Bijlage 1 - Rapport tekomstvisie zwemmen Aalten inclusief bijlagen

Rapport

Toekomstvisie op zwemmen in de gemeente Aalten Gemeente Aalten

juli 2025, definitief

Inhoudsopgave

5.6

Bevindingen trends, ontwikkelingen en ambitie

25

DEEL II

TOEKOMSTVISIE EN SCENARIO’S

27

6.

Toekomstvisie op zwemmen

28

6.1

Ambitie zwemmen

28

6.2

Visie op zwemmen

28

6.3

Toekomstige zwembehoefte

29

7.

Scenario’s overdekt zwembad

30

1.

Inleiding

3

1.1

Situatieschets

3

1.2

Vraagstelling

3

1.3

Onderzoeksaanpak

4

1.4

Leeswijzer

4

DEEL I

ANALYSE

5

7.1

Uitgangspunten scenario’s

30

2.

Analyse gebruik

6

7.2

Scenario 1: Renoveren en verduurzamen

30

2.1

Aanbod zwembaden

6

7.3

Scenario 2: Nieuwbouw

31

2.2

Concurrentiepositie

7

7.4

Beschouwing: sluiten zwembad

34

2.3

Analyse overdekt zwembad ‘t Walfort

9

2.4

Analyse buitenbad Het Blauwe Meer

11

8.

Scenario’s buitenzwembad

36

2.5

Participatie

11

8.1

Scenario 3: Renovatie Het Blauwe Meer

36

2.6

Financiële exploitatie Optisport

13

8.2

Scenario 3: Revitaliseren buitenbad ‘t Walfort

36

2.7

Bevindingen analyse gebruik

14

9.

Financiële uitwerking overdekt zwembad

38

3.

Analyse gebouw

16

9.1

Globale investeringskosten

38

3.1

Zwembad ‘t Walfort in Aalten

16

9.2

Kapitaallast

39

3.2

Buitenbad Het Blauwe Meer

17

9.3

Exploitatieraming

39

3.3

Bevindingen analyse gebouw

18

10.

Financiële uitwerking buitenbad

41

10.1

Globale investeringskosten

41

10.2

Kapitaallasten

41

10.3

Exploitatieraming

41

4.

Analyse overeenkomsten

19

4.1

Exploitatieovereenkomst ‘t Walfort en Het Blauwe Meer

19

4.2

Erfpachtovereenkomst ‘t Walfort in Aalten

19

4.3

Erfpachtovereenkomst Het Blauwe Meer in Dinxperlo

20

11.

Samenvatting en afwegingskader

43

4.4

Bevindingen analyse overeenkomsten

20

11.1

Bevindingen uit analyse

43

11.2

Scenario’s overdekt zwembad

44

11.3

Scenario’s buitenbad

46

5.

Trends, ontwikkelingen en ambities

21

5.1

Demografische ontwikkeling

21

5.2

Landelijke trends en ontwikkelingen

21

5.3

Lokaal beleid gemeente Aalten

23

5.4

Regionale ontwikkelingen

23

5.5

Participatie

24 1

DEEL III BIJLAGEN

47

Bijlage 1 Geraadpleegde bronnen

48

Bijlage 2 Concurrerende zwembaden

49

Bijlage 3 Gebruiksrooster zwembad ‘t Walfort

50

Bijlage 4 Factsheet U Spreekt

51

Bijlage 5 Technische gebouwscan ’t Walfort

53

Bijlage 6 Technische gebouwscan Het Blauwe Meer

54

Bijlage 7 Demografische ontwikkeling

55

Bijlage 8 Trends en ontwikkelingen

56

2

1.

Inleiding

1.1

Situatieschets

De gemeente Aalten heeft van oudsher twee zwembaden in beheer gehad. Vanaf 2013 zijn deze op basis van de inzichten die er toen waren geprivatiseerd. De zwembaden en het omliggende terreinen zijn in erfpacht uitgegeven aan de exploitant. De privatisering had het voordeel dat de exploitatie door professionals werd uitgevoerd tegen een vast jaarlijks bedrag. Hierbij wordt tot en met 2032 een maatschappelijk pakket ingekocht wat ervoor moet zorgen dat inwoners en verenigingen gebruik kunnen maken van de zwembaden. Op dit moment, ruim 10 jaar na privatisering, liggen meerdere vraagstukken voor, zoals de invulling van het maatschappelijk pakket, maar ook de zwemaccommodaties zelf. De gemeente heeft daarom behoefte aan een integrale visie op de toekomst van de zwembaden. Deze visie moet worden geformuleerd samen met de partijen die bij het zwembad betrokken zijn. Ondertussen loopt de huidige exploitatie verder op basis van de afgesloten overeenkomsten. De visie moet bepalen wat de (financiële) mogelijkheden zijn na 2032 en door het tijdig formuleren van deze visie kan hierop geanticipeerd worden.

1.2

Vraagstelling

Om invulling te geven aan de toekomstvisie wordt achtereenvolgens inzicht gegeven in de volgende onderdelen: Wat willen de betrokkenen bij het zwembad? Wat is de zwemwaterbehoefte in de gemeente Aalten en welke configuratie is passend bij deze behoefte? Het uitwerken van een beperkt aantal scenario’s voor de zwembaden. Welke kosten (investering en exploitatie) en overige relevante zaken (afwegingskader) hangen samen met de scenario’s? Uitgangspunten toekomstvisie Voor het bepalen van de integrale toekomstvisie voor de zwembaden zijn de volgende uitgangspunten geformuleerd: De fysieke mogelijkheden om te zwemmen moeten zoveel mogelijk aansluiten bij de wensen en behoefte van de inwoners in relatie tot de fysieke leefomgeving. Zowel op recreatief gebied, verenigingsgebied als zwemlessen. De accommodaties en de exploitatie moeten aansluiten op de behoefte en de gemeentelijke doelen, levensvatbaar zijn en beantwoorden aan de eisen van deze tijd. De gemeente heeft niet de ambitie om de zwembaden zelf te exploiteren. De gemeentelijke bijdrage moet in verhouding staan tot de baten op het gebied van de gezonde leefomgeving. De invulling moet aansluiten bij de Aaltense invulling van de Global Goals. Het huidige maatschappelijke pakket en de huidige jaarlijkse exploitatiebijdrage is het

De startnotitie zwembaden1 vormt het vertrekpunt van de op te stellen visie. Hierin is de

vertrekpunt.

volgende vraagstelling geformuleerd:

Voor de periode na 2032 zijn geen eventuele extra middelen opgenomen in de gemeentebegroting.

Het opstellen van een toekomstvisie zwembaden in de gemeente Aalten met als resultaat dat er in de gemeente zwemvoorzieningen zijn die na 2032 qua accommodatie en aanbod, ook in ruimtelijke zin, aansluiten bij een toekomstbestendig sportlandschap, levensvatbaar zijn en beantwoorden aan de eisen van deze tijd.

Beoogd resultaat Het onderzoek geeft de gemeente Aalten inzicht in de investeringen en (verwachte) exploitatieresultaten van geformuleerde scenario’s, zodat onderbouwde beslissingen kunnen worden genomen ten aanzien van de toekomst van zwembaden ‘t Walfort in Aalten en Het Blauwe Meer in Dinxperlo.

1

Startnotitie zwembaden: toekomstvisie, gemeente Aalten, november 2023

3

1.3

Onderzoeksaanpak

Bij de uitvoering van dit onderzoek zijn de volgende onderzoeksmethoden toegepast: Analyse bestaande situatie en gebruik van de zwembaden ‘t Walfort in Aalten en Het

1.4

Leeswijzer

Deze rapportage is als volgt opgebouwd: Deel I: Analyse huidig gebruik, exploitatie en gebouw:

Blauwe Meer in Dinxperlo, inclusief een technische inspectie van de onderhoudsstaat

Hoofdstuk 2 geeft een beeld van het huidige gebruik van de zwembaden ‘t Walfort

en een energiescan;

in Aalten en Het Blauwe Meer in Dinxperlo, concurrerende zwembaden in de

Bepalen van de zwemwaterbehoefte in de gemeente Aalten;

omgeving alsmede de vaste gebruikers van het zwembad;

Uitwerken van de toekomstscenario’s voor zwemmen in de gemeente Aalten;

In hoofdstuk 3 wordt specifiek ingegaan op de technische staat van de beide

Berekenen van de investeringskosten en exploitatielasten van de scenario’s.

zwembaden. Hoofdstuk 4 geeft een beeld van de bestaande afspraken en overeenkomsten

Voor het uitvoeren van de analyses en als onderdeel daarvan het in beeld brengen van de

tussen gemeente en exploitant.

trends en ontwikkelingen en ambities van gebruikers is input van diverse stakeholders een

In hoofdstuk 5 wordt inzicht geboden in de belangrijkste trends en ontwikkelingen

belangrijke factor geweest. Deze input is op de volgende wijze tot stand gekomen:

die invloed hebben op de toekomstige behoefte aan zwemwater, alsmede de

Documentenstudie van relevante beleidsdocumenten en rapportages uit de gemeente Aalten ten aanzien van sport in het algemeen en zwemmen in het bijzonder; interviews met de volgende stakeholders:

ambities van de belangrijkste gebruikers van de zwembaden en andere stakeholders. Deel II: Toekomstvisie zwemmen:

Bestuurlijke en ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeente Aalten;

Hoofdstuk 6 geeft een toekomstvisie op zwemmen in de gemeente Aalten en de

Zwembadmanager en technische medewerkers van Optisport;

hierbij passende zwemwaterbehoefte.

