DEF Uitvoeringsprogramma 2022-2026 gemeente Aalten.pdf

Deurgaon!

Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij Uitvoeringsprogramma 2022-2026

Gemeente

Aalten

Uitvoeringsprogramma 2022-2026 | 2

Inleiding Deurgaon met Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij besturen Het is voor de tweede keer achter elkaar dat we met een raadsbreed opgesteld Raadsprogramma (RP) werken en dus ook met een Uitvoeringsprogramma (UP) van het college. Het nieuwe is er vanaf, maar daarmee denken we wel aan kwaliteit gewonnen te hebben. We waren beter voorbereid dan vier jaar geleden, waardoor de ambtelijke organisatie meer in positie kwam. Het hielp daarbij dat het RP scherper formuleerde wat van het college verwacht werd en ook hoe dat vormgegeven diende te worden. Daarnaast heeft de griffie bij aanvang een mooie rol gespeeld door de teksten toe te lichten. Wij zijn tevreden met het resultaat en hopelijk geldt dat ook voor de raad. We hebben uitgebreid met elkaar gesproken over wat voor ons nu precies de rode draad is in dit UP. Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij was het motto van het vorige raadsbreed vastgestelde UP en heeft ook naar de mening van het huidige college de lading gedekt. Daar komt nog bij dat in de afgelopen bestuursperiode deze drie D’s als dragende waarden voor de ambtelijke organisatie zijn overgenomen en het niet echt verhelderend werkt als we nu weer met andere termen gaan werken. Met overtuiging kiezen we dus om deur te gaon met Daadkrachtig, Duurzaam en Dichtbij.

We maken onrustige en onzekere tijden mee, tijden die ons uitdagen om onze manier van produceren en consumeren opnieuw te doordenken. De bedreigingen zijn divers en omvangrijk, maar daarmee ook de kansen. Het vertrouwen in de overheid is ernstig verzwakt. Dat geldt zeker voor de Rijksoverheid, maar het is naïef om te denken dat Aalten daarvoor immuun is. Pessimisme zou op de loer kunnen liggen, maar optimisme is onze morele plicht. Ondanks dat ook hier de meningsverschillen toenemen en onderling begrip en verdraagzaamheid juist afnemen, is de Achterhoek een regio met een relatief hoog welbevinden waar de onderlinge verbondenheid nog sterk aanwezig is.

De samenleving is van de burgers en niet van de overheid. Het college geeft burgers vertrouwen en ruimte om zelf vorm te geven aan die samenleving. De overheid is er om te reguleren waar samenleving en markt tekortschieten. Om kwetsbare burgers en belangen te beschermen en te ondersteunen. Binnen onze eigen mogelijkheden zijn we verantwoordelijk om te doen wat we kunnen om het vertrouwen in de overheid en elkaar te versterken. We zetten ons in voor het verbinden van burgers onderling en van burgers en hun organisaties. We zoeken als college en ambtelijke organisatie de burger en haar organisaties op. We zijn benaderbaar, staan dichtbij. We leven in een zeer welvarend en vrij land. Maar zeker niet iedereen deelt in die welvaart en dat welbevinden. We realiseren ons bovendien dat een grote groep burgers zich niet gehoord voelt. We beseffen ook dat onze manier van leven, van produceren en consumeren, aan zijn grenzen komt. Wij zetten ons daarom in om te versterken wat kwetsbaar is in onze gemeente en gemeenschap, maar zeker ook om wat al goed functioneert te behouden en waar mogelijk te verbeteren. We zijn nuchtere maar trotse Achterhoekers, we gebruiken (meestal) ons gezonde boerenverstand, zijn aanpakkers, achteroverleunen past ons niet. Daarom zetten we in op vernieuwen van onze manier van denken en werken omdat de veranderende samenleving dat van ons vraagt.

Dat geldt voor de interne werkwijze van de organisatie, maar ook voor de samenwerking met burgers, onze partners in de regio en over de landsgrens. En dat in hopelijk net zo’n harmonieuze samenwerking met de raad als in de vorige bestuursperiode. Wij werken daadkrachtig aan onze toekomst, aan een vitale gemeenschap en lokale democratie, een duurzame samenleving die toekomstbestendig is. Dat doen we samen met onze burgers, dichtbij. We laten ons daarbij inspireren door de zeventien Duurzame Ontwikkelingsdoelen (Global Goals/SDG’s). Daarop zijn we aanspreekbaar door de raad, maar zeker ook door onze burgers. College van burgemeester en wethouders: Anton Stapelkamp, Hans te Lindert, Erik Groters, Joop Wikkerink, Ted Kok

Uitvoeringsprogramma 2022-2026 | 3

Inhoud Inleiding

Leeswijzer

Thema 1

Leefomgeving en Wonen Thema 2

Duurzaamheid en Klimaat Thema 3

Sociaal Domein Thema 4

Ondernemen en Economie Thema 5

Ontspanning en Vrije tijd Thema 6

Burgerparticipatie, Bestuur en Veiligheid Bijlage 1

Financiën Bijlage 2

Global Goals

2 4 6 17 27 44 59 69 81 89

Uitvoeringsprogramma 2022-2026 | 4

Leeswijzer Het Raadsprogramma 2022-2026 is door het college vertaald in een Uitvoeringsprogramma. Als leidraad daarvoor heeft uw ‘Programma van eisen uitvoering Raadsprogramma 2022-2026’ gediend. De benodigde informatie is uitvoerig met de organisatie besproken en vervolgens uitgewerkt in dit Uitvoeringsprogramma. De opbouw is gelijk aan het Raadsprogramma; zes thema’s en een uitwerking in opdrachten per thema. Per opdracht is het volgende benoemd:

Wat gaan we doen?

Een beknopte beschrijving van onze ambitie.

Prioritering

Hoog : zo snel als mogelijk Midden : in deze raadsperiode Laag : kan in principe niet uitgevoerd worden in deze raadsperiode, alleen als er tijd en capaciteit beschikbaar is

Global Goals

Per opdracht wordt aangegeven aan welke (sub)doelen van de Global Goals dit raakt. In bijlage 2 is dit per doel opgenomen in een overzicht. Voor een toelichting op de subdoelen raadpleeg https://vng.nl/sites/default/files/alle_doelen_en_ subdoelen.pdf

Financiën

Alleen de financiële consequenties die nog niet in een (meerjaren)begroting zijn opgenomen, worden hier getoond. Indien er nog geen bedragen bekend zijn, is er ‘PM’ opgenomen. Hiervoor wordt binnen de in de begroting gereserveerde post dekking gezocht of volgt een separate begrotingswijziging zodra het bedrag bekend is. In bijlage 1 bij dit Uitvoeringsprogramma treft u een totaaloverzicht aan (stand per 1 oktober 2022).

Planning 2023

2024

2025

opstellen plan/notitie uitvoering

2026

THEMA 1

Leefomgeving en Wonen Inwoners voelen zich zeer verbonden met hun eigen dorp of buurtschap. In die vertrouwde omgeving wonen ze plezierig, voelen ze zich welkom en veilig en ze kunnen er terugvallen op een sociaal netwerk. Ook jongeren willen vaak in die bekende omgeving blijven wonen, of ernaar terugkeren. De vraag naar passende woningen is dan ook groot en neemt nog altijd toe. Het college wil daarom de bouw van betaalbare en duurzame nieuwbouwwoningen versnellen en, in lijn met de vastgestelde woningbouwstrategie, vanaf 2023 minimaal 120 woningen per jaar realiseren. Ook wil het college een nieuwe Omgevingsvisie Aalten ontwikkelen en door de raad laten vaststellen. Bij de ontwikkeling daarvan betrekken we inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. En we kijken hoe we ook met omgevingsbeleid inwoners tot een gezonde leefstijl kunnen motiveren. Invoering van de Omgevingswet is opnieuw uitgesteld. Alsnog zorgen we ervoor dat we er organisatorisch klaar voor zijn als de wet van kracht wordt. Nieuwe bestemmingsplannen worden voortaan ook getoetst op het geldende beleid voor klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzaamheid, circulariteit en verkeersveiligheid.

