Jaarstukken 2020 vastgesteld college 18 mei 2021.pdf

In de bijdrage is een bedrag begrepen voor de afkoop van planschade waarvoor de gemeente eventueel kan worden aangesproken. Deze reserve is in 2020 opgeheven het saldo van € 263.000 is toegevoegd aan de Algemene Reserve. Reserve formatie en organisatie Deze reserve heeft het karakter van een schommelfonds. De normale mutaties op de personeelsbudgetten verlopen via deze reserve. Uit dit saldo moeten ook de toekomstige verplichtingen worden gedekt. In 2020 is een bedrag van € 132.000 aan deze reserve toegevoegd. Voorzieningen De voorzieningen worden onderverdeeld in voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en voorzieningen voor middelen van derden verkregen waarvan de bestemming gebonden is. Een specificatie hiervan is hieronder weergegeven. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2020

Toevoegingen

vrijgevallen

aanwendingen

Saldo 31-12-2020

Voorzieningen voor verplichtingen Voorzieningen voor middelen van derden met gebonden bestemming

5.194

362

0

320

5.236

1.225

325

0

288

1.262

Totaal

6.419

687

0

608

6.498

Saldo 01-01-2020

Toevoegingen

vrijgevallen bedragen

aanwendingen

Saldo 31-12-2020

Voorziening Wachtgeld oud personeelsleden Voorziening APPA (pensioen wethouders) Voorziening Wachtgeld wethouders

59 4.550 585

0 344 18

0 0 0

59 100 161

0 4.794 442

Totaal voorzieningen voor verplichtingen

5.194

362

0

320

5.236

821 404

0 325

0 0

288 0

533 729

1.225

325

0

288

1.262

bedragen x € 1.000 Specificatie

Voorziening afval Voorziening riolering Totaal voorzieningen voor middelen van derden met gebonden bestemming

Toelichting voorzieningen: Voorziening Wachtgeld oud personeelsleden De voorziening is gevormd om de verplichtingen ten aanzien van de niet-actieven op te vangen. Deze is eind 2020 leeg.

Toelichting op de balans per 31 december 2020

88

Voorziening APPA (pensioen wethouders) De voorziening is gevormd om de verplichtingen voor de pensioenuitkeringen van de (oud)wethouders op te vangen. De hoogte is bepaald aan de hand van actuariële berekeningen. Deze worden elk jaar geactualiseerd op basis van de actueel geldende marktrente (0,082%) en de sterftetabellen. Voorziening Wachtgeld wethouders De voorziening is gevormd om de verplichtingen voor de wachtgelden van de wethouders op te vangen. De uitkeringsduur voor de wachtgelduitkeringen is minimaal zes maanden en maximaal drie jaar en twee maanden. Onder voorwaarden komen wethouders in aanmerking voor een verlengde uitkering tot aan de pensioenleeftijd. Voorziening afval Conform het BBV moet er een voorziening gevormd worden voor de middelen die van derden verkregen zijn en waarvan de bestemming gebonden is. De kosten van afval verlopen budgettair neutraal en het overschot of tekort wordt verrekend met deze voorziening. In 2020 is € 288.000 aan de voorziening onttrokken. Voorziening riolering Conform het BBV moet er een voorziening gevormd worden voor de middelen die van derden verkregen zijn en waarvan de bestemming gebonden is. De kosten van riolering verlopen budgettair neutraal en het overschot of tekort wordt verrekend met deze voorziening. De voorziening wordt in 2020 met € 325.000 gevoed.

Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer De vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer worden onderverdeeld in onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen en waarborgsommen. bedragen x € 1.000 Vaste schulden met een looptijd langer dan één jaar

Saldo 01-01-2020

Saldo 31-12-2020

Onderhandse leningen bij binnenlandse banken en overige financiële instellingen Waarborgsommen.

24.503 2

26.244 2

Totaal

24.504

26.246

De rentelast over de vaste geldleningen voor 2020 bedroeg € 500.000. Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Onder de vlottende passiva worden afzonderlijk opgenomen de netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar en de overlopende passiva. De onderverdeling en specificatie van deze posten is hieronder weergegeven. bedragen x € 1.000 Saldo 01-01-2020

Saldo 31-12-2020

Kasgeldleningen aangegaan bij openbare lichamen Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden

0 6.000 0 2.879

0 3.000 287 3.036

Totaal

8.879

6.323

Netto vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar

Per 31 december is een kasgeldlening van € 3 miljoen opgenomen bij de BNG Bank. Onder de overige schulden zijn de openstaande posten van de crediteuren opgenomen. Overlopende passiva bedragen x € 1.000 Overlopende passiva

Saldo 01-01-2020

Saldo 31-12-2020

3.894

5.756

Ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren. Uitgesplitst naar: - Europese overheidslichamen - het Rijk - overige Nederlandse overheidslichamen

