Besprekingsverslagen Kerkenvisie geanonimiseerd .pdf

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

OUDE HELENAKERK | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

Oude Helenakerk, Landstraat 22, 7121 CR Aalten PKN Aalten (PGA) Ted Kok, Ingrid Oonk, Ronald van de Plaats Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid Oonk legt uit hoe de gemeente de Kerkenvisie heeft opgezet en deelt de folders met het Plan van Aanpak uit. De Protestante Gemeente Aalten heeft 3 gebouwen en we zullen elkaar nogmaals treffen om over de gebouwen te spreken. Tegenover de Oude Helenakerk bevindt zich het verenigingsgebouw Elim. Welke ook eigendom is van de PGA. We voeren het gesprek op deze locatie en hebben aan­sluitende de Oude Helenakerk bezocht.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? In de Oude Helenakerk (OHK) worden kerkdiensten om de 14 dagen gehouden. De gemeente telt 6000 leden in totaal en de gemiddelde bezetting per dienst in de Oude Helenakerk is 250 personen.

Hoe gaat het met uw gemeente? Het is een vrij grote gemeente, maar gaat in aantal leden achteruit. Dit heeft naast financiële gevolgen ook effecten op het kerkbezoek. Daarom heeft de grote kerkenraad in 2016 het volgende besloten; “a. Handhaaf de Zuiderkerk als heel geschikte kerk op dit moment (flexibel, multifunctioneel en relatief lage kosten). b. Onderzoek de mogelijkheden voor het over­ dragen van de Oude Helenakerk en Elim in één of andere beheersvorm zodanig dat medegebruik door de Protestantse Gemeente Aalten in de toekomst gewaarborgd blijft. c. Zoek een passende bestemming voor de Oosterkerk, rekening houdend met de reacties van de gemeenteleden. Het voor­ stel tot verkoop van de Oosterkerk zal te zijner tijd worden voorgelegd aan de grote kerkenraad”. Inmiddels is een passende bestemming voor de Oosterkerk gevonden en heeft de de grote kerkenraad ingestemd met verkoop voor het realiseren van een woon/zorgcomplex. Er vinden gesprekken plaats met het SOGK voor overdracht van de Oude Helena kerk.

ACTUELE FINANCIËLE SITUATIE: Nu is alles nog haalbaar maar over 10-20 jaar wordt het ingewikkeld. Zo lang er nu nog de mogelijkheid is om te kiezen en men niet uit nood wordt gedwongen, kan men een betere keuze maken. Deze plannen krijgen wat zijwind van een groep mensen, welke gevraagd hebben om een alternatief plan te mogen uitwerken. Zij staan bekend als de OHK groep (Oude Helenakerk-groep). De grote kerkenraad van de PGA heeft echter besloten om het plan met overdracht aan SOGK verder financieel te on­ derzoeken. De inkomsten nemen snel af door dalend aantal leden en ook de lagere bijdragen, bovendien draait de organisatie op vrijwilligers, met het afnemen van het aantal vrijwilligers verdwijnt ook de kennis.

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt? Het gebruik van de kerk is nu als eredienst, er worden rond­ leidingen gehouden en er vinden orgelconcerten plaats. Af en toe wordt de kerk door derden gebruikt.

En hoe ziet u het toekomstig gebruik? Huur van Oude Helenakerk van SOGK voor diensten.

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik? Onderhoud is helemaal up to date, en wordt naar aanleiding van het rapport van de monumentenwacht jaarlijks uitge­

OUDE HELENAKERK | AALTEN voerd. Het interieur zou aangepast moeten worden om multifunctioneel gebruik te kunnen laten plaatsvinden. De SOGK eist ook, alvorens zij een kerk overnemen, dat het klaar is voor multifunctioneel gebruik en in perfecte staat van onderhoud. Om het bankenplan te realiseren wordt de hulp gezocht bij o.a. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Met architectenbureau Boerman wordt gekeken naar het meerjarige onderhoud en naar aanleiding daarvan wordt de SIM-subsidie aangevraagd.

Helena Kerk blijft een kerk, de Zuiderkerk is multifuctioneler en bruikbaar voor vele doeleinden.

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw?

Het zou fijn zijn als de gemeente Aalten behulpzaam kan zijn bij de benodigde vergunningen.

De Oude Helenakerk wordt gezien als de Parel van Aalten, door dit gebouw aan te bieden aan een Stichting als SOGK draag je bij aan de continuering van het bestaan van het gebouw. De exploitatie van het gebouw wordt na overdracht geregeld door een plaatselijke breed gedragen commissie onder toezicht van de SOGK, In deze plaatselijke commissie dient gezorgd te worden voor een gezonde exploitatie. De P.G.A. is gedurende 5 jaar voor maximaal EUR.5.000 aan­ sprakelijk voor eventuele tekorten. Kerkordelijk gezien nog een heel proces om het eigendom over te kunnen dragen.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken? Meedenken door de erfgoedcommissie, in het bouwplan­ overleg van de Provincie Gelderland.

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Balans moeten zien te vinden tussen gebruik na 2020 en alle culturele en monumentale waarden. TU maakt een kansenkaart voor alle kerken, hieruit volgt een advies. Voor drie kerken wordt een vervolgtraject ingezet. Voor de Oude Helenakerk is al veel onderzocht, het enige wat ontbreekt is een buurtonderzoek en het vaststellen van de marktwaarde. Voor deze kerk in deze fase is dat niet van belang. Later zal het wel fijn zijn als, bij het vormen van de plaatselijke commissie, de burgerlijke gemeente en de om­ wonenden samen te brengen om draagvlak te creëren. De dalende tendens van ledenaantallen en -bijdragen heeft gevolgen voor de exploitatie van de kerkgebouwen. Op langere termijn zal 1 gebouw voldoende zijn. De Oude

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

En als risico’s? Kosten die gemaakt moeten worden om het gebouw aan te passen. Monumentale problemen om het bankenplan aan te passen, de waarde van de vloer gezien de opstelling in hoogte en cirkels.

Vergunningtechnisch, wordt alles toegestaan wat nodig is?

CONCLUSIE • Behoefte aan ontzorging; • Behoefte aan netwerk (informatie over subsidies); • Tekort aan menskracht/vrijwilligers op den duur; • Komende 10 jaar vitaal Lid van Monumentenwacht:

Ja

Openstelling met nevengebruik of andere geloofsgenootschappen:

Ja

ACTIELIJST WAT

WIE

WANNEER

Presentatie van conceptplannen aan de erfgoed­ commissie

Afvaardiging kerkenraad

6 april 2020 Nb vanwege de coronamaatregelen kon deze presentatie niet plaatsvinden. Komende vergade­ ringen van de commissie zijn op 21 september en 7 december 2020.