Een uitgangspunt is ‘iedereen moet mee kunnen doen’. Dat betekent dat we ook bij de fysieke inrichting van onze gemeente oor en oog hebben voor een laagdrempelige toegang, met voldoende mogelijkheden en locaties voor eenieder om te ontmoeten en mee te doen. Verenigingen en andere ontmoetingsplekken spelen daar een belangrijke rol in. Binnen het project ‘Heerlijk thuis in huis’, met het Woongelukgesprek, bespreekt een wooncoach comfort, energie en veiligheid van de woning – en wat daaraan verbeterd kan worden – met woningeigenaren. Naast de mantelzorgwoning (altijd al mogelijk) zijn er nu ook mogelijkheden om op eigen terrein een levensloopwoning te realiseren, vooruitlopend op eventuele zorgvraag van bijvoorbeeld ouders. En op de Kattenberg in Aalten kunnen echtparen samen blijven wonen, ook als een van beide (beginnende) dementie heeft. Het zijn allemaal voorbeelden van projecten met als doel inwoners op tijd na te laten denken over en voor te laten bereiden op hun (woon)toekomst.

Leefomgeving en Wonen | 6

1a. Het college... Geeft uitvoering aan de lokale woon­ visie en lokale woning­bouw­strategie en zorgt voor een periodieke, cijfer­matige en inhoudelijke terug­ koppeling.

Portefeuillehouder Ted Kok

Global Goals

subdoel 11.1 en 11.3

Lokale woonvisie en woningbouwstrategie Wat gaan we doen?

Zowel de gemeentelijke woonvisie als de woning­ bouwstrategie zijn in 2021 vastgesteld en zeer actueel. Dit betekent concreet dat: 1. Initiatieven worden beoordeeld aan de hand van afwegingskaders voor de kernen en het buitengebied. Indien nodig worden beide afwegingskaders aangepast aan de actualiteit. 2. We de raad via een mededeling op de hoogte houden van de beoordelingen van de initiatieven voor de kernen en het buitengebied. Eens per jaar zorgen we voor een overzicht van de totale woningbouwplanning. 3. We een versnelling aanbrengen in de productie van nieuwbouw. We willen, in lijn met de vastgestelde woningbouwstrategie, vanaf 2023 minimaal 120 woningen per jaar realiseren.

Prioritering

Midden / hoog Om deze doelstelling te realiseren is aanvullende ambtelijke capaciteit / ondersteuning benodigd. Het gaat hierbij onder andere om planologie, juridische en financiële ondersteuning bij anterieure overeenkomsten dan wel exploitatieplannen. Alsmede stedenbouwkundig advies en andere eventueel benodigde ondersteuning. Denk bijvoorbeeld aan de openbare ruimte, parkeren enzovoort.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 7

1b. Het college... Houdt bij de bouw van woningen rekening met betaalbaarheid voor verschillende doelgroepen, circulariteit, duurzaamheid, landschap, ontsluiting en verkeersveiligheid.

Portefeuillehouder Ted Kok, Erik Groters

Global Goals subdoel 11.1

Betaalbare en duurzame woningen Wat gaan we doen?

Betaalbaarheid, circulariteit en duurzaamheid zijn al belangrijke speerpunten bij de bouw van woningen in onze gemeente. Ze zijn verankerd in het huidige beleid en de prestatieafspraken met woningcorporatie De Woonplaats. Inmiddels is het ook een van de belangrijkste ambities opgenomen in de Nationale Woon- en Bouwagenda. Opgaven als landschap, ontsluiting en verkeersveiligheid zijn integraal onderdeel van het traject rondom de Omgevingsvisie. Wij geven uitvoering aan de afspraken die volgen uit de het nationale bouw- en woonprogramma (NWBA) die vertaald worden in de regionale woonagenda (RWA). Hierin worden verplichte kaders opgenomen voor een minimaal percentage voor sociale huur en betaalbare koop. Het stimuleren van de doorstroming is onderdeel van lopend en nieuw op te stellen beleid.

Prioritering Hoog

Is onderdeel van de uitwerking van de woonvisie. Deze loopt t/m 2026.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 8

1c. Het college... Faciliteert inwoners en initiatieven bij woning(bouw)vraagstukken.

Inwoners en initiatieven faciliteren bij woning(bouw)vraagstukken Wat gaan we doen?

Initiatieven worden beoordeeld aan de hand van afwegingskaders voor de kernen en het buitengebied. Het huidige afwegingskader woningbouw wordt herijkt om de mogelijkheden voor een flexibel uitnodigingskader te kunnen bepalen. Tevens wordt beoordeeld of een aanpassing van de nota Grondbeleid mogelijkheden biedt voor snellere en flexibelere acties op het gebied van woningbouw.

Portefeuillehouder Ted Kok

Prioritering Hoog

Om de ambitieuze planning te kunnen halen en om meer flexibiliteit te kunnen bieden, dient een herijking van het huidige afwegingskader in 2023 te worden afgerond. Het college en de ambtelijke organisatie werken hard aan versnelling van woningbouw. Alle plannen worden momenteel uitvoerig besproken voordat deze in procedure worden gebracht. De herijking van het afwegingskader moet hier meer inspelen op flexibiliteit om één en ander te kunnen versnellen.

Global Goals subdoel 11.1

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 9

1d. Het college... Verzoekt de 8RHK-thematafel Wonen & Vastgoed een gezamenlijke aanpak van Achterhoekse wooncorporaties voor de gezamenlijke regionale opgave op woningbouw en verduurzaming te agenderen.

Regionale opgave woningbouw en verduurzaming Wat gaan we doen?

In het eerste kwartaal van 2023 wordt de nieuwe regionale woonagenda ter besluitvorming aan de raad aangeboden. De regionale woningbouwopgave en verduurzaming van de bestaande woningvoorraad zijn hierin belangrijke thema’s. Daarnaast is in de regionale woonagenda aandacht voor het programma ‘een thuis voor iedereen’ en wordt wonen regionaal ingezet als vliegwiel voor andere gebiedsopgaven.

Prioritering Hoog

Regionale opgave woningbouw is al geagendeerd en is uitgewerkt in de regionale woonagenda. Gedurende de gehele raadsperiode wordt uitvoering gegeven aan de regionale woonagenda alsmede de Nationale Woon- en Bouwagenda.

Portefeuillehouder Ted Kok

Global Goals subdoel 11.3

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 10

1e. Het college... Voert de Omgevingswet uit en implementeert deze naar de geest van de wet.

Omgevingswet Wat gaan we doen?

Vanuit alle deelprojecten wordt de komende jaren hard gewerkt om de benodigde elementen op tijd klaar en operationeel te hebben. Het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) dient op 1 juli 2023 operationeel te zijn. De Omgevingsvisie wordt eveneens opgesteld.

Prioritering Hoog

De diverse onderdelen welke vereist zijn voor de Omgevingswet, moeten op specifieke data gereed zijn. Een interne projectgroep implementeert de Omgevingswet en waar nodig en mogelijk wordt extern ingehuurd.

Toelichting

Zit structureel in de begroting.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

subdoel 16.3 en 16.7

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 11

1f. Het college... Stelt een startnotitie omgevingsvisie op.

Omgevingsvisie Wat gaan we doen?

In oktober 2022 is een startnotitie Omgevingsvisie en een participatie- & communicatieplan op hoofdlijnen aan de gemeenteraad ter besluitvorming voorgelegd en vastgesteld. Met deze twee voorstellen heeft de gemeenteraad ingestemd met de aanpak – Samenwerken aan de Omgevingsvisie Aalten. Het participatie- & communicatieplan wordt vervolgend verder uitgewerkt.

Prioritering Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals subdoel 16.7

De ontwikkeling van de omgevingsvisie Aalten tot en met vaststelling door de gemeenteraad is een continu proces in deze raadsperiode. De verplichting voor gemeenten om een omgevingsvisie te hebben vastgesteld en het tijdstip daarvoor wordt bij Koninklijk Besluit vastgelegd.