0 0 238

0 446 529

Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen

318

316

4.450

7.047

Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume

Toelichting op de balans per 31 december 2020

89

Onder de overlopende passiva zijn de verplichtingen opgenomen met betrekking tot afrekeningen over 2020 die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen. Enkele grotere posten zijn: Gemeente Winterswijk afrekening ZOOV € 171.000, Laborijn BTW compensatiefonds (€ 293.000) en het nog terug te betalen deel van de TOZO regeling aan het Rijk van ongeveer € 2,8 miljoen. Daarnaast zijn verplichtingen opgenomen met betrekking tot betalingen aan diverse instanties ten aanzien van de Wmo en de Jeugdzorg voor ruim € 1,3 miljoen. De post overige vooruit ontvangen bedragen bestaat voor een groot deel uit transitorische rente over de vaste geldleningen (€ 153.000). Voor het overige deel betreft dit projecten met betrekking tot het faciliterend grondbeleid. Het zijn er een drietal waarvoor de gemeente nog kosten moet maken en waar al een bijdrage voor is ontvangen. Het gaat om plan Bekendijk Zuid, de Hoekstraat en de Groene Kamer. De vooruit ontvangen bedragen met een specifieke bestemming zijn gelden die ontvangen zijn en voor een specifiek doel moeten worden aangewend. Onderstaande tabel geeft het verloop van deze post weer. bedragen x € 1.000 Vooruitontvangen bedragen met een specifieke bestemming

het Rijk Kinderopvang toeslagenaffaire Reconstructie Admiraal De Ruyterstraat en Dijkstraat overige Nederlandse overheidslichamen Ahof Sheddaken COA Groot Deunkweg NABO Kleuverspad NABO Groot Heinenweg NABO Tuunterweg OAB 2019-2022 Teunismolen instandhouding Monumentensubsidie 2019 Monumentensubsidie 2020 Landschapsregeling 2019-2022 Lage Blik verplaatsen bibliotheek Reconstructie Admiraal De Ruyterstraat en Dijkstraat

Totaal

Saldo 01-01-2020

Inkomsten

Uitgaven

Overlopende activa 31-12-2020

Saldo 31-12-2020

0 0 0

13 433 446

0 0 0

0 0 0

13 433 446

0 0 0 27 2 78 107 0 24 0 0 0 0 238

3 6 47 29 3 123 323 5 -3 29 13 200 54 832

0 0 0 2 6 251 289 1 21 16 6 0 0 592

0 0 0 0 -1 -50 0 0 0 0 0 0 0 -51

3 6 47 54 0 0 141 4 0 13 7 200 54 529

238

1.278

592

-51

975

Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen In deze paragraaf zijn belangrijke financiële rechten en verplichtingen opgenomen waaraan de gemeente voor toekomstige jaren is gebonden en die niet uit de balans blijken. Waarborgen en garanties Garantiestructuur algemeen De huidige garantiestructuur is ontwikkeld om corporaties in staat te stellen tegen relatief gunstige condities leningen aan te trekken op de kapitaalmarkt. Hiertoe staat het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) ten opzichte van de geldverstrekker borg voor de betaling van rente en aflossing van de lening. De borgstelling is ingebed in een structuur die drie zekerheden kent: 1. primair: de geldmiddelen van de corporatie zelf, inclusief eventuele saneringssteun van het Centraal Fonds Volkshuisvesting (CFV); 2. secundair: het garantievermogen van het WSW. Daarbij vormt de waarde van de woningen een onderpand voor het WSW; 3. tertiair: achtervang door Rijk en gemeenten die daarvoor een renteloze lening verstrekken aan het WSW. De gemeente loopt hier dus alleen renterisico. In de praktijk zijn alle financiële problemen bij corporaties via de primaire zekerheid opgevangen. Dat wil dus zeggen volledig binnen de sector. Voordat de gemeente in beeld komt als achtervang is er nog de tweede zekerheidslaag namelijk het garantievermogen van het WSW.

Toelichting op de balans per 31 december 2020

90

De situatie in Aalten In de volgende tabel wordt de stand van de door de gemeente Aalten gegarandeerde leningen weergegeven. Bedragen x € 1.000. Overzicht gegarandeerde geldleningen Categorie Woningbouw met achtervang Categorie Woningbouw als garant Categorie Overige

Totaal

Oorspr.bedrag S 31-12-2019 S 31-12-2020 Borg WSW Gemeente garant P. Dekking Het Rijk garant P. Dekking 127.621

109.638

109.756

1.301

507

436

477

141

129.399

110.286

110.192

109.756

109.756

54.878

50

436

100

0

0

100

0

55.314

54.878

50

54.878

Woningbouw met achtervang Uit de tabel blijkt dat eind 2020 voor bijna € 110 miljoen aan leningen worden geborgd door het WSW. Voor al deze leningen geldt dat de gemeenten en het Rijk beiden in de achtervang zitten. Indien het tot een aanspraak komt, staan de gezamenlijke gemeenten voor maximaal 25% garant. De andere 25% komt ten laste van de schade-gemeente(n). Het Rijk draagt de resterende 50% bij. Het risico is relatief klein. Het betreffen leningen die allemaal zijn afgesloten door De Woonplaats bij de BNG bank en de Nederlandse Waterschapsbank. Naast de reguliere aflossingen en een tweetal leningen die versneld zijn afgelost is er een nieuwe lening van € 5,5 miljoen aangetrokken. Het saldo is ten opzichte van 2019 met ruim een € 1 ton toegenomen. NB uit onderzoek blijkt dat er een scheve verdeling zit rondom de risicopositie van de gemeenten in de achtervang voor corporaties. De VNG heeft in overleg met de WSW en het Rijk een voorstel gedaan om deze scheefheid recht te zetten. In het voorstel wordt de achtervang gebaseerd op de marktwaarde van het bezit van een corporatie in een gemeente. De verwachting is dat in 2021 een en ander wordt geëffectueerd en dat de nieuwe verdeling van de achtervang van gewone leningen per 1 januari 2022 ingaat. De gemeente Aalten zat tot nu toe alleen in de achtervang voor leningen van De Woonplaats.