Verslag naar Kerkeigenaar via mail | 30 juli 2020

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

OUDE HELENAKERK | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar 

Oude Helenakerk, Landstraat 22, 7121 CR Aalten PKN Aalten (PGA) Ted Kok, Ingrid Oonk Mw. namens de OHK groep en , als secretaris van Stichting Restauratiefonds voor de Oude Helena-kerk. (SRF)

Namens COUP

Elza van Liere

VOORSTELRONDE Naar aanleiding van de toekomstplannen rondom de Oude Helenakerk kan de OHK-groep zich slecht vinden in de gang van zaken rondom het beleid en het proces van de kerkenraad van de PGA. Hun ideeën over toekomstig gebruik zijn niet zo zeer anders, het eventueel overdragen van de OHK aan Stichting Oud Gelderse Kerken echter is voor de OHK-groep en de restauratiecommissie zeer verontrustend. Het proces rondom het onderzoeken van de mogelijkheden in de toekomst voor de drie kerken van de PGA is al een poosje aan de gang maar in de afgelopen periode zijn deze partijen niet dichter tot elkaar gekomen, eigenlijk kunnen we vaststellen dat de verhoudingen verslechterd zijn. De kerkenvisie Oost Achterhoek geeft ruimte aan gesprekken met gebruikers van religieus erfgoed en als zodanig gaan we met elkaar in gesprek. Doel van het gesprek is het aanhoren van deze betrokken gemeenteleden van de PGA, hun zorgen aannemen en noteren middels een verslag in de kerkenvisie. De gemeente Aalten noch COUP zijn echter een partij die een waardeoordeel heeft over beide visies en heeft ook geen inmenging of uitsluitsel in de gaande discussie. Voorafgaand aan het gesprek zijn enkele stukken gedeeld via de mail aan Elza, deze twee bijlagen worden toegevoegd aan dit verslag. Deze stukken geven de visie weer van de OHK groep.

ONDERWERPEN Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? Met grote passie en inzet is de OHK-groep sinds november 2017 aan het werk geweest om de plannen tot behoud van de Oude Helenakerk en Elim door de PGA vorm te geven. Hierbij wordt onderzocht in hoeverre de te verwachten kosten voor onderhoud en beheer verantwoord passen in een begroting met voldoende inkomsten nu en in de toekomst. Het gebruik van de kerk naast de kerkdiensten van de PGA, voor het organiseren van concerten, voor kleinere groepen en passanten, openstelling voor publiek, verhuur aan derden hoort bij het toekomstbeeld. Het belang van het aanhouden van gebouw Elim wordt als zeer evident beschouwd. Niet alleen voor de praktische kant van de exploitatie, zoals de huidige warmtevoorziening en overige facilitaire diensten

met betrekking tot de exploitatie in de toekomst. De OHK groep ziet graag dat de Oude Helenakerk samen met Elim het kloppend hart wordt voor de PGA en zodoende beleefbaar blijft voor alle inwoners van Aalten en omgeving. Zij zijn zeer verontrust over het huidige beleid qua onderhoud en beheer van de gebouwen en zien een aanname in het beleid terug van de kerkenraad omtrent het gebouwenbeheer terwijl er officieel nog een beslissing is genomen. Het grote wantrouwen is ontstaan in de manier van communiceren naar de gemeenteleden van beslissingen die al genomen zijn rondom de overige gebouwen met name de Oosterkerk. De Stichting Restauratiefonds voor de Oude Helenakerk is sinds 30 jaar actief, en vind haar oorsprong in de verschil­ lende activiteiten die werden georganiseerd ten behoeve van

OUDE HELENAKERK | AALTEN het onderhoud van de Oude Helena Kerk. Het bezit van de commissie is op dit moment rond de € 300.000,00. Jaarlijks komt daar tussen de 12 en 15 K bij door opbrengsten van activiteiten. Bij eventuele overdracht aan de SOGK wenst SRF niet bij te dragen aan een eventuele bruidsschat.

CONCLUSIE ACTIELIJST

Status OHK groep versus Kerkenraad PGA

WAT

WIE

WANNEER

Onlangs is door de OHKgroep een online petitie gestart om draagvlak te tonen. De OHK groep wil het beeld bijstellen dat heerst binnen de kerkenraad PGA dat het niet gaat om een kleine groep oude grijze fanatieke gemeenteleden (ik citeer nu) maar dat er veel meer draagvlak is.

Publicaties mee­ nemen als bijlage bij het verslag

Elza van Liere

Na opmaak verslag

Wat zou u als oplossing zien voor de verslechterde houding tussen u als OHK groep en de kerkenraad van PGA? Men geeft aan dat gezien de toekomst van de Oude Helenakerk, de plannen en het gebruik, het wellicht nodig is ongeacht de uitkomst van de beslissing van de kerkenraad, dat er een interventie komt van een mediator. Ook is er behoefte aan meer gemeenteavonden als begeleiding rondom de besluitvorming. Als voorbeeld wordt gebruikt de voorzichtigheid en begeleiding die gebruikt is in het verleden bij andere gevoelige onderwerpen zoals huwelijken tussen mensen met hetzelfde geslacht en dergelijke.

Op de vraag of de gemeente Aalten eerder een positie ingenomen heeft in het nader bepalen van de toekomst van de Oude Helenakerk geven zowel Ted Kok als Ingrid Oonk aan dat de gemeente Aalten geen partij is. In eerdere verslagen van de erfgoedcommissie zijn toekomstplannen opgenomen als plannen van de PGA en meer waarde mag en kan daar niet aan worden gehecht. Een plan is een plan en kan worden getoetst op mogelijkheden middels vergunningen of bestemmingsplannen. In hoeverre een plan afgestemd is met een eventuele achterban wordt dan niet in een notulen vermeld. De erfgoedcommissie kan alleen adviseren omtrent het gebruik van gebouwen maar nooit over eigendom van gebouwen. Verslag naar: gemeente via Ingrid Oonk | 15 september 2020 Kerkeigenaar via mail | 17 september 2020 Aanpassingen verwerkt en definitief gemaakt | 22 september 2020 Bijlage 1 Publicatie 2019 opgenomen als vooraf ingediend stuk Bijlage 2 Publicatie 2020 opgenomen als vooraf ingediend stuk

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

ZUIDERKERK | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

Zuiderkerk, Ludgerstraat 64, 7121 EM Aalten Protestantse Gemeente Aalten Ingrid Oonk Dhr. (gebouwencommissie), dhr. (financiën), (secretariaat), (voorzitter kerkrentmeesters) Elza van Liere

(rent-meester)

VOORSTELRONDE Ingrid legt uit waarom we hier zijn en hoe de kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving. Via de gesprekken tussen gemeente en kerkelijke gemeenten willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw of de kerkelijke gemeente plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. De gesprekspartners zijn geen vreemden voor elkaar. Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de Gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten/eigenaren van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. Er zijn binnen de kerkenvisie verschillende fases, in de volgende fase onderzoekt het Monumentenadviesbureau (MAB) de kerkgebouwen en kijkt de TU Delft naar de kansen voor de kerkgebouwen.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? Gemeenteleden: Kerkbezoekers gemiddeld genomen: Diensten: Vrijwilligers en gemiddelde leeftijd:

6000 260 1x per 14 dagen xxx 700/65+

Hoe gaat het met uw gemeente? Vrij grote gemeente, maar gaat in aantal leden achteruit. Zouden met 1 kerkgebouw toe kunnen, maar houden nog verschillende soorten diensten. PGA had drie kerken in haar bezit. De Oosterkerk is inmiddels verkocht. De Zuiderkerk is een van de twee kerken waar de PGA de verantwoording voor heeft.

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt? Naast de gebruikelijke diensten om de 14 dagen wordt het gebouw ook gebruikt door: • Intern • Mannenkoor • Kerkelijk bureau • Archief • Start van Lichtjestocht (kerst) • Vanuit de Zuiderkerk worden de Jeugdzomerkampen geïnitieerd en georganiseerd (5x 40 kinderen) • Extern • Kinderarts • Sanquin • Christengemeente de Meiberg (diensten die niet in het gebouw van de Meiberg passen) • Scholen (opvoeringen musicals e.d.) • Verder is er ruimte in de kerk om producten aan te bieden t.b.v. de voedselbank.