Toelichting

In 2022 is er nog budget beschikbaar. Resterend budget wordt doorgeschoven.

Hoog

Gemeenten zijn verplicht binnen vijf jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet een omgevingsvisie te hebben vastgesteld. Binnen deze raadsperiode willen we het gehele proces van ontwikkeling tot vaststelling van de omgevingsvisie doorlopen.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Besluitvorming omtrent aanpak Samenwerken aan omgevingsvisie Aalten incl. participatie- & communicatieplan uiterlijk 1e kwartaal 2023 gereed.

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 12

1g. Het college... Stimuleert inwoners van buurt­ schappen en kernen te komen met een dorps-/kernvisie (naar voorbeeld van de dorpsvisie Lintelo).

Portefeuillehouder Hans te Lindert

Global Goals subdoel 11.3

Dorps-/kernvisie buurtschappen Wat gaan we doen?

Op basis van het bestaande beleidskader / de be­ staan­de subsidieregeling kan een dorps­belangen­ vereniging of gemeenschaps­huis­organisatie voor het opstellen van een dorpsplan/dorpsvisie een in­ cidentele subsidie aanvragen van maximaal € 7.500. Hiervoor is echter nooit een subsidieruimte in de gemeentebegroting opgenomen en dit bedrag werd incidenteel, na goedkeuring van de raad, uitgekeerd. Om inwoners te stimuleren om concreet aan de slag te gaan met een dorps-/kernvisie is het wenselijk om hier structureel ruimte voor te maken. De bestaande regeling wordt hiervoor gewijzigd/verruimd waardoor er op termijn subsidie aangevraagd kan worden voor o.a. het opstellen van een dorps-/kernvisie. Per jaar is er financieel ruimte voor twee dorpsplan­ nen. De bestaande regeling wordt hiervoor gewij­ zigd/ verruimd, waardoor er op termijn subsidie aangevraagd kan worden voor o.a. het opstellen van een dorps-/kernvisie. Waar mogelijk ondersteunt de gemeente belangenverenigingen bij het opstellen van deze dorpsplannen en onderhoudt korte lijnen met Platform Aalten en de Vereniging DKK.

Prioritering Hoog

De uitkomsten van het in 2021 door de raad vastgestelde beleidskader gemeenschapshuizen zullen vervolgens aanvullend in deze bestaande subsidieregeling worden uitgewerkt.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - € 15.000 2024 - € 15.000 2025 - € 15.000 2026 - € 15.000

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 13

1h. Het college...

Integraal Huisvestingplan Onderwijs Wat gaan we doen?

Hans te Lindert

Schoolbesturen en gemeente hebben gezamenlijk procesafspraken gemaakt hoe op de snelst mogelijke manier tot de vaststelling van een IHP te komen. Daarvoor wordt een fasering aangebracht waarbij fase 1 de meest urgente huisvestingsvragen gedetailleerd behandelt en de latere fasen (nog) een lager detailniveau kennen. Daarbij speelt het vraagstuk rondom verduurzamen en ventilatie een grote rol en worden bij fase 1 nadrukkelijk ook de lopende rijkssubsidie t.b.v. luchtkwaliteit- en ventilatie-aanvragen van de scholen betrokken. Voor het opstellen van het IHP wordt een extra budget voor externe inhuur gereserveerd.

Global Goals

Prioritering

Stelt een Integraal Huisvestingplan Onderwijs (IHP) op waarin de verduurzaming van onderwijs­ gebouwen wordt meegenomen.

Portefeuillehouder

subdoel 4a

Hoog

Voor het vraagstuk voor de urgente huisvestingsvragen geldt een hoge prioriteit. Voor de overige locaties geldt een lagere prioritering. De integrale benadering vraagt daarvoor ook meer tijd. Als hoogste prioriteit geldt de aanpak van Triangel Hoog. Daarnaast blijkt uit het HEVO-rapport dat hier ook de hoogste prioriteit ligt. Vanuit het HEVOrapport is aangegeven dat een aantal scholen voor 2030 toe is aan ingrijpend onderhoud c.q. renovatie. Dat zijn voor het basisonderwijs: CBS Barlo, CBS ’t

Möllenveld, CBS ’t Warmelinck en OBS De Slinger. Voor deze periode is ook Schaersvoorde, locatie Slingelaan opgenomen.

Toelichting

Uit het plan gaat blijken hoeveel (extra) we de komende jaren toe moeten voegen aan de reserve onderwijshuisvesting.

Financiën incidenteel

2023 - € 25.000 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Financiën structureel 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 14

1i. Het college... Stelt een startnotitie mobiliteit en infrastructuur op.

Startnotitie mobiliteit en infrastructuur Wat gaan we doen?

Het huidige GVVP is van 2010-2020 en dient geactualiseerd te worden. Veel keuzes op het gebied van mobiliteit en infrastructuur zijn afhankelijk van de ambities en doelstellingen die ook in de Omgevingsvisie worden bepaald. Er wordt gekozen om een nieuwe GVVP op te starten parallel aan de omgevingsvisie en deze Omgevingswetproof in te richten. Voor het opstellen is externe inhuur noodzakelijk.

Prioritering Midden

Het huidige GVVP is niet zodanig verouderd dat het niet meer houdbaar is. Daarnaast zijn er diverse extra beleidsnotities gemaakt los van het GVVP om in te spelen op actuele ontwikkelingen.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

subdoel 9.1 en 11.2

Financiën incidenteel

2024 - € 40.000

Financiën structureel Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Leefomgeving en Wonen | 15

1j. Het college... Stelt in afstemming met verbonden partijen een lokaal vervolg op de regionale kerkenvisie op.

Portefeuillehouder Ted Kok

Global Goals subdoel 16.7

Lokaal vervolg regionale kerkenvisie Wat gaan we doen?

Het college voert verschillende vervolgacties uit op de Kerkenvisie Oost Achterhoek. In de gemeente Aalten heeft het bestuur van de Oude Helenakerk aangegeven belangstelling te hebben voor een participatietraject. In overleg met de kerk en de TU Delft wordt bekeken hoe dit traject het beste vorm kan worden gegeven, zodat dit aansluit bij de behoefte van de kerk en meerwaarde heeft voor de gemeente, TU Delft, provincie en rijk. We streven naar een uitvoering van het participatietraject in 2023-2024. Bij de vaststelling van de Kerkenvisie heeft de raad de verantwoordelijk wethouder gevraagd in gesprek te treden met de eigenaren van de Goede Herderkerk en de Zuiderkerk. Verder worden er activiteiten georganiseerd voor de betrokken partijen bij de Kerkenvisie, waaronder een bezoek aan een aantal kerkgebouwen in transitie. Dit op verzoek van de kerkeigenaren, die graag met elkaar in verbinding willen blijven. Voor kerken waar een herof bijbestemming aan de orde is, wordt maatwerk geleverd.

Prioritering Midden

De zaken die een hoge prioriteit hebben zijn in 2022 opgepakt. De verdere werkzaamheden vinden plaats in 2023 en 2024.

Toelichting

Gefinancierd met decentralisatie uitkering. Concrete acties zijn momenteel nog niet bekend.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

2023 - PM 2024 - PM

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

THEMA 2

Duurzaamheid en Klimaat De opdrachten vanuit het Energieakkoord en het Akkoord van Groenlo zijn omvangrijk. Gemeente Aalten heeft zich hieraan geconformeerd. De jaarlijkse update van het Plan van Aanpak Duurzaamheid vormt een belangrijke richtlijn op welke onderwerpen we bij moeten sturen om aan de opdrachten voor energieneutraliteit (energietransitie), circulariteit en korte ketens te voldoen. Sneller dan gedacht worden we geconfronteerd met de gevolgen van opwarming van de aarde. We, overheid, partners en zeker ook inwoners, moeten meer maatregelen nemen, meer doen om onze invloed op het klimaat te verminderen. En we moeten ons aanpassen aan het klimaat. We moeten voorbereid zijn om de gevolgen van bijvoorbeeld extreme regenval, hittestress of droogte op te vangen en in te dammen. Regionale samenwerking en afstemming is daarbij onontbeerlijk. En bij nieuwe bestemmingsplannen nemen we bijvoorbeeld ook klimaatadaptatie en biodiversiteit (naast duurzaamheid en circulariteit) mee in het toetsingskader.

