Bijlage 1 - Najaarsnota 2025

Inhoudsopgave Inleiding............................................................................................................................................................... 4 Totaal financieel overzicht .................................................................................................................................. 5 Programma 1 Ruimte .......................................................................................................................................... 6 Programma 2 Sociaal domein ..........................................................................................................................12 Programma 3 Bedrijfsvoering ...........................................................................................................................19 Reserve overlopende posten ............................................................................................................................24 Balans ...............................................................................................................................................................27 Overzicht kredieten ...........................................................................................................................................28 Algemene Reserve

...........................................................................................................................................32 Overzicht van baten en lasten ..........................................................................................................................33 Begrotingswijzigingen groter dan € 10.000 ......................................................................................................35 Begrotingswijzigingen kleiner dan € 10.000 .....................................................................................................36 Begrotingswijzigingen, administratieve bijstellingen .........................................................................................38 Mogelijke toekomstige ontwikkelingen met financiële consequenties voor de begroting 2027 en verder .......42 Afkortingenlijst ..................................................................................................................................................43

Inhoudsopgave

Inleiding Voor u ligt de Najaarsnota 2025 van de gemeente Aalten. De Najaarsnota 2025 is het tweede moment van bijstellen of bijsturen van de kaders zoals vastgelegd in de programmabegroting 2025. Deze rapportage biedt een actueel inzicht in afwijkingen die zich in het lopende jaar voordoen. Daarnaast geeft deze Najaarsnota 2025 inzicht in de over te hevelen budgetten naar 2026 via de reserve overlopende posten. De opzet van de najaarsnota is overigens hetzelfde als de voorgaande keren. Alle wijzingen boven de € 10.000 worden toegelicht. Bedragen kleiner dan € 10.000 zijn achterin in een lijst verantwoord. Administratieve wijzigingen, budgettair neutrale aanpassingen (taakveld/programma overschrijdend) staan ook in een aparte bijlage. Het college van burgemeester en wethouders.

Inleiding

4

Totaal financieel overzicht Het volgende overzicht geeft het totaal van de mutaties aan en de stand van de begroting na verwerking van de Najaarsnota 2025. De toelichtingen op de mutaties zijn te vinden in de betreffende programma’s. (- teken houdt een voordeel in) Voorjaarsnota 2025 Begroting 2026 Ontiwkkelingen met financiele consequenties begroting 2026

2025 -441.000 0 0 -441.000

2026

2027

2028

2029

0 -484.000 312.000 -172.000

0 848.000 832.000 1.680.000

0 2.607.000 1.322.000 3.929.000

0 2.220.000 1.322.000 3.542.000

-460.000 -427.000 -1.787.000 -2.674.000

115.000 10.000 -338.000 -213.000

115.000 10.000 -268.000 -143.000

115.000 10.000 -236.000 -111.000

115.000 10.000 -204.000 -79.000

Kleiner dan € 10.000

-11.000

31.000

31.000

31.000

31.000

Stand na najaarsnota

-3.126.000 overschot

-354.000 overschot

1.568.000 tekort

3.849.000 tekort

3.494.000 tekort

2026

2027

2028

2029

0 0 0 0 0 -208.000 -5.000 -213.000

0 0 0 0 0 -138.000 -5.000 -143.000

0 0 0 0 0 -106.000 -5.000 -111.000

Bijstellingen najaarsnota 2025 Groter dan € 10.000 Programma 1 Ruimte Programma 2 Sociaal domein Programma 3 Bedrijfsvoering Totaal groter dan € 10.000

Mutaties boven de € 100.000 die effect hebben op het saldo: P1.0003 P1.0010 P2.0001 P2.0015 P3.0005 P3.0010

Omschrijving Vrijval afschriijving Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) Jeugdhulp en Wmo BUIG ICT-samenwerking Algemene uitkering Overige bijtstellingen kleiner dan € 100.000

Totaal financieel overzicht

2025 -430.000 146.000 -245.000 110.000 146.000 -1.938.000 -463.000 -2.674.000

0 0 0 0 0 -74.000 -5.000 -79.000

5

Programma 1 Ruimte Doelstellingen Thema/Doelstelling 1 Recreatie & Toerisme We versterken de verbindingen en de zichtbaarheid tussen toeristische trekpleisters

Actie 2025 December 2025 - We voeren G de aanbevelingen uit die voortkomen uit het project “Verbinden van toeristische trekpleisters” die in 2024 in samenwerking met het werkveld is opgesteld.

2

Huisvesting Eind 2025 is er een opvanglocatie voor asielzoekers geregeld met 200 opvangplekken.

3

Regionale Energie Strategie De RES 2.0 wordt in 2025 vastgesteld.

4

Verduurzaming woningvoorraad Eind 2027 zijn 1.518 woningen met een laag energielabel (D t/m G) geïsoleerd tot ten minste energielabel B

Mei 2025 - De huidige rege- G lingen worden doorgezet in 2025 en worden opgevolgd door de isolatietrein waarbij (lokale) aannemers en installateurs de aangemelde woningen achter elkaar aanpakken.

5

Verduurzaming woningvoorraad We zetten ons in om in 2025 2% van de woningen in elke CBS-wijk te isoleren.

6

Klimaatadaptatie We leveren een conceptrapport op voor uitvoering van Water en Bodem Sturend binnen onze gemeente.

December 2025 - Dit wordt O gerealiseerd door de inzet van deze werkwijze en informatieavonden van het energieloket. Voor het vervolg, het verder isoleren van de bestaande woningvoorraad, gaan we een SMP opstellen wat moet dienen als natuurvergunning voor natuur inclusief isoleren. November 2025 - We maken G de bouwstenen en maatregelen inzichtelijk welke opgenomen kunnen worden in het uiteindelijke stappenplan.

Programma 1 Ruimte

December 2025 - Een potentiële locatie is uitgewerkt, het participatieproces is opgestart en de voorbereidende werkzaamheden zijn opgestart. Daarbij werken we samen met alle betrokkenen partijen. Juli 2025 - In de RESorganisatie met de regionale regiegroep en stuurgroep wordt gewerkt aan het opstellen en het vaststellen van de RES 2.0 door de colleges en de gemeenteraden.

O

O

Najaarsnota 2025 De notitie “Verbinden om te versterken“ is door het college vastgesteld en met de uitvoering is gestart. Ook de beleidsnota Vrijetijdseconomie wordt verder uitgevoerd, Zo zijn er lokale wandelommetjes in De Heurne toegevoegd aan de wandelknooppunten, in nauwe samenwerking met Heurns Belang en wordt er gewerkt aan een belevingsapp voor vestingstad Bredevoort. Het participatieproces met de inwoners over de komst van asielzoekers was voorzien in de maanden mei en juni 2025. Op 27 mei 2025 heeft de gemeenteraad besloten om het college duidelijke kaders aan te geven voor de opvanglocatie voor asielzoekers. Op het moment van schrijven is de raad nog in gesprek over deze kaders. De conceptversie van de RES 2.0 is klaar maar moet nog worden besproken in de regieen in de stuurgroep. Naar verwachting worden een aantal aanscherpingen opgenomen binnen de bestaande vastgestelde kaders daarna kan de RES 2.0 in het vierde kwartaal van 2025 door het college worden vastgesteld en ter kennisneming aan de Raad worden voorgelegd. Het aantal subsidieaanvragen van de Lokale Aanpak Isolatie (Nationaal Isolatie Programma) was in de eerste drie kwartalen van 2025 relatief hoog in de gemeente Aalten vergeleken met de regio. De regeling is herijkt waardoor meer inwoners er gebruik van kunnen maken.

Beperkingen vanuit natuurbescherming zorgden ervoor dat isolatieacties niet op grote schaal ingezet kunnen worden. Natuurbescherming maakt de isolatieopgave lastiger vanwege extra kosten en vergunningen voor inwoners. Een soorten management plan (SMP) lost dit op. Aalten loopt met de gunning van het soorten management plan voorop. Helaas heeft de provincie nog geen handreiking soorten management plan uitgebracht waardoor de voortgang nog lastig is. Samen met het Energieloket Achterhoek wordt ingezet op ondersteuning van inwoners bij aanvragen en natuurvriendelijk isoleren. Het water-, riolerings- en klimaatprogramma (WRKP) is in mei 2025 door de raad vastgesteld. Hierin staan concrete stappen benoemd op het gebied van klimaatadaptatie.

