A32. Raadsmededeling 33-2026 jaarverslag LerenWerkt 2024-2025
Tekst van het document
Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp
: : : : : :
33-2026 16 februari 2026 3 maart 2026 J. ten Dolle H. van Lochem Jaarverslag LerenWerkt 2024-2025
Aanleiding: Op grond van artikel 25 lid 1 van de Leerplichtwet moet uw college jaarlijks de gemeenteraad informeren over het gevoerde beleid inzake de handhaving van de leer- en kwalificatieplicht en de resultaten daarvan. Bijgevoegd is daarom het jaarverslag van LerenWerkt over schooljaar 2024-2025. Team LerenWerkt voert voor de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doesburg, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk de wettelijke taken van het Doorstroompunt en gedeeltelijk de leer- en kwalificatieplichttaken uit. In dit jaarverslag zijn de resultaten van zowel de leer- als kwalificatieplicht als van het Doorstroompunt opgenomen. Inhoud mededeling: De rapportages en resultaten zijn opgenomen in één jaarverslag. Het jaarverslag LerenWerkt is een gezamenlijke verantwoording van leerplicht van negen Achterhoekse gemeenten en het Doorstroompunt. Het is een regionale afspraak één gezamenlijk verslag te maken. Leerplichtambtenaren van genoemde gemeenten en het Doorstroompunt werken samen aan het terugdringen van schoolverzuim en schooluitval in de regio Achterhoek. Doel is dat zo veel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. Verzuim In de regio zien we ten opzichte van schooljaar 2023-2024 een stijging van het aantal kinderen en jongeren zonder schoolinschrijving (absoluut verzuim).
Dit is een zorgelijke ontwikkeling in de regio en stijgt al een aantal jaren. De stijging wordt voor een belangrijk deel verklaard door de toename van het aantal jongeren die in Nederland nog geen onderwijs hebben gevolgd. De druk op het ISK-onderwijs (Internationale Schakelklas) is daardoor toegenomen. Omdat het aantal beschikbare plekken niet altijd toereikend is staan sommige jongeren langer op een wachtlijst en volgen zij tijdelijk geen onderwijs. Bij relatief verzuim zien we ten opzichte van schooljaar 2023-2024 een daling van wettelijk verzuim en luxe verzuim en een stijging van overig verzuim. De stijging van overig verzuim is een positieve ontwikkeling. Leerplichtambtenaren zetten actief in op het stimuleren van vroegtijdige signalering. Op sommige scholen zijn preventieve spreekuren ingericht, waardoor verzuimende jongeren eerder in beeld komen. We zien dat scholen verzuim vaker preventief melden. Dit verklaart mogelijk ook de daling van het aantal leerlingen waarvan wettelijk verzuim is gemeld. De daling van het luxe verzuim is mogelijk een gevolg van gesprekken die leerplichtambtenaren voeren met scholen over het al dan niet verlenen van verlof. Daarnaast wordt er strenger gehandhaafd op luxe verzuim. Hierdoor worden ouders wellicht ontmoedigd om buiten de schoolvakanties op vakantie te gaan. Bij de verzuimaanpak 18+ zien we een toename van het aantal meldingen.
Ook dit lijkt een gevolg van de aandacht die besteed is aan het vroegtijdig signaleren en melden van verzuim. Hierdoor zijn leerlingen eerder in beeld en consulenten van het Doorstroompunt tijdig betrokken. Enige zorg bij deze groep is dat scholen vaak aangeven dat er geen ‘actie gewenst’ is door de consulenten van het Doorstroompunt. Dit is niet conform de afspraken in het regionale verzuimprotocol. Consulenten van Pagina 1 van 3
het Doorstroompunt bezoeken de mbo’s met regelmaat om de aanpak en samenwerking onder de aandacht te brengen. Vrijstellingen We zien ten opzichte van het schooljaar 2023-2024 zowel een toename van het aantal vrijstellingen op lichamelijke of psychische gronden (5 onder a) als vrijstellingen op grond van bedenkingen tegen de richting van het onderwijs (5 onder b). Er zijn wel verschillen per gemeente. Omdat het kleine aantallen betreft fluctueren deze van jaar tot jaar. Een verhuizing van een groot gezin kan dan voor vrijstellingen op grond van bedenkingen tegen de richting van het onderwijs al voor een stijging zorgen. Het aantal vrijstellingen op grond van artikel 5 onder b ligt in de Achterhoek hoger dan landelijk en in onze benchmarkregio’s. Een mogelijke oorzaak is het beperkte aantal scholen met verschillende levensbeschouwelijke richtingen in de Achterhoek. Ook zien we een stijging van het aantal vrijstellingen artikel 15: het volgen van ander onderwijs. Deze toename hangt samen met jongeren die op 17-jarige leeftijd in het kader van vervroegde inburgering stoppen met school. Lokale ontwikkelingen verzuim Absoluut verzuim Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs
2023-2024 2 5 0
2024-2025 5 4 1
Relatief (wettelijk) verzuim Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs
2023-2024 2 44 28
2024-2025 2 49 22
Luxe verzuim Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs
2023-2024 0 0 0
2024-2025 0 0 0
Overig verzuim Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs
2023-2024 10 72 3
2024-2025 21 51 12
Informatie en advies Primair onderwijs Voortgezet onderwijs Middelbaar beroepsonderwijs
2023-2024 13 21 6
2024-2025 10 26 2
Absoluut verzuim: wanneer een leer- of kwalificatieplichtige jongere niet bij een school/onderwijsinstelling staat ingeschreven. Relatief verzuim: wanneer een bij een school ingeschreven leer- of kwalificatieplichtige leerling ongeoorloofd afwezig is. Relatie f verzuim is te verdelen in; • Wettelijk verzuim: in een periode van 4 weken gedurende 16 uur met onbekende reden afwezig. • langdurig relatief verzuim: meer dan 4 weken aaneengesloten met onbekende reden afwezig. • luxe verzuim: zonder toestemming van de schoolleiding (tot 10 dagen) of leerplichtambtenaar (meer dan 10 dagen) b uiten de schoolvakantie op vakantie. • overig verzuim: enkele uren of dagen met onbekende reden afwezig (te laat of spijbelen) en de wettelijke termijn van 16 uur in 4 weken is nog niet bereikt. Ook verzuim dan samenhangt met achterliggende problemen valt onder overig verzuim.