Vertegenwoordigers van de georganiseerde bezoekers (o.a. verenigingen) en

Hoofdstuk 7 en 8 gaan in op de uitwerking van de toekomstscenario’s voor de

specifieke doelgroepen van het zwembad.

overdekte en openlucht zwembaden in gemeente Aalten;

Vertegenwoordigers van belangenorganisatie(s) en andere lokaal betrokkenen.

In hoofdstuk 9 en 10 worden de financiële consequenties in investeringen en

Een beknopte vragenlijst voor de losse bezoekers van het zwembad en inwoners van

exploitatie van de scenario’s gepresenteerd;

de gemeente Aalten. Dit inwonersonderzoek is voorafgaand aan dit onderzoek door de

De rapportage wordt afgesloten met samenvattende conclusies en een

gemeente gehouden.

afwegingskader voor de scenariokeuze (hoofdstuk 11). Deel III: Bijlagen ter ondersteuning aan het rapport.

In Bijlage 1 is een overzicht opgenomen van de ten behoeve van dit onderzoek geraadpleegde bronnen, de geïnterviewde personen en de samenstelling van de projectgroep. Afstemming over de voortgang en inhoud van het onderzoek heeft plaatsgevonden door middel van terugkoppeling aan de werkgroep ‘Toekomstvisie zwembaden’ met vertegenwoordigers van de gemeente Aalten en Synarchis. Het onderzoek is uitgevoerd in de periode januari tot en met juni 2025.

4

DEEL I

ANALYSE

5

2.

Analyse gebruik

2.1

Aanbod zwembaden

Gemeente Aalten kent twee publiekstoegankelijke zwembaden: Zwembad ’t Walfort in Aalten (uit 1995) en Het Blauwe Meer in Dixperlo (uit 1979). Beide zwembaden zijn zowel per fiets als te voet goed bereikbaar vanuit het dorp en de omliggende regio. Ook met de auto zijn beide zwembaden eenvoudig te bereiken en er is voldoende (gratis) parkeergelegenheid in de buurt. De zwembaden maken deel uit van het sport- en recreatieaanbod in Aalten en bieden diverse mogelijkheden voor zwemliefhebbers. De zwembaden worden geëxploiteerd door Optisport.

Het overdekte zwembad heeft circa 530 m² wateroppervlak en beschikt over: Wedstrijdbad (5-baans 25x12,5 meter) met beweegbare bodem over de helft van het bassin. Het bassin heeft een watertemperatuur van 29 graden en is 2 meter diep; Recreatiebad (circa 220 m²) met een instructiedeel en aflopende waterdiepte van 0,80 naar 1,30 meter, met een watertemperatuur van 30-31 graden; Glijbaan uitkomend in het recreatiebad; Peuterbad (3 meter doorsnede), waterdiepte 0,30 meter; Sauna; Kleinschalige natte en droge horecavoorziening. Het wedstrijdbassin heeft een vrij hoge watertemperatuur (normaal tussen 27-28 graden), waardoor het wedstrijdbad behoorlijk warm is voor intensieve sportieve activiteiten. De glijbaan komt uit in een apart deel van het recreatiebad. Beide bassins worden tevens gebruikt door mensen met een beperking en ten behoeve van doelgroep activiteiten (onder andere aquasporten en groepslessen). Het wedstrijdbad wordt soms als koud ervaren door specifieke doelgroepen. In verband met de beperkte diepte van het recreatiebassin is deze slechts in beperkte mate geschikt voor groepslessen.

Figuur 1. Ligging en ’t Walfort en Het Blauwe Meer

2.1.1

Overdekt zwembad ‘t Walfort

Zwembad ’t Walfort gelegen aan Dennenoord 2 in Aalten bestaat uit een overdekt zwembad en een openlucht natuurbad. Het overdekt zwembad bestaande uit twee bassins, een glijbaan en sauna is openbaar toegankelijk en kende in 2024 ongeveer 48.200 bezoekers. Optisport ontvangt jaarlijks een gemeentelijke exploitatiebijdrage voor het maatschappelijk pakket in het zwembad.

Figuur 2. Impressie wedstrijdbad (links) en recreatiebad (rechts) ‘t Walfort

In ‘t Walfort vinden de voor een zwembad gebruikelijke activiteiten plaats: Recreatief zwemmen: dit omvat banenzwemmen, vrij zwemmen en discozwemmen; Doelgroep activiteiten: dit betreffen activiteiten die door een instructeur worden begeleid, zoals aquasporten en ouder- en kind zwemmen; Leszwemmen: dit betreft vooral het ABC-zwemmen voor zowel jeugd als volwassenen; 6

Verenigingen/verhuur: het gebruik door verenigingen en andere partijen;

en kende in 2024 ongeveer 1.950 bezoekers per jaar. Het zwembad ontvangt een gemeentelijke exploitatiebijdrage.

Het zwembad wordt niet gebruikt voor schoolzwemmen. Naast de activiteiten van de exploitant (doelgroepactiviteiten en leszwemmen), gebruiken

Het Blauwe Meer heeft een wateroppervlak van 300 m 2 (exclusief natuurzwemwater) en

ook de volgende partijen het zwembad wekelijks:

bestaat uit de volgende voorzieningen gericht op recreatief zwemmen:

Duikteam Silent World: training, oefening en opleiding en duikcursussen;

een verwarmd recreatiebad (10x20 meter) met aflopende diepte van 0,8-1,4 meter;

Zwemvereniging

een verwarmd peuterbad (10x10 meter) met waterfontein.

Natare:

wedstrijdzwemmen,

masters

en

seniorenzwemmen,

recreatief, waterpolo en zwemvaardigheid voor kinderen na c-diploma; Zwemvereniging ZPC Livo uit Lichtenvoorde: waterpolowedstrijden;

Technisch zijn de voorzieningen aanwezig om het zwemwater te verwarmen, gezien het

Vereniging Aangepast Sporten de Achterhoek (VASA): begeleid zwemmen voor

beperkt energieverbruik in de afgelopen jaren is de inschatting van Synarchis dat de

personen met een licht lichamelijke beperking.

bassins niet verwarmd worden. De afgelopen jaren gold vaak een negatief zwemadvies voor het Blauwe Meer vanwege blauwalg. In 2024 werd PFAS aangetroffen, waardoor de

2.1.2

Buitenbad / natuurbad ‘t Walfort

Naast het overdekte zwembad beschikt ‘t Walfort over een groot natuurzwembad,

zwemvijver volledig werd gesloten voor zwemmers. De zwemvijver wordt wel door de visvereniging gebruikt om te vissen.

bestaande uit verschillende in omvang en diepte variërende bassins. De natuurbaden zijn onverwarmd en hebben tezamen een grootte van 7.000 m2. Sinds de overname van de exploitatie door een commerciële exploitant (2014) is het natuurbad niet langer in gebruik. De voorzieningen zijn echter nog altijd aanwezig.

Figuur 4. Recreatiebad (links) en natuurzwemwater (rechts)

2.2

Concurrentiepositie

De mate waarin in de omgeving andere zwemvoorzieningen aanwezig zijn, heeft invloed Figuur 3: Buitenbad natuurbad ‘t Walfort

op de behoefte die in de gemeente Aalten geaccommodeerd moet worden. Figuur 5 bevat een overzicht van de binnen- en buitenbaden in de omgeving van Aalten die binnen een

2.1.3

Buitenbad Het Blauwe Meer

straal van 32 kilometer en 30 autominuten van ‘t Walfort gelegen zijn.