6

Thema/Doelstelling Uitbreiding bedrijventerrein In 2027 is de omgevingsplanprocedure voor uitbreiding van het bedrijventerrein afgerond

Actie 2025 Mei 2025 - In 2025 wordt een projectgroep opgestart en starten we met het uitvoeren van de benodigde omgevingsonderzoeken en het participatietraject. Er worden ruimtelijke kaders en randvoorwaarden opgesteld die als basis dienen voor het uiteindelijke omgevingsplan.

8

Omgevingswet We stellen uiterlijk in het najaar van 2025 de Omgevingsvisie vast.

9

Wonen We stellen een volkshuisvestingprogramma op voor de komende 5 jaar. .

10

Wonen Eind 2025 zijn de mogelijkheden voor potentiële uitbreidingslocaties voor wonen inzichtelijk gemaakt.

Juni 2025 - Vanuit de gebiedsgerichte aanpak werken we aan het opstellen van de visie per deelgebied. Hiervoor worden meerdere gebiedsgesprekken gevoerd. De input vanuit deze gesprekken wordt vervolgens verwerkt in de Omgevingsvisie. November 2025 - In 2024 is in regioverband AO wonen gekeken wat we gezamenlijk nodig hebben voor het opstellen van dit volkshuisvestingsprogramma. In 2025 worden voorbereidingen getroffen door middel van een nieuw woonwensenonderzoek/AWLO. Dit vormt de basis voor een volkshuisvestelijk programma. September 2025 - Aanvullende onderzoeken uitvoeren voor de potentiële locaties en de kansrijke locaties beoordelen.

11

Het Blauwe Meer Maart 2025 - We voeren samen De saneringsmogelijk- met de bevoegde instanties een heden voor het brononderzoek uit om te bepalen Blauwe meer zijn ver- welke mogelijkheden er zijn tot kend sanering van de PFAS-vervuiling.

12

Mobiliteitsvisie In het eerste kwartaal van 2025 wordt de mobiliteitsvisie opgeleverd.

7

Programma 1 Ruimte

Maart 2025 -. Vanuit verschillende werksessies met belanghebbende partijen, wordt de input verwerkt naar een visie.

Najaarsnota 2025 G In het eerste kwartaal van 2025 is er een projectteam opgestart dat inmiddels volop aan de gang is met de onderzoeken die nodig zijn voor de uitbreiding van het bedrijventerrein. Op dit moment wordt bijvoorbeeld gewerkt aan het waterhuishoudkundigeonderzoek en het flora- en faunaonderzoek. Op basis van al deze onderzoeken kunnen we bepalen of en hoe uitbreiding van het bedrijventerrein op deze locatie mogelijk is. O De laatste gebiedsgerichte gespreksronde zijn afgerond. Momenteel wordt er gewerkt aan het voorontwerp en zal deze via het college eind 2025 richting de raad gaan. In de loop van 2026 zal de definitieve omgevingsvisie worden voorgelegd en heeft het Milieueffectrapportbeoordeling plaatsgevonden. G Het Volkshuisvestelijk programma gemeente Aalten is in concept gereed en in eigen beheer uitgevoerd. Het woningbehoefte onderzoek is opgeleverd. De uitkomsten hiervan worden geïntegreerd in het Volkshuisvestelijk programma. Tools voor het Volkshuisvestelijk programma zijn bijvoorbeeld de prestatieovereenkomst met de Woonplaats voor de komende vier jaar, de huisvestingsverordening, etc. G In de regiegroep Wonen worden regelmatig alle pottentiele locaties bekeken, beoordeeld en acties opgezet om tot voldoende productie te komen in relatie tot de Woondeal 1.1. Daarnaast is het Volkshuisvestelijkplan in ontwikkeling en in concept gereed.

Ook vanuit hier wordt gestuurd op te ontwikkelen locaties in haar uitvoeringsprogramma. Daarnaast onderzoeken we verdere nieuwe potentiële locaties binnen de kern Aalten. O In het voorjaar van 2024 is een ernstige PFAS-vervuiling vastgesteld in Het Blauwe Meer in Dinxperlo en onderzocht. Inmiddels blijkt extra onderzoek nodig. Samen met de ODA, de provincie en het onderzoeksbureau is een vervolgonderzoek opgezet en in gang gezet. Hiermee verwachten we nog dit jaar de eerste onderzoeksresultaten welke meer duidelijkheid geven over de mogelijke oorzaak en daarmee richting aan de eventueel te nemen maatregelen. G De werksessies met belanghebbenden zijn afgerond en verwerkt in het mobiliteitsplan. Het aangepaste mobiliteitsplan ligt ter besluitvorming in de raad in december 2025.

7

Thema/Doelstelling Mobiliteitsvisie In het tweede kwartaal van 2025 wordt het uitvoeringsprogramma van de mobiliteitsvisie opgeleverd

Actie 2025 Juni 2025 - Alle maatrege- O len uit de opgeleverde visie worden uitgewerkt en omgevormd naar een uitvoeringsagenda met een planning voor de korte, middellange en lange termijn.

14

Slingeplas In 2025 starten we met het opstellen van de definitieve gebiedsontwikkeling rondom de Slingeplas en `t Broock.

Maart 2025 - In het eerste O kwartaal wordt er een projectorganisatie ingericht welke de bevindingen uit het haalbaarheidsonderzoek verder gaat concretiseren voor het uiteindelijke Omgevingsplan.

15

Ruimtelijkperspectief Achterhoek In 2025 wordt de eerste versie van het Ruimtelijk Perspectief Achterhoek voorgelegd

Oktober 2025 - In regioG naal verband wordt dit perspectief opgesteld. Daarbij krijgt overleg met alle gemeenteraden nadrukkelijk een plek. Voor dit overleg wordt teruggegrepen op de structuur van de regioraad.

13

Najaarsnota 2025 Het uitvoeringsprogramma wordt tegelijkertijd met het aangepaste mobiliteitsplan ter besluitvorming voorgelegd in de raad van december 2025. Hierin wordt een onderscheid gemaakt tussen infrastructurele maatregelen, onderzoeksopgaven en doorlopende werkzaamheden. De kosten voor de uitvoering worden voorgelegd bij de vaststelling van de begroting 2026. In juli van dit jaar is de raad akkoord gegaan met het opstarten van de gebiedsontwikkeling. Dit is een half jaar later dan oorspronkelijk gepland omdat we nog geen overeenstemming met het waterschap hadden. We zijn nu bezig met het inrichten van de projectorganisatie en gaan net als in de vorige fase nauw samenwerken met de initiatiefnemers en het waterschap. In regionaal verband is opdracht gegeven de contourenschets uit te laten werken tot een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) dat in het najaar 2025 wordt verwacht. De raden zijn voorafgaand aan de opdrachtverstrekking hierover geconsulteerd.

Actuele ontwikkelingen Recreatie & Toerisme Het college heeft in april 2025 ingestemd met de notitie "Verbinden om te Versterken”. Hierin zijn de fysieke en niet fysieke verbindingen tussen toeristische trekpleisters samen met het toeristisch-recreatieve werkveld geïnventariseerd en geëvalueerd. Op basis hiervan zijn diverse aanbevelingen gedaan om de verbindingen tussen trekpleisters te versterken. Met de implementatie van deze aanbevelingen is inmiddels gestart. Verder worden de routestructuren binnen de gemeente verder versterkt. Er zijn lokale wandelommetjes in De Heurne toegevoegd, wordt een digitale erfgoedbelevingsroute voor Bredevoort gemaakt en worden de ruiterroutes geëvalueerd. Uitbreiding bedrijventerrein De gemeenteraad is eind 2024 akkoord gegaan met het uitvoeren van de verdiepende onderzoeken voor de ontwikkeling van het gebied ten zuidwesten van het bestaande bedrijventerrein en ten noorden van de Keizersbeek tot nieuw bedrijventerrein bij de kern Aalten. Dit als eerste stap in het kader van de planvorming voor het bedrijventerrein. In het eerste kwartaal van 2025 is er een projectteam opgestart dat inmiddels volop aan de gang is met de onderzoeken die nodig zijn voor de uitbreiding.