ZUIDERKERK | AALTEN En hoe ziet u het toekomstig gebruik?

Overige gesprekspunten

Het gebruik zal in de nabije toekomst niet veranderen, er wordt op dit moment een plan opgesteld uitgaande van verschillende scenario’s als opvolging van het vorige plan van de grote kerkenraad. Het kerkbestuur heeft twee gebouwen en is voor beide verantwoordelijk.

De Zuiderkerk is een bouwwerk dat typisch is voor de periode waarin het is gebouwd. Het heeft bijzondere kenmerken uit de late Wederopbouw, waaronder de raampartij. Ook de vrijstaande toren en het grote schilderij in de kerk zijn opvallend te noemen. Het Monumentenadviesbureau zal een beschrijving van het gebouw opstellen in het kader van de Kerkenvisie, net als van alle andere kerkelijke gebouwen in de gemeente. Daarin wordt ook een waardering opgenomen. Het parkeerterrein biedt ruimte voor vergroening. Misschien is dit ook iets om te bespreken in het kader van de groene kerk. Steen eruit, groen erin.

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik? Het gebouw voldoet aan alle huidige eisen. Omdat het gebruik van de kerk qua geluid in de tijd is veranderd, wordt er gewerkt aan het verbeteren van de akoestiek. Meer versterkte muziek, minder orgel vragen om aanpassingen. De originele muurschildering is overgenomen op nieuwe akoestische panelen op de gehele achterwand. Ook wordt er zo veel als mogelijke ledverlichting toegepast in de slag om de duurzaamheid. Er heeft ook reeds een asbestsanering plaatsgevonden. De Zuiderkerk is aangesloten bij de Groene Kerk.

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? Eigenaar zijn van een gebouw als dit biedt altijd mogelijk­ heden.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken?

CONCLUSIE • De Zuiderkerk is toegankelijk en multifunctioneel. Lid van Monumentenwacht:

Nvt

Ontvangt u nu subsidies voor het onderhoud?

Neen

Openstelling met nevengebruik of andere geloofsgenootschappen:

Jazeker

Er is behoefte aan ondersteuning vanuit de gemeente op het gebied van eventuele subsidies voor het onderhoud/ verduurzaming. De kerk is met de gemeente in overleg over de vrijstaande woning naast de kerk, welke door de huiselijke sfeer geschikt is voor kleinere samenkomsten en gespreksgroepen.

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Het samen nadenken over de nieuwe mogelijkheden van gebouwen en functies.

En als risico’s? In het kader van de Kerkenvisie heeft een groep vrijwilligers rond de Oude Helenakerk ook gevraagd om een gesprek met de gemeente Aalten. Dit baart de aanwezigen enige zorgen. Zij geven aan dat deze OHK groep geen mandaat heeft om namens het bestuur te spreken. Ze willen het gesprek niet verbieden, maar zeker hun zorgen uitspreken over de gevaren die zijn zien. Ze hopen dat er een eerlijk beeld wordt geschetst van de situatie.

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Verslag naar Gemeente Aalten via Ingrid Oonk | 3 september 2020 Verslag naar Kerkeigenaar via mail mw. B. | 9 september 2020

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

WESTERKERK | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

Westerkerk Euregio Chr. Gemeente Aalten Bochholt Ingrid Oonk Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid legt uit waarom we hier zijn en hoe de kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving. Via de gesprekken tussen gemeente en kerkelijke gemeenten willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw of de kerkelijke gemeente plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de Gemeente Aalten en de kerkelijke gemeen-ten/eigenaren van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. Er zijn binnen de kerkenvisie verschillende fases, in de volgende fase onderzoekt MAB de kerkgebouwen in de gemeente Aalten. De TU Delft stelt een kansenkaart op voor de kerken. De Euregio Chr. Gemeente is een evangelische jonge kerk met heel veel jonge gezinnen. Deze gezinnen komen uit een straal van 30 km rondom Aalten en komen graag in familieverband samen, het met elkaar zijn speelt een grote rol, inclusief samen eten e.d.

Er zijn twee stichtingen waarbij de Stichting Gemeentebouw verantwoordelijk is voor de gebouwen en economisch en juridisch eigenaar.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? Vitaliteit Aantal leden geloofsgemeenschap Aantal kerkbezoekers Aantal diensten

230/250 leden 230 iedere zondag

Hoe gaat het met uw gemeente? Er zijn geen zorgen voor de nabije toekomst, de lasten zijn laag en de leden dragen veel bij. Betaalde medewerkers in totaal 1 FTE ( 3 kerkwerkers, 1 admin, 1 koster). Het is een warme gemeenschap met veel activiteiten samen. De Stichting Gemeentebouw telt 2 leden, daarnaast bestaat het Leiderschapsteam van 7 mensen (3 kerkelijk werkers, 4 bestuursleden). De voertaal is tweetalig. Het motto is Two nations, one mission. Omdat er ook veel gewerkt wordt met

vluchtelingen, bestaat de gemeente uit 10 nationaliteiten. Daardoor wordt er naast Nederlands en Duits ook Engels gesproken.

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt? Naast de gebruikelijke zondagsdiensten worden er ook thema-­avonden gehouden en is het gebouw ook door de weeks in gebruik. Op de bovenverdieping zijn de ruimtes voor de kinderen. Er is veel contact met de basisschool de Triangel. Ook is ooit nagedacht over een gebruik van het gebouw door een BSO, dit op verzoek van de BSO. Omdat de buurt bang was voor overlast is dit plan niet doorgezet. De buurt mag kosteloos gebruik maken van de aangebouwde serre en de buitenruimte voor het vieren van het buurtfeest.

WESTERKERK | AALTEN En hoe ziet u het toekomstig gebruik? Dat is bijzonder spannend, zeker door Corona. Er wordt nu veel gewerkt met audio/visuele middelen om de dienst uit te zenden, men kan nog niet samenkomen zoals men dit gewend was.

CONCLUSIE Oneliner: “De Westerkerk is van Aalten, staat ten dienste van de gemeenschap en heeft een passende bestemming.”

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik? Het gebouw leent zich prima voor het huidige gebruik, er zijn echter wel wensen om het enkel glas en het glas in lood aan te passen qua duurzaamheid en geluidsoverlast. Verder is het parkeren een punt van aandacht. Er wordt niet langs de straat geparkeerd maar bij de Albert Heijn en in de verdere omgeving. Dit om ook het contact met de buurt goed te houden.

Lid van Monumentenwacht:

Nee

Ontvangt u nu subsidies voor het onderhoud?

Nee

Verduurzamingswens

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? De staat van het gebouw is goed, de betrokkenheid van de leden en de taakverdeling is onder controle.

Openstelling met nevengebruik of andere geloofsgenootschappen:

Op termijn de ramen, verder heeft het nog geen prioriteit gehad.

Indien passend

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken? Het is fijn om gezamenlijk op te trekken met andere kerkelijke gemeentes. De uitnodiging van burgemeester Stapelkamp, voor de bijeenkomst met de kerkelijke gemeenten rond corona, is als zeer positief ervaren.

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen?

ACTIELIJST WAT

WIE

WANNEER

Geen directe actie

Er is behoefte aan samenwerking. Er wordt al deelgenomen aan ‘het Beraad van Kerken’ en ‘het Diaconale Platform Aalten’. In het Christendom is het belangrijk om om te kijken naar elkaar. Dit overtreft de geloofsgemeenschap maar geldt voor heel Aalten, alles doen om de gemeenschap in stand te houden. Er is een zorgplicht voor iedereen.