Buitenbad Het Blauwe Meer is gelegen aan De Kolk 3 in Dinxperlo en beschikt over een twee bassins, een ligweide en een groot meer. Het Blauwe Meer is openbaar toegankelijk

De twee zwembaden t’ Walfort en Het Blauwe Meer zijn in de figuur gemarkeerd als 1 respectievelijk A. De cirkels geven een afstand van 20 km rond de zwembaden aan. 7

Bijlage 2 bevat een uitgebreidere vergelijking waarbij ook de tarieven van de omliggende

Het primaire verzorgingsgebied van ‘t Walfort bestaat uit de gemeente Aalten. Echter

baden zijn meegenomen.

moet ook rekening worden gehouden dat inwoners van de gemeente Aalten ook gebruik zullen maken van zwembaden in omliggende gemeenten en inwoners van omliggende gemeenten van het zwembad in Aalten. Een aantal zwembaden bevindt zich binnen een straal van 15 autominuten van zwembad ‘t Walfort. Dit maakt dat deze baden voor inwoners van Aalten aantrekkelijk kunnen zijn voor zwemlessen, doelgroep activiteiten en recreatief zwemmen. Als sprake is van wachtlijsten of verminderde kwaliteit van een accommodatie dichtbij huis, dan zullen inwoners eerder bereid zijn een grotere afstand af te leggen. Met name zwembaden Jaspers in Winterswijk en Meekenesch in Lichtenvoorde zijn voor het aanbod van leszwemmen een concurrent voor ‘t Walfort. Het tarief voor een los bezoek voor zwembad ‘t Walfort (€ 6,55) ligt net onder het gemiddelde van vergelijkbare zwembaden in de omgeving (€ 6,69). Het tarief voor een aquales (€ 10,10) ligt daarentegen boven het gemiddelde (€ 9,11). ‘t Walfort heeft, vergeleken met baden in omgeving, geen bijzonder aanbod in recreatieve voorzieningen. In de omgeving beschikken Subtropisch Zwembad Marveld (Groenlo) en Sauna- & Wasserwelten Bahia (Bocholt, Duitsland) over een groot recreatiebad met diverse glijbanen. Deze zwembaden bevinden zich op minder dan 16 autominuten afstand.

Figuur 5. Zwembaden in de omgeving van ‘t Walfort

Buiten de gemeente zijn verschillende overdekte zwembaden en buitenbaden te vinden. De meeste zwembaden hebben een brede functie en faciliteiten voor recreatief zwemmen, doelgroepen, leszwemmen en verenigingen. Enkele baden hebben ook schoolzwemmen. In het aanbod van recreatieve voorzieningen is wel een duidelijk verschil. In sommige zwembaden wordt alleen banenzwemmen of vrij zwemmen aangeboden en kent het zwembad geen recreatieve voorzieningen. Zoals bijvoorbeeld zwembad Pallandt in Varseveld en Meekenesh in Lichtenvoorde. Zwembaden als Rozengaarde in Doetinchem en Bahia in Bocholt (DL) beschikken wel over recreatieve voorzieningen. De buitenbaden kennen voornamelijk recreatief aanbod en banenzwemmen. De belangrijkste constateringen met betrekking tot het aanbod in omliggende gemeenten:

Het primaire verzorgingsgebied van buitenbad Het Blauwe Meer beperkt zich tot de kern Dinxperlo. De aantrekkelijkheid voor inwoners van de overige kernen en omliggende gemeenten is beperkt. Er bevindt zich één buitenbad binnen 15 autominuten afstand van Het Blauwe Meer. Dit is Laco Oude IJsselstreek in Terborg. Door de korte afstand maakt dat dit buitenbad voor de inwoners van Dinxperlo aantrekkelijk kan zijn voor recreatief zwemmen; Daarnaast heeft Laco Oude IJsselstreek meer aanbod, zo hebben zij een recreatiebad, wedstrijdbad, peuterbad en een glijbaan tot hun beschikking. Het Blauwe Meer heeft enkel een recreatiebad en peuterbad. Alhoewel Laco Oude IJsselstreek meer te bieden heeft en op een korte afstand van Het Blauwe Meer zit, betaald men hier voor een los bezoek (volwassenen) ruim het dubbele in vergelijking met Het Blauwe Meer. Zo betaal je € 3,00 in Dinxperlo en € 7,95 in Terborg.

8

2.3

Analyse overdekt zwembad ‘t Walfort

het uitgesteld starten met leszwemmen, maar ook statushouders die naar Aalten zijn

2.3.1

Bezoekersaantallen

gekomen en zwemles nodig hebben.

Op basis van de bezoekersaantallen kunnen uitspraken worden gedaan over het gebruik van de zwembaden. Bezoekersaantallen Voor de analyse van het gebruik van de zwembaden is gebruik gemaakt van bezoekersaantallen uit 2018 en 2020 t/m 2024. In figuur 6 zijn de bezoekersaantallen voor alle jaren weergegeven en voor ‘t Walfort de uitsplitsing van de bezoekers naar activiteiten. De bezoekers van Het Blauwe Meer bestaan uit alleen recreatieve bezoekers .

Verenigingen/verhuur: het aantal bezoekers door verenigingen en verhuur worden niet geregistreerd door de exploitant. Op basis van een inschatting van Optisport is rekening gehouden met 4.500 bezoeken per jaar. Zwembad ‘t Walfort wordt door diverse verenigingen en andere (maatschappelijke) organisaties gebruikt. Tabel 1 geeft inzicht in het gebruik in 2025 (voor zover bekend). Tabel 1. Overzicht verenigingen en andere huurders overdekt zwembad ‘t Walfort

Vereniging/ huurder ZV Natare

Uren huur per week

Aantal actieve leden/ deelnemers

10-12 uur

150

ZPC Livo

1 uur

237

Silent World

1,5 uur

63

1 uur

150-200

VASA

Beide zwemverenigingen bieden zowel wedstrijdzwemmen als waterpolo aan. ZV Natare maakt voor al haar trainingen en wedstrijden gebruik van ’t Walfort, ZPC LIVO alleen voor waterpolowedstrijden. ZV Natare heeft in 2025 vier waterpoloteams (een dames, een jeugd en twee heren), ZPC Livo heeft 7 teams (twee dames, drie heren en twee jeugdteam). Figuur 6: Ontwikkeling bezoekersaantallen ‘t Walfort en Het Blauwe Meer en bezoek naar activiteit

De bezoekersaantallen van ‘t Walfort zijn na een behoorlijke afname in bezoek tussen 2018 en 2020 gestabiliseerd. Na een aantal onzekere Coronajaren (2020-2021) zijn de bezoekersaantallen in 2024 weer iets gestegen. Daarover kunnen de volgende opmerkingen worden gemaakt: Recreatief zwemmen: het recreatieve bezoek is redelijk stabiel. Het landelijke beeld is dat het vrij zwemmen daalt en dat er meer individueel en ongeorganiseerd gesport wordt, dit kan reden zijn voor bijvoorbeeld een toename van banenzwemmen.

2.3.2

Animocijfer

Het animocijfer van een zwembad geeft weer, hoe vaak een inwoner van het verzorgingsgebied van dat zwembad gemiddeld jaarlijks het zwembad bezoekt. Het laat daarmee zien in hoeverre het zwembad in staat is om het potentiële bezoek in daadwerkelijk bezoek om te zetten. Op basis van de omvang van het primaire verzorgingsgebied (gemeente Aalten) is in de volgende tabel het animocijfer van ‘t Walfort weergegeven en met de landelijke benchmarkgegevens van Synarchis vergeleken.

Doelgroepen: het bezoek is ook relatief stabiel. Er is een ruim aanbod aan doelgroep activiteiten door de exploitant. Leszwemmen: opvallend is de sterke stijging van het leszwemmen van 2022-2023. De reden hiervoor kan gelegen zijn in de Coronasluitingen van 2020 en 2021 en daardoor 9

Tabel 2. Animocijfer overdekt zwembad ‘t Walfort

Activiteit

2022

2023

2024

Landelijk

Recreatief zwemmen

0,8

0,5

0,8

1,5-1,8

Aquasport

0,0

0,7

0,2

0,3-0,5

Zwemles

0,5

0,2

0,6

0,5-0,7

Verenigingen

0,2

0,2

0,2

0,5-0,8

Totaal

1,5

1,5

1,8

2,8-3,9

voor elke activiteit geschikt en niet elke activiteit kan op elk gewenst moment plaatsvinden, daarom wordt gekeken naar de verschillende bassins, de diverse activiteiten en de momenten in de week waarop die activiteiten kunnen plaatsvinden. Ruimte binnen rooster Bijlage 3 bevat het reguliere weekrooster van ‘t Walfort. Daarin is per bassin aangegeven wanneer het wordt gebruikt voor recreatief vrij zwemmen (roze), recreatief banen

Uit de tabel blijkt, dat het animocijfer van recreatief zwemmen duidelijk lager is dan het landelijk gemiddelde. Dit heeft onder andere met de aanwezige concurrentie (zie § 2.2) te maken. Ook het animocijfer van aquasport en verenigingen ligt lager dan het landelijk gemiddelde. Alleen het animocijfer voor leszwemmen ligt binnen de bandbreedte van het gemiddelde. Uit benchmark van Synarchis blijkt dat het animocijfer in kleine gemeenten over het algemeen hoger is dan gemeenten met meer dan 100.000 inwoners. In kleinere gemeenten wordt gemiddeld per inwoner vaker gezwommen dan in grotere steden. 2.3.3