De onderzoeken zijn enerzijds bedoeld om inzicht te krijgen in de haalbaarheid van de ontwikkeling en anderzijds om inzicht te krijgen in zaken waarmee rekening gehouden moet worden bij de inrichting van het gebied als bedrijventerrein. Het gaat onder meer om waterhuishoudkundigeonderzoek, verkeersonderzoek en flora- en faunaonderzoek. Op basis van deze onderzoeken wordt er bepaald of en hoe uitbreiding van het bedrijventerrein mogelijk is op deze locatie. Omgevingsvisie Tot aan de zomer van dit jaar is er input verzamelt voor het voorontwerp van de omgevingsvisie, Na de zomer is gestart met het uitschrijven van het voorontwerp welke in concept gereed is. Dit concept is eind september en begin oktober nog besproken met beleidscollega’s en met het college, waarna het concept is aangescherpt en afgerond en begin november voor besluitvorming aan het college is voorgelegd. Daarna gaat het voorontwerp richting gemeenteraad, ter bespreking en besluitvorming in januari 2026. Besluit dat de gemeenteraad in januari 2026 moet nemen, is of het akkoord is om dit voorontwerp als ontwerp ter visie te gaan leggen, of dat er eerst nog wat wijzigingen in moeten worden aangebracht. De tervisielegging, het milieueffectrapport (de MER) en de digitalisering van de omgevingsvisie volgen dan in de loop van 2026, waarna de visie eind 2026 officieel door de raad kan worden vastgesteld.

Programma 1 Ruimte

8

Omgevingsplan Aalten Er wordt proefgedraaid met nieuw omgevingsplan voor Bredevoort. Er wordt overgegaan tot een publicatie in de test omgeving. Daarnaast wordt gekeken of er geen tegenstrijdige regels zijn en of regels vanuit de bruidsschat vanuit de omgevingswet geen conflicten opleveren. Als dit is uitgekristalliseerd dan zal worden overgegaan naar een definitieve publicatie. De verwachting is dat dit in loop van 2026 zal gaan plaatsvinden. Wonen Er wordt gewerkt aan het Volkshuisvestelijk programma (VHP) gemeente Aalten. Deze sluit goed aan bij de ontwikkeling van de Omgevingsvisie. Het VHP is een verplichting voor elke gemeente op basis van het wetsvoorstel Wet versterking regie Volkshuisvesting. Hiermee wil het Rijk meer kunnen sturen op hoeveel, waar en voor wie er woningen gebouwd gaan worden met als doel voor alle inwoners voldoende en passende woningen. Vanuit de wet vloeien een aantal verplichtingen; De eerste is het opstellen van een gemeentelijke VHP. De tweede het verplicht opstellen van een regionale gemeentelijke huisvestingsverordening waarin een urgentieverordening is opgenomen en de derde het vastleggen van prestatieafspraken. Al deze drie voorgaande punten zijn in concept gereed en eind 2025 definitief voor verdere besluitvorming. Momenteel wordt er gewerkt aan een regionale huisvestingsverordening Achterhoek.

De eerste contouren zijn gemaakt met alle betrokken gemeenten in de Achterhoek. De verwachting is dat deze verordening medio 2026 gereed is met een verwachte ingangsdatum van 1 januari 2027. Nadat regionaal is vastgesteld hoe de verordening eruit moet komen te zien wordt de specifieke Aaltense verordening in 2026 aan de raad voorgelegd ter vaststelling Warmtetransitie In het Klimaatakkoord is afgesproken dat Nederland in 2050 van het aardgas af is. De acht Achterhoekse gemeenten hebben in het Akkoord van Groenlo gezamenlijk besloten om in 2050 energieneutraal te zijn of zoveel eerder als mogelijk. Onderdeel hiervan is de gebouwde omgeving verwarmen zonder aardgas, met een duurzame bron. Dit is een grote ingrijpende transitie die bijna alle inwoners en gebouweigenaren in onze gemeente raakt. In 2021 is hiervoor de warmtetransitie visie vastgesteld; Isoleren is daarin altijd de eerste stap en er wordt uitvoering gegeven aan het Nationaal Isolatie Programma. Landelijk is echter geconstateerd dat het tempo omhoog moet en het Rijk heeft hiervoor nieuwe wetgeving ter opvolging van de warmtetransitie visie in procedure gebracht; Een verplicht warmteprogramma onder het regime van de omgevingswet om duidelijkheid te krijgen op welke wijze de gemeenten van het aardgas af kunnen gaan, met uitgebreider juridisch instrumentarium.

Door het opwarmende klimaat wordt naast de warmtevraag ook de koelte (of koude-) vraag steeds belangrijker. In het Warmte-/Koude programma wordt het gemeentelijke warmtetransitie beleid beschreven en de (lokale) visie op de aanpak van de warmtetransitie weergegeven. Alhoewel de wetswijzigingen nog niet in werking zijn getreden, wordt hier op voorgesorteerd om in 2026 een Warmte-/Koude programma te kunnen vaststellen. In het vierde kwartaal van 2025 komt er een startnotitie en een projectscan. 't Beggelder Het stedenbouwkundig plan voor `t Beggelder is in juni 2025 door de gemeenteraad vastgesteld. De planologische procedure (omgevingsplan) wordt voorbereid. Het streven is het ontwerp-omgevingsplan eind 2025 in procedure te brengen. Nijverheidsweg 1 Een herontwikkeling van de bedrijfslocatie Nijverheidsweg 1 in Aalten tot woongebied met 64 woningen is in voorbereiding. In mei is er een participatiebijeenkomst geweest. De planologische procedure (omgevingsplan) wordt voorbereid. Het streven is het ontwerp-omgevingsplan eind 2025 in procedure te brengen. Mobiliteitsvisie Tijdens een oordeelsvormende vergadering zijn technische vragen gesteld over het mobiliteitsplan welke zijn beantwoord door middel van een raadsmededeling. Als gevolg hiervan moeten er een aantal aanpassingen worden gedaan in het mobiliteitsplan.

Naar aanleiding van de bespreking in de commissie en het besluit om het mobiliteitsplan terug te geven aan het college, is besloten het mobiliteitsplan op onderdelen aan te gaan passen. Het aangepaste plan zal vervolgens opnieuw de besluitvormingscyclus ingaan, met als doel behandeling in de raad in december 2025. Hoewel het mobiliteitsplan en het bijbehorende uitvoeringsprogramma op dit moment nog niet zijn vastgesteld, zijn de financiële effecten ervan opgenomen in het overzicht van ontwikkelingen met financiële consequenties. Dit overzicht is gelijktijdig met de behandeling van de begroting 2026 ter afweging aan de raad voorgelegd. Deze werkwijze is gekozen om in 2026 voortvarend te kunnen starten met de uitvoering van onderdelen uit het uitvoeringsprogramma. Door de benodigde budgetten alvast voorlopig te reserveren in de begroting 2026-2030, kan uitvoering direct na vaststelling worden opgepakt zonder dat een aanvullende begrotingswijziging nodig is. Als de raad besluit het plan geheel of gedeeltelijk niet vast te stellen, worden de opgenomen budgetten in de begroting dienovereenkomstig aangepast.

Programma 1 Ruimte

9

Mocht deze situatie zich onverhoopt voordoen zal op dat moment bekeken worden hoe dit nader te verwerken in de begroting 2026-2030. Gebiedsontwikkeling Slingeplas - ’t Broock In juli van dit jaar heeft de gemeenteraad het voorlopig ontwerp voor het plan Slingeplas - 't Broock vastgesteld. Ook is besloten de gebiedsontwikkeling op te starten inclusief het doorlopen van de vereiste planologische procedures. Er wordt een projectorganisatie opgezet en gaan, net als in de vorige fase, nauw samenwerken met de initiatiefnemers (Bredevoorts Belang, SV Bredevoort en De Twee Bruggen) en het waterschap. Ruimtelijk Perspectief Achterhoek In opdracht van de Achterhoek Board is binnen de regionale samenwerking een Ruimtelijk Perspectief Achterhoek (RPA) opgesteld. In 2024 is in het proces een tussenproduct vastgesteld, namelijk de ‘Contourenschets RPA’. De raad is hierover in januari en februari 2025 via een informatieve sessie bijgepraat. Vervolgens heeft het bureau BVR de opdracht gekregen om het RPA op te stellen. In dat proces is gewerkt met vier gelijkwaardige toekomstscenario’s om het gesprek over de toekomst van de regio te voeren. Daaruit zijn rode draden gehaald met een advies over de gewenste ontwikkeling en richtinggevende uitgangspunten.