De huidige hoge prijzen voor energie zetten aan tot snelle actie. Niet eerder hebben huishoudens en ondernemers de noodzaak om energie te besparen zo duidelijk (in de portemonnee) gevoeld. Dit is het momentum om daarvoor in actie te komen, en bijvoorbeeld stappen te zetten om woningen voor te bereiden om van het aardgas af te gaan. Dat momentum heeft ook een keerzijde. Want niet eerder werden zoveel huishoudens en ondernemers getroffen door zulke torenhoge energieprijzen (gecombineerd met hoge kosten voor levensonderhoud), dat zij daardoor in de problemen dreigen te raken. Daarvoor stellen we een Plan van Aanpak Energiearmoede op.

Duurzaamheid en Klimaat | 17

2a. Het college... Zet zich in om in 2050 (of zoveel eerder als mogelijk) energieneutraal te zijn. Om dit te realiseren worden heldere realistische tussendoelen voor deze bestuursperiode opgesteld.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

Energieneutraliteit Wat gaan we doen?

Van het Plan van Aanpak Duurzaamheid (PvAD) wordt jaarlijks bekeken wat ervoor nodig is om in 2050 energieneutraal te zijn. Daarbij wordt vooral naar de toekomst gekeken: Is er een bijstelling van ambities en doelen nodig, wat moeten we meer of anders doen? Een bijstelling volgt uit de jaarlijkse evaluatie en kan betekenen dat tussendoelen in de bestuursperiode aangepast dan wel opgesteld dienen te worden. Daarbij wordt eveneens gekeken naar de nieuwe doelen die worden vastgelegd in het Akkoord van Groenlo en de RES 2.0. Op basis hiervan worden realistische tussendoelen voor deze bestuursperiode geformuleerd, inclusief de daarvoor benodigde maatregelen. De RES 2.0 wordt voor juli 2023 door college en raad vastgesteld. Het RES-traject is voor nu vooral het voor 2030 realiseren van het Achterhoekse bod van 1,35 TWh aan hernieuwbare energie door zon en wind in de Achterhoek. Belemmeringen liggen vooral op het gebied van de netcongestie. Er is nauwelijks of geen leveringscapaciteit op het Achterhoekse elektriciteitsnet. Aan Liander en Tennet wordt door de gemeente inzichtelijk gemaakt waar (en wanneer) capaciteitsuitbreiding voor duurzame opwekking noodzakelijk is. Daarmee stimuleren we het vergroten van de netcapaciteit, zodat ook bedrijven kunnen verduurzamen.

De RES kan niet los worden gezien van het ruimtelijk kader voor de gemeente Aalten: het Uitnodigingskader zon en wind (Ukzw). Het Ukzw is in 2021 vastgesteld en medio september 2022 is een besluit genomen over het uitzetten van een tender voor zon op land. Dit is afhankelijk van de potentie van zon op dak die uit afgerond onderzoek is gebleken.

Prioritering

Hoog. Is een jaarlijkse activiteit.

Toelichting

Zit structureel in de begroting. Mocht bijstelling van ambities en doelen nodig zijn, dan heeft dit mogelijk financiële consequenties.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 18

2b. Het college... Past het Plan van aanpak Duurzaam­ heid aan met als doel te komen tot een themagericht monitoringsinstrument met periodieke actualisatie en verwerkt de uitkomsten van het reken­ kameronderzoek energietransitie hierin.

Portefeuillehouder

Monitoren duurzaamheid Wat gaan we doen?

Het Plan van Aanpak Duurzaamheid (PvAD) is een voortgangsrapportage, evaluatie en bijstelling van doelen ten aanzien van duurzaamheid in de gemeente Aalten. Het PvAD krijgt ieder jaar een update; de update laat zien wat er is bereikt met de uitvoering van het PvAD (themagericht monitoringsinstrument) en wat we gaan doen om het gestelde doel te bereiken en onze ambities te realiseren. Daarnaast wordt er ook naar de toekomst gekeken: Is er een bijstelling van ambities en doelen nodig, wat moeten we meer of anders doen?

Prioritering Hoog

Is een jaarlijkse activiteit.

Toelichting

Zit structureel in de begroting. Mocht bijstelling van ambities en doelen nodig zijn, dan heeft dit mogelijk financiële consequenties.

Erik Groters

Global Goals Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 19

2c. Het college... Zorgt dat de organisatie de vereiste slagkracht heeft om de duurzaamheidsopgave uit het Plan van Aanpak Duurzaamheid te realiseren in samenwerking met lokale en regionale partners.

Portefeuillehouder

Duurzaamheidsopgave met lokale en regionale partners Wat gaan we doen?

Er komen op dit moment veel taken op ons af, bijvoorbeeld op het gebied van energiearmoede en het verduurzamen van woningen. De uitvoering hiervan is belegd in de huidige formatie. Op basis van de komende uitdagingen en de jaarlijkse evaluatie van het Plan van Aanpak Duurzaamheid, wordt nader bepaald of extra slagkracht gewenst is.

Prioritering Hoog

De duurzaamheidsopgaven zijn doorlopend waarbij continu bekeken wordt of op dat moment de vereiste slagkracht aanwezig is.

Hieruit is geconcludeerd dat uitbreiding van formatie op dit moment noodzakelijk is. Een eerste uitbreiding van formatie is dan ook in gang gezet.

Erik Groters

Global Goals Financiën incidenteel

Financiën structureel

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 20

2d. Het college... Creëert kansen voor inwoners, bedrijven, organisaties en verenigingen om energieneutraler te worden door het energieverbruik te verminderen.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

Energieneutraliteit bevorderen Wat gaan we doen?

Eén van de manieren om in te zetten op energieneutraliteit is de Transitievisie Warmte welke in 2021 is vastgesteld. Het gaat daarin om het besparen op en het vervangen van aardgasverbruik voor het verwarmen van vooral woningen. Daarbij kijken we ook breder naar de mogelijkheden voor bedrijven en verenigingen door inzet van subsidies, duurzaamheidsleningen, rijksregelingen en specifieke uitkeringen om het uiteindelijke energieverbruik te verminderen. Door middel van structurele communicatie over de bovenstaande mogelijkheden, streven wij ernaar om alle inwoners, bedrijven en verenigingen te bereiken. Er wordt gedacht aan een speciaal platform “Duursamen” via Facebook en het fysiek aanwezig zijn bij bepaalde activiteiten met een eigen stand. Verder willen we het thema energiebesparing letterlijk in de etalage zetten op bepaalde plekken. Daarnaast is energieneutraliteit een belangrijk gespreksonderwerp bij structurele overleggen met deze partijen om inzichtelijk te krijgen waar de behoefte ligt.

Prioritering Hoog

Activiteit is nodig om de doelstelling ‘Aardgasvrij in 2050’ te kunnen behalen.

Toelichting

Het opstellen van wijkuitvoeringsplannen zit in de structurele begroting. Concrete maatregelen en financiële consequenties vloeien daaruit voort.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 21

2e. Het college... Stimuleert circulariteit en korte ketens bij inwoners, agrariërs en bedrijven, neemt hierbij een voorbeeldfunctie in en stimuleert kennisdeling.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

Circulariteit, korte ketens en kennisdeling Wat gaan we doen?