In de nieuwe situatie komt dan de achtervang voor Stichting Wonion en Woonzorg Nederland erbij. De achtervang voor De Woonplaats daalt echter. Per saldo daalt onze achtervang met 1% of ruim 1,6 miljoen. Woningbouw als garant Daarnaast is er nog een enkele lening van een stichting waarvoor geen borg van het WSW aanwezig is en waarvoor de gemeente direct kan worden aangesproken als de stichting niet aan haar betalingsverplichting kan voldoen. Het gaat om een lening met een restantschuld per 31 december 2020 van € 436.000. De restantlooptijd bedraagt tien jaren. Deze lening valt niet binnen de garantiestructuur. De gemeente loopt hier wel een behoorlijk risico. Overige De categorie overige betreft een lening aan de Vitens. Er ligt een relatie met de drinkwatervoorziening in de gemeente waarin Vitens destijds heeft geïnvesteerd. In 2020 hebben de laatste aflossingen plaatsgevonden op deze lening. Het saldo per jaar ultimo is dan ook nul. Nationale hypotheekgarantie (NHG) NHG wordt verstrekt door de stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW). Deze stichting heeft als hoofddoel het particulier woningbezit op een verantwoorde wijze te bevorderen. Het Rijk en de gemeenten hebben hierbij een achtervang functie. Per 1 januari 2011 is de achtervang functie van de gemeenten voor nieuwe af te geven hypotheekgaranties vervallen. Dit ligt vanaf dat moment volledig bij het Rijk.

Alleen bij afgegeven borgtochten tot en met 2010 kan het WEW nog een beroep doen op de gemeenten. Dit is theoretisch een beperkt risico. Dit blijkt uit de liquiditeitsprognose voor 2020 - 2025. Uit deze prognose blijkt dat het WEW voor deze jaren geen aanspraken verwacht op de achtervangfunctie. Eigen bijdragen Wmo van het CAK Met betrekking tot de Wmo-eigen bijdragen van het CAK is bij alle gemeenten sprake van een onzekerheid. Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding of een financiële tegemoetkoming is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. In de wet is bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage niet wordt uitgevoerd door de gemeente zelf, maar door het CAK. Door privacyoverwegingen is de gegevensverstrekking van het CAK aan de gemeente Aalten ontoereikend om de volledigheid en juistheid van de eigen bijdragen te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Vanaf het boekjaar 2017 wordt door het CAK geen Third Party Memorandum meer verstrekt, omdat uit onderzoek is gebleken dat de externe accountant van de gemeente deze niet nodig heeft voor zijn rechtmatigheidscontrole.

Hoewel de volledigheid van de eigen bijdragen niet voldoende is vast te stellen, hebben we Toelichting op de balans per 31 december 2020

91

wel zekerheid dat het totaalbedrag aan verantwoorde eigen bijdrage in 2020 zijnde € 234.000 gelijk is aan de door het CAK geïnde en doorbetaalde eigen bijdragen in 2020. Hiermee beschikt de gemeente Aalten over voldoende zekerheid dat de eigen bijdragen juist zijn verantwoord. Eventuele niet verantwoorde eigen bijdragen worden ingeschat als niet materieel. Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 vallen gemeenten onder de Wet op de Vennootschapsbelasting. In eerste instantie was de verwachting dat we niet door de ondernemerspoort kwamen en daarom geen VPB aangifte hoefden te doen. Bij nader inzien blijkt dat het grondbedrijf toch als ondernemersactiviteit gekwalificeerd wordt, daarom moeten we vanaf 2016 toch aangifte doen. De verwachting is dat de te betalen VPB op de aangiftes 2016-2020 per saldo nihil is. Borgstelling Agem Op 17 januari 2017 heeft het college besloten de door de gemeente in te kopen energie af te gaan nemen van de Agem. Om in haar financieringsbehoefte te kunnen voorzien heeft de Agem een financieringsovereenkomst gesloten met de BNG met een maximum krediet. De gemeente Aalten staat borg voor de nakoming van de verplichtingen van de Agem uit hoofde van deze financieringsovereenkomst. Het bedrag waarvoor de gemeente uit deze borgstelling kan worden aangesproken, is nooit meer dan € 56.000 te vermeerderen met kosten, boeten en renten.