Dit product is ter kennisname aangeboden aan de gemeenteraden, met daarnaast de vraag om eventuele aandachtspunten voor uitwerking in het vervolgproces mee te geven aan de Achterhoek Board en -Raad om de intentie uit te spreken voor het gezamenlijk oppakken van regionale ruimtelijke opgaven op basis van het RPA. De vergadering van de Achterhoek raad vindt op 15 december 2025 plaats. Bijstellingen bestaand beleid Rijlabels Omschrijving Programma 1 Ruimte P1.0001 Leges straatwerk P1.0002 Vrijval afschrijving wegen P1.0003 Vrijval afschrijving openbare verlichting P1.0004 Gemeentetuin P1.0005 Leges bestemmingsplannen P1.0006 Bijdrage regiodeal versnellen woningbouw P1.0007 Leges omgevingsvergunningen en kosten inhuur P1.0008 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) P1.0008 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) Totaal Programma 1 Ruimte

2025

2026

2027

2028

2029

-60.000 -24.000 -430.000 -39.000 -50.000 -22.000 -51.000 146.000 70.000 -460.000

115.000 115.000

115.000 115.000

115.000 115.000

115.000 115.000

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P1.0001 Leges straatwerk € 60.000 incidenteel voordeel in 2025 In verband met de energietransities en aanleg glasvezel zijn door de netbeheerders meer kabels en leidingen aangelegd. Hierdoor is het ontvangen bedrag voor de leges hoger dan verwacht. P1.0002 Vrijval afschrijving openbare verlichting € 24.000 incidenteel voordeel in 2025 De vervanging van de openbare verlichting is door gebrek aan capaciteit voor een groot deel doorgeschoven naar 2026. P1.0003 Vrijval afschrijving wegen € 430.000 incidenteel voordeel in 2025 Voor een aantal grote projecten (onder andere Aaltenseweg/Europastraat, Frankenstraat/Batavenstraat/Saksenstraat) is de planning mede door vertraagde besluitvorming aangepast. Hierdoor worden een groot deel van de werkzaamheden in 2026 en verder uitgevoerd waardoor het investeringskrediet wordt doorgeschoven naar 2026. Dit betekent een vrijval van een deel van de kapitaallasten. Daarnaast worden een aantal grote projecten (onder andere centrum Dinxperlo, Aaltenseweg/Europastraat) gefaseerd uitgevoerd waardoor de kapitaallasten niet volledig in het eerste jaar van start van de werkzaamheden worden toegerekend. P1.0004 Gemeentetuin € 39.000 incidenteel voordeel in 2025 In 2024 is besloten om de ruimte voor het gemeentehuis dat in gebruik is als terras groener te gaan maken.

Samen met de gebruiker is gekeken welke mogelijkheden er zijn. Gezien de krappe ruimte was deze beperkt en is er gebruik gemaakt van de al eerder aangeschafte bakken met daarin planten en struiken. De bakken zijn mobiel en kunnen, mocht dat nodig zijn, worden verplaatst waardoor het voorterrein in de toekomst ook voor andere doeleinden gebruikt kan worden. Hierdoor kan er een bedrag van € 39.000 vrijvallen. P1.0005 Leges bestemmingsplannen € 50.000 incidenteel voordeel in 2025 De afgelopen periode is er een aanzienlijk aantal aanvragen om omgevingsvergunning (uitgebreide procedure) in behandeling genomen dan wel in procedure gebracht. Verder zijn in de zogenaamde verzamelplannen verschillende projecten van initiatiefnemers gebundeld. Dit heeft een geresulteerd in een meeropbrengst van € 50.000. Voor 2026 en 2027 is de raming verhoogd met een bedrag van € 80.000. Programma 1 Ruimte

10

P1.0006 Bijdrage Regiodeal versnellen woningbouw € 22.000 incidenteel voordeel in 2025 Vanuit de Regiodeal is er een bedrag beschikbaar gesteld voor versnelling van de woningbouw. Voor deze kosten waren al budgetten beschikbaar gesteld waardoor deze bijdrage een incidenteel voordeel is. P1.0007 Leges omgevingsvergunningen en kosten inhuur € 51.000 incidenteel voordeel in 2025 Er zijn meer aanvragen binnen gekomen dan in eerste instantie werd verwacht. Dit heeft geresulteerd in een meeropbrengst van € 76.000. Doordat de vacature medewerker omgevingsvergunning later is ingevuld dan werd verwacht is langer inhuur noodzakelijk. Hiervoor is aanvullend een bedrag van € 25.000 nodig. Per saldo resulteert dit in een incidenteel voordeel van € 51.000. P1.0008 Omgevingsdienst Achterhoek (ODA) per saldo € 146.000 incidenteel nadeel in 2025 Verschuiving van taakveld overhead (P3) naar de ODA (P1) € 70.000 in 2025 en vanaf 2026 € 115.000. De afgelopen jaren zijn de toezicht- en handhavingszaken toegenomen en is er een toenemende vraag naar specialistisch advies met name voor ruimtelijke ontwikkelingen en omgevingsplannen. Daarnaast is er een toenemende vraag naar ander specialistisch werk. De ODA heeft in 2025 een begrotingswijziging ingediend waarmee het Algemeen Bestuur niet heeft ingestemd.

De begrotingswijziging was gebaseerd op de realisatie van de afgelopen jaren, interne projecten zoals Omgevingswet en de prognose voor 2025. Tot op heden is er ten opzichte van de raming van de begroting 2025 meer toezicht uitgevoerd ook in het kader van de wettelijke taak aanpak van ZZS (Zeer Zorgwekkende Stoffen) en hebben zich meer handhavingszaken voorgedaan mede door klachten van inwoners. Ook zijn er meer specialistische adviezen gevraagd in het kader van het geluid en bodem. Dit omdat een tweetal medewerkers inmiddels met pensioen zijn gegaan en de taken bij de ODA zijn belegd. Daarnaast zijn er adviezen gevraagd met betrekking tot PFAS Het Blauwe meer, Landelijke beëindiging veehouderijbedrijven welke ten laste worden gebracht van deze projecten. Naar aanleiding van de verwachte prognose zal er voor 2025 een bedrag van € 216.000 moeten worden bijgeraamd waarbij voor 2025 een bedrag van € 70.000 wordt gedekt uit de salariskosten. In afwachting van de verdere ontwikkeling van de ODA zal er in 2026 een bedrag van € 115.000, zijnde overheveling salariskosten, worden bijgeraamd op het budget ODA voor de adviezen met betrekking tot bodem en geluid.

Programma 1 Ruimte

11

Programma 2 Sociaal domein Doelstellingen Thema/Doelstelling Actie 2025 Najaarsnota 2025 1 Sociale en pedagogi- December 2025 - Toegroeien G De projectgroep Sterk lokaal team is geforsche basis naar een sterke pedagogimeerd en heeft een analyse gemaakt van het Dit is onderdeel van sche basis en een Sterker (inhuidige lokale team. In deze analyse is gekede Hervormingstegraal) Lokaal Team ken naar wat goed gaat en welke verbeteragenda jeugd en het punten er zijn om het huidige lokale team Toekomstscenario door te ontwikkelen naar een ‘sterk lokaal kind- en gezinsbeteam’. Hiermee is de aftrap gegeven aan het scherming verandertraject. 2 Sociale en pedagogi- December 2025 - In samenG De ketenaanpakken Welzijn op Recept, Volsche basis werking met regiogemeenten, wassenen naar Gezond gewicht en ValpreInrichting ketenaanpak Menzis en ketenpartners ventie zijn inmiddels ingericht. Iedere aanpak Integraal Zorgakkoord wordt op basis van het Inteheeft een of meerdere coördinerende rollen, (IZA) graal Zorgakkoord een ketendie van welzijnscoach of beweegmakelaar. aanpak gerealiseerd op het De benodigde interventies worden uitgevoerd gebied van valpreventie, Welen er is een verbinding met de sociale basis zijn op Recept, Kansrijke om resultaten te blijven behouden. De ketenStart en Gecombineerde leefaanpak Kansrijke Start wordt vormgegeven stijlinterventie via het Preventie Platform Jeugd.