En als risico’s? Geen

Vragen vanuit de Gemeente Aalten: Welke andere activiteiten zijn er? Door de theaterverlichting, de twee beamers is er ook ruimte voor: • toneel/dans/drama • uitvaartdiensten • kerstvieringen van de scholen • organisatie van grotere bijeenkomsten.

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Verslag naar Gemeente | 3 september 2020 Verslag naar Kerkeigenaar/gebruiker | 9 september 2020

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

CHRISTELIJK GEREFORMEERDE KERK| AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar 

Christelijk Gereformeerde Kerk, Berkenhovestraat 9, 7122 ZX Aalten CGK Aalten Ingrid Oonk xxxxxxxx kosteres, dhr. xxxxxxxxxx penningmeester en xxxxxxx predikant

Namens COUP

Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid legt uit waarom we hier zijn en hoe de kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving. Via de gesprekken tussen gemeente en kerkelijke gemeenten willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw of de kerkelijke gemeente plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de Gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten /eigenaren van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. Er zijn binnen de kerkenvisie verschillende fases, in de volgende fase onderzoekt het Monumentenadviesbureau (MAB) de kerkgebouwen en kijkt de TU Delft naar de kansen voor de kerkgebouwen.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? Normaal gesproken (voor Corona) zijn er iedere zondag twee diensten, 1x in de ochtend en 1x in de middag. Bezoekers in de ochtend circa 380 en in de middag 160.

Hoe gaat het met uw gemeente? Gemeenteleden: 477 Kerkbezoekers gemiddeld genomen: 380 Diensten: 2x per zondag, iedere week Vrijwilligers en gemiddelde leeftijd: 100 gemiddelde leeftijd 40 jaar

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt? Naast de zondagsdiensten zijn er iedere weekdag ook activiteiten. Maandag: catechisatie met jeugd en comm van beheer Dinsdag: vrouwenvereniging, Chr koor Testify Woensdag: mannenvereniging, biduur Donderdag: kerkenraad 1x in de drie weken en kinderkoor Vrijdag: jeugd Zondag: 2 keer per zondag eredienst. Na de diensten nog jeugdvereniging Verder wordt de kerk ook verhuurd als rouw en trouw locatie.

CHRISTELIJK GEREFORMEERDE KERK | AALTEN En hoe ziet u het toekomstig gebruik? De afgelopen jaren zien we een afname in het ledenaantal. Na een onrustige periode is er bijvoorbeeld een aantal gezinnen vertrokken naar een ander kerkgenootschap. Nu is het ledenaantal redelijk stabiel. Geen idee wat het effect van de Coronamaatregelen zullen zijn op de langere termijn. Het kerkbezoek op zondag is heel belangrijk voor de gemeenteleden. Het geeft invulling en is de basis voor de rest van de week.

Zijn er verder nog punten waar de kerk ondersteuning bij kan gebruiken? Aangezien de gemeente ook ondersteunt met betrekking tot de effecten van Corona, wordt aangegeven dat het fijn zou zijn als er gekeken kan worden naar welke bedrijven in aanmerking komen voor het verzorgen van een onderzoek rondom de ventilatie van de gebouwen. Naast scholen hebben ook kerken hiermee te maken en het blijkt lastig om een geschikt bedrijf uit de buurt te vinden die dit onderzoek wil verrichten.

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik? Het gebouw is in prima staat en ook de faciliteiten zijn up to date. Rondom het kerkgebouw zijn er geen zorgen. Naast de kerk heeft de gemeente ook de beschikking over de zoge­ naamde Molenschuur. Hier is sprake van een haat/ liefde verhouding. Het woord schuur is summier voor de grootte, maar qua uitstraling doet de naam eer aan het gebouw. Het zou beter benut kunnen worden als er een nieuwe schuur zou komen. Ook het aanwezige asbest baart zorgen. Er zijn plannen en tekeningen voor een vervangend gebouw, maar nog geen zicht op wanneer dit gerealiseerd kan worden. Ook is er een pastorie op nr. 11. Deze pastorie is recentelijk nog opgeknapt toen Ds. van de Wal predikant werd. (2019)

CONCLUSIE Is het bespreekbaar om de kerk beschikbaar te stellen voor andere gelovigen?

Lid van Monumentenwacht: nvt Beschermd gebouw: Het gebouw is karakteristiek/beeldbepalend. Bijbestemming ja / nee

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? Het positieve zit hem in het feit dat het gebouw altijd tot je beschikking staat en er zijn hier dan ook geen bedreigingen of zorgen.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken? Het zou echt heel fijn zijn als er een nieuwe schuur kwam, dit moet echter intern verder geregeld worden. Duurzaamheid spreekt enorm aan, ook schenkt men hier Fair Trade koffie en zijn er zonnepanelen op het dak geplaatst. Er is geen speciale duurzaamheidscommissie, maar bij al het onderhoud of gebruikt wordt gekeken hoe dit zo duurzaam mogelijk kan.

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Functie van het gebouw is belangrijk in de samenleving, fijn dat er een kerkenvisie komt.

Openstelling met nevengebruik

nvt

ACTIELIJST WAT

WIE

WANNEER

Melding ventilatie vraag aan CoronaTeam gemeente Aalten

Ingrid

Per direct

Naastgelegen CGK Aalten Molenschuur aanpassen/vervangen en doorgang asbest verwijderen. Verslag ter goedkeuring verstuurd naar Kerkeigenaar | 15 september 2020

Geen

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

nvt

Ontvangt u subsidies? Nee, alles wordt betaald uit eigen middelen

Ingrid Oonk | 15 september 2020

En als risico’s?

Ja mits christelijk.

Gemeente

Aalten

Hopelijk snel (wat de kerk betreft).

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

SINT HELENAKERK | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar  Namens COUP

Sint Helenakerk Dijkstraat 11 7121 ES Aalten R.K. Sint Ludger Parochie Ingrid Oonk Ted Kok en Ivo van der Hoogte Parochiebestuur St. Ludger Elza van Liere

VOORSTELRONDE De gesprekspartners zijn geen vreemden voor elkaar en de heer voert gezien het grote aantal kerken onder het beheer van de Sint Ludger parochie meerdere gesprekken met alle 3 de gemeenten. De heer heeft moeite met het feit dat er ook nog een opname van het kerkgebouw gemaakt wordt door het MAB, Ingrid Oonk legt uit waarom dit voor de Kerkenvisie toch van belang is.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? De Sint Ludgerparochie staat voor de ongekende moeilijke opgave om zes van de negen kerken te moeten sluiten, hieronder valt ook de Sint Helenakerk. De kerk en de bijbehorende pastorie zijn verkocht. De pastorie is al op­ geleverd. Voor de kerk dient dat te gebeuren vóór 1 januari 2026, afhankelijk van de interne ontwikkelingen in de ge­ loofsgemeenschap te Aalten. De verwachting is dat dit veel eerder gaat plaatvinden. Er is destijds gekozen om het gebouw niet in de markt te zetten maar in zee te gaan met de een belangstellende ko­ per. Het Parochiebestuur heeft gezien haar moeilijke opgave hiervoor gekozen om strategische interne redenen. Herbe­ stemming van kerken gaat immers gepaard met emoties en niet aanvaarden van de realiteit. Eén schaap over de dam, in goed overleg met de geloofsgemeenschap in Aalten, kan bij andere kerken en geloofsgemeenschappen de realiteitszin bevorderen. En dat blijkt nu ook zo te zijn.