Naar verwachting wordt in 2023 de beleids­nota Circu­laire economie aangeboden aan de gemeente­ raad, met daarin een uitvoerings­program­ma voor de komende periode. In de beleids­nota komen de onderwerpen korte ketens en kennisdeling aan de orde. De gemeente Aalten neemt actief deel aan de Cirkelregio Achterhoek. Thema’s die binnen de Cirkelregio samen worden opgepakt zijn o.a. biobased bouwen, van gemeente naar gemeente (bijv. inframaterialen via Duspot), circulaire inkoop en samenwerkingsverbanden met de agro- en foodsector. Daarnaast nemen wij een voorbeeldfunctie in door bij projecten in te zetten op de toepassing van circulair bouwen of om bouwmaterialen elders aan te bieden via Stadsmijn Achterhoek of Duspot.

Prioritering Hoog

Een circulaire economie (in plaats van een lineaire economie) is van groot belang voor het tegengaan van klimaatverandering.

Toelichting

Is al structureel opgenomen in de begroting.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 22

2f. Het college... Geeft uitvoering aan de regionale Aanpak Droogte.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals subdoel 15.3

Regionale Aanpak Droogte Wat gaan we doen?

In 2020 is door elk van de bestuurders onder­ steuning uitgesproken voor het programmaplan ‘Doen, delen, doordénken en doorpakken’. Negentien regionale partners hebben 14 februari unaniem de bestuurlijke overeenkomst Aanpak Droogte Achterhoek ondertekend; ook door de gemeente Aalten. De samenwerking wordt benut om voor 2022-2023 de droogteaanpak te combineren met andere grote vraagstukken zoals stikstof, woningbouw en groene energie. De gemeente Aalten vertaalt deze naar de gebiedsopgave, waarin al dergelijke ruimtelijke claims worden opgenomen. We maken daarbij gebruik van de ervaringen uit / sluiten aan bij de pilot ‘Pioniersgebied Landelijk Gebied in de Achterhoek’. Overigens worden diverse dossiers, waaronder het NLPG, ook in de Regiekamer landelijk gebied Achterhoek behandeld. Deze borduurt voort op de interbestuurlijke samenwerking vanuit IBP-Vitaal Platteland: gebiedsgericht, geïntegreerd.

Prioritering Hoog

I.v.m. de actualiteit op het stikstofdossier en het NLPG heeft de regionale Aanpak Droogte een hoge prioriteit.

Toelichting

De vertaling van de gebiedsopgave is al structureel opgenomen in de begroting.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 23

2g. Het college... Onderzoekt stimuleringsmaatregelen voor duurzaamheid en klimaat voor verschillende doelgroepen: • Inwoners • MKB • Agrariërs • Verenigingen

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

Stimuleringsmaatregelen duurzaamheid en klimaat Wat gaan we doen?

Vanuit het Plan van Aanpak Duurzaamheid wordt vanuit verschillende deelprojecten gekeken naar stimulerings­regelingen voor verschil­lende doel­ groepen. Denk hier aan woningverduurzamings­ plannen (al dan niet wijkgericht), subsidies, duurzaamheidsleningen, rijksregelingen en specifieke uitkeringen. Jaarlijks wordt met de evaluatie bepaald of bijstelling noodzakelijk is. In 2023 wordt de visie klimaatstrategie ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad. Deze strategie geeft de actielijnen weer waar ingezet kan worden op concrete maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie. Stimuleringsmaatregelen maken hier onderdeel van uit.

Prioritering Midden

De maatregelen lopen of worden de komende jaren verder geconcretiseerd.

Toelichting

De visie klimaatstrategie bepaalt de in te zetten stimuleringsmaatregelen en de financiële consequenties voor de komende jaren.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 24

2h. Het college... Houdt rekening met biodiversiteit en klimaatadaptatie bij elk ruimtelijk plan

Portefeuillehouder Erik Groters, Ted Kok

Global Goals

Biodiversiteit en klimaatadaptatie bij elk ruimtelijk plan Wat gaan we doen?

In het derde kwartaal van 2023 wordt het biodiversi­ teitsplan aan de raad aangeboden. Uit het biodiver­ siteits­plan volgen concrete acties, die in de jaren daarna worden uitgevoerd. De visie klimaatstrategie wordt begin 2023 vastgesteld door de gemeenteraad. In de beleidsuitgangspunten wordt gekeken naar o.a. het afkoppelen van het hemelwater van de gemengde riolering en de inzet van regentonnen. Daarnaast gebruiken we waar mogelijk en gewenst de al bestaande inzichten over klimaatadaptatie in onze plannen en projecten. Bijvoorbeeld bij wegreconstructies hebben we aandacht voor het afkoppelen van hemelwater en ook voor meer groen aanbrengen. De huidige plannen worden getoetst op vigerend beleid wat betreft klimaatadaptatie, biodiversiteit, duurzaamheid en circulariteit.

Prioritering Hoog

De klimaatopwarming met zijn negatieve effecten en het verlies aan biodiversiteit zijn zorgelijke ontwikkelingen. Het is een traject met een lange doorlooptijd omdat maatregelen niet op vandaag of morgen zijn doorgevoerd.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Duurzaamheid en Klimaat | 25

2i. Het college... Zorgt actief voor een breed gedragen aanpak voor de energietransitie (betrekken van inwoners, onder­ nemers en energiecoöperatie) door onder andere gerichte maatregelen om energiearmoede te voorkomen.

Portefeuillehouder Erik Groters

Global Goals

Aanpak energietransitie Wat gaan we doen?

In 2022 is het plan van aanpak energiearmoede vastgesteld. Dit is het raamwerk waarbinnen we de aanpak energiearmoede vorm willen geven. Aangezien het om een afgebakend budget gaat, zijn de interventies niet met een open-einde maar met een budgetplafond. Daarnaast kent de besteding een einddatum. Deze is door het Rijk op 31-12-2023 gezet. Het is wel wenselijk in de toekomst om een aanpak energiearmoede structureel te verankeren, maar dat is nu nog niet het geval. Binnen de interventies is het mogelijk om te schuiven met de budgetten op basis van voortschrijdend inzicht. We willen een lerende aanpak hebben en daarin flexibel kunnen sturen. In regionaal verband vinden er gesprekken plaats over hoe ondernemers met energiearmoede en bedrijven die willen verduurzamen, ondersteund kunnen worden. Er wordt gedacht aan een Expertisecentrum voor zowel grote als kleine bedrijven in de Achterhoek. Daarnaast heeft het college al besloten een deel van de provinciaal beschikbaar gestelde gelden in te zetten voor energiescans bij het MKB.

Prioritering Hoog

Binnen het raamwerk van het plan van aanpak, worden de maatregelen nader uitgewerkt. Daarnaast wordt bepaald hoe de aanpak van energiearmoede structureel geborgd kan worden.

Toelichting

Het bedrag voor de aanpak van energiearmoede is opgenomen in de begroting.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

THEMA 3

Sociaal Domein Het sociaal domein is van ons allemaal en veelomvattend. De uitvoeringsagenda geeft een overzicht van de vele beleidsvelden. Voor het college is het versterken van de sociale basis van cruciaal belang voor een toekomstbestendige inclusieve samenleving. Iedereen doet mee naar vermogen en mag rekenen op noodzakelijke hulp en ondersteuning. We proberen geïndiceerde hulp (m.n. Wmo en Jeugdzorg) te vermijden, af te schalen en anders te richten door normalisering, de-medicalisering en vooral samenwerking tussen professionals, mantelzorgers en vrijwilligers èn de inwoner.

3

Het recent afgesloten IZA (Integraal Zorgakkoord) schetst de noodzakelijke komende aanpassingen in de gezondheidzorg. Wij willen daarop inspelen via onder meer Achterhoek Gezond, de focus op positieve gezondheid en bijvoorbeeld het beweeg-, sport- en leefstijlakkoord. Dat betekent een noodzakelijke versterking van het gehele sociale domein. Omdat we veel beleid regionaal vormgeven willen we met en via de werkgroep Sociaal Domein graag op een regelmatige basis van gedachten wisselen. Voor het college staat de inwoner en zijn/haar behoefte aan hulp en ondersteuning centraal. Daarom streven we naar versterking van de sociale basis, ontschotting en combinaties van instrumenten

uit verschillende wetten rond de inwoner. Daarvoor is een laagdrempelige toegang noodzakelijk. We maken ons er sterk voor dat alle jongeren kansrijk, gezond en gelukkig kunnen opgroeien in de gemeente Aalten. Ouders en opvoeders, het onderwijs, verenigingsleven, jeugdgezondheidszorg en alle andere actoren rond kinderen en jongeren hebben daar een grote of soms kleinere rol in; ‘It takes a village to raise a child’. Passend in dat uitgangspunt wordt in 2023 wordt ook de Gelijke Kansen Alliantie uitgerold, voor gelijke kansen in het onderwijs voor ieder kind en het samenbrengen van de leefwerelden van van alle kinderen en jongeren (school, thuis en omgeving) tot een veilige en stimulerende omgeving. De komende jaren zal het accent van het armoedebeleid komen te liggen op bestaanszekerheid. Door schuldhulpverlening, budgetcoaching en minimavoorzieningen dichtbij te houden en te verbinden met andere hulp en ondersteuning willen we snel en flexibel kunnen inspelen op de hulpvraag van onze inwoners. Daarbij is werk en meedoen op de beste plek uitgangspunt. Gezien de grote vraag op de arbeidsmarkt en de mogelijkheden van de doelgroep werkzoekenden zetten we actief in op innovatieve instrumenten (simpel switchen, parttime werk loont, leven lang leren, goed werkgeverschap).

Sociaal Domein | 27

3a. Het college... Geeft uitvoering aan de nota Sociaal Domein en zorgt voor een periodieke, cijfermatige en inhoudelijke terug­ koppeling en betrekt inwoners en maatschappelijke partners actief en op maat bij de uitvoeringsagenda Sociaal Domein.

Portefeuillehouder

Hans te Lindert, Joop Wikkerink

Nota Sociaal Domein Wat gaan we doen?

Met de uitvoeringsagenda zorgen wij ervoor dat inwoners en maatschappelijke partners op de voor hen relevante onderwerpen worden betrokken. In 2022 is er een overleg geweest om te bepalen hoe bewoners betrokken worden bij de uitvoering van dit proces. Dit past bij de ‘zo persoonlijk mogelijke’ aanpak om in een continu proces de juiste vragen te stellen en te toetsen of de uitvoering ook tot de gewenste resultaten leidt. Het college verzorgt daarnaast in 2023 een cijfermatige en inhoudelijke terugkoppeling per thema uit de Nota Sociaal Domein die tijdens een informatieavond aan de raad gepresenteerd wordt en daarna naar behoefte.

Prioritering Hoog

Juist vanuit de gedachte van integraal werken in het sociaal domein is het belangrijk om aan te blijven sluiten bij de vraag en tegelijkertijd te zorgen voor optimaal inzicht. De uitvoeringsnota Sociaal Domein is hiervoor van groot belang.

Global Goals Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 28

3b. Het college... Geeft uitvoering aan een nota Inclusie.

Nota Inclusie Wat gaan we doen?

Op basis van de startnotitie Inclusie is geconstateerd dat het thema door vrijwel alle beleidsdomeinen heen loopt. Er is daarom gekozen om te starten met een brede en intensieve verkenning. Gekeken wordt in hoeverre inclusie een rol speelt of zou moeten spelen. Nadat met de uitvoering is gestart wordt de raad jaarlijks op de hoogte gehouden van de voortgang en recente ontwikkelingen.

Prioritering Midden

In Aalten vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen. Dat betekent dat niemand op welke wijze of om welke reden dan ook buitengesloten wordt. Er zijn steeds nieuwe inzichten dus het is belangrijk om structureel aandacht te hebben voor het onderwerp.

Toelichting

Zit structureel in de begroting.

Portefeuillehouder Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 10.2

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 29

3c. Het college... Zorgt voor een vindbare, zichtbare en laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning in afstemming met maatschappelijke partners.

Portefeuillehouder

Hans te Lindert, Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 3.8

Laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning Wat gaan we doen?

Vindbare, zichtbare en laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning organiseren is een belangrijk onderdeel van de uitvoeringsnota Sociaal Domein. De concretisering van een centrale toegang en informatie- en inlooppunten in verbinding met de sociale basis, wordt in 2023 nader uitgewerkt. Daarbij wordt onder andere gekeken naar een KCC waar burgers met alle vragen binnen lopen en geholpen worden, maar ook naar de wens om meer toegankelijk te zijn in de kernen. De inwoners kunnen vervolgens dicht bij huis terecht voor de eerste inlichtingen over alle problemen. Uiteraard is daar niet alle dienstverlening direct voorhanden, maar men wordt wel verder geholpen. Het derde spoor is structurele samenwerking met professionals in de sociale basis. Dit is al in gang gezet maar dient nog verder te worden uitgebouwd. Op dit driesporenbeleid willen we nu inzetten en het wordt verder uitgewerkt in het dienstverleningsconcept.

Prioritering Hoog

Landelijk maar ook op Aaltense schaal geven inwoners en professionals aan dat het belangrijk is dat de toegang goed georganiseerd is en vooral dienstverlenend is ingericht. De gemeente Aalten wil graag zo dicht mogelijk bij de inwoners staan. Om deze redenen wordt gewerkt aan het optimaliseren van de toegang.

Toelichting

Concrete maatregelen inclusief financiële consequenties volgen uit het onderzoek.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

2023 - PM

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 30

3d. Het college... Zet het huidige preventieve jongeren­beleid voort en verbetert het welzijn van jongeren op het gebied van (mentale) gezondheid en middelengebruik (met name drugsen drankgebruik).

Portefeuillehouder

Preventief jongerenbeleid Wat gaan we doen?

Er zijn de afgelopen jaren slagen gemaakt in het preventieve jongerenbeleid. Denk aan het succes van het Preventie Platform Jeugd, de jongerenparagrafen uit het beweeg-, sport- en leefstijlakkoord en de specifieke inzet op de doelgroep vanuit Achterhoek Gezond. Zeker na de coronacrisis heeft mentale gezondheid extra de aandacht. Binnen de Lokale Educatieve Agenda, vanuit het onderwijs en bijvoorbeeld de GGD worden de laatste inzichten geduid en suggesties gedaan voor opvolging in bestaande structuren of indien nodig nieuwe projecten.

Hans te Lindert

Global Goals subdoel 3.5

Er wordt continu gewerkt aan een dekkende infrastructuur om jongeren en hun omgeving te bereiken en motiveren. De komende jaren kan daardoor snel gereageerd worden op actuele vraagstukken. Bewustwording en ‘de gezonde keuze de makkelijke keuze laten zijn’ komen terug in de akkoorden. Ook voor jongeren wordt de toegang tot zorg nog verder verbeterd. Het Rijk heeft middelen beschikbaar gesteld voor leefstijl en mentale gezondheid. Maar deze zijn niet structureel. Daarom is het wellicht na 2023 nodig om middelen binnen de gemeentebegroting te reserveren.

Prioritering Midden

Er dient in 2023 inzichtelijk te worden gemaakt welke structurele financiering noodzakelijk is om de toegang tot zorg te kunnen verbeteren. Daarnaast is het daadwerkelijk bereiken en motiveren van jongeren een doorlopend proces.

Toelichting

Binnen verschillende taakvelden zijn structurele budgetten opgenomen (drugsbeleid, HALT, Sportakkoord, Leefstijlakkoord). In 2023 wordt bepaald welke structurele financiering nog meer nodig is.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 31

3e. Het college... Stelt een plan op hoe jongeren betrokken worden bij het opstellen en uitvoeren van beleid.

Portefeuillehouder

Hans te Lindert, Erik Groters

Global Goals subdoel 16.7

Jongeren betrekken bij beleid Wat gaan we doen?

Het betrekken van inwoners (waaronder jongeren) bij het opstellen en uitvoeren van beleid wordt gedaan via verschillende invalshoeken. Jongeren wordt gevraagd naar wat zij belangrijk vinden. In navolging van de succesvolle kinderraad wordt gestart met een jongerenraad voor de oudere jeugd. Maar ook als het specifieke thema’s betreft wordt aan jongeren gevraagd wat voor hen belangrijk is. Denk bijvoorbeeld in de context van digitale toegankelijkheid aan voorwaarden die jongeren stellen aan digitaal bereik of aan activiteiten voortkomend uit het beweeg-, sport- en leefstijlakkoord die samen met jongeren worden ontwikkeld. We richten tevens een jongerenraad op om vanuit daar te bepalen hoe jongeren betrokken kunnen worden bij het uitvoeren van beleid.

Prioritering Midden

Om jongeren te bereiken en activeren moet het beleid op hen aansluiten. Dat gebeurt alleen als het in gezamenlijkheid is opgesteld en wordt uitgevoerd. Bij de komende vraagstukken wordt daarom ingezet op de participatie van jongeren bij dergelijke onderwerpen.

Toelichting

Structureel is er wel een budget beschikbaar voor Actieplan Achterhoekse Jongeren.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 32

3f. Het college... Zet in op preventie door het versterken van de sociale basis.

Portefeuillehouder

Hans te Lindert, Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 3.5

Versterken sociale basis Wat gaan we doen?

De gemeente Aalten wil dat alle inwoners ‘Zo persoonlijk mogelijk mee kunnen blijven doen’. Dat klinkt eenvoudig, maar vergt veel van inwoners, de gemeente en haar partners. Het is belangrijk om te achterhalen wat inwoners nodig hebben om hun fysieke en mentale gezondheid te behouden. Als dat eenmaal duidelijk is kan de sociale basis daarop worden afgestemd en ingericht. Dit is iets wat de gemeente niet alleen kan. Vrijwilligers, maatschappelijke organisaties, verenigingen en professionals zijn onmisbare schakels. Op basis van het regionale preventieakkoord en het lokale sport- en beweegakkoord zijn samenwerkingen gestart of geïntensiveerd. Achterhoek Gezond werkt regionaal aan het verleggen van de focus van zorg naar gezondheid. Dat betekent een andere wijze van organiseren, financieren en monitoren van gezondheid en zorg. De Achterhoek loopt hierin voorop en weet deze positie steeds beter te gebruiken om ruimte en middelen voor innovatie te krijgen. De sociale basis wordt de komende jaren versterkt door te zorgen voor meer samenhang tussen activiteiten die nu soms nog op zichzelf lijken te staan. De talentverbinders koppelen vraag en aanbod aan elkaar. Het netwerk van het beweeg-, sport- en leefstijlakkoord wordt het platform

waar ruimte is voor het ontwikkelen van nieuwe initiatieven en het delen van kennis. Preventie Platform Jeugd ondersteunt jongeren en hun omgeving. Organisaties die afhankelijk zijn van vrijwilligers staan vaak onder druk. Zij zijn wel een fundamenteel onderdeel van de sociale basis. Daarom wordt gekeken hoe zij ondersteund kunnen worden om toekomstbestendig te worden. Het versterken van de sociale basis, in combinatie met het goed luisteren naar de vraag van de inwoners, zorgt ervoor dat inwoners op het juiste moment in contact komen met het aanbod. De ontwikkelplekken van Achterhoek Gezond maken inzichtelijk en meetbaar wat de gezondheidswinst is. Ook wordt duidelijk wat de investering in preventie in euro’s oplevert.

Prioritering Hoog

Door in te zetten op preventie is de verwachting dat op termijn het beroep op zorg af kan nemen en daardoor gezondheid en zorg voor iedereen bereikbaar blijven. Voor preventie is de sociale basis heel belangrijk. Daarom wordt ingezet op versterking hiervan.

Sociaal Domein | 33

vervolg 3f. Versterken sociale basis Toelichting

Binnen verschillende taakvelden zijn structurele budgetten opgenomen in de begroting. Concrete aanvullende maatregelen inclusief financiële consequenties volgen bijvoorbeeld uit het onderzoek omtrent de herijking sociale basis.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 34

3g. Het college... Waarborgt (na de aanbesteding) een goede verhouding tussen prijs en kwaliteit van geïndiceerde zorg.

Portefeuillehouder

Goede prijs/kwaliteit-verhouding geïndiceerde zorg Wat gaan we doen?

De prijs/kwaliteit van de aanbesteding is belegd bij het regionaal CLM. Ook de monitoring vindt regionaal plaats. Door de gesprekken met inwoners en professionals krijgt Aalten signalen over discrepanties snel door en worden deze ook gedeeld, besproken en indien nodig opgelost.

Prioritering Hoog

De kwaliteit is in de huidige processen gewaarborgd.

Regionaal wordt gewerkt aan een brede monitoring die aangevuld wordt met een lokaal dashboard met een cijfermatige en beschrijvende onderbouwing van de beoogde transformatie in het Sociaal Domein.

Hans te Lindert, Joop Wikkerink

Global Goals Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 35

3h. Het college... Stelt een nota op ter ondersteuning van mantelzorgers met specifieke aandacht voor jonge mantelzorgers.

Portefeuillehouder

Ondersteuning van mantelzorgers Wat gaan we doen?

Mantelzorg is een ook belangrijk onderwerp in de nota Sociaal Domein en de nog vast te stellen uitvoeringsagenda Sociaal Domein. In deze documenten is veel aandacht voor het vroegtijdig bereiken van (jonge) mantelzorgers en de vindbaarheid van de mantelzorgondersteuning te verbeteren. Ook willen wij de behoefte van (jonge) mantelzorgers inzichtelijk hebben en het aanbod hier op aanpassen/ontwikkelen.

Toelichting

Onderzoek kan vanuit het structurele budget worden betaald. Concrete vervolgmaatregelen vloeien voort uit het onderzoek.

Prioritering Hoog

Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 5.4

In 2023/2024 willen wij meer inzicht hebben in de specifieke behoefte van (jonge) mantelzorgers. Ook willen wij het onderwijs betrekken bij het sneller vinden en bereiken van jonge mantelzorgers. En gaan wij een samenwerking opzetten tussen de mantelzorgconsulent, de jongerenwerkers van Figulus, het Ondersteuningsteam Oost-Achterhoek en het Preventie Platform Jeugd, die gericht is op jonge mantelzorgers en hun ouders.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 36

3i. Het college... Zet zich in om iedereen die geen werk heeft, (zo mogelijk) betaald werk of een zinvolle daginvulling te bieden.

Portefeuillehouder

Naar betaald werk of zinvolle daginvulling Wat gaan we doen?

Wij willen dat alle inwoners een plek kunnen vinden waar zij kunnen werken of een dagbestedings­ activiteit uit kunnen oefenen. Dit is een belangrijke voorwaarde om mee te kunnen doen en een gezond en gelukkig leven te kunnen leiden. Inwoners die niet (direct) inzetbaar zijn op de arbeidsmarkt helpen we met een zinvolle dagbesteding, door samen te kijken hoe iemand een zinvolle dagbesteding kan krijgen. Daarbij pellen we af wat mogelijk en passend is, bijvoorbeeld vrijwilligerswerk, voorliggende inloopvoorziening, maatjesproject, dagbesteding of arbeidsmatige dagbesteding.

Prioritering Hoog

We borgen en zetten de werkwijze van Simpel Switchen voort. Daarbij werken we samen met o.a. Laborijn, UWV, scholen en zorgaanbieders.

Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 8.5

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2023 - PM 2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 37

3j. Het college... Zorgt dat mensen die het nodig hebben, opgezocht en actief geïnfor­ meerd worden over regelingen en geholp­en worden daar een beroep op te doen. Daarbij wordt rekening gehouden dat sommige groepen inwoners het moeilijk vinden om zelf om hulp te vragen.

Fysieke en digitale toegankelijkheid Wat gaan we doen?

Door fysieke en digitale toegankelijkheid te vergroten en beter aan te laten sluiten op de wensen van inwoners verwachten wij aan deze doelstelling te voldoen. Het is een belangrijk onderwerp waaraan de komende periode wordt gewerkt. Zowel adviseurs als consulenten en vrijwilligers zetten zich er samen voor in om inwoners te vinden en te informeren door vanuit de kernen te gaan werken, websites gebruiksvriendelijk in te richten en samen te werken met partners in de sociale basis.

Prioritering Midden

In de uitvoeringsnota Sociaal Domein staat beschreven hoe deze activiteiten vormkrijgen en samenhangen.

Portefeuillehouder

Hans te Lindert, Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 1.4

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

Geen

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 38

3k. Het college... Organiseert schuldhulpverlening dichter bij de inwoners waarbij de kwaliteit gewaarborgd blijft.

Portefeuillehouder

Schuldhulpverlening dichtbij Wat gaan we doen?

Per 1 januari 2023 zijn wij uitgetreden bij de Stads­ bank Oost Nederland (SON) en is de curatieve schuldhulpverlening (SHV) onder­gebracht bij de gemeente Doetinchem. Via een dienst­verlenings­ overeenkomst gaan we o.a. afspraken maken over dienstverlening bij ons op locatie. Hiermee is de SHV dan dichter bij de inwoners georganiseerd. Aan de voorkant (van eerste aanmelding t/m het opstarten van een schuldhulpverleningstraject) verandert er niets. Dit wordt (integraal) door de gemeente zelf uitgevoerd, dus eveneens dicht bij de inwoner.

Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 1.3

De huidige maatschappelijke ontwikkelingen rond­ om armoede en schulden (bestaanszekerheid) noodzaken ons om, naast het te verwachte gene­ rieke beleid vanuit het Rijk, in 2023 ons armoede- en schuldenbeleid te herijken.

Prioritering

en re-integratie), inburgering, onderwijs, gezond­ heids­zorg en wonen, maar ook op het snijvlak van zorg en veiligheid. Kortom: zo persoonlijk en integraal mogelijk werken via de omgekeerde toets en aansluitend op de visie en leidende principes beschreven in onze nota Sociaal Domein 2021. Voor de SHV is het zeker van belang om de (financiële en sociale) basis op orde te hebben en dat onze inwoners bestaanszekerheid ervaren zoals beschreven in van de nota Sociaal Domein 2021.

Toelichting

Structurele kosten worden bepaald na actualisatie armoedebeleid (3l).

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Hoog

Schulden staan nooit op zichzelf en bijna altijd zijn er problemen op meerdere levensgebieden. Door zicht te krijgen op alle levensdomeinen, kunnen we snel interveniëren, verbinden en schakelen met aanpalende beleidsterreinen zoals de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet (inkomensondersteuning

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 39

3l. Het college... Actualiseert het armoedebeleid en houdt daarbij rekening met potentieel kwetsbare groepen en neemt hierin een structurele aanpak van energiearmoede op.

Portefeuillehouder

Actualisatie armoedebeleid Wat gaan we doen?

We zien dat de prijzen van veel producten en diensten in de afgelopen periode flink zijn gestegen. Denk hierbij aan de dagelijkse boodschappen, (openbaar) vervoer en vooral de energiekosten. Voor huishoudens met een laag inkomen stijgen deze kosten als aandeel van het besteedbaar inkomen veel harder dan voor huishoudens met een hoger inkomen. Het aantal huishoudens dat in energiearmoede leeft neemt daardoor toe. Met het oog op deze recente ontwikkelingen en de daarbij behorende bestaanszekerheid van onze inwoners wordt in 2023 het huidige armoedebeleid herzien.

Prioritering Hoog

Mede gezien de actuele ontwikkelingen (energie­ lasten, corona enzovoort) heeft dit onderwerp hoge prioriteit. In feite is er onder invloed van unieke en generieke ontwikkelingen constant sprake van actualisatie. Rijksregelingen worden optimaal benut en regionaal/lokaal wordt gedaan wat mogelijk is om bestaanszekerheid te garanderen.

Toelichting

Bijstelling structurele budgetten volgt na actualisatie.

Joop Wikkerink

Global Goals subdoel 1.3

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 40

3m. Het college... Stelt een plan op hoe de onder­ steuning van mensen in een psychisch kwetsbare situatie lokaal vormgegeven kan worden.

Portefeuillehouder Joop Wikkerink

Global Goals

Ondersteunen psychisch kwetsbaren Wat gaan we doen?

In 2022 is onderzocht in hoeverre bestaande initia­ tieven passend zijn voor mensen met psychische kwetsbaarheid en op welke wijze we daarin als gemeente kunnen ondersteunen om dit eventueel wel passend te maken. Begin 2023 worden de resul­taten opgeleverd. Daarnaast verrichten we een onderzoek, op basis van de herijking sociale basis, naar de realisatie van een inloopvoorziening waar mensen met psychische kwetsbaarheid terecht kunnen. Daarin kijken we naar het zoveel mogelijk aansluiten bij het netwerk dat er al is. De realisatie van de inloopvoorziening wordt in samenspraak met ervaringsdeskundigen opgepakt. Samen met alle partners organiseren we een zachte landing in de woonomgeving van mensen met psychische kwetsbaarheid.

Prioritering Midden

Voor mensen die psychisch kwetsbaar zijn is het soms moeilijk om volwaardig mee te doen. Wij proberen belemmeringen zo goed mogelijk weg te nemen.

Toelichting

Aan Figulus is een subsidie ter hoogte van € 64.480 voor een dergelijke inloopvoorziening verstrekt tot eind 2023.

Financiën incidenteel

Financiën structureel

Geen

2024 - PM 2025 - PM 2026 - PM

Planning 2023

2024

2025

2026

Sociaal Domein | 41

3n. Het college... Stimuleert een gezonde leefstijl en houdt hiermee rekening bij de inrichting van de openbare ruimte en een gezonde leefomgeving.

Portefeuillehouder

Stimuleren gezonde leefstijl Wat gaan we doen?

De gemeente Aalten stimuleert een gezonde leefstijl. Het lokale beweeg- en sportakkoord, Achterhoek Gezond en het regionale preventieakkoord zorgen voor bewustwording en bevorderen samenwerking. Het lokale beweeg- en sportakkoord krijgt een leefstijlparagraaf. Samen met inwoners, partners en financiers wordt gericht en structureel gewerkt aan het bereiken van inwoners die gezondheidswinst kunnen behalen. Dat gebeurt door publieks­ campagnes en een gerichte benadering van doel­ groepen. Bestaande interventies worden geoptima­ liseerd en nieuwe initiatieven gefaciliteerd.

Hans te Lindert, Joop Wikkerink

Global Goals

In de uitvoeringsnota van het sociaal domein staat de geschetste lijn meer gedetailleerd uitgewerkt. Het is de kunst om zoveel mogelijk gebruik te maken van de dynamiek die er is op dit onderwerp. Als zich een kans voordoet voor gezondheidswinst moet deze snel verzilverd worden, anders is het momentum voorbij. Daarom wordt een continue dialoog gevoerd met alle spelers in het veld en met inwoners. De rol van de gemeente is het verbinden en ondersteunen van initiatieven uit de samenleving. De woon-, werk- en leefomgeving heeft grote invloed op de gezondheid. Luchtkwaliteit, vocht en geluidhinder beïnvloeden bijvoorbeeld de gezondheid van inwoners. Het wegen van

gezondheidsaspecten bij vraagstukken met betrekking tot milieu en leefomgeving is daarom essentieel. Het lukt steeds beter om de openbare ruimte zo in te richten dat deze uitnodigt om te bewegen, sporten, recreëren en ontmoeten. Fysieke belemmeringen worden weggenomen. In wijken worden beschutte plaatsen gerealiseerd waar beweging en ontmoeting onder alle weersomstandigheden mogelijk is. Een gezonde leefstijl stimuleren lukt alleen als bij afwegingen voor ruimtelijke en sociale ontwikkelen meegewogen wordt wat het effect op de gezondheid van de inwoners is. Dat betekent dat gezondheid terug moet komen in alle beleidsdomeinen.