Voor de ketenaanpak Kinderen naar Gezond Gewicht is de coördinerende rol neergelegd bij de jgzverpleegkundige. De benodigde interventie voor deze ketenaanpak worden samen met een aantal andere gemeenten vormgegeven. 3 Toekomstbestendig December 2025 - Op basis G Op het moment van schrijven is het project sportlandschap van het advies uit de adviesbezig en vormen zich de eerste contouren Implementatie visie nota van december 2024 van het beleidsdocument. Verwachting is dat Toekomstig Sportland- wordt overgegaan tot implehet beleidsdocument in het tweede kwartaal schap mentatie van de genoemde 2026 gereed is. principes en het verder uitwerken van de uitgangspunten voor het sportvoorzieningenland-schap in een kadernota sportvoorzieningenbeleid. 4 Zwemwater November 2025 - Er wordt een G Het college heeft de visie in oktober 2025 Levensvatbare zwem- toekomstvisie zwemwater vastgesteld. Deze visie wordt in november voorzieningen vastgesteld. 2025 aan de raad voorgelegd. 5 Wmo en Jeugdhulp December 2025 - Het (in regi- G De contracten voor de nieuwe inkoop van Nieuw inkoopproces onaal verband) voeren van jeugdhulp en Wmo in de Achterhoek zijn geWmo en Jeugdhulp een inkoopproces om per 1 tekend. In de laatste maanden van 2025 januari 2026 te starten met wordt gewerkt aan de voorbereidingen van het nieuwe contract van de de nieuwe contractperiode.

Wmo en Jeugdhulp 6 Armoedebeleid December 2025 - Het armoe- G Het project effectmeting armoedebeleid naDoorontwikkeling ar- debeleid is verder doorontdert de afronding. In het vierde kwartaal van moedebeleid wikkeld op basis van de visie 2025 wordt het eindrapport opgeleverd, met financiële bestaanszekerheid. concrete aanbevelingen voor de doorontwikHiermee wordt de financiële keling van het armoedebeleid. Wij informeren bestaanszekerheid van onze u via een raadsmededeling over de uitkominwoners versterkt. sten en overige ontwikkelingen 7 Participatie December 2025 - Alle inwoG Dit is een gefaseerd en doorlopend proces. Doorontwikkeling La- ners met een ParticipatiewetEr moeten keuzes worden gemaakt in relatie borijn en het verster- uitkering zijn in beeld. Laborijn tot de beschikbare capaciteit en re-integratieken van de samenwerkt voor de begeleiding van budget. Daarnaast heeft een groot gedeelte werking met partijen inwoners intensief samen met van deze doelgroep een zorgprofiel in plaats binnen het Sociaal andere partijen in het Sociaal van een re-integratieprofiel. Voor dit en volDomein. Domein. gend jaar hebben wij de voorkeur gegeven aan de doelgroep oudkomers.

Programma 2 Sociaal Domein

12

Actie 2025 Najaarsnota 2025 December 2025 - Er is een O De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningemeentelijk meerjarengen (Wsob) wordt momenteel herzien, met als plan opgesteld. De bedoel om een wettelijke zorgplicht voor gemeenoogde inwerkingtreding ten en provincies in te voeren. De toegang tot de (van de wettelijke zorgopenbare bibliotheek wordt hiermee voor alle inplicht) is op 1 januari 2026. woners gegarandeerd. De beoogde inwerkingtreding is naar verwachting op 1 januari 2027. 9 Vrijheid Augustus 2025 - De op het G Het regioprogramma Vrijheid is volop in beweIn 2025 vieren wij 80 gebied van Vrijheid opgeging en blijft actueel. jaar Vrijheid. bouwde regionale samenDe ontwikkelde programma’s en materialen gewerking wordt in 2025, via ven aanleiding om met elkaar in gesprek te gaan het regioprogramma 80 over hoe we met elkaar omgaan en wat vrede en jaar Vrijheid Achterhoek vrijheid voor ons betekenen. en Liemers, voortgezet. 10 Cultuur Juli 2025 - In samenwerG Per 1 augustus 2025 heeft Cultuurpunt Aalten de Oprichting Cultuurpunt king met bibliotheek de opdracht van SCEDA overgenomen met als Aalten, dit ter vervan- Achterhoekse Poort wordt kerntaak: het ontwikkelen en aanbieden van een ging van SCEDA het Cultuurpunt Aalten opvolledig cultuurmenu voor álle kinderen in het (Stichting Cultuur Edu- gericht. Dit Cultuurpunt primair onderwijs binnen de gemeente Aalten.

catie Dinxperlo Aalten) gaat cultuureducatie-programma’s ontwikkelen en aanbieden aan alle basisscholen in de gemeente Aalten. 11 Erfgoed September 2025 - In saG De beleidsnota Erfgoed Achterhoek is door de Actualiseren erfmenwerking met de gegemeenteraad vastgesteld. De volgende stap is goedbeleid meenten Winterswijk en het opstellen en in procedure brengen van de Oost-Gelre wordt het erfuitvoeringsagenda richting het college van B&W. goedbeleid geactualiDit wordt gezamenlijk opgepakt met de geseerd. Hiervoor wordt in meente Oost-Gelre en Winterswijk. 2025 een nieuwe erfgoednota, als vervolg op de erfgoednota ‘Wi-j doet ’t samen’ uit 2021, opgesteld. 12 Kunst, cultuur en erf- December 2025 - We gaan G Het Cultuur en Erfgoedpact Achterhoek (CEPA) goed de samenwerking op het is vastgesteld. Met het CEPA-programma 2025Verbinding kunst, cul- gebied van kunst, cultuur 2027 werken de gemeenten en provincie aan het tuur en erfgoed en erfgoed meer aan elversterken, verduurzamen en verdiepen van de kaar verbinden. We werken culturele infrastructuur in de Achterhoek. Dankzij daarvoor toe naar een opde impulsgelden van de afgelopen jaren is een volging van het Cultuur en stevige basis gelegd, de komende periode wordt Erfgoedpact Achterhoek deze ontwikkeling doorgezet met een brede regi(CEPA) en maken nieuwe onale aanpak.

Centraal in dit programma staat (regionale) samenwerde overtuiging dat cultuur en erfgoed van en kingsafspraken. voor iedereen zijn. We streven naar regionale impact: cultuur en erfgoed als motor voor verbinding, identiteit en leefbaarheid in de hele Achterhoek. Om deze ambitie kracht bij te zetten, is inmiddels een kwartiermaker Cultuur en Erfgoed gestart. De kwartiermaker werkt nauw samen met lokale en regionale stakeholders om ervoor te zorgen dat cultuur en erfgoed toegankelijk zijn voor alle Achterhoekers, jong en oud, van elke achtergrond. 8

Thema/Doelstelling Bibliotheek Een volwaardige en toekomstbestendige bibliotheek voor alle inwoners.

Actuele ontwikkelingen Toegang Sociaal Domein In 2024 is de projectstructuur voor Eén Toegang Sociaal Domein vastgesteld. De opdrachten Herijking Dienstverleningsvisie en Eén Toegang Sociaal Domein worden als afzonderlijke projecten uitgevoerd, waarbij intensief wordt samengewerkt om verbindingen tijdig te realiseren. De dienstverleningsvisie fungeert daarbij als overkoepelend kader. Programma 2 Sociaal Domein

13

In april 2025 is gestart met de eerste fase van het project Toegang; de vraagverheldering en is het Radaradviesrapport uit 2022 geëvalueerd. Dit rapport vormt de basis voor de verdere ontwikkeling van de sociale basis binnen de gemeente. De bevindingen uit dit rapport, samen met aanvullende analyses, dienen als fundament voor de vervolgstappen. Doel hiervan is een laagdrempelige en goed vindbare toegang tot zorg en ondersteuning te realiseren. Daarnaast is onderzocht hoe medewerkers en gebruikers de huidige toegang ervaren, en zijn landelijke ontwikkelingen en inzichten uit onderzoek en praktijk betrokken. Deze analyse heeft richting gegeven aan de verdere inrichting van het project. Op basis hiervan zijn een projectvoorstel en een projectorganisatie opgesteld, en bevindt het project zich nu in de richtende fase. In deze fase is gestart met een uitvraag onder inwoners en samenwerkingspartners om hun behoeften en wensen met betrekking tot de toegang in kaart te brengen. Hiervoor wordt gebruikgemaakt van de Klantreismethodiek en het inwonerspanel U Spreekt. Tegelijkertijd concretiseert de werkgroep de kaders en uitgangspunten. Met dit traject streven wij naar een toegankelijke, laagdrempelige en vindbare toegang tot zorg en ondersteuning, zowel fysiek als digitaal, voor al onze inwoners.