Hoe gaat het met uw geloofsgemeenschap in Aalten? Vitaliteit:

Gemeenteleden: Kerkbezoekers gemiddeld genomen:

Diensten:

Z eer matig, sterke vergrijzing, weinig initiatieven 1950 35 à 50 met uitzondering van Kerstmis (hoger) 1x in de 14 dagen, in 2021 hoogst waarschijnlijk 1x per maand

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt? Gezien de verkoop zijn er buiten de diensten weinig tot geen initiatieven.

En hoe ziet u het toekomstig gebruik? De nieuwe eigenaar heeft een handel in curiosa en antiqui­ teiten. Het is nog niet duidelijk wat de nieuwe eigenaar met het kerkgebouw wil gaan doen.

SINT HELENAKERK | AALTEN Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van hethuidigeentoekomstigegebruik? De eisen voor het huidige gebruik zijn prima. Er is intern een centrum met zalen gerealiseerd. Voor het onttrekken van de kerk aan de goddelijk eredienst door de bisschop, vooraf­ gaand aan de overdracht en herbestemming, heeft Het Catharijneconvent in opdracht van het Aartsbisdom Utrecht een inventarisatie van de kerkelijke kunst in de St. Helenakerk gemaakt. Hierin staan bindende adviezen voor de bestemming van deze kunst, in de gradaties ‘in situ bewaren’, ‘hergebruik binnen de parochie’ tot ‘van belang voor de kerkelijke geschiedenis van Aalten en in Aalten zo mogelijk een herbestemming geven’. Indien de laatste twee niet slagen, is er een centrale opslagruimte binnen de parochie. De heer xxxx is bereid om dit rapport aan de gemeente te verstrekken.

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? De parochie is blij dat de kerk verkocht is. De pastorie is ook verkocht aan dezelfde eigenaar. Pastorie en kerk zijn gemeentelijke monumenten en is van binnen en van buiten beschermd, hoewel de pastorie (gebouwd begin jaren ’50) in de loop der tijd diverse interne aanpassingen heeft ondergaan. De eigenaar heeft de maken met de status van gemeentelijk monument.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken?

Vragen vanuit de Gemeente Aalten • Wat gebeurt er met de klokken? De klokken zijn voor de nieuwe eigenaar. • Wat gebeurt er met het beeld van Helena? De heer xxxxx hoopt dat er bij de Oude Helenakerk een plaatsje voor is. • Wat gebeurt er met de parochianen? Er zijn pogingen om als kleine geloofsgemeenschap St.-Helena verder te gaan, weliswaar zonder kerkgebouw. Maar wie weet hoe het met de Oude Helenakerk in Aalten (een rijksmonument) verder gaat en is daar plek voor verschillende denominaties in een multifunctionele kerk. Nu gaan sommigen al naar andere vieringen in andere plaatsen binnen de parochie St.-Ludger.

CONCLUSIE De St Ludger parochie voelt zich ontzorgd door de verkoop van dit gebouw. Lid van Monumentenwacht:

Ja

ACTIELIJST WAT

WIE

WANNEER

Delen rapport Catharijne Convent

De heer aan Ingrid Oonk

Maart 2020

Geen ondersteuning nodig, hooguit alleen bemiddeling rondom beeld buiten.

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Fijn om een overzicht te verkrijgen van de situatie. De gemeente kan een belangrijke rol spelen bij de herbestemming van een kerk.

En als risico’s? Een te afwachtende gemeente, hoewel de ervaring leert dat dit in Aalten niet het geval is. Veel tijd in diverse afspraken, MAB, COUP enz. Parochiebesturen zijn zeer druk. Verslag ter goedkeuring verstuurd naar: Ingrid Oonk | 30 juli 2020 Kerkeigenaar | 1 september 2020 Verslag definitief opgemaakt door: Elza | 4 september 2020

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

DE MEIBERG | AALTEN

De Meiberg, Meiberg 23-1 7121 AN Aalten Christengemeente Ingrid Oonk en Ted Kok xxxxxxxxxxxxxxxxxxx Elza van Liere

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

VOORSTELRONDE De gesprekspartners zijn geen vreemden voor elkaar, Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de Gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? Elke zondag worden er Aanbiddingsdiensten gehouden voor ongeveer 200-250p. Deze diensten worden niet gehouden volgens een bepaalde liturgie maar hebben een eigen karakter. Alle Aanbiddingsdiensten worden gevierd met het avondmaal.

Hoe gaat het met uw gemeente? Gemeenteleden: 170 Kerkbezoekers gemiddeld genomen: 250 Diensten: iedere week op zondag

En hoe ziet u het toekomstig gebruik? Liever een groter gebouw met betere mogelijkheden voor bijvoorbeeld inrichting met diverse zalen, maar ook een gebouw wat beter toegankelijk is voor minder validen. Er worden bijzondere themadiensten ontwikkeld waarbij het bezoekersaantal tussen de 700 en 800 p. ligt. Voor deze diensten wordt nu gebruik gemaakt van de Oosterkerk en de Zuiderkerk. In de toekomst kan alleen de Zuiderkerk dit nog faciliteren. Er is qua programmering regionaal contact met andere christengemeenten omtrent afstemming in programmering.

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik?

Opvallend hier is dat er meer bezoekers zijn dan vaste leden. De diensten hebben dus een brede belangstelling van buitenaf. Dit zorgt voor veel mobiliteit rondom de kerk en derhalve ook extra belasting voor de omwonenden.

Buiten dat het gebouw nu eigenlijk te klein is, heeft het verder wel goede kwaliteiten op het gebied van akoestiek door toepassingen van een ontwerp van een geluidsarchitect in de jaren ’60.

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt?

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw?

• Zondag • Maandag en dinsdagavond: • Woensdag • Donderdag • Vrijdag

Diensten Muziekteams van de kerk Gebedsdiensten Studieavonden Uitdeelpunt Voedselbank

• Door het intensieve gebruik is er voor de omwonenden veel overlast door de auto’s en fietsen. De credits zijn nog niet verbruikt maar er komen steeds meer klachten. Kostentechnisch is het gebouw goed beheersbaar.

DE MEIBERG | AALTEN • Voor de toekomst wordt gezocht naar een gebouw bestemd voor ongeveer 500p waarbij de ruimten veel­ zijdig benut kunnen worden en de mobiliteitsverhoudingen geoptimaliseerd zijn.

CONCLUSIE • Prachtig gebouw geweest voor deze gemeente, maar nu heeft de gemeente behoefte aan meer ruimte.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken?

Lid van Monumentenwacht:

nvt

In de zoektocht naar een ander gebouw is het fijn dat de Gemeente Aalten op de hoogte is van de wensenlijst van de Christengemeente zodat alert gereageerd kan worden bij mogelijke kansen. Uiteraard moet het nieuwe pand ook door de eigen schouders gedragen kunnen worden.

Openstelling met nevengebruik of andere geloofsgenootschappen:

Ja

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Als voortvloeisel in het denkproces: Iedereen heeft problemen met de huisvesting en dit vraagt ook om een gezamenlijke aanpak. Het is een goede inventarisatie voor het behoud van het cultureel erfgoed.

En als risico’s? Het opstellen van een Kerkenvisie brengt geen risico’s met zich mee.

Vragen vanuit de Gemeente Aalten: • Is het bespreekbaar om de nieuwe kerk te delen met andere gelovigen of meerdere gebruikers zoals bijvoorbeeld een school? • Is het noodzakelijk dat het gebouw eigendom wordt? • Is er bij het nieuwe gebouw behoefte aan dezelfde hoogte? • Hoeveel parkeerplaatsen zijn er minimaal nodig?