Toelichting op de balans per 31 december 2020

92

Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening bedragen x € 1.000

Primitieve raming

Raming na wijziging

Werkelijk 2020

Werkelijk 2019

Baten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal baten

-5.885 -5.244 -50.417 -61.546

-8.206 -10.023 -55.516 -73.745

-7.958 -7.879 -54.662 -70.499

-9.865 -5.193 -53.366 -68.424

Lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal lasten

12.277 37.948 11.321 61.546

15.284 46.599 11.862 73.745

14.506 43.846 12.147 70.499

16.261 40.363 11.800 68.424

Saldo van baten en lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal saldo van baten en lasten

6.392 32.704 -39.096 0

7.078 36.576 -43.654 0

6.548 35.967 -42.515 0

6.396 35.170 -41.566 0

Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

93

Begrotingswijzigingen 2020 bedragen x € 1.000 Amende NajaarsNajaars- Raming Primitieve RBS 01- RBS 02- RBS 03- RBS 07- Voorjaars- RBS 10ment 11- nota nota na raming 2020 2020 2020 2020 nota 2020 2020 2019 2019 2020 wijziging Baten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal baten

-5.885 -5.244 -50.417 -61.546

0 0 0 0

-1.258 -61 -2.607 -3.926

0 0 0 0

-500 0 0 -500

-20 0 -63 -83

0 0 -1.000 -1.000

177 -2.322 -3.025 -5.170

0 0 -400 -400

-720 -2.396 1.996 -1.120

-8.206 -10.023 -55.516 -73.745

Lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal lasten

12.277 37.948 11.321 61.546

0 3 -3 0

2.749 1.178 -1 3.926

0 20 -20 0

500 26 -26 500

123 0 -40 83

0 1.000 0 1.000

488 4.107 575 5.170

400 0 0 400

-1.253 2.317 56 1.120

15.284 46.599 11.862 73.745

Saldo van baten en lasten Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal Domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal saldo van baten en lasten

6.392 32.704 -39.096 0

0 3 -3 0

1.491 1.117 -2.608 0

0 20 -20 0

0 26 -26 0

103 0 -103 0

0 1.000 -1.000 0

665 1.785 -2.450 0

400 0 -400 0

-1.973 -79 2.052 0

7.078 36.576 -43.654 0

Begrotingswijzigingen

94

Programma 1 Ruimte bedragen x € 1.000

Primitieve raming

Raming na wijziging

Werkelijk 2020

Werkelijk 2019

Baten Verkeer en vervoer Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totale baten

-60 0 0 -7 -37 -204 -259 -62 -1.920 -1.883 -38 -269 -42 -692 -412 -5.885

-268 -265 0 -593 -37 -188 -254 -129 -2.092 -2.023 -125 -269 -77 -1.237 -649 -8.206

-276 -267 0 -593 -29 -211 -236 -128 -2.114 -1.900 -105 -311 -120 -985 -683 -7.958

-424 -2 0 -2.152 -33 -181 -340 -92 -1.977 -1.884 -778 -185 -98 -1.194 -525 -9.865

Lasten Verkeer en vervoer Openbaar vervoer Economische ontwikkeling Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie Sportaccommodaties Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Wonen en bouwen Totale lasten

2.337 25 18 4 45 29 1.590 1.793 1.457 1.536 946 391 452 671 983 12.277

2.232 566 43 765 44 199 1.668 1.852 1.620 1.676 1.032 370 933 1.401 883 15.284

2.237 559 36 782 42 201 1.532 1.809 1.625 1.604 1.014 359 807 996 903 14.506

2.981 25 10 2.116 45 27 1.680 1.837 1.480 1.556 1.661 348 508 1.094 893 16.261

Totaal saldo van baten en lasten

6.392

7.078

6.548

6.396

Analyse tussen de begroting na wijziging en de werkelijke baten en lasten Het verschil tussen de raming na wijziging en werkelijk 2020 bedraagt per saldo € 530.000 voordelig. Verkeer en vervoer Voor het groot onderhoud wegen is een aantal werkzaamheden doorgeschoven naar 2021. Dit wordt in één groot onderhoudsbestek samengevoegd om een eventueel aanbestedingsvoordeel te behalen, voordeel € 40.000. De kosten van het groot onderhoud worden gedekt uit de reserve wegen en hebben geen invloed op het resultaat. Voor het straatreinigen is de aanschaf van een nieuwe RAVO veegmachine naar voren gehaald, de kapitaallasten van € 20.000 waren voor 2020 niet begroot. Met ingang van 2020 heeft de gemeente een nieuw onderhoudscontract voor de openbare verlichting. De nieuwe onderhoudsprijzen zijn meer marktconform dan afgelopen 4 jaar. In de voorjaarsnota is het budget al met € 15.000 bijgesteld. Daarnaast zijn er echter in 2020 meer schades en storingen geweest die toch nog een overschrijding van € 20.000 op deze post laten zien. Programma 1 Ruimte

95

Openbaar vervoer In 2020 zijn de maatregelen voor de niet actief beveiligde overweg (Nabo) voor Groot Heinenweg en Tuunterweg afgerond. De Nabo bij het Kleuverspad wordt in 2021 afgerond. De totale kosten voor de Nabo’s bedragen € 264.000, hiervan wordt op basis van het raadsbesluit uit de najaarsnota 2018 € 206.000 gedekt uit de algemene reserve. Economische ontwikkeling In 2020 zijn geen hercertificeringen en/of audits uitgevoerd in het kader van het keurmerk Veilig ondernemen. In verband met de coronamaatregelen zijn er ook nauwelijks acties en/of projecten uitgevoerd. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Op dit taakveld worden de bedrijventerreinen in exploitatie verantwoord. Deze geeft een nadeel van € 17.000. In de paragraaf grondbeleid zijn de bouwgrondexploitaties nader toegelicht. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Door de coronamaatregelen zijn er minder standplaatsen voor weekmarkten ingenomen, nadeel € 4.300. Economische promotie Vanwege de corona zijn de campings tot 15 juni 2020 gesloten geweest. Omdat deze maatregel ook tot een lagere opbrengst toeristenbelasting kon leiden, heeft het Rijk een steunpakket beschikbaar gesteld waarin onder andere de toeristenbelasting wordt gecompenseerd. Deze compensatie bedroeg voor Aalten € 22.000. Door de corona, maar ook door het mooie weer hebben veel toeristen besloten om in eigen land te blijven.