Sterk Lokaal team We sluiten aan bij de opdracht die het Rijk heeft gegeven om een sterk lokaal team te realiseren, voortgekomen uit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Deze opgaves hebben één ding gemeen: ze vragen om een stevige lokale basis met een sterk lokaal team. Om verbetering door te voeren is door het Rijk een eenduidig, niet vrijblijvend kader voor lokale teams vastgesteld. De VNG heeft dit vertaald in zeven richtlijnen waar het sterke lokale team aan moet voldoen (passende omvang en expertise, zichtbaar en aanwezig in de wijk, samen met de sociale basis, aansluiten bij huishoudens en gezinnen, zelf hulp bieden (ook bij onveiligheid), breed kijken en handelen, expertise erbij halen in plaats van doorverwijzen). Deze richtlijnen zijn onderdeel van ons implementatieplan met aandacht voor een betere aansluiting van lokale teams bij de toegang, normalisering, preventie en vroege interventie. Hierover zijn we ook continu in gesprek met de LEA partners (Lokaal Educatieve Agenda; schoolbesturen, kinderopvangorganisaties en andere partners uit het jeugd en onderwijsveld) en organiseren we bijeenkomsten, webinars en trainingen om ouder en kind te versterken. We benadrukken het belang van normaliseren en een stevige pedagogische basis, met als doel dat onze lokale partners deze visie ook zelf actief uitdragen.

We willen kwalitatieve, toegankelijke en tijdige ondersteuning bieden aan kinderen, gezinnen en huishoudens. Ons uiteindelijke doel is het realiseren van een gezonde en veilige leefomgeving waarin kinderen, gezinnen en huishoudens de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben om optimaal te kunnen deelnemen aan de samenleving. Toekomstbestendig sportlandschap In december 2024 is de Adviesnota Toekomstbestendig Sportlandschap door het college vastgesteld. In 2025 is een start gemaakt met de uitwerking hiervan. Er lopen inmiddels twee projecten voor het opstellen van het sportvoorzieningenbeleid en voor het opstellen van beleid voor een beweegvriendelijk leefomgeving. Het document beweegvriendelijke leefomgeving dient ook als herijking voor het speelvoorzieningenbeleid. Beide projecten worden naar verwachting in 2026 opgeleverd. De huurvoorwaarden voor de gemeentelijke binnensportaccommodaties zijn inmiddels herzien en vernieuwd, en er is een start gemaakt met de herijking van de huurovereenkomsten die de gemeente met verschillende partners heeft. Verenigingsondersteuning In april 2025 is er een inloopavond voor verenigingen georganiseerd en in oktober 2025 vond er bijeenkomst voor verenigingsondersteuning plaats, ditmaal als actueel thema ‘Binden en boeien van jeugd’.

Dit is onderdeel van de Adviesnota Toekomstbestendig Sportlandschap en wordt breder opgepakt binnen Plan Talent waarvan het herijkingsproces eind dit jaar tot een eind komt. Bij deze herijking wordt een heldere definitie van verenigingsondersteuning geformuleerd inclusief kaders en ureninzet, en hoe dit voor de toekomst kan worden geborgd. Lokale inkoop Wmo-hulpmidddelen Sinds 1 november 2019 heeft de gemeente Aalten het onderhoud en beheer van de Wmo-hulpmiddelen in eigen beheer, de uitvoering wordt gedaan door de eigen ‘Servicedienst Hulpmiddelen’. Door dit onderhoud en beheer in eigen huis uit te voeren, is het mogelijk beter maatwerk te leveren aan de inwoner, meer integraal te werken en reparaties sneller uit te kunnen voeren. De Wmo-hulpmiddelen zijn in eigendom van de gemeente Aalten. De huidige overeenkomst met de huidige (lokale) leverancier die het onderhoud en beheer voor de gemeente uitvoert loopt per 1 november 2025 af en is opnieuw aanbesteed en gegund aan een lokale leverancier. Per 1 november 2025 gaat het nieuwe contract in.

Programma 2 Sociaal Domein

14

Ontwikkelingen BUIG-budget Met Laborijn zijn afspraken gemaakt om het tekort op het BUIG-budget zo laag mogelijk te houden. In de Kadernota 2025 – 2028 is de doelstelling opgenomen om met de uitgaven bijstand en langdurige loonkostensubsidies binnen het door het rijk gestelde BUIG-budget te blijven. In de tweede kwartaalrapportage 2025 geeft Laborijn echter aan voor de gemeente Aalten een tekort op het BUIG-budget te verwachten van ongeveer € 110.000. We blijven hierover in gesprek met Laborijn, maar we verwachten uiteindelijk wel een hoger tekort dan voornoemde prognose. In het kader van de realisatie van de huisvestingstaakstelling statushouders dienen wij ook nog een slag te maken. Dit betekent meer instroom en uitkeringen op grond van de Participatiewet. Ondersteuning van oudkomers met een uitkering op grond van de Participatiewet Het project oudkomers heeft als doel om deze inwoners op een maatgerichte en duurzame manier te faciliteren om hun zelfredzaamheid te vergroten en hen volwaardig te laten participeren in de samenleving. Met dit project proberen we de huidige situatie structureel te veranderen en een ‘doorbraak’ te faciliteren die met eerdere trajecten en activiteiten niet bestendig tot stand is gekomen. Deels betreft dit een wettelijke taak van de gemeente.

Hoewel de gemeente Aalten niet verantwoordelijk is voor de inburgering van deze inwoners (oude inburgeringsstelsel) heeft de gemeente Aalten wel een taak in het kader van de Participatiewet. Deze inwoners ontvangen al lange(re) tijd een bijstandsuitkering van Laborijn. De gemeente en Laborijn moeten er zorg voor dragen dat deze inwoners participeren naar maximaal vermogen, bij voorkeur via betaald werk (en daarmee een beoogd positief effect op het BUIG-resultaat en/of overige uitgaven binnen het sociaal domein). Dit project zit nu in fase 2 en de eerste bevindingen en resultaten zijn positief. Figulus Welzijn heeft een subsidie ontvangen voor de tijdelijke inzet van 2 cultuurvertalers die als ‘bruggenbouwers’ fungeren. In het 1e kwartaal van 2026 verwachten we de eerste resultaten. Toeslagenaffaire kinderopvang Wij zijn met betrekking tot de brede ondersteuning nog met 2 uitgebreide cases bezig. De hiermee gepaard gaande uitgaven financieren wij voor en ontvangen we terug via de SiSa verantwoording. Daarnaast ontvangen we jaarlijks een vast bedrag voor de uitvoeringskosten gebaseerd op het totaal aantal erkend gedupeerde ouders. Cultuur Per 1 augustus 2025 heeft Cultuurpunt Aalten de opdracht van SCEDA overgenomen met als kerntaak: het ontwikkelen en aanbieden van een volledig cultuurmenu voor álle kinderen in het primair onderwijs binnen de gemeente Aalten.

Dit cultuurmenu omvat alle zes cultuurdisciplines en is gericht op het bieden van gelijke kansen op het gebied van cultuureducatie, ongeacht achtergrond of schoollocatie. In deze fase ligt de focus nadrukkelijk op het versterken van structurele en kwalitatieve cultuureducatie in het onderwijs. Het is van belang dat Cultuurpunt Aalten stevig staat in haar basisrol en deze kerntaak met zorg en visie vormgeeft. De koers van Cultuurpunt Aalten wordt bepaald door vier centrale uitgangspunten: • Cultuureducatie voor iedereen. Cultuuronderwijs als vast onderdeel van het curriculum, met gelijke kansen voor alle leerlingen. • Aansluiting bij de belevingswereld van leerlingen. Een divers en herkenbaar aanbod dat leerlingen aanspreekt en verbindt. • Doorgaande leerlijnen. Een vloeiende overgang van cultuureducatie tussen primair en voortgezet onderwijs. • Samenwerking met culturele organisaties. Versterking van het aanbod en de verbinding met de lokale gemeenschap door actieve samenwerking. Met deze uitgangspunten als fundament werkt Cultuurpunt Aalten aan een toekomstbestendig cultuureducatiebeleid dat kinderen inspireert, verbindt en ontwikkelingskansen biedt. De komende periode staat in het teken van het uitrollen van het cultuurmenu en het versterken van de samenwerking met het onderwijsveld Beschermd wonen en IZA Beschermd Wonen komt op zijn vroegst pas in 2027 naar de gemeenten.