Bezetting

Het gemiddelde aantal bezoeken per vierkante meter zwemwater per jaar geeft aan hoe goed een zwembad wordt bezet. Daarmee vormt het een belangrijke indicator van de verhouding tussen vraag en aanbod. Het landelijke benchmarkcijfer voor een voldoende verhouding tussen bezoek en zwemwater van een binnenzwembad ligt tussen de 225-250 bezoeken per m². Met een

zwemmen (oranje), doelgroep activiteiten (groen), les zwemmen (geel) en verhuur aan verenigingen en andere partijen (blauw). Uit het rooster blijkt dat het recreatiebad zowel doordeweeks als in het weekend beperkt ingezet wordt voor georganiseerde activiteiten.. Op zondag is het recreatiebad van 9:00-14:00 uur ingepland en de rest van de dag niet. Het wedstrijdbad biedt doordeweeks voornamelijk in de vroege ochtend (tussen 7:00 en 8:30), in de middag (tussen 12:00 en 15:00) en op de late avond (na 22:00) geen activiteiten aan. Op zaterdag is het wedstrijdbad in de ochtend en middag in gebruik en zondag is het wedstrijdbad, net als het recreatiebad, tussen 9:00 en 13:00 ingepland. Ruimte binnen activiteiten Een behoorlijk gevuld rooster betekent niet per definitie, dat er geen ruimte is om extra bezoek te ontvangen. Het is immers denkbaar dat een zwembad tijdens de bestaande uren niet altijd ‘vol’ is. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat niet alle zwemlesgroepjes compleet gevuld zijn, of dat er bij de doelgroep activiteiten nog ruimte is voor extra deelnemers. Daarom is in tabel 3 het gemiddelde aantal bezoeken per uur weergegeven.

bezetting van 90 per m² (48.183 bezoekers / 533 m² zwemwater2) in 2024, zit het bezoek

Tabel 3. Gemiddeld aantal bezoeken per uur per activiteit in 2024

van ‘t Walfort ruim onder de landelijke richtlijn. Dit kan een indicatie zijn van een te ruim

Activiteit

aanbod aan zwemwater binnen het verzorgingsgebied van het zwembad. 2.3.4

Activiteitenrooster

Bezoeken per uur

Benchmark

Recreatief-/ banen zwemmen

15

30

Doelgroepen

15

20

Leszwemmers per groep

10

11

De bezetting van het zwembad laat zien dat de beschikbare capaciteit niet volledig wordt benut. Dat betekent echter niet dat er per definitie geen knelpunten zijn. De bezetting geeft een beeld van het totale gebruik van het zwembad voor alle activiteiten. Niet elk bassin is 2

Het is gebruikelijk om het zwemwater van peuterbaden en dergelijke bij het berekenen van de bezetting buiten beschouwing te laten. Dit water kan niet met dat van grotere/diepere bassins worden vergeleken en zou anders een onevenredig grote invloed op het gemiddelde aantal bezoeken per m² zwemwater hebben. Voor de in dit onderzoek gebruikte benchmarkcijfers geldt hetzelfde uitgangspunt.

10

Toelichting op de tabel:

recent geconstateerde PFAS een rol, hierdoor is het zwembad nauwelijks aantrekkelijk voor

In zwembaden met een recreatiebad, zoals zwembad ‘t Walfort, is een gemiddelde van

de wat oudere jeugd.

circa 30 recreatieve zwemmers (inclusief banenzwemmen) per uur gebruikelijk. Het aanbod

recreatief

vrij

zwemmen

is

beperkt

(alleen

zaterdagmiddag).

Het

Daarnaast is het buitenbad niet interessant voor verenigingen en andere huurders, omdat

discozwemmen op vrijdagavond wordt volgens de exploitant goed bezocht door de

de buitenbaden onverwarmd zijn en niet de juiste afmeting hebben voor verenigingsgebruik

Aaltense jeugd.

en banenzwemmen. Er is één vereniging die gebruik maakt van het natuurwater bij Het

Er zijn geen uitgesplitste bezoekersaantallen van het banenzwemmen beschikbaar.

Blauwe Meer en dat is Hengelsportvereniging De Voorn. Leden van De Voorn maken

Daarom is het niet mogelijk om het bezoek hiervan afzonderlijk te beschouwen. Uit het

dagelijks gebruik van de vijver (gemiddeld 1-5 vissers) zowel doordeweeks als in het

rooster blijkt dat banen zwemmen op meerdere dagen (doordeweeks en weekend) en

weekend.

op meerdere momenten per dag (ochtend, middag en avond) aangeboden. Doelgroep activiteiten worden met name overdag aangeboden en slechts beperkt in de

2.4.2

avonduren. Door de beperkte functionaliteit van het recreatiebad is dit bassin minder

Voor buitenzwembaden worden doorgaans geen animocijfers bijgehouden, omdat deze

geschikt voor aquasporten (ondiep bassin met hoge temperatuur). Uit de bezetting blijkt dat er binnen de aangeboden uren ruimte is voor extra bezoek; Het bezoek van de zwemlessen wordt aan de hand van het gemiddelde aantal deelnemers per lesgroepje beoordeeld. Het aantal in ‘t Walfort (10) zit nagenoeg op het landelijk gemiddelde van 11. Dit betekent dat de lesgroepjes goed gevuld zijn.

Animocijfer en bezetting

lastig te bepalen zijn. Om toch een indicatie te krijgen van het jaarlijks bezoek aan Het Blauwe Meer, is naar de gemiddelde bezetting van het zwemwater gekeken. Het Blauwe Meer heeft een gemiddelde bezetting van 6 bezoeken per m² zwemwater (1.948 bezoekers / 300 m² zwemwater) in 2024. Een landelijk gemiddelde is 30- 50 bezoeken per m² zwemwater.

Onvervulde behoefte overdekt zwemwater

Het landelijke benchmarkcijfer voor een voldoende verhouding tussen bezoek en

Om de onvervulde behoefte te achterhalen is gesproken met de vaste gebruikers van het

zwemwater van een buitenzwembad ligt tussen de 30-50 bezoeken per m². Met een

zwembad. Geen van deze gebruikers heeft aanvullende onvervulde behoefte aangegeven.

bezetting van 6 per m² (1.948 bezoekers / 300 m² zwemwater¹), zit het bezoek van Het

Ook bij de exploitant zijn geen aanvullende gebruikswensen bekend.

Blauwe Meer zeer ver onder het landelijk gemiddelde. Dit kan een indicatie zijn van een te ruim aanbod aan zwemwater binnen het verzorgingsgebied van het zwembad.

2.4

Analyse buitenbad Het Blauwe Meer

2.4.1

Bezoekersaantallen

2.5

Participatie

De bezoekcijfers van Het Blauwe Meer zijn sinds 2010 sterk afgenomen. De afgelopen

Bij de uitvoering van het onderzoek is gesproken met de gemeente, verenigingen en andere

jaren heeft het zwembad gedurende het seizoen (4 maanden per jaar) tussen de 1.000 en

vaste huurders alsmede de exploitant van het zwembad. Tevens is onder de niet-

2.000 bezoekers gehad. Het bezoek aan buitenbaden is sterk afhankelijk van de

georganiseerde gebruikers van het zwembad en inwoners van de gemeente Aalten een

weersomstandigheden, echter laat Het Blauwe Meer ook in mooie zomers de afgelopen

enquête uitgevoerd. Er wordt op hoofdlijnen ingegaan op de input, die deze participatie met

jaren geen hoger bezoekersaantal zien. In vergelijking met landelijke gemiddelden blijft het

betrekking tot de bestaande situatie heeft opgeleverd. Wensen met betrekking tot de

bezoekersaantal sterk achter. Uiteraard speelt ook de problematiek rond blauwalg en de

toekomstige situatie komen in hoofdstuk 5 aan bod.

11

2.5.1

Verenigingen en overige vaste gebruikers overdekt zwembad ‘t Walfort

De dorpsvertegenwoordiging legt juist de nadruk op het belang van het zwemwater voor de

De vaste gebruikers zijn over het algemeen tevreden over de gebruikstijden en -

gemeenschap. Zij zien het als een plek voor ontmoeting, beweging en zwemles (zoals dit

mogelijkheden van het zwembad en de samenwerking met de exploitant. Hoewel het

vroeger werd georganiseerd), met name voor jonge kinderen en andere doelgroepen die

zwembad verouderd is, voldoen de bassins aan de basisbehoeften van de gebruikers en

minder makkelijk elders terechtkunnen. De huidige staat en beperkte openstelling baren

kunnen zij hier op de gewenste dagen en tijden gebruik van maken. Dit bevestigt de

zorgen. Voor de toekomst wordt gedacht aan een meer uitnodigende inrichting en meer

voorgaande analyses in dit hoofdstuk.

betrokkenheid van het dorp bij beheer en gebruik.

Ten aanzien van het huidige voorzieningenaanbod van ‘t Walfort hebben ZV Natare en ZPC

2.5.3

Livo aangegeven dat de watertemperatuur van het wedstrijdbad aan de hoge kant is (29°C)

Sinds 2018 is Optisport exploitant van de Aaltense zwembaden. In hoofdstuk 4 is een

voor het houden van (waterpolo)wedstrijden (25-28°C). Er wordt bij de KNZB dispensatie

analyse van de overeenkomsten tussen Optisport en de gemeente opgenomen.