Ja Nee Nee 40

Verslag ter goedkeuring verstuurd naar: Ingrid Oonk | 30 juli 2020 Kerkeigenaar | 1 september 2020 Verslag definitief opgemaakt door: Elza van Liere | 7 september 2020

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

KONINKRIJKSZAAL | AALTEN

Koninkrijkszaal Jehovah’s Getuigen, Slaadreef 4, 7121 JG Aalten Jehovah’s Getuigen Drs. Ingrid Oonk, Projectleider Duurzaamheid, Erfgoed, Landschap en Toerisme Dhr. xxxxxxxxxxxxxxxx, woordvoerder Gelderland Mevr. xxxxxxxxxxxxxx, afdeling communicatie Elza van Liere

VOORSTELRONDE Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten/ eigenaren van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. Ingrid geeft nadere uitleg over de verschillende onderdelen van de Kerkenvisie en hoe deze tot stand zal komen. Via de gesprekken tussen de gemeente en gebruikers van kerken willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. Een eerdere opname van het gebouw door MAB (monumenten advies bureau) heeft al plaatsgevonden in oktober. Er zijn binnen de kerkenvisie verschillende fases, in de volgende fase onderzoekt de TU Delft een aantal afzonderlijke kerken verder op herbestemmingsmogelijkheden.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? De Zaal is al 1,5 jaar niet meer in gebruik door COVID19, maar voor de verdere gegevens gaan we uit van de situatie voor en na de beperkende maatregelen.

Hoe gaat het met uw gemeente? Gemeenteleden: Kerkbezoekers gemiddeld genomen: Diensten: Vrijwilligers en gemiddelde leeftijd:

Jehovah’s Getuigen zijn wereldwijd georganiseerd en hebben een concreet beleid aangaande onderhoud en beheer, de werkzaamheden rondom deze twee onderdelen worden uitgevoerd aan de hand van checklists door de getuigen, mochten er ingrijpende maatregelen nodig zijn dan wordt hiervan de Plaatselijke Bouwafdeling bij de landelijke organisatie op de hoogte gesteld. Getuigen betalen wereldwijd een vrijwillige bijdrage, deze bijdragen zijn de inkomstenbron en worden gelijk verdeeld over de hele wereld. Alle kosten worden hiervan betaald.

80 80 Dinsdag 19:00 uur  Zondag 10:30 uur Iedereen is verantwoordelijk, de leeftijdsopbouw is gelijkmatig verdeeld over alle groepen.

Hoe wordt uw kerkgebouw nu nog meer gebruikt? De gebouwen van de Getuigen moeten representatief zijn voor de God die aanbeden wordt. De Koninkrijkszaal staat dus in het teken van het aanbidden van God. Reinheid, veiligheid en onderhoud staan heel hoog in het vaandel. De gebouwen zijn daarom superschoon en heel goed onderhouden.

KONINKRIJKSZAAL | AALTEN Door COVID19 en de beperkende maatregelen worden de bijeenkomsten nu digitaal verzorgd en zijn bij te wonen via ZOOM. Deze uitzendingen worden lokaal verzorgd door de daartoe aangewezen ouderlingen. De opbouw van deze bijeenkomsten worden ook op gelijke manier over de hele wereld georganiseerd en hebben een zelfde inhoud. Naast de uitvoerige bijeenkomsten zijn er ook altijd korte bijeenkomsten voor gebed voor het prediken.

CONCLUSIE • Oneliner: De koninkrijkszaal van Jehovah’s Getuigen in Aalten is goed onderhouden en wordt intensief gebruikt. Met dit gesprek is er voor de toekomst een basis gelegd voor een prettige en constructieve communicatie. Lid van Monumentenwacht?

Nvt

Duurzaamheidsbeleid?

 e Jehovah’s D Getuigen zetten zich wereldwijd in voor duurzaamheid en zo ook in Aalten.

Ontvangt u nu subsidies voor het onderhoud?

Neen, alleen eigen middelen  binnen Jehovah’s Getuigen.

Openstelling met nevengebruik of andere geloofsgenootschappen?

Nvt

En hoe ziet u het toekomstig gebruik? Het toekomstbeeld van de Jehovah’s Getuigen in Aalten is rooskleurig, er zijn geen zorgen rondom het voortbestaan.

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik? Zoals eerder al besproken zijn onderhoud en beheer bijzonder belangrijk voor de Jehovah’s Getuigen en het gebouw zal altijd in topconditie zijn en ook voldoen aan het toekomstig gebruik.

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? Zoals eerder aan de orde is gekomen, willen Jehovah’s Getuigen er graag voor zorgen dat hun gebouwen representatief zijn voor de God die zij aanbidden. Jehovah’s Getuigen zijn daarom ook blij met hun gebouwen. Complete gezinnen komen in de Koninkrijkszaal bij elkaar; het gezin is erg belangrijk voor de Getuigen. Hoewel in sommige landen Jehovah’s Getuigen het zwaar hebben, is dit geen issue in Nederland en dus ook niet in Aalten.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken? Naast een vorm van contact zijn er verder geen specifieke wensen. Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Kerkenvisies worden als welkom contact met de gemeente ervaren en dragen bij aan het bevorderen van fijne verhoudingen met de omgeving.

En als risico’s? Geen risico’s. Verslag naar Gemeente ter goedkeuring | 3 juni 2021

Vragen vanuit de Gemeente Aalten:

Verslag goedgekeurd door Kerkeigenaar/gebruiker | 28 juni 2021

Geen, fijn om te constateren dat er een goede band is met buurt.

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

SYNAGOGE | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

Aaltense Synagoge Eigenaar is de stichting Vrienden van de Aaltense synagoge, die de synagoge in 1984 heeft gekocht van de Joodse Gemeente Ingrid Oonk en Wim Bulsink Dhr. xxxxxxx, Mevr. xxxxxxxxx, de heer xxxxxxxxxxx. Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid legt uit waarom we hier zijn en hoe de Kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving. Via de gesprekken tussen de gemeente en gebruikers van kerken willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw of de stichting plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten/eigenaren van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen. De vragen hebben betrekking op het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag, dat door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. Er zijn binnen de kerkenvisie verschillende fases, in de volgende fase onderzoekt de TU Delft 3 afzonderlijke kerken verder op herbestemmingsmogelijkheden. Om hiervoor in aanmerking te komen dient het initiatief van de eigenaar te komen. Wij zijn te gast in een kleine, goed gerestaureerde en mooi ingerichte synagoge, die bijna een eeuw het centrum van Joods leven vormde in deze Achterhoekse gemeente. Het gebouw is thans eigendom van een stichting, Vrienden van de Aaltense Synagoge.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? Er worden geen diensten op reguliere basis meer gehouden aangezien de gemeenschap te klein is. Er zijn minimaal 10 joodse mannen nodig met Bar Mitshwa. Sporadisch wordt er nog wel een dienst gehouden en dan wordt samengewerkt met de synagoge van Dortmund.

Hoe wordt uw kerkgebouw nu gebruikt? Voor exposities en rondleidingen in zowel Nederlands als Duits, vaak in samenwerking met het Nationaal Onderduikmuseum. Ook als leerhuis voor de Joodse theologie. Commissie Kerk en Israël door mevr. xxxxxxxxx en dhr. xxxxxxxx.

En hoe ziet u het toekomstig gebruik? Hoe gaat het met uw gemeente? Vitaliteit Leden Kerkbezoekers gemiddeld genomen Diensten

Vergelijkbaar met huidig. 1 -

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik? Redelijk, er wordt echter veel last ondervonden van optrekkend vocht. De verwarming vindt plaats middels gaskachels. De Zuiderkerk is aangesloten bij de Groene Kerk.