Dit heeft tot grote drukte op de campings geleid. Deze drukte heeft het gemis aan het aantal overnachtingen in het voorjaar volledig goed gemaakt. Hierdoor komt de opbrengst toeristenbelasting € 22.000 hoger uit. Sportaccommodaties Bij de binnensportaccommodaties is minder uitgegeven aan sportinventaris, onder andere omdat de beheerders veel meer zelf op konden pakken toen de accommodaties verplicht gesloten waren ten gevolge van de coronamaatregelen. Er zijn veel huurinkomsten weggevallen (door verplichte sluiting van de binnensportaccommodaties in het tweede en vierde kwartaal) en de beperkingen om te kunnen sporten in groepen. In totaal hebben we een lagere opbrengst van € 93.000; hiervan wordt € 54.000 gedekt vanuit de coronagelden, zie ook paragraaf COVID-19. Er is bij de rijksoverheid een tegemoetkoming aangevraagd via de Tegemoetkoming Verhuurders Sportaccommodaties COVID. Hiervoor is tot nu toe € 40.000 ontvangen. De compensatie voor het laatste kwartaal 2020 is aangevraagd, de hoogte van deze uitkering is nog niet bekend. Het ontvangen bedrag is bijgestort in de gemeentelijke coronagelden. Al met al een lastig jaar voor de binnensportaccommodaties. Voorheen konden we de btw die verband hield met sport en bewegen in aftrek nemen. Dit recht is vanaf 2019 vervallen en is vervangen door de Regeling Specifieke Uitkering Sport (SPUK).

In het kader van deze regeling vragen we jaarlijks deze subsidie aan. Van te voren is niet in te schatten hoe hoog deze is. Er wordt een aanvraag gedaan op basis van de werkelijke gemaakte kosten en de uitkering is afhankelijk van wat er totaal in de pot zit, over 2019 is de uitkering 100% geweest. Hierdoor hebben we nog € 29.000 extra ontvangen in 2020 over 2019. Daarnaast zijn er minder uren toegerekend voor de sporthalbeheerders (€ 93.000) doordat de sporthallen een groot gedeelte van het jaar dicht hebben gezeten. Dit betreft alleen een andere verdeling van uren en heeft geen effect op het saldo. De afrekeningen over 2018 en 2019 van de service overeenkomst voor de sporthal Stationsplein waren niet in het budget opgenomen, dit geeft een nadeel van € 41.000. De hogere afrekening wordt veroorzaakt doordat een aantal kosten bij de sporthal in één keer zijn verantwoord terwijl deze over de jaren verdeeld hadden moeten worden. De verwachting is dat de komende jaren het budget voldoende is. Bij de Eurohal is voor € 53.000 minder aan groot onderhoud uitgevoerd dan gepland. Dit is in voorbereiding en staat nu gepland voor 2021. Het grote onderhoud wordt gedekt uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen en heeft geen invloed op het resultaat. Openbaar groen en (openlucht) recreatie In maart 2020 heeft de gemeenteraad besloten tot aankoop van de Slingeplas van Leisurelands.

De Slingeplas komt in erfpacht bij De Twee Bruggen waar ook het beheer en onderhoud van het recreatiegebied komt te liggen. Door de coronacrisis is de erfpacht uitgesteld, zie raadsmededeling 46-2020 voortgang Slingeplas. Programma 1 Ruimte

96

Met Leisurelands is afgesproken dat de overdracht van Leisurelands naar de gemeente ‘gewoon’ plaatsvindt voor 1 mei 2020. Leisurelands heeft na de overdracht gedurende een periode van één jaar de exploitatie voor eigen rekening en risico voort gezet. De parkeergelden (gemiddeld over de afgelopen jaren € 20.000) komen ten gunste van de gemeente Aalten. Deze inkomsten zijn € 15.000 hoger geworden. In afwachting van de waardering na afsluiten van de erfpachtovereenkomst met De Twee Bruggen in 2021 is er over 2020 niet afgeschreven. De afschrijvingen waren begroot op € 20.000. Totaal voordeel € 35.000. Riolering De totale kosten voor riolering verlopen budgettair neutraal. Eventuele tekorten en overschotten worden verrekend met de voorziening riolering. In de kostenberekening nemen we hiervoor meer componenten mee dan uit dit taakveld blijkt zoals btw en overhead kosten. In 2020 hebben we conform begroting € 325.000 toe gevoegd aan de voorziening riolering. Afval In 2020 is € 288.000 aan de voorziening onttrokken, dit was € 85.000 lager dan begroot. Door gewijzigde regelgeving wordt omzetbelasting die drukt op de kosten van scheiding en registratie als ondernemerstaak en niet als overheidstaak gezien. Alleen de BTW die we betalen op overheidstaken (compensabele BTW) mogen we meenemen in de berekening van het afvaltarief.