Exploitant

aangevraagd voor het spelen van wedstrijden in een bassin met deze temperatuur. De duikvereniging Silent World is tevreden over het gebruik van het wedstrijdbad, de beweegbare bodem is prettig als met jongere kinderen geoefend wordt met het wennen aan de duikuitrusting. Voor VASA is de watertemperatuur is het wedstrijdbad juist wat laag. Voor de doelgroep

Zwembad ‘t Walfort Optisport is als eigenaar van het zwembad verantwoordelijk voor het onderhoud van het gebouw. De afgelopen jaren zijn renovaties uitgevoerd aan kleedkamers, horeca en entree. Het onderhoud wordt uitgevoerd conform het meerjarenonderhoudsplan (mjop). De accommodatie is nog niet verduurzaamd, de mogelijkheden hiervoor zijn in beeld gebracht.

(mensen met een beperking) is een hogere temperatuur aangenamer en minder belastend. Het ontbreken van een kleedruimte voor mindervaliden wordt als knelpunt ervaren. De opslagruimte voor vaste gebruikers voor het opbergen van materialen en attributen wordt als beperkt ervaren.

Het wedstrijdbad is functioneel goed te gebruiken voor de gewenste activiteiten (leszwemmen, verenigingen, banenzwemmen). Het recreatief bad kent door de organische vorm en waterdiepte beperkte gebruiksmogelijkheden. Ook het feit dat de bassins in één zwemzaal zijn ondergebracht (zonder fysieke scheiding) zorgt ervoor dat de bassins

2.5.2

Gebruikers en belanghebbenden buitenbad Het Blauwe Meer

beperkt gelijktijdig voor verschillende activiteiten/ doelgroepen gebruikt kunnen worden. Het

Het Blauwe Meer in Dinxperlo wordt door zowel een lokale hengelsportvereniging als een

recreatief zwemmen loopt terug, onder andere als gevolg van concurrentie van omliggende

dorpsorganisatie gezien als een waardevolle plek, maar ieder met een eigen insteek. Vanuit

baden, leszwemmen en banenzwemmen laten een lichte stijging zien.

de hengelsport wordt het meer vooral gewaardeerd als rustige vislocatie met een sociale functie, waar ook mensen met een beperking of extra ondersteuningsbehoefte

Vanuit de verenigingen en vaste huurders zijn geen verzoeken om extra gebruikersuren

terechtkunnen. Zij maken geen gebruik van het zwemgedeelte, maar ondervinden wel

bekend. In de avonduren is het wedstrijdbad op doordeweekse dagen bezet.

hinder van vervuiling in het water, zoals blauwalg en PFAS. Er is behoefte aan beter onderhoud en heldere keuzes over toekomstig gebruik. Een gescheiden inrichting van

Buitenbad Het Blauwe Meer

zwem- en viszones zou de voorkeur hebben, zodat het vissen niet beïnvloed wordt door

De exploitatie van zwembad Het Blauwe Meer staat al jaren onder druk. Als gevolg van

recreatief zwemmen.

blauwalg en (recent) PFAS is het zwemmeer met duikplank en steiger vaak niet te gebruiken door zwemmers. De chloorbassins zijn door de beperkte waterdiepte minder

12

aantrekkelijk voor jeugd en jongeren. Daarnaast wordt het noodzakelijk onderhoud

Zwemmen buiten de gemeente

uitgevoerd.

De meerderheid van de respondenten zwemt zelf ook buiten de gemeente of heeft één of meerdere gezinsleden die buiten de gemeente zwemmen, met Bahia in Bocholt als meest

De weersafhankelijke openstelling van afgelopen jaren is Optisport goed bevallen. Hierdoor

genoemde locatie. Redenen om buiten de gemeente te zwemmen zijn vaak betere

kan efficiënter omgegaan worden met personeelsinzet. Bij opening van het zwembad

faciliteiten, zoals een moderner aanbod of een aantrekkelijker recreatiebad.

moeten minimaal 2 personeelsleden worden ingezet, door het minimale bezoek de afgelopen jaren is dit voor de exploitant een forse kostenpost. De weersafhankelijke openstelling vraagt om duidelijke communicatie naar bezoekers.

Toekomstig zwembad Er is brede steun voor een toekomstig zwembad in de gemeente. Bij voorkeur worden binnen- en buitenbaden gecombineerd of op aparte locaties behouden. Belangrijke functies

2.5.4

Enquête

voor een zwembad zijn zwemlessen, recreatiezwemmen en vrij spelen in het water.

In oktober en november 2024 konden inwoners uit de gemeente Aalten meedoen aan het onderzoek over de toekomst van de zwembaden in de gemeente. De respons was hoog,

Financiering zwembadbezoek

er hebben namelijk 1.364 mensen de vragenlijst compleet ingevuld. In Bijlage 4 is de

Kostenbeheersing is cruciaal: inwoners verwachten eerlijke prijzen en zijn grotendeels

factsheet van de enquêteresultaten opgenomen.

bereid om 5-10 kilometer te reizen. Respondenten geven aan dat kindertarieven lager moeten zijn dan volwassenentarieven. Deelnemers geven een lichte voorkeur aan betaling

Zwemmen in de gemeente

via entreegeld door gebruikers boven een algemene belastingheffing voor alle inwoners.

De meerderheid van de deelnemers maakt zelf gebruik van zwemfaciliteiten binnen de gemeente of heeft één of meerdere gezinsleden die hier gebruik van maken. Zwembad ‘t Walfort (Aalten) wordt vooral bezocht door inwoners van Aalten, terwijl inwoners van Dinxperlo vaker gebruik maken van Het Blauwe Meer. Bij beide zwembaden is vrij zwemmen (volwassenen en kinderen) het populairst, gevolgd door zwemlessen en recreatief spelen in het water. De meeste bezoekers reizen per auto of (brom)fiets.

2.6

Financiële exploitatie Optisport

Optisport ontvangt jaarlijks een vaste financiële vergoeding van de gemeente voor het aanbieden

van

het

maatschappelijk

pakket

in

de

beide

zwembaden.

Deze

exploitatievergoeding moet het negatieve exploitatieresultaat dekken. In dit soort zwembaden – met een breed voorzieningen- en activiteitenaanbod, een maatschappelijke openstelling en een maatschappelijke tariefstelling – zijn de inkomsten namelijk (vrijwel) altijd lager dan de uitgaven. Optisport moet hiervoor minimaal de volgende activiteiten aanbieden / faciliteren: Zwembad ‘t Walfort: 28 uur per week recreatief zwemmen; 14 uur instructie zwemmen; 7 uur begeleidde doelgroepactiviteiten; Tenminste 20 uur per week ruimte bieden aan verengingen en scholen met in het

Figuur 7: Herkomst bezoekers zwembad ‘t Walfort (links) en zwembad Het Blauwe Meer (rechts)

weekend ruimte voor wedstrijden.

13

Zwembad Het Blauwe Meer:

Het dekkingspercentage (de verhouding tussen kosten en opbrengsten exclusief

Jaarlijks minimaal van 1 mei tot 1 september geopend gedurende gemiddeld 50 uur

exploitatiebijdrage) ligt voor de Aaltense zwembaden op 37%. Dit betekent dat

per week, verspreid over alle dagen van de week. De afgelopen jaren zijn gemeente

tegenover elke euro aan kosten 37 cent aan opbrengsten staat. Vanwege de grote

en exploitant overeengekomen een weersafhankelijke openstelling van het

verschillen in met name kostentoerekening bij zwembaden heeft vergelijking met een

buitenbad te hanteren.

landelijk gemiddelde weinig waarde.

In 20233 bedroegen de baten van de exploitatie (inclusief gemeentelijke bijdrage van € 558.000) circa € 954.000,- en voor de kosten exclusief belasting was dat circa

2.7

Bevindingen analyse gebruik

Op basis van de analyse in dit hoofdstuk constateren wij het volgende:

€ 1.065.000,-. Dat is inclusief de kosten voor energie en het onderhoud van beide zwembaden. Rekening houdend met belastingen heeft Optisport een negatief resultaat van € 84.000,- behaald in 2023. Ook in 2021 en 2022 was sprake van een negatief resultaat. Uit analyse van de jaarcijfers in de periode 2019-2023 van de exploitatie van de zwembaden blijkt het volgende: Er is sprake van een licht stijgende opbrengsten. Dit kan niet worden verklaart vanuit het aantal bezoekers (deze zijn stabiel) maar komt mogelijk door hogere tarieven en een hogere gemeentelijke bijdrage, In 2023 waren er 5,95 fte (8 personen) in vaste dienst werkzaam in de beide zwembaden. De gemiddelde personeelskosten per fte bedragen ongeveer € 48.700 wat marktconform is; Het aantal bezoekers per fte lag in 2023 op ongeveer 6.870. Landelijk wordt wel uitgegaan van 10.000 tot 15.000 bezoekers per fte als maatstaf voor een efficiënte personeelsinzet.

De hogere personeelsinzet kan worden verklaard door de opzet van het bestaande zwembad (beperkt overzicht over beide bassins) waardoor meer personeel ingezet moet worden om toezicht op de bassins te kunnen houden en de benodigde personeelsinzet in Het Blauwe Meer waar relatief zeer weinig bezoekers tegenover staan; De personeelskosten als % van de omzet (exclusief subsidie) ligt voor de Aaltense zwembaden met 73% in lijn met de landelijk gemiddelden (60%-80%); Het exploitatietekort is in 2023 fors opgelopen, voornamelijk als gevolg van de stijging van de energieprijzen;

3

Huidig gebruik, concurrentie en exploitatie overdekt zwembad ‘t Walfort Er is sprake van een centrale ligging en goede bereikbaarheid van zwembad ‘t Walfort in Aalten. Het zwembad heeft gratis parkeervoorzieningen; Naast het activiteitenaanbod van Optisport is er een vast aantal verenigingen en andere huurders in het zwembad actief; Concurrentie in de regio is groot. Alle reguliere zwemactiviteiten worden ook in omliggende baden aangeboden. Aantrekkelijke recreatieve voorzieningen (Bahia (DL) en Marveld) bevinden zich op daarvoor aanvaardbare reisafstand. ‘t Walfort deelt haar primaire verzorgingsgebied – de gemeente Aalten – met deze aanbieders; Het totale animocijfer van ‘t Walfort is lager dan de bandbreedte van het landelijk animocijfer van overdekte zwembaden. Dit wordt met name veroorzaakt door het verklaarbare beperkte animo voor recreatief zwemmen; De bezetting van het beschikbare zwemwater van het zwembad is laag (90) ten opzichte van het referentiegetal voor een goede bezetting (225-250); Vaste gebruikers zijn tevreden over het gebruik van het zwembad en de exploitant; In het weekrooster is in de daluren ruimte voor extra activiteiten, op courante tijden is het activiteitenrooster goed gevuld; In vergelijking met landelijk gemiddelden is er ruimte voor extra deelnemers aan de aangeboden activiteiten (m.u.v.

leszwemmen); Er is op dit moment geen aanvullende onvervulde behoefte bij de verenigingen en andere huurders en dat geldt ook voor de exploitant (Optisport);

De jaarrekening over 2024 was ten tijde van de uitvoering van het onderzoek nog niet beschikbaar. 2023 was het meest recente jaar met een vastgestelde jaarrekening.

14

In 2023 bedroeg het exploitatietekort van de exploitant circa € 642.000. Hier stond een exploitatiebijdrage van ruim € 558.000 van de gemeente Aalten tegenover. De gemiddelde personeelskosten per formatieplaats liggen in ‘t Walfort in lijn met het landelijk gemiddelde, het aantal bezoekers per formatieplaats bevindt zich ruim onder het landelijk gemiddelde. Huidig gebruik, concurrentie en exploitatie zwembad Het Blauwe Meer Het zwembad is goed bereikbaar vanuit het dorp en de omliggende regio en het zwembad beschikt over gratis parkeervoorzieningen; Er zijn verschillende concurrerende buitenbaden in de omgeving die een aantrekkelijker aanbod en meer voorzieningen bieden dan Het Blauwe Meer. Concurrerende buitenbaden zijn Laco Oude IJsselstreek in Terborg, Bahia in Duitsland en Strandbad Winterswijk; De bezetting van het beschikbare zwemwater van het zwembad is zeer laag (6) ten opzichte van het referentiegetal voor een goede bezetting (30-50); De Hengelsportvereniging De Voorn en belangenorganisatie Dinxpers Belang vinden zowel het zwembad als recreatieplas Het Blauwe Meer een belangrijke voorziening voor Dinxperlo voor vissen (recreatieplas) als zwemmen (zwembad); De exploitatie van zwembad Het Blauwe Meer staat al jaren onder druk. Door blauwalg en recent PFAS is de recreatiefplas gesloten voor zwemmers. De ondiepe chloorbassins trekken weinig jeugd.

Onderhoud gebeurt alleen wanneer nodig.

15

3.

Analyse gebouw

Op diverse posities zijn lekkages waargenomen, de mogelijke oorzaak hiervan is condens of de waterdichtheid van de verouderde dakbedekking.

Om de instandhoudingsmogelijkheden van de beide zwembaden te beoordelen is een

Tijdens de inspectie is water in de kelders geconstateerd. Volgens de locatiemanager

gebouwscan uitgevoerd waarin de technische staat en de verduurzamingsmogelijkheden

is de oorzaak hiervan het grondwater. Een natte omgeving kan de installatie

van de accommodaties in beeld zijn gebracht.

componenten aantasten. Er dient een vervolgonderzoek plaats te vinden om de oorzaak en mogelijke oplossing te vinden.

3.1

Zwembad ‘t Walfort in Aalten

Zwembad ‘t Walfort is in 1995 in gebruik genomen en heeft een totaal gebouwoppervlak van ongeveer 1.930 m² bvo. Het totale zwembadterrein heeft een oppervlak van ongeveer

De esthetische aankleding van het recreatiebad is zeer gedateerd en heeft inmiddels ook technische ongemakken waaronder het loslaten van de decoratieve steentjes. De loslatende steentjes kunnen scherp zijn wat een gevaar voor bezoekers kan opleveren.

39 hectare. Technische gebouwscan Zwembad ‘t Walfort kent een redelijke staat van onderhoud passend bij de leeftijd van het gebouw. De installaties zijn verouderd wat kansen biedt voor verduurzaming. De afgelopen jaren zijn in Zwembad ‘t Walfort verschillende technische, duurzame en esthetische impulsen doorgevoerd, namelijk: Renovatie horeca – entree met kassa en kleedgebied; Vervanging tapwaterinstallatie voor een warmtepomp; Vervanging elektromotoren circulatiepompen zwembad; Vervangen regeltechniek HVAC en waterzuiveringsinstallatie; Vervanging rookgasafvoeren. Ondanks de investeringen van de aflopen jaren is meer nodig om een gebouw uit 1995 met een levensduurverlenging van minimaal 20 jaar in stand te houden. Om zwembad ‘t Walfort kwalitatief op niveau te houden blijft een (pro) actieve onderhoudsinspanning noodzakelijk. De toekomstgerichte maatregelen die hierbij nodig zijn worden in § 7.2 omschreven. Figuur 8: Impressie technische staat overdekt zwembad ‘t Walfort

Bij het uitvoeren van de technische gebouwscan locatie zijn een aantal zaken geconstateerd die op korte termijn aandacht nodig hebben. Dit zijn: Op diverse posities zijn de bouwfysische details niet orde wat resulteert in

In Bijlage 5 is de rapportage van de technische gebouwscan van zwembad ‘t Walfort toegevoegd.

energieverlies en een extra technische belasting op het gebouw.

16

Verduurzamingsmogelijkheden

3.2

Buitenbad Het Blauwe Meer

Vanuit de technische gebouwscan en eerder opgestelde energiescans is de conclusie te

Buitenbad Het Blauwe Meer is in 1979 in gebruik genomen en heeft een perceel

trekken dat er nog voldoende mogelijkheden zijn om te verduurzamen:

oppervlakte van ongeveer 3.400 m².

Isoleren van gebouwschil (gevel/dak) naar een minimale RC van 4,7 – 8,0 m²K/W; Vervangen bestaande kozijnen voor nieuwe aluminium kozijnen met triple beglazing;

Technische gebouwscan

Toepassen van isolerende glijbaanafsluiters;

Het buitenbad kent een redelijke staat van onderhoud passend bij de leeftijd van de

Vervangen luchtbehandelingskasten voor nieuwe installatie met warmteterugwinning;

accommodatie. De installaties zijn verouderd wat kansen biedt voor verduurzaming.

Circulatiepompen vervangen naar een energiezuinige variant (minimaal IE4); Toepassen van zonnepanelen voor het opwekken van energie;

De afgelopen jaren is in Het Blauwe Meer alleen het noodzakelijke planmatige onderhoud

Actief monitoren van de energiestromen in het zwembad met energiemonitoring;

uitgevoerd. Wij achten dit acceptabel gezien het huidige beperkte gebruik (bezoek en

Het zwembad elektrificeren door het toepassen van warmtepompen;

openstelling)

Installatie aanpassen naar een laag temperatuursysteem.

plaatsgevonden zijn:

van

de

accommodatie.

Onderhoudswerkzaamheden

die

hebben

Schilderwerk; Buitenterrein met natuurbad ’t Walfort

Coating buitenbaden;

Het buitenterrein met bijhorende natuurbad bij ’t Walfort is al een aantal jaar buitengebruik

Groenonderhoud;

en maakt geen onderdeel uit van het door de gemeente ingekochte maatschappelijke

Vervanging circulatiepompen;

pakket. Het terrein wordt minimaal onderhouden. De huidige betonconstructie waarop de

Toepassing van retro fit armaturen;

startblokken zijn gesitueerd heeft schade. Er zal onderzocht moeten worden of er eventueel

Afdekking recreatiebad.

sprake is van betonrot. Het horeca/ kleedgebouw is niet meer in gebruik en wordt gebruikt als opslag. De buitenkant wordt meegenomen in het preventieve onderhoud.

Om de accommodatie de komende jaren (10-15 jaar) in stand te houden en te kunnen blijven exploiteren conform de bestaande situatie, adviseert Synarchis om de huidige onderhoud strategie te continueren. Het bestaande MJOP kan hierbij als leidraad gehanteerd worden. Als ervoor wordt gekozen het zwembad langer in stand te houden (2025 jaar) dan is een gerichte renovatie, verduurzaming en uitbreiding van het buitenbad denkbaar. Welke toekomstgerichte maatregelen nodig zijn, wordt in § 8.1 omschreven. Tijdens de technische gebouwscan op locatie zijn een aantal zaken geconstateerd die op korte termijn aandacht nodig hebben, namelijk: Het is niet toegestaan om het natuurbad te betreden in verband met blauwalg en PFAS;

Figuur 9: Impressie technische staat buitenbad ‘t Walfort

In de technische ruimtes van stookinstallatie water geconstateerd; Het dak bij de technische ruimte lijkt niet waterdicht; Kleur van coating van de bassins is aan het verkleuren.

17

3.3

Bevindingen analyse gebouw

Op basis van de analyse in dit hoofdstuk kunnen de volgende conclusies worden getrokken: Overdekt zwembad ‘t Walfort Het zwembad is in redelijke staat waarbij de afgelopen jaren verschillende onderhoudselementen zijn aangepakt; Een aantal technische onderdelen hebben op korte termijn aandacht nodig; Tijdens de opname zijn er geen gevaarlijke situaties voor bezoekers waargenomen; De locatie heeft een verouderde uitstraling; Het niet uitvoeren van deze planmatige vervangingen zal leiden tot een vergroot risico om de continuïteit (openstelling) van de exploitatie te waarborgen; Het gebouw biedt genoeg kansen om te verduurzamen; Het buitenterrein met natuurbad zijn al jaren buiten gebruik en worden minimaal onderhouden.

Buitenbad Het Blauwe Meer De accommodatie is redelijk onderhoud waarbij in de afgelopen jaren alleen

Figuur 10: Impressie technische staat buitenbad Het Blauwe Meer

noodzakelijke onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd; In Bijlage 6 is de rapportage van de technische gebouwscan van buitenbad Het Blauwe

De locatie heeft een verouderde uitstraling;

Meer toegevoegd.

Tijdens de opname zijn er geen gevaarlijke situaties voor bezoekers waargenomen; Er zijn een aantal kansen om het buitenbad te verduurzamen; Het natuurbad is momenteel niet te betreden in verband met blauwalg en PFAS.

Verduurzamingsmogelijkheden Vanuit de technische gebouwscan is de conclusie te trekken dat er mogelijkheden zijn om te

verduurzamen.

Voor

het

zwembad

stellen

wij

de

volgende

mogelijke

verduurzamingsmaatregelen voor: Toepassen van zonnepanelen voor het opwekken van energie; Toepassen van heatpipes of sundiscs; Het zwembad elektrificeren door het toepassen van warmtepompen.

18

4.

Analyse overeenkomsten

In december 2012 heeft gemeente Aalten verschillende overeenkomsten gesloten met

aangevraagde surseance van betaling door exploitant, staking van de onderneming door exploitant, toerekenbare tekortkoming van exploitant die beëindiging of ontbinding rechtvaardigt en/of ontbinding of beëindiging van de erfpachtovereenkomst.

betrekking tot de zwembaden in de gemeente. De overeenkomsten zijn gesloten met de Cone Aalten B.V. (onderdeel van Cone Group, later NLG). De aandelen van NLG en

De exploitant heeft geen mogelijkheid om de exploitatieovereenkomst te beëindigen of op

daarmee de overeenkomsten voor de zwembaden in Aalten zijn in 2018 overgenomen door

te zeggen. Er is geen mogelijkheid tot verlenging van de overeenkomst opgenomen.

Optisport. Dit betreft de volgende overeenkomsten (ondertekend op 13 december 2012): Exploitatieovereenkomst Zwembad ‘t Walfort en Zwembad Het Blauwe Meer;

4.2

Erfpachtovereenkomst ‘t Walfort in Aalten

Erfpachtovereenkomst, Vestiging recht van erfpacht, ‘t Walfort;

In de erfpachtovereenkomst zijn de voorwaarden, waaronder de vestiging (in de staat waar

Erfpachtovereenkomst, Vestiging recht van erfpacht, Het Blauwe Meer.

het zich in bevond) van het recht van erfpacht geschiedt, vastgelegd. Gemeente Aalten heeft de erfpachter (Optisport) het recht van erfpacht en het van het recht van erfpacht

Voor het opstellen van de toekomstvisie op zwemmen in de gemeente Aalten en het

afhankelijke recht van opstal verleend voor de op het zwembadcomplex4 aanwezige of nog

uitwerken van toekomstscenario’s is het belangrijk om een helder beeld te hebben van de

te realiseren opstallen. De uitgifte van de grond in erfpacht is eeuwigdurend, ingaande op

bestaande afspraken rond eigendom, erfpacht, beheer en exploitatie van de beide

1 januari 2013.

zwembaden. Het is de erfpachter niet toegestaan het recht van erfpacht gedurende de looptijd van de

4.1

Exploitatieovereenkomst ‘t Walfort en Het Blauwe Meer

exploitatieovereenkomst op te zeggen. Dit betekent dat de erfpachter de erfpacht-

De exploitatieovereenkomst is gesloten nadat de exploitatie van de beide zwembaden in

overeenkomst na 31 december 2032 mag opzeggen. De gemeente mag in de periode tot

een Europese openbare aanbesteding in de markt is gezet. Als onderdeel van de

31 december 2032 het recht van erfpacht alleen opzeggen als de exploitatieovereenkomst

aanbesteding is een maatschappelijk pakket (zie § 2.5) voor het gebruik van de

wordt beëindigd, opgezegd of ontbonden. Vanaf 1 januari 2033 heeft de gemeente geen

zwembaden overeengekomen, waarvoor de gemeente een jaarlijkse exploitatiebijdrage

mogelijkheid om de erfpachtovereenkomst te beëindigen.

vergoed. De erfpachtcanon bedraagt gedurende de looptijd van de exploitatieovereenkomst € 1,- per De gemeente Aalten is eigenaar van de beide zwembaden inclusief omliggende gronden

jaar (tot en met 31 december 2032). Na afloop van de exploitatieovereenkomst wordt de

en heeft in het kader van de exploitatie het recht van erfpacht met betrekking tot beide

canon vastgesteld op het gemiddelde van door twee erkende deskundigen te bepalen

zwembaden overgedragen aan de exploitant. Hiervoor zijn twee erfpachtovereenkomsten

canons.

afgesloten (zie § 4.2 en 4.3). De erfpachter dient het zwembadcomplex in stand te houden zoals het een goed erfpachter De exploitatieovereenkomst is gesloten voor een termijn van 20 jaar, van 1 januari 2013 tot

betaamd en de erfpachter zorgt voor eigen rekening en risico voor het volledig onderhoud,

en met 31 december 2032. Gemeente Aalten heeft het recht de overeenkomst tussentijds

vernieuwing van het complex en de hierop aanwezige opstallen. Het is de erfpachter niet

te beëindigen of te ontbinden indien een van de volgende situaties zich voordoet: 44

Het zwembadcomplex is gedefinieerd en gemarkeerd op een tekening en bestaat uit het zowel het gebouw., het natuurbad en de omliggende gronden.

19

toegestaan de grond en/of opstallen geheel of gedeeltelijk te verhuren, te verpachten of in gebruik te geven aan een ander zonder toestemming van de gemeente.

Erfpachtovereenkomst ‘t Walfort De erfpacht is eeuwigdurend uitgegeven aan de exploitatie De erfpachter (Optisport) mag gedurende looptijd exploitatieovereenkomst erfpacht niet

Aan het eind van de erfpacht/ recht van opstal heeft de erfpachter geen recht op vergoeding

opzeggen, daarna wel;

van de waarde van aanwezige gebouwen etc. (de grond en opstallen vervallen dus

Gemeente mag erfpacht opzeggen als exploitatieovereenkomst vroegtijdig beëindigd

kosteloos terug aan de gemeente). De erfpachter mag de opstallen niet afbreken of

Erfpachtcanon bedraagt €1 per jaar, na 2032 wordt canon opnieuw vastgesteld;

wegnemen en als het recht van erfpacht om welke reden dan ook wordt geëindigd, is de

Bestemming zwemcomplex ‘Cultuur en ontspanning: zwembad en wellness’.

erfpachter verplicht de grond en de opstallen onmiddellijk te ontruimen en vrij van huur en andere gebruiksrechten ter vrije beschikkling van de gemeente te stellen.

Erfpachtovereenkomst Het Blauwe Meer De erfpacht is voor een periode van 20 jaar uitgegeven (t/m 31-12-2032);

4.3

Erfpachtovereenkomst Het Blauwe Meer in Dinxperlo

Na 2032 vervalt grond en eigendom om niet terug aan de gemeente.

De erfpachtovereenkomst voor Het Blauwe Meer kent dezelfde voorwaarden als de erfpachtovereenkomst voor ‘t Walfort. Met uitzondering van dat de uitgifte van de grond in erfpacht is voor een periode van 20 jaar (1 januari 2013 tot en met 31 december 2032). Dit betekent dat het zwembad Het Blauwe Meer inclusief het bijbehorende terrein en opstallen op 31 december 2032 kosteloos terug vervalt aan gemeente Aalten.

4.4

Bevindingen analyse overeenkomsten

Op basis van de analyse in dit hoofdstuk constateren wij het volgende: Exploitatieovereenkomst Gemeente Aalten is eigenaar van de zwembaden en heeft de grond en opstal in erfpacht uitgegeven aan de exploitant; De exploitatieovereenkomst is gesloten voor een periode van 20 jaar (1 januari 2013 t/m 31 december 2032); De exploitant is verplicht een maatschappelijk pakket aan te beiden tegen exploitatievergoeding; Gemeente Aalten heeft beperkte mogelijkheden voor het ontbinden van de exploitatieovereenkomst. Geen mogelijkheid tot ontbinden door exploitant

20

5.

Trends, ontwikkelingen en ambities

opgenomen verwachting. Los van het ontwikkeling van het aantal inwoners is de verwachting dat de ingezette vergrijzing van de bevolking ook de komende jaren zal

De toekomstige behoefte aan zwemwater in gemeente Aalten wordt beïnvloed door

doorzetten. Opvallend is dat de leeftijdsgroep 0-12 jaar de komende jaren weer iets zal

landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de

toenemen (+5%).

demografische ontwikkelingen in de gemeente. Vervolgens komen algemene landelijke en de lokale trends en ontwikkelingen die invloed (kunnen) hebben op de behoefte aan zwemwater aan de orde. Tenslotte worden de wensen en ambities van de stakeholders gepresenteerd.

5.1

Demografische ontwikkeling

Het aantal inwoners van de gemeente Aalten is de afgelopen 25 jaar redelijk stabiel geweest (rond de 27.000 inwoners). De samenstelling van de bevolking is echter aan verandering onderhevig. In de periode 2009-2024 is de leeftijdsgroep ouder dan 75 jaar zeer sterk toegenomen (+48%) terwijl de groepen 0-12 jaar (-23%) en 12-18 jaar (-9%) flink

Figuur 11: Bevolkingsontwikkeling 2004-2039 en verdeling inwoners naar kernen 2024

zijn afgenomen. Bijlage 7 bevat een samenvatting van de demografische gegevens van de

5.2

gemeente Aalten5.

Landelijke trends en ontwikkelingen

Er zijn verschillende landelijke trends op het gebied van sport, maatschappij en Tabel 4: Bevolkingsontwikkeling en prognose gemeente Aalten

2009

2014

2019

2024

2029

2034

2039

3.238 1.480 17.285 4.026

3.272 1.603 16.308 4.542

26.029

25.725

0-12 jaar

4.040

3.676

3.280

3.121

12-18 jaar

2.123

2.080

2.025

1.941

18-75 jaar

19.187

18.960

19.105

19.166

75+

2.077

2.275

2.601

3.080

3.022 1.554 18.108 3.571

Totaal

27.427

26.991

27.011

27.308

26.255

zwembaden, die invloed op de toekomstige zwembehoefte kunnen uitoefenen. In Bijlage 8 is een uitgebreid overzicht van trends en ontwikkelingen opgenomen. 5.2.1

Algemene en sport gerelateerde trends en ontwikkelingen

Algemene en sport gerelateerde trends en ontwikkeling die we zijn: Demografisch: De sport- en beweegdeelname in Nederland wordt sterk beïnvloed door demografische veranderingen. De samenleving vergrijst, kent meer migratie en een stijgend aantal eenpersoonshuishoudens. Tegelijkertijd neemt het aantal jongeren af.

De prognosecijfers laten de komende jaren (2024-2039) een lichte daling van het

Hoewel ouderen tegenwoordig actiever zijn dan voorgaande generaties, groeit de

inwonerstal zien (-6%). Hierbij dient te worden opgemerkt dat de werkelijke ontwikkeling

ongelijkheid in sportdeelname, vooral tussen mensen met een laag en hoog inkomen

van het aantal inwoners in de afgelopen jaren (2020-2024) gehanteerde prognosecijfers uit

of opleidingsniveau. Alternatieve sportaanbieders winnen terrein, mede doordat veel

2020. In de prognose was de verwachting dat de gemeente in 2024 26.589 inwoners zou

mensen door tijdgebrek of gezondheidsproblemen afhaken bij traditionele sportvormen.

hebben, in werkelijkheid waren dit er 27.308. Het is daarom aannemelijk dat ook het

Economisch:

inwonersaantal voor de jaren 2024-2039 wat hoger zullen liggen dan de in prognose

kansenongelijkheid. Ondanks een weerbare economie en forse gemeentelijke

5

Economisch

gezien

zijn

er

zorgen

over

de

toename

van

Voor de demografische gegevens is gebruik gemaakt van de websites www.allecijfers.nl/aalten en www.achterhoekmonitor.nl

21

investeringen in sport, hebben mensen met een laag inkomen vaak moeite om mee te

buitenbassins. Het kleinste deel, 11% van de zwembaden, heeft zowel minstens één

doen. Onbekendheid met ondersteuningsregelingen vergroot dit probleem. Toch blijkt

binnenbassin als minstens één buitenbassin.

uit cijfers dat de maatschappelijke opbrengst van sportinvesteringen groot is.

In Nederland heeft een overdekt zwembad gemiddeld drie bassins. Naast een

Sociaal/ technologisch: op sociaal en technologisch vlak verandert het sportlandschap

wedstrijdbassin is dit een instructie-, peuter- en/of recreatiebassin. Waar sporthallen,

snel. Mensen sporten steeds individueler en minder via verenigingen. Jongeren kiezen

gymzalen, voetbal- en tennisaccommodaties eigenlijk overal aanwezig zijn, vind je

vaker voor digitale vrijetijdsbesteding, zoals gamen, waardoor hun motorische

zwembaden meestal op plekken die een groot verzorgingsgebied bedienen.

vaardigheden achteruitgaan. Technologie biedt echter ook kansen om bewegen

Het zwembadbezoek kent al jaren een dalende trend. Het animocijfer daalde de

aantrekkelijker te maken. Tienermeiden blijven een groep die relatief weinig

afgelopen 25 jaar van 5 (elke inwoner van een gemeente zwemt gemiddeld 5x per jaar)

gebruikmaakt van publieke sportvoorzieningen, wat vraagt om een beter afgestemd

naar 2,5 tot 3,5. Er is een goede afstemming van vraag en aanbod van zwemwater als

aanbod.

op grond van het aantal bezoekers per jaar sprake is van een animocijfer tussen van

Ecologisch: ecologische ontwikkelingen beïnvloeden eveneens het sportgedrag. De

2,5 - 3,5 en een aantal bezoekers per m² van 225 - 275.

leefomgeving stimuleert inactiviteit, terwijl de roep om duurzamer gedrag groeit.

De afgelopen decennia is het recreatief zwemmen sterk gedaald. Hierbij spelen

Sportaccommodaties worden langzaamaan verduurzaamd, maar er is nog veel winst te

demografische ontwikkelingen, gewenning aan recreatieve zwemvoorzieningen en

behalen. Tegelijkertijd groeit de behoefte om te bewegen in het groen, wat vraagt om

uitbreiding van andersoortige recreatieve voorzieningen een rol. Dit heeft zowel effect

veilige, groene en toegankelijke openbare ruimten, vooral in drukke steden.

op bezoek aan binnen- als buitenbaden. Begeleide activiteiten, zoals (therapeutische),

Politiek: politiek speelt tot slot een belangrijke rol in het sportbeleid. De invoering van

doelgroepactiviteiten en aquasporten bleven op peil mits er sprake is van een

de Omgevingswet geeft gezondheid meer prioriteit in ruimtelijke planning. Akkoorden

uitnodigend aanbod. Kritische succesfactoren voor een aantrekkelijk aanbod zijn in

zoals IZA, GALA en het Sportakkoord versterken de verbinding tussen sport, zorg en

algemene zin: een hoge kwaliteit van de instructeurs, een goede hygiëne en dat er