De bekostiging van de maatwerkvoorzieningen verlopen via de centrumgemeente Doetinchem die hier vanuit het Rijk financiële middelen voor ontvangt. Het overschot van de centrumgemeente wordt jaarlijks verdeeld over de individuele gemeenten. Hetzelfde geldt voor de IZA-middelen. Centrumgemeente Doetinchem ontvangt vanuit het Rijk middelen om het Integraal Zorg Akkoord uit te voeren. Het overschot wordt jaarlijks verdeeld over de individuele gemeenten. De middelen die de gemeente ontvangt vanuit de centrumgemeente Doetinchem voor Beschermd Wonen en het Integraal Zorg Akkoord worden doorgaans pas laat in het kalenderjaar beschikbaar gesteld. Hierdoor vallen deze middelen in de praktijk vaak vrij in het resultaat als incidenteel voordeel. Dit komt doordat er op het moment van begroten nog geen zekerheid is over de hoogte van het overschot dat verdeeld zou worden. Programma 2 Sociaal Domein

15

Hoewel de middelen voor Beschermd Wonen en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) in principe vrij besteedbaar zijn en niet geoormerkt vanuit het Rijk, ziet de gemeente zich geconfronteerd met duidelijke opgaven op deze terreinen. Voor Beschermd Wonen betekent dit onder andere het voorbereiden op de decentralisatie in 2027, het versterken van de lokale infrastructuur voor begeleiding en huisvesting, en het realiseren van een passend aanbod voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Voor IZA gaat het om het verbeteren van de samenwerking tussen het sociaal domein en de zorg, het bevorderen van gezondheid en preventie, en het toegankelijk houden van zorg voor inwoners met complexe problematiek. Het toekomstige sterkere lokale team vormt hier een spil in. In aanloop naar de jaarrekening 2025 komt de gemeente met een voorstel voor de inzet van deze middelen.

Bijstellingen bestaand beleid Rijlabels Omschrijving Programma 2 Sociaal Domein P2.0001 Jeugdhulp en Wmo P2.0002 P3: Wet Open Overheid naar taakveld overhead P2.0003 Wet betaalbare huur P2.0004 Lijkschouwing P2.0005 Wet goed verhuurderschap P2.0006 Dwangsommen P2.0007 VNOG demarcatiekosten P2.0008 Cliënt ervaringsonderzoeken Wmo en Jeugdhulp P2.0009 Inkoop Sociaal Domein Achterhoek (SDA) P2.0010 Monitoringssysteem Figulus Welzijn P2.0011 Kinderopvangtoeslag SMI P2.0012 P3: Intensivering transitie Sociaal Domein naar taakveld overhead P2.0013 Preventie jeugd P2.0014 Kinderopvang toeslagenaffaire P2.0015 BUIG P2.0016 Educatief Kindpakket P2.0017 Laborijn P2.0018 Chronisch zieken P2.0019 Beschermd wonen Totaal Programma 2 Sociaal Domein

2025 -245.000 -70.000 -28.000 10.000 -26.000 -18.000 -17.000 -17.000 32.000 13.000 28.000 -90.000 -25.000 -17.000 110.000 -10.000 -21.000 -10.000 -26.000 -427.000

2026

2027

2028

2029

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Toelichtingen budgetbijstellingen bestaand beleid P2.0001 Jeugdhulp en Wmo € 245.000 incidenteel voordeel in 2025 Voor 2025 zijn de budgetten voor Jeugdhulp en Wmo geanalyseerd. Hierbij is uitgegaan van de werkelijke realisatie tot medio augustus. Op basis daarvan is een prognose gemaakt van de verwachte werkelijke kosten in 2025. Deze prognose is vergeleken met de oorspronkelijk geraamde budgetten. Uit de analyse blijkt dat de jeugdhulpbudgetten te hoog geraamd zijn ten opzichte van de verwachte uitgaven voor 2025. Bij Wmo echter blijkt dat de verwachte werkelijke uitgaven voor 2025 hoger liggen dan geraamd. Naar aanleiding hiervan zijn de jeugdhulpbudgetten naar beneden bijgesteld en de Wmo budgetten naar boven bijgesteld. Per saldo leidt deze bijstelling tot een incidenteel voordeel van € 245.000 in 2025. P2.0002 P3: Budget Wet Open Overheid naar taakveld overhead € 70.000 Op het taakveld overhead worden de uitgaven voor inhuur en personeel verantwoord. Dit budget wordt ingezet voor de projecten: overdracht archieven naar het Erfgoedcentrum en het project versterking informatievoorziening. Door het budget bedoeld voor de personeelslasten over te hevelen van programma 2 naar programma 3 taakveld overhead vallen de uitgaven en budget onder hetzelfde taakveld.

P2.0003 Wet betaalbare huur € 28.000 incidenteel voordeel in 2025 In 2025 heeft de gemeente middelen ontvangen van het Rijk voor de Wet betaalbare huur in de vorm van een decentralisatie-uitkering. Het Rijk heeft de middelen ter beschikking gesteld om gemeenten financieel te ondersteunen bij de implementatie en uitvoering van de wet. In 2025 zijn deze middelen voor externe kosten niet ingezet. P2.0004 Lijkschouwing € 10.000 incidenteel nadeel in 2025 De kosten voor lijkschouwingen variëren jaarlijks, afhankelijk van het aantal noodzakelijke schouwingen. Het uitvoeren van lijkschouwingen is een wettelijke verplichting. In 2025 is een toename te zien in het aantal uitgevoerde lijkschouwingen ten opzichte van voorgaande jaren. Dit zorgt voor een incidenteel nadeel in 2025. P2.0005 Wet goed verhuurderschap € 26.000 incidenteel voordeel in 2025 Het Rijk heeft financiële middelen voor de implementatie van de Wet goed verhuurderschap beschikbaar gesteld. De wet goed verhuurderschap is per 1 juli 2023 in werking getreden en bevat gefaseerd verplichtingen voor de gemeente, bijvoorbeeld het inrichten van een meldpunt en het opstellen van een vergunningenstelsel. In 2024 is er vanuit handhaving een meldpunt ingericht. De middelen die in 2025 beschikbaar zijn voor de implementatie Wet goed verhuurderschap worden niet ingezet voor externe kosten.

Programma 2 Sociaal Domein

16

P2.0006 Dwangsommen € 18.000 incidenteel voordeel in 2025 De opbrengst van de opgelegde dwangsommen ligt in 2025 hoger dan begroot. Dit betreft handhavingszaken die vanuit de ODA zijn opgezet, waarbij de overtreder heeft nagelaten om de overtredingen tijdig te stoppen waardoor het uiteindelijk is gekomen tot het invorderen van dwangsommen. In 2025 levert dit incidenteel een voordeel op van € 18.000. P2.0007 VNOG demarcatiekosten € 17.000 incidenteel voordeel in 2025 In de begroting 2025 zijn de demarcatiekosten voor de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) te hoog opgenomen. Met ingang van 2023 zijn deze demarcatiekosten onderdeel van de VNOG-begroting en zijn bedoeld voor de uitvoering en bekostiging van facilitaire taken voor de kazernes. Omdat deze kosten te hoog waren opgenomen in de gemeentelijke begroting levert dit voor 2025 incidenteel voordeel op. P2.0008 Cliënt ervaringsonderzoeken Wmo en Jeugdhulp € 17.000 incidenteel voordeel in 2025 De cliënt ervaringsonderzoeken over 2024 voor Wmo en Jeugdhulp zijn uitgevoerd. Dit levert incidenteel een voordeel op in 2025. P2.0009 Inkoop Sociaal Domein Achterhoek (SDA) € 32.000 incidenteel nadeel in 2025 De kosten voor de regionale inkoop liggen, onder andere door het hoge aantal inschrijvingen en extra juridische ondersteuning (kortgeding van aanbieders), hoger dan verwacht.