SYNAGOGE | AALTEN Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw? Positief: grote belangstelling van Duitse scholen en goede samenwerking met de Joodse gemeente in Dortmund als bewijs voor het feit dat het werk van de stichting in een behoefte voorziet. Negatief: Groot punt van zorg is de opvolging, de gemiddelde leeftijd van betrokkenen is erg hoog.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken? Optimalisering samenwerking met het museum. Openingstijden aan laten sluiten met de Oude Helenakerk en hier over en weer naar verwijzen om een uitgebreider programma voor bezichtigingen te kunnen realiseren. Werving van donateurs.

CONCLUSIE Oneliner: “Om zuinig op te zijn” • Is het bespreekbaar om de kerk beschikbaar te stellen voor andere gelovigen? Neen, in de statuten staat dat ieder gebruik verbonden moet zijn met de joodse gemeenschap. • Welke subsidies ontvangt u? Onderhoud via gemeente en verschillende fondsen dragen bij aan projecten, ook van Joodse organisaties wordt geld ontvangen om onderzoek te verrichten.

Lid van Monumentenwacht:

Ja

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen?

Duurzaamheidsbeleid

Nee

De Stichting Vrienden van de Aaltense Synagoge spant zich enorm in om de verhalen te vertellen. Niet alleen voor de kerkelijke lading, maar ook voor de geschiedenis. In het Joodse geloof ligt ook onze oorsprong van normen en waarden.

Openstelling met nevengebruik of andere geloofsgenootschappen:

Jazeker

ACTIELIJST

En als risico’s? Geen

Vragen vanuit de gemeente Aalten Is er een meerjarenplanning voor het onderhoud? Naar aanleiding van het rapport van de Monumentenwacht wordt een plan opgesteld onder begeleiding van de adviseur bouwzaken dhr. xxxxxxxxx. Als advies wordt gegeven om aan dit plan een begroting te koppelen, zodat dit leidt tot meer overzicht. Er bestaat echter een grote reserve en er zijn geen financiële zorgen. Er wordt liever gekozen voor een vinger aan de pols beleid. Wel moet rekening gehouden worden dat de subsidie weg gaat vallen. Op de vraag of er veel legaten aangeboden worden is het antwoord dat dat 1x gebeurd is.

WAT

WIE

WANNEER

Contact leggen met Industriekring voor bezoek en eventueel donateurswerving.

Ingrid Oonk geeft het verzoek door aan collega EZ Ellis Koenders

z.s.m

Verslag ter goedkeuring verstuurd naar Gemeente | 18 november 2020 Verslag ter goedkeuring verstuurd naar Kerkeigenaar | 26 november 2020

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

NPB KERK | AALTEN

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

vml NPB kerk Aalten Prinsenstraat 27 7121 AE Aalten Euregionaal historisch documentatie centrum Ingrid Oonk en Marjon Lettink Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid legt uit waarom we hier zijn en hoe de kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving. Via de gesprekken tussen gemeente en kerkelijke gemeenten en eigenaren willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw of eigenaar plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. De gesprekspartners zijn geen vreemden voor elkaar. Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten/eigena-

Mw. xxxxx vertelt in het kort de geschiedenis van het gebouw, van woonhuis van de heer Ten Hietbrink naar kleuterschool, na verbouwing in 1963 naar kerk en sinds 2016 naar de huidige functie, het Euregionaal historisch documentatie centrum.

ONDERWERPEN Wie is de eigenaar van het hoofdgebouw en eventuele bijgebouwen juridisch/ economisch xxxxxxxxxxx is volledig eigenaar van het pand en verhuurt de bovenverdieping aan de Oostgelderse Stichting voor Genealogie en Boerderijonderzoek.

Hoe wordt de algemene staat van het kerkgebouw hierin omschreven? Na aankoop in 2012 is het gehele pand gestript, asbest is verwijderd, geïsoleerd en het dak is vernieuwd. De verbouwing heeft ongeveer 4 jaar geduurd. In 2016 was de officiële opening met het evenement 250 jaargrens.

Beschikt de kerk over een meerjarenonderhoudsbegroting? n.v.t.

Welke grote uitgaven verwachten jullie de komende drie jaar? n.v.t.

Welke instandhoudingssubsidie ontvangen jullie? Geen, alles wordt betaald met eigen middelen.

Hoe zien jullie de toekomst van jullie onderneming over 5 jaar? De twee organisaties het centrum en ‘OSGB’ zijn al samengevoegd om gezamenlijk op te trekken en actief bezig te kunnen zijn met het beheer en onderhoud van alle objecten en boeken.

De activiteiten/ aanbod Iedere maandagavond is er vrije inloop en ook iedere tweede zaterdag van de maand. De benedenverdieping wordt nu gebruikt als opslag, maar er worden later weer exposities gehouden en de ruimte kan verhuurd worden voor sociaal maatschappelijke functies.

NPB KERK | AALTEN Wie maakt er nog meer gebruik van het gebouw/ de faciliteiten? Het Nationaal Onderduikmuseum heeft ook boeken geleverd, in het museum bevinden zich alleen nog de boeken over Aalten en de oorlog, de rest is ondergebracht bij het Euregionaal historisch centrum. Er is behoefte aan iemand die de al aanwezige traplift kan installeren. Wellicht dat de Aaltense Uitdaging hier een rol kan spelen. Marjon zorgt voor de contact gegevens van de Aaltense uitdaging.

Wat gaat er goed? Mw. xxxxxxx geeft aan dat ze trots is op het feit dat ze op deze manier haar hobby heeft veiliggesteld en dat de Stichting nog bestaat. Haar wens is nu nog om de collectie te digitali-seren. Zeker ook de bidprentjes. Ook wil ze de collectie nog aanvullen via boekenmarkten en lijsten van vrijwilligers.

CONCLUSIE De voormalige NPB kerk in Aalten geeft boven onderdak aan de Oostgelderse Stichting voor Genealogie en Boerderijonderzoek en biedt beneden ruimte voor exposities.

ACTIELIJST WAT

WIE

WANNEER

Wie kan helpen met het installeren van de traplift

Marjon informeert eigenaresse

Zo snel mogelijk

Wat zijn de grootste zorgen? De grootste zorgen zijn van financiële aard. Wat gebeurt er als de Stichting de huur niet meer kan betalen in de toekomst. De inkomsten van de Stichting komen uit de abonnementsgelden van de 330 abonnees van het Oostgelders Tijdschrift voor Genealogie en Boerderijonderzoek.

Welke kansen zien jullie voor dit kerkenvisietraject, die door toedoen van dit proces wellicht ook daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden? De mogelijke samenwerking en het elkaar beter leren kennen is al een groot voordeel.

Wat kan de Gemeente Aalten voor jullie betekenen? Geen specifieke wensen buiten de link met Aaltens Uitdaging via Marjon (traplift) Vitaliteit: Bestuursleden Bezoekers gemiddeld genomen Openstelling Vrijwilligers (actieve bestuursleden)

6 leden 100 per jaar 1x per week 6 personen

Extra Programmering verwacht?

Verslag ter goedkeuring verstuurd naar gemeente Aalten | 28 juli 2020

In februari 2021 zal de Expositie over Emigratie plaatsvinden, deze exposite is mede mogelijk gemaakt middels subsidie vanuit gemeente Aalten.