Door deze wijziging kunnen we minder kosten toerekenen aan afval. Dit heeft tot gevolg dat we minder aan de voorziening (die bestemd is ter dekking van de kosten) mogen onttrekken. Milieubeheer In 2020 heeft de ODA stappen gemaakt om haar bedrijfsvoering te verbeteren, mede naar aanleiding van de zienswijze van de raad. Door de uitbraak van corona, met als gevolg dat medewerkers vanuit huis/thuis hebben gewerkt, is hiermee onregelmatigheid in de controles en voortgang van dossiers ontstaan. Er is in de eerste twee trimesters onvoldoende zicht geweest op de extra ureninzet (onder andere brand Virupa, drugslab Gendringseweg, diverse klachten/handhavingsverzoeken) ten behoeve van de gemeente Aalten. In de laatste maanden van het jaar heeft men met alle beschikbare menskracht de reguliere controles opgepakt. Normaliter wordt extra inzet tijdig aangekondigd om bijgestuurd te worden, dit is in 2020 onvoldoende mogelijk geweest. De ODA zet zich in om deze overschrijding van € 50.000 te compenseren in 2021, aangezien door coronamaatregelen en de weersomstandigheden rond medio februari geen of minimaal controles kunnen worden uitgevoerd. In de decembercirculaire 2019 is € 25.000 toegezegd om bewoners en particuliere gebouweigenaren in het kader van de transitievisie goed te informeren met name door middel van energieloketten, zie raadsmededeling 69-2020.

Het betreft een bestemminguitkering uit de decembercirculaire die wordt ingezet voor de gemeentelijk taken duurzaamheid en klimaatadaptatie. In 2020 is wel in regionale samenwerking geïnventariseerd wat het energieloket daarvoor in het kader van de doorontwikkeling energieloketten zou kunnen doen. Er is nog geen regionale overeenstemming over gekregen. Het over 2020 beschikbaar gestelde bedrag van € 25.000 is in 2021 wel nodig en wordt in de voorjaarsnota 2021 weer opgevoerd. De spoedsanering asbesthoudend zandpad nabij Piet Heinstraat 8 is goedkoper uitgevallen, omdat de asbestlaag minder dik was dan op basis van onderzoek was geraamd en door een voordeel in het offertetraject. De totale kosten voor bodem zijn in 2020 € 75.000, dit is een voordeel van € 15.000 ten opzichte van de raming. Hiervan wordt € 17.000 gedekt uit de reserve bodemsanering. Begraafplaatsen en crematoria De opbrengst van begraafrechten zijn in 2020 € 42.000 hoger dan geraamd. Naast dat diverse tarieven voor graven in 2020 ten opzichte van 2019 zijn gestegen met 56% (is begroot) zijn er ook meer (urnen)graven uitgegeven (inclusief verlengingen). In 2019 waren het er 61, in 2020 73. Dit verklaart de hogere ontvangen begraafrechten. Ruimtelijke ordening € 46.000 hogere ontvangsten Er zijn behoorlijk wat ruimtelijke plannen/projecten behandeld en in procedure gebracht. In ieder geval meer dan voorzien.

Ook het succes van het verzamelen van meerdere individuele verzoeken en die vervolgens in één bestemmingsplan samenbrengen (het veegplan) werpt zijn vruchten af. Er hoeft dan maar één keer de procedure te worden doorlopen. Dat is voordeliger en interessanter voor burger en bedrijf. In oktober heeft de raad in het kader van Centrumvisie Dinxperlo besloten tot aankoop van de locatie en pand Wilhelminastraat 7/7a in Dinxperlo ad € 400.000. De intentie is om het pand te slopen en de grond te gebruiken voor parkeerterrein. Er is uitgegaan van een maximale afboeking van € 400.000, de uiteindelijke afwaardering is € 300.000 geworden (gebaseerd op de vierkante meter prijs), een voordeel van € 100.000. De dekking verloopt via de algemene reserve en heeft geen invloed op het resultaat. Programma 1 Ruimte

97

Grondexploitatie (niet-bedrijven terrein) Op dit taakveld worden bouwgronden in exploitatie verantwoord. Elk jaar ten tijde van het jaarwerk wordt een hercalculatie uitgevoerd voor de bouwgronden in exploitatie. Deze geeft een voordeel van € 153.000. In de paragraaf grondbeleid zijn de bouwgrondexploitaties nader toegelicht. Wonen en bouwen Het voordeel op dit onderdeel wordt veroorzaakt door een hogere opbrengst bouwleges van € 30.000. In 2020 is een aantal omgevingsvergunningen verleend voor grote bouwplannen met hoge bouwkosten (onder andere het Hoge Veld en Saba Dinxperlo). Dit verklaart het positieve verschil tussen de begroting en realisatie 2020. In de najaarsnota zijn de opbrengsten al met € 165.000 verhoogd. Nu blijken de inkomsten nog weer € 30.000 hoger te zijn.

Programma 1 Ruimte

98

Programma 2 Sociaal Domein bedragen x € 1.000

Primitieve raming

Raming na wijziging

Werkelijk 2020

Werkelijk 2019

Baten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar onderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en –participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Totaal baten

-46 -1 -16 0 -37 -279 0 0 -14 -2 0 -53 0 -4.533 0 0 -13 -250 0 0 0 -5.244

-46 -1 -10 0 -35 -417 0 0 -14 -102 0 -47 0 -8.937 0 0 -13 -206 0 -195 0 -10.023

-46 -1 -27 0 -35 -289 -20 0 -14 -102 0 -93 0 -6.726 -87 0 -5 -239 0 -195 0 -7.879

-90 -1 -23 0 -28 -206 0 0 -14 -43 0 -65 0 -4.381 0 -4 -20 -318 0 0 0 -5.193

Lasten Bestuur Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Openbaar onderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering Cultuurpresentatie, -productie en –participatie Musea Cultureel erfgoed Media Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18Totale lasten

1.805 1.909 200 12 819 1.038 194 247 317 118 489 3.074 340 7.575 8.064 611 707 4.251 5.561 16 601 37.948

1.838 1.895 618 10 1.075 1.205 220 498 338 256 476 2.870 407 11.555 9.483 578 940 5.004 6.707 41 585 46.599

1.943 1.859 643 10 955 1.049 205 333 309 226 488 2.787 373 9.244 9.465 571 940 4.963 6.810 51 622 43.846

2.600 1.804 461 10 890 985 192 279 304 114 490 2.880 310 7.208 8.894 585 1.016 4.612 6.074 32 623 40.363

Totaal saldo van baten en lasten

32.704

36.576

35.967

35.170

Programma 2 Sociaal Domein

99

Analyse tussen begroting na wijziging en de werkelijke baten en lasten Het verschil tussen de raming na wijziging en werkelijk 2020 bedraagt per saldo € 609.000 voordelig. Bestuur Op grond van de nieuwe sterftetabellen en een verdere daling van de rekenrente zijn we verplicht tot een aanvullende dotatie voor de pensioenen van de (oud) wethouders. Nadeel ten opzichte van de begroting € 116.000. Crisisbeheersing en brandweer Door corona heeft geen schouw van en reparaties aan bluswatervoorzieningen plaatsgevonden. Nu is al duidelijk dat in 2021 een aantal voorzieningen en reparaties aan geboorde putten moeten worden uitgevoerd. Het in 2020 niet benutte budget van € 10.000 willen we hiervoor in 2021 gebruiken. Daarnaast is een deel van het planmatig onderhoud ter hoogte van € 19.000 doorgeschoven naar 2021/2022. Openbare orde en veiligheid De stijging bij de baten komt doordat we meer dwangsommen op hebben moeten leggen naar aanleiding van handhavingszaken. Aan de lastenkant wordt de overschrijding veroorzaakt door de doorbelaste loonkosten voor bommen. Hiervoor ontvangen we via de bommenregeling van het Rijk een bijdrage. Deze wordt bij de algemene uitkering (programma 3) verantwoord. Onderwijshuisvesting De verwachting was dat het aanbrengen van een zonnestroominstallatie op de Bosmark in 2020 zou plaatsvinden, maar de besluitvorming liet op zich wachten.

Dit budget en de dekking uit de reserve huisvesting onderwijs wordt doorgeschoven naar 2021. Onderwijsbeleid en leerlingzaken Het onderwijsachterstandenbeleid is een geoormerkte regeling die loopt van 2019 tot en met 2022. Sinds de nieuwe regeling krijgen we extra budget, in oktober jongstleden wederom een niet gebudgetteerde toename van € 13.000. Hoewel er extra uren vve en nieuwe activiteiten zijn ingezet die onderwijsachterstanden voor kinderen tussen de 2 en 6 jaar moeten tegengaan, hebben we op dit moment nog € 141.000 over van de gelden uit 2019/2020 die we mee mogen nemen naar 2021. Dit verklaart per saldo de onderschrijding aan zowel de baten als de lastenkant voor € 128.000. Door corona heeft het leerlingenvervoer en het vervoer van leerlingen naar de gymlokalen een aantal maanden stil gelegen, waardoor we € 88.000 regulier budget hebben overhouden. Daarnaast is wel € 61.000 aan coronagelden betaald voor het leerlingenvervoer. Sportbeleid en activering In 2020 is gewerkt aan het vormgeven van het lokaal sport akkoord en zijn de eerste acties uitgezet. Voor uitvoering hiervan heeft het Rijk € 20.000 beschikbaar gesteld, wat door ons niet gebudgetteerd was. De Leaderbijdragen (NK stoepranden en Pumptrack) worden aan het einde van de projecten uitgekeerd.

Door corona heeft dit nog niet plaatsgevonden, waardoor zowel het budget als de dekking uit de algemene reserve doorgeschoven worden naar 2021. Cultuurpresentatie, -productie en -participatie Van de door het ministerie voor corona beschikbaar gestelde bedrag om de lokale culturele infrastructuur te borgen, resteert nog een bedrag van € 159.000. Musea Als gevolg van corona zijn er vrijwel geen grensoverstijgende projecten georganiseerd, hierdoor hebben we een voordeel op het budget van € 15.000. De uitvoering van het luikenproject waarvoor wij een Leaderbijdrage van € 8.571 hebben gebudgetteerd heeft vertraging opgelopen. Daarom hebben we zowel dit budget als de dekking uit de algemene reserve doorgeschoven naar 2021. Cultureel erfgoed Een deel van het onderhoud ten laste van de reserve onderhoud gebouwen ter hoogte van € 11.000 is doorgeschoven naar 2021. Daarnaast is het budget voor de monumenten niet volledig gebruikt, doordat diverse projecten nog uitgevoerd en gereed gemeld moeten worden, voordeel € 9.000. Het restant verschil bestaat uit meerdere kleine posten.

Programma 2 Sociaal Domein

100

Media De doorbelaste loonkosten zijn gestegen als gevolg van de verplaatsing van de bibliotheek naar het Lage Blik. Samenkracht en burgerparticipatie Voor het Preventie Platform Jeugd (PPJ) zijn wij penvoerder. De door ons gemaakte kosten ad € 49.000 zijn evenredig doorberekend over de 3 deelnemende gemeenten (Oost Gelre, Winterswijk en Aalten). Het budget hiervoor is echter zowel aan de lasten- als aan de batenkant voor nul opgenomen, dit verklaart volledig de overschrijding aan de batenkant. Aan de lastenkant laten daarnaast ook de coronagelden een overschrijding zien van € 64.000. Per saldo hebben we echter een voordeel op de lasten gerealiseerd. Dit komt omdat meerdere budgetten niet volledig zijn benut. Voor het cliënt ervaringsonderzoek hadden we in 2020 twee onderzoeken gepland, die door het transformatie plan niet door zijn gegaan (voordeel € 11.000). De inzet van het Preventie Platform Jeugd heeft tot minder lokale preventieve activiteiten geleid (voordeel € 38.000). De ten laste van de Regiodeal en het Naoberfonds gereserveerde middelen van respectievelijk € 13.000 en € 12.000 zijn in 2020 nog niet uitgegeven en doorgeschoven naar 2021.

Door corona zijn in 2020 veel minder ritten voor het collectief vraagafhankelijk vervoer uitgevoerd (voordeel € 55.000), heeft het PPJ een aantal activiteiten niet uit kunnen voeren, terwijl extra geld vanuit de algemene uitkering is ontvangen (voordeel € 14.000) en konden door sluiting van de kinderopvang en verplichtingen bij de GGD niet alle verplichte jaarlijkse inspecties bij de kinderopvang plaats vinden (voordeel € 17.000). Wijkteams De kosten voor het Ondersteuningsteam (OT) zijn € 18.000 lager dan begroot als gevolg van een positieve afrekening over 2019 en omdat een flex-medewerker meer voor praktijkondersteuning bij andere gemeenten is ingezet. Het budget voor pilots om de transformatie gedachte vorm te geven is in 2020 niet ingezet, omdat de focus op het transformatieplan heeft gelegen, voordeel € 24.000. Inkomensregelingen In verband met corona heeft het rijk de tijdelijke overbruggingsuitkering zelfstandige ondernemers (TOZO) in het leven geroepen. Deze regeling is gebaseerd op de BBZ en is door Laborijn uitgevoerd. De van het rijk hiervoor ontvangen gelden hebben we één op één doorbetaald aan Laborijn. Bij de jaarafsluiting zijn de definitieve cijfers bekend geworden en bleek dat we veel te veel voorschot hebben ontvangen en doorbetaald.

Hoewel het resultaat voor ons nihil is, veroorzaakt dit wel een onderschrijding aan zowel de baten- als lastenkant van € 2.215.000. Daar waar we in het najaar nog een stijging hadden verwacht is het aantal mensen in de bijstand in 2020 ondanks corona nagenoeg gelijk gebleven. Als gevolg hiervan hebben we nog een voordeel van € 89.000 op het BUIG-budget gerealiseerd. Over heel 2020 hebben we een overschot van € 489.000 op dit rijksbudget. Begeleide participatie In 2019 heeft het UWV besloten om een compensatie te verstrekken op reeds uitbetaalde transitievergoedingen vanaf 2015. Deze compensatieregeling heeft alleen betrekking op medewerkers die na een periode van 104 weken arbeidsongeschiktheid uit dienst zijn getreden. De gemeente Berkelland heeft de compensatie aangevraagd ten behoeve van de gemeenten uit de voormalige GR Hameland, ons aandeel hierin is een niet gebudgetteerd bedrag van € 87.000. De gemaakte zorgkosten voor Wmo begeleiding vallen ten opzichte van de begroting voor alle onderdelen opgeteld € 46.000 lager uit. Dit wordt met name veroorzaakt door de achterblijvende kosten voor groepsbegeleiding wat te maken heeft met corona. Dit voordeel valt voor een deel weg tegen de toegenomen kosten voor de individuele begeleiding. Andere nadelen zijn de zorgkosten corona, € 16.000 hoger dan begroot.

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Het nadeel op de rolstoelvoorzieningen van € 32.000 wordt opgeheven door kleinere voordelen op de woonen vervoervoorzieningen. Maatwerkdienstverlening 18+ Het voordeel aan de batenkant wordt enerzijds veroorzaakt door minder ontvangen eigen bijdrage CAK als gevolg van corona € 16.000. Anderzijds is hiervoor een bijdrage middels de algemene uitkering voor ontvangen van € 46.000. Per saldo een voordeel van € 30.000. Aan de lastenzijde was in de najaarsnota de opgenomen ombuiging van € 350.000 inzake Wmo huishoudelijke hulp uit het transformatieplan voor 2020 al teruggedraaid. Ook werd toen vanwege de toegenomen instroom van cliënten en ingekochte uren rekening gehouden met een kostenstijging van € 150.000. Na afloop van het jaar komen de hier geboekte zorgkosten € 41.000 lager uit dan begroot.

Programma 2 Sociaal Domein

101