Pagina 2 van 3
Regionale ontwikkelingen op het gebied van voortijdig schoolverlaten Na de piek van 30.000 vsv’ers in Nederland in 2022 is inmiddels landelijk een daling zichtbaar. In het schooljaar 2023-2024 zijn er ruim 29.000 nieuwe vsv’ers. In de Achterhoek bleef het aantal in eerste instantie doorstijgen, maar inmiddels zien we een voorzichtige daling. In het schooljaar 2023-2024 zijn er 430 nieuwe vsv’ers. Ook hier zien we de invloed van de wachtlijsten op de ISK en doorstroom naar inburgering of vervolgonderwijs. De arbeidsmarkt blijft trekken aan jongeren. Veel voortijdig schoolverlaters en oud-vsv’ers (vsv’ers van eerdere schooljaren) gaan niet terug naar school maar gaan aan het werk. Wanneer dit niet lukt begeleidt het Doorstroompunt hen richting gemeenten voor begeleiding vanuit jeugdzorg, Wmo of de participatiewet. Lokale ontwikkelingen op het gebied van voortijdig schoolverlaten Voortijdig schoolverlaters 2023-2024 In behandeling 4 Monitoring 59 Afgerond 37 Totaal 100
2024-2025 7 53 23 83
Een (lokale) toe- of afname van het aantal verzuimmeldingen zegt niet altijd iets over een stijging of daling van verzuim, maar hangt vaak samen met de aandacht voor verzuim-registratie. Leerplichtambtenaren en consulenten van het Doorstroompunt wijzen scholen op hun verantwoordelijkheid om verzuim juist en tijdig te registreren. Dit kan leiden tot een (tijdelijke) toename van het aantal meldingen. Een vergelijking van verzuim tussen gemeenten of regio’s zegt niet in alle gevallen iets over de kwaliteit van begeleiding door leerplicht en het Doorstroompunt, maar kan ook een resultaat zijn van aandacht voor een juiste registratie. Ontwikkelingen Per 1 januari 2026 treedt de Wet van school naar duurzaam werk in werking. Met deze nieuwe wet wordt de doelgroep van het Doorstroompunt uitgebreid. Vanaf 2026 kunnen ook 23- tot 27-jarigen zonder startkwalificatie, evenals jongeren uit het praktijkonderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, ondersteuning krijgen van de consulenten van het Doorstroompunt. Schooljaar 2024-2025 heeft in het teken gestaan van de voorbereidingen op deze nieuwe wet. Toename nieuwkomers De afgelopen jaren zien we in de regio het aantal nieuwkomers toenemen.
Het is voor de professionals die deze jongeren vanwege verzuim of schooluitval begeleidt niet altijd duidelijk welke regels op hen van toepassing zijn en welke voorzieningen regionaal of lokaal beschikbaar zijn. Wanneer dit wel bekend is zijn er vaak wachtlijsten. Dit bemoeilijkt de begeleiding om hen op een goede passende plek te krijgen. Dit zien we terug in de toename van het aantal absoluut verzuimmeldingen.
De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Jaarverslag LerenWerkt 2024-2025
Pagina 3 van 3
Jaarverslag
2024-2025
2024-2025
Inhoud
Voorwoord
7
1.
8
LerenWerkt
2. Schoolverzuim • Cijfers & Resultaten
12
3. Voortijdig schoolverlaten • Cijfers & Resultaten
26
4. Regionale en landelijke ontwikkelingen
44
Bijlage 1. Verzuimmeldingen en resultaten 2024-2025
52
Bijlage 2. Vrijstellingen, Haltverwijzingen en processen-verbaal 2024-2025
57
Bijlage 3. Vsv’ers in beeld
58
Bijlage 4. Waar gaan kinderen naar school?
59
6
Voorwoord
Welkom! In dit jaarverslag blikken we terug op de ontwikkelingen rond leerplicht en het Doorstroompunt in de regio Achterhoek. Met trots delen we de hoogtepunten én leermomenten van het schooljaar 2024–2025. Een dynamisch jaar, waarin we samen werkten aan het terugdringen van schoolverzuim, het voorkomen van uitval en het begeleiden van jongeren naar een opleiding of duurzaam werk. Dit verslag laat zien hoe veerkracht en verbinding ons verder brachten. Het schooljaar 2024–2025 stond in het teken van de voorbereidingen op een belangrijke wetswijziging: de Wet van school naar duurzaam werk. Door intensieve afstemming met onderwijsinstellingen, gemeenten en de Arbeidsmarktregio Achterhoek hebben we gezamenlijk plannen ontwikkeld om krachtig in te spelen op de nieuwe kaders. Tegelijkertijd zorgden politieke onzekerheden als gevolg van de val van het kabinet voor de nodige spanning. In het najaar van 2025 ligt er een nieuwe regionale aanpak voor jongeren klaar. Ook is de basis gelegd voor een vernieuwde dienstverleningsovereenkomst, die aansluit bij de regionale samenwerking rond leerplicht. Deze overeenkomst versterkt onze gezamenlijke inzet, verduidelijkt rