen bijzonderheden. Ruimte en leefomgeving De sloopkosten van de Wilhelminastraat 7/7a te Dinxperlo wordt hier verantwoord. In verband met de afsluiting van nutsvoorzieningen kan dit pas in 2023 worden uitgevoerd. Het in 2022 niet bestede budget ter hoogte van € 46.000 wordt doorgeschoven naar 2023. Hier staat dekking uit de algemene reserve tegenover. Ruimtelijke ordening, er zijn dit boekjaar een aanmerkelijk aantal ruimtelijke plannen/projecten ter beoordeling aan de gemeente voorgelegd en in behandeling genomen, veelal op verzoek van particulieren en/of bedrijven. Waar mogelijk zijn die verzoeken gebundeld in een zogenaamd veegplan, onder meer voor de kernen Aalten, Dinxperlo, IJzerlo en het Landelijk Gebied. Veel verzoeken hebben betrekking op woningbouw, al dan niet in combinatie met functiewijziging (versterking centrumgebied en rood-voor-rood-regeling). De afwegingskaders Woningbouw en Buitengebied zijn een leidraad bij deze ontwikkelingen. Verder konden er in dit boekjaar enkele projecten (onder andere project Groene Kamer, woningbouw Ludgerstraat, Albert Heijn en woningbouw Lintelo) worden afgerekend, waarvan de planvorming al in eerdere jaren is gestart.

De planvorming voor de uitbreiding van de bedrijfslocatie bij de kern Aalten is ook ten gunste van dit budget gebracht. Cofinanciering Woningbouw Ludgerstraat, Woningcorporatie De Woonplaats gaat op het terrein van de voormalige technische school aan de Ludgerstraat 56 woningen realiseren. Voor dit project is een subsidie op grond van de regeling Betaalbaar Wonen aangevraagd en daarnaast draagt de gemeente € 155.000 bij. Deze cofinanciering wordt niet, zoals verwacht, in 2022 ingezet, maar in 2023. Zowel de dekking door de algemene reserve van € 65.000 en de verwachte ontvangst van € 90.000 wordt doorgeschoven naar 2023.

Programma 1 Ruimte

98

In verband met het uitstellen van de omgevingswet lopen de invoeringskosten ad € 43.000 ook achter. Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Op dit taakveld worden bouwgronden in exploitatie verantwoord. Elk jaar ten tijde van het jaarwerk wordt een hercalculatie uitgevoerd voor de bouwgronden in exploitatie. Dit geeft in 2022 een negatief resultaat van per saldo € 93.000. Dit verschil wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de verwachte bijdrage van de Groene Kamer niet in 2022, maar in 2023 wordt verantwoord. Deze bijdrage heeft geen effect op het saldo omdat ook de uitgaven doorgeschoven zijn. In de paragraaf grondbeleid zijn de bouwgrondexploitaties nader toegelicht. Wonen en bouwen De lagere inkomsten komen voornamelijk door de vastgoed woonmonitor en het project Heerlijk Thuis in Huis. Deze projecten verlopen budgettair neutraal: tegenover de lagere inkomsten staan ook lagere uitgaven (vastgoed woonmonitor) of lagere kosten en lagere dekking Regiodeal (Heerlijk Thuis in Huis). Door het uitstellen van de Omgevingswet zijn in de laatste maanden van 2022 aanvragen ingediend voor bouwwerken die onder de nieuwe wet vergunningsvrij zouden worden of onder gevolgklasse 1 van de Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen zouden vallen.

Als de Omgevingswet wel op 1 januari 2023 was ingevoerd hadden aanvrager daarop kunnen wachten, omdat het aanvragen van een vergunning dan niet meer nodig was geweest. Ook zijn er in 2022 een aantal omgevingsvergunningen verleend voor grotere bouwprojecten met hoge bouwkosten. De leges worden berekend op basis van de bouwkosten. De bouwleges zijn in 2022 € 37.000 hoger dan begroot.

Programma 1 Ruimte

99

Programma 2 Sociaal Domein bedragen x € 1.000

Primitieve raming

Raming na wijziging

Werkelijk 2022

Werkelijk 2021

Baten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en –participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Volksgezondheid Totaal baten

-46 -1 -18 0 -29 -325 0 0 -12 -13 0 -134 0 -4.769 0 0 -5 -258 0 0 0 0 -5.610

-368 -21 -14 0 -17 -428 -87 -153 -12 -33 0 -932 -61 -4.369 0 -5 -39 -255 0 -92 0 -20 -6.906

-716 -21 -38 0 -21 -459 -60 -6 -12 -33 0 -796 -62 -4.340 0 -5 -38 -246 0 -92 0 0 -6.945

-201 -142 -4 0 -34 -246 -40 -1 -13 -73 0 -141 -22 -5.397 0 0 -1 -258 0 -171 0 -20 -6.764

Lasten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en –participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Volksgezondheid Totale lasten

2.146 1.928 621 12 882 1.156 199 206 319 116 511 3.073 488 7.862 8.045 622 1.003 4.314 6.374 41 617 272 40.807

1.933 1.964 645 12 1.320 1.379 210 449 320 130 544 3.964 931 9.718 9.627 564 910 4.157 6.775 96 1.377 1.094 48.119

1.839 1.945 624 12 1.325 1.408 153 259 310 125 582 3.545 886 9.439 9.354 523 971 3.976 6.915 72 1.357 1.075 46.695

1.788 1.902 595 10 1.102 1.040 160 255 312 172 511 2.983 423 7.622 9.277 451 661 5.211 6.979 49 676 281 42.460

Totaal saldo van baten en lasten

35.197

41.213

39.750

35.696

Programma 2 Sociaal domein

100

Analyse tussen begroting na wijziging en de werkelijke baten en lasten Het verschil tussen de raming na wijziging en werkelijk 2022 bedraagt per saldo € 1.463.000 voordelig. Bestuur De vrijval in de pensioenvoorziening wethouders is € 347.000. Dit is met name het gevolg van de sterk gestegen rente van 0,528% naar 2,472%. De BBV stelt in haar beantwoording dat bij de kostenverantwoording voor de accountantskosten aangesloten moet worden op het moment van prestatielevering. Dit betekent dat voor de kosten en uren die de accountant voor de jaarrekening 2022 in 2023 maakt, deze in het begrotingsjaar 2023 dienen te worden verantwoord. In ons geval betekent dit eenmalig lagere lasten van € 57.000. Crisisbeheersing en brandweer In 2022 hebben we geen tot weinig herstelwerkzaamheden aan bijvoorbeeld geboorde putten uitgevoerd, waardoor € 18.000 budget is overgebleven. In 2023 zijn die werkzaamheden er wel en is het budget nodig. Openbare orde en veiligheid In 2022 hebben we € 28.000 meer aan dwangsommen opgelegd dan geraamd. Deze zijn nog niet betaald, omdat er momenteel een beroepszaak tegen de last onder dwangsom loopt. Zodra dit besluit onherroepelijk is, kunnen we de betaling afdwingen. Openbaar basisonderwijs Geen bijzonderheden. Onderwijshuisvesting Geen bijzonderheden.

Onderwijsbeleid en leerlingzaken Het onderwijsachterstandenbeleid is een geoormerkte regeling die loopt van 2019 tot en met 2022. De werkelijke uitgaven over 2022 liggen hoger dan geraamd door een groter gebruik van de subsidieregeling voor voor- en vroegschoolse educatie. Deze uitgaven worden volledig gedekt door hogere rijksbijdragen. Dit verklaart de overschrijding aan zowel de baten- als de lastenkant van € 31.000. De niet gebruikte gelden uit het afgesloten tijdvak ter hoogte van € 171.000 nemen we op basis van de regelgeving mee naar het nieuwe tijdvak 2023-2026. Sportbeleid en activering Het gemeentelijk budget is bedoeld om activiteiten te stimuleren om inwoners meer te laten bewegen en sporten. In 2022 zijn veel verenigingen en organisaties vooral bezig geweest met het weer opstarten van reguliere activiteiten na de coronaperiode, waardoor € 35.000 onbenut is gebleven. De verwachting is dat er in 2023 wel weer ruimte is om naar de toekomst te kijken en nieuwe initiatieven tot ontwikkeling te brengen. Daarnaast hebben we een specifieke uitkering van het Rijk ontvangen voor activiteiten op het gebied van gezonde leefstijlinterventies. Deze gelden zijn nog niet volledig besteed en doorgeschoven naar 2023. Dit verklaart de onderschrijding aan zowel de baten- als de lastenkant voor € 26.000.

Cultuurpresentatie, -productie en -participatie De gemeente Aalten is penvoerende gemeente voor de besteding van de provinciale subsidie voor het regioprogramma Vrijheid, Achterhoek, Liemers en Duitse grensgemeenten. Oorspronkelijk zou het programma worden uitgevoerd in de jaren 2022 en 2023. Echter in verband met de late besluitvorming van de provincie (de subsidiebeschikking is pas in december 2022 ontvangen) wordt het programma een jaar opgeschoven. Dit betekent dat het programma in 2023 en 2024 wordt uitgevoerd. Dit verklaart het verschil aan zowel de baten- als de lastenkant met € 150.000. Musea Per saldo is de onderschrijding € 10.000 wat uit meerdere kleine posten bestaat. Cultureel erfgoed Per saldo is de onderschrijding € 5.000 wat uit meerdere kleine posten bestaat.

Programma 2 Sociaal domein

101