Verslag ter goedkeuring verstuurd naar Kerkeigenaar xxxxxxxxx

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

| 30 juli 2020

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

LIBORIUSKERK | DINXPERLO

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

De Dorpskerk (Liboriuskerk) met het kerkelijk centrum in de pastorie Protestante gemeente Dinxperlo Drs. Ingrid Oonk De heren xxxxxxxxxxxx, xxxxxxxxxxx en mevrouw xxxxxxxxxxxxxxxx Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid legt uit waarom we hier zijn en hoe de kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving. Via de gesprekken tussen gemeente en kerkelijke gemeenten willen we contact met elkaar leggen. Dat is het belangrijkste doel van de kerkenvisie. Als er dan ontwikkelingen met het gebouw of de kerkelijke gemeente plaats gaan vinden, weten we elkaar snel te vinden. Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de Gemeente Aalten en de kerkelijke gemeenten/eigenaren van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. Er zijn binnen de kerkenvisie verschillende fases, in de volgende fase onderzoekt de TU Delft een aantal afzonderlijke verder op herbestemmingsmogelijkheden. Om hiervoor in aanmerking te komen dient het initiatief van de eigenaar te komen.

ONDERWERPEN Wanneer worden er erediensten gehouden en hoeveel leden telt de gemeente? Predikant wordt gedeeld met andere gemeenten, de inkomsten komen alleen van het collectegeld, de kerkelijke bijdrage van de leden gaan naar de synode.

Hoe gaat het met uw gemeente? Gemeenteleden: 1800 Kerkbezoekers gemiddeld genomen: 150/60 bij corona Diensten: Iedere zondag 6 speciale avonddiensten per jaar Vrijwilligers en gemiddelde leeftijd: 400

Hoe gaat het met uw gemeente? Dinxperlo was de 1e gemeente in de Achterhoek die in de jaren 90 “Samen op Weg” gingen maar het was de laatste gemeente waarbij Hervormd en gereformeerd gefuseerd zijn in PKN gemeente. Dit kwam door de verdeling over de toekomst van de gebouwen en de emoties daaromheen. In

2013 is afstand gedaan van de Ontmoetingskerk en onlangs van de Heurnse kerk. Deze maatregelen zijn genomen omdat het aantal kerk­gangers en ook leden net zoals in de rest van het land aanzienlijk afneemt. Er zijn 2 pastorieën, 1 kerk en 1 kerkelijk centrum. Aan betaalde medewerkers ongeveer 1,6 FTE (3 dominees en 1 kerkelijk werker). Daarnaast een koster, een organist en 1 cantor.

Hoe wordt uw Ikerkgebouw nu nog meer gebruikt? In het Kerkelijk centrum is er op dinsdagochtend een algemene inloopochtend, als inloophuis voor iedereen. Daarnaast zijn er activiteiten voor de jeugd (zolder), de passage, de pcob en een deel van de pastorie is verhuurd aan de VVV en de muziekschool. De Cantorij oefent in de kerk.

En hoe ziet u het toekomstig gebruik? Zoals hierboven (en zonder CORONA) maar dan met wellicht nog wat meer huurders. Bovendien wordt nagedacht om het stiltecentrum wat meer toegankelijk te maken, dit heeft

LIBORIUSKERK | DINXPERLO organisatorisch nog wel wat voeten in de aarde omdat dit gedeelte niet af te sluiten valt en daardoor de kerk in zijn geheel toegankelijk wordt.

CONCLUSIE • Oneliner: “De Dorpskerk vormt het hart van de gemeenschap en staat midden in de samenleving”

Voldoet het gebouw op goede wijze aan de eisen van het huidige en toekomstige gebruik?

Lid van Monumentenwacht?

Ja

Er is de laatste jaren veel onderhoud verricht en veel verbouwd. De audio- en visuele middelen zijn up to date.

Duurzaamheidsbeleid?

-

Wat ziet u als positief aspect en/of wellicht als bedreiging bij het eigenaar zijn van dit gebouw?

Ontvangt u nu subsidies voor het onderhoud?

SIM

Bij- of herbestemming:

Ja, mits passend

Doordat de gemeente eigenaar van de toren is, scheelt dat enorm in onderhoudskosten. Al het onderhoud is up to date. Mede door de verkoop van de twee andere kerken is er meer financiële ruimte gekomen voor deze kerk.

Waarin zou u wellicht ondersteuning kunnen gebruiken? Ondersteuning in de vorm van het meedenken aan het centrumplan naar andere functies om een levendiger dorp te creëren, waarbij de Dorpskerk een rol kan spelen.

Wat ziet u als kansen bij het opstellen van een kerkenvisie door de gemeente, met alle betrokkenen? Het delen van informatie met elkaar is altijd goed.

En als risico’s? Niet zozeer van de kerkenvisie maar wel dat vergrijzing leidt tot het verlies van zielen.

Vragen vanuit de Gemeente Aalten: Zijn er vanuit deze kerk nog veel uitvaartdiensten? De kerk wordt ongeveer 40 keer per jaar als locatie gebruikt voor een uitvaartdienst, dit zijn niet alleen leden maar ook mensen die er voor kiezen om de kerk als locatie te huren van buiten de kerkelijke gemeente.

Verder ter sprake gekomen: De communicatie rondom de besluitvorming over het beëindigen van de jarenlange gewoonte om bij te dragen aan het onderhoud van de buitenruimte door het gras te maaien rondom de kerk met een zekere regelmaat verdient geen schoonheidsprijs.

Verslag ter goedkeuring verstuurd naar gemeente | 3 september 2020 Verslag ter goedkeuring verstuurd naar kerkeigenaar | 8 september 2020

KERKENVISIE OOST-ACHTERHOEK

Gemeente

Aalten

VERSLAG KERKENVISIE OOST ACHTERHOEK

ONTMOETINGSKERK | DINXPERLO

Naam Kerk Naam Kerkelijke Gemeente Namens Gemeente Namens Eigenaar Namens COUP

Ontmoetingskerk, Bernard IJzerdraatstraat 1, 7091 ZK Dinxperlo Herbestemd nu particuliere eigenaar Ingrid Oonk en Ted Kok Elza van Liere

VOORSTELRONDE Ingrid en Ted leggen uit waarom we hier zijn en hoe de kerkenvisie tot stand zal komen. Kerken zijn bepalend in de omgeving we middels de gesprekken tussen gemeente, eigenaren en kerkelijke gemeenten willen we een link leggen. De gespreks­ partners zijn geen vreemden voor elkaar en hebben heel regelmatig contact, Elza legt uit dat COUP gevraagd is om de gesprekken te leiden tussen de gemeente Aalten en de eigenaren en gebruikers van de kerkgebouwen en we deze gesprekken voeren aan de hand van een aantal vragen die betrekking hebben over het gebruik en de conditie van de gebouwen, de energie rondom de kerk en de toekomstverwachtingen. Dit gesprek wordt weergegeven in een verslag welke door alle partijen wordt nagelezen en geaccordeerd voor het openbaar wordt. De Ontmoetingskerk is een karakteristiek pand. Er staan op dit moment kerkbanken in opslag van de Liboriuskerk. De banken van de Ontmoetingskerk zelf mogen aangeboden worden voor een nieuwe bestemming. Verder heeft de kerk bijzondere lampen, deze blijven behouden en krijgen en plek in de nieuwe bestemming.

De kerk is destijds voorgedragen als gemeentelijk monument. Daartoe is door het Gelders Genootschap een redengevende beschrijving opgesteld. Deze beschrijving is inmiddels gedeeld met de heer xxxxxxx.