De verwachte meerkosten worden regionaal geraamd op €260.000. Voor Aalten betekent dit een incidenteel nadeel in 2025 van € 32.000. P2.0010 Monitoringssysteem Figulus Welzijn € 13.000 incidenteel nadeel in 2025 en vanaf 2026 € 10.000 structureel nadeel In 2025 is een start gemaakt met het vormgeven aan een doorlopend monitoringsproces binnen het sociaal domein. Om de impact op de gezamenlijk geformuleerde beleidsdoelen en beoogde maatschappelijke effecten te kunnen beoordelen is inzicht nodig in de kwantitatieve en kwalitatieve resultaten van deze activiteiten/diensten. Om deze resultaten te kunnen meten moet Figulus Welzijn over een adequaat monitoringssysteem kunnen beschikken. Met het monitoringssysteem geeft zij aan hierin concreet te kunnen voorzien. De budgetsubsidie voor Figulus Welzijn wordt in 2025 verhoogd met € 13.000 en vanaf 2026 structureel met € 10.000. P2.0011 Kinderopvangtoeslag SMI € 28.000 incidenteel nadeel in 2025 De Sociaal Medische Indicatie (SMI) wordt gebruikt om kinderen van gezinnen met problemen zonder recht op kinderopvangtoeslag, tijdelijk binnen de reguliere voorzieningen mee te laten doen en op te vangen. Het aantal kinderen met een SMI is de afgelopen jaren flink gestegen, en daarmee ook de kosten. Tevens stijgen jaarlijks ook de uurtarieven van de kinderopvang. Ook wordt een lagere eigen bijdrage verwacht dan begroot.

Door de stijging van de aantallen kinderen en de verhoging van het uurtarief is het noodzakelijk om incidenteel het budget te verhogen. P2.0012 P3: Intensivering transitie Sociaal Domein € 90.000 naar taakveld overhead Op het taakveld overhead worden de uitgaven voor inhuur en personeel verantwoord. Dit budget wordt ingezet voor incidentele (formatieve) knelpunten binnen Sociaal Domein. Door het budget bedoeld voor de personeelslasten over te hevelen van programma 2 naar programma 3 taakveld overhead vallen de uitgaven en budget onder hetzelfde taakveld. P2.0013 Preventie jeugd € 25.000 incidenteel voordeel in 2025 De gemeente hanteert in de begroting budget voor preventieve jeugdtaken die incidenteel en op aanvraag kunnen worden ingezet. Er is tot nu toe niet volledig aanspraak gemaakt op dit budget voor de preventieve jeugdtaken. Dit levert in 2025 incidenteel een voordeel op van € 25.000. P2.0014 Kinderopvang toeslagenaffaire € 17.000 voordeel in 2025 Over het jaar 2024 heeft de gemeente een afrekening van de Regeling specifieke uitkering Brede ondersteuning gedupeerden toeslagenproblematiek ontvangen. Dit betreft een vast bedrag voor de uitvoeringskosten en de werkelijke materiële uitgaven.

Programma 2 Sociaal Domein

17

P2.0015 BUIG € 110.000 incidenteel nadeel in 2025 Jaarlijks wordt door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid het budget voor de bijstandsuitkeringen (BUIG-budget) voor de gemeente definitief vastgesteld in het najaar. De gemeente Aalten ontvangt in 2025 een definitief budget van € 6.144.708. Laborijn schat in dat de BUIG kosten in 2025 uitkomen op € 6.254.719. Dit betekent een verwacht tekort van € 110.000 op de BUIG. P2.0016 Educatief Kindpakket € 10.000 incidenteel voordeel in 2025 De verwachting is dat in 2025 minder mensen beroep doen op het educatief kindpakket. Dit levert in 2025 incidenteel een voordeel op. P2.0017 Laborijn € 21.000 incidenteel voordeel in 2025 In deze najaarsnota is de eerste begrotingswijziging van Laborijn verwerkt. Deze eerste begrotingswijziging is door het algemeen bestuur van Laborijn vastgesteld. Dit levert in 2025 incidenteel een voordeel op. De indirecte kosten voor gemeente Aalten nemen in 2025 met € 44.000 af door het verdeelmodel dat Laborijn hanteert. Verder zijn in de eerste begrotingswijzing en de tweede kwartaalrapportage van Laborijn prognoses over 2025 gemaakt. P2.0018 Chronisch zieken € 10.000 incidenteel voordeel in 2025 De verwachting is dat in 2025 minder mensen beroep doen op de regeling chronisch zieken. Dit levert in 2025 incidenteel een voordeel op.

P2.0019 Beschermd wonen € 26.000 incidenteel voordeel in 2025 Dit budget is bedoeld voor acute en onvoorziene situaties zoals huisuitzettingen die niet bij de centrale crisisopvang in centrumgemeente Doetinchem terecht kunnen. Tot op heden is dit budget nog niet volledig ingezet en de verwachting is dat deze voor 2025 ook niet volledig benut wordt. Dit levert incidenteel een voordeel op in 2025.

Programma 2 Sociaal Domein

18

Programma 3 Bedrijfsvoering Doelstellingen Thema/Doelstelling Actie 2025 1 Grensgemeente December 2025 - Op dit moWij hebben voor 2025 als ment hebben we één balie doelstelling om minimaal de open staan. We monitoren te verwachte 4.000 aanvra- actief de agenda’s zodat we gen te verwerken. De wacht- de wachttijd houden op tijd wordt daarbij op maximaximaal 6 weken. Anders maal 6 weken gehouden. zorgen we voor meer bezetting en openen een tweede balie. Daarvoor is wel extra capaciteit noodzakelijk. 2 NIS2 CyberbeveiligingsDecember 2025 - Uit de risirichtlijn coanalyse en risicobereidIn 2025 wordt een risicoheid komen passende maatanalyse uitgevoerd zoals regelen voor onze organisaNIS2 voorschrijft. Deze tie. Hiervoor wordt een uitwordt vertaald naar voor voeringsplan opgesteld voor onze organisatie passende 2025 en verder. maatregelen. 3 Informatieveiligheid December 2025 - Om de beInvoering van een nieuw wustwording op het gebied bewustwordingsprovan informatieveiligheid en gramma op het gebied van privacy te vergroten schakeinformatiebeveiliging en len we om naar een ander privacy. programma. 4 ICT Infrastructuur December 2025 - Zorgen Samen met de werkgroep voor flexibele werkplekken hybride werken invulling ge- en inzet van nieuwe digitale ven aan de input die er in tools.

2024 is vergaard om zo te komen tot een plezierige en December 2025 - Training inspirerende werkomgeen ondersteuning van medeving. Voor een hybride werkers rond digitale vaarwerkplekomgeving is het digheden en gebruik van noodzakelijk dat andere data. communicatiekanalen dan Citrix worden ingezet. Vanuit een opgebouwde datawarehouse kan met behulp van AI tooling data-analyse plaatsvinden. 5 Producten/ Juni 2025 - Opstellen catalodienstencatalogus gus gereed tweede kwartaal Opstellen van een pro2025 ducten/ dienstencatalogus voor facilitaire zaken en gebouwenbeheer.

Programma 3 Bedrijfsvoering

Najaarsnota 2025 G Medio oktober 2025 zijn er 3.600 aanvragen verwerkt. Conform de verplichting vanuit het Ministerie van Buitenlandse Zaken dienen er jaarlijks 2.000 aanvragen verstrekt te worden. Aan deze verplichting is inmiddels voldaan. Op basis van de huidige personele bezetting verwachten wij dat we aan het einde van het jaar de doelstelling van 4.000 aanvragen budgetneutraal behalen. O Er is een informatiebeveiligingsplan en de maatregelen daaruit worden opgepakt. Hierin speelt cyberrisico een rol. Er is echter nog geen duidelijk risicomanagement ingericht op het vlak van informatiebeveiliging zoals dat per 2026 naar verwachting wordt vereist vanuit NIS2 (Network and Information Security) / Cyberbeveiligingswet. G De ingebruikname van het nieuwe bewustwordingsprogramma heeft plaats gevonden in mei 2025. Inmiddels wordt het ook gebruikt voor onboarding van nieuwe medewerkers op het terrein van informatiebeveiliging en privacy. G Het testen van applicaties om deze buiten Citrix te laten werken is een zorgvuldig proces (applicaties moeten goed door getest worden in verband met functionaliteit en veiligheid). Dit loopt enige vertraging op. In 2025 hebben diverse uitlegsessies en trainingen van teams, sharepoint en office plaatsgevonden. Dit is een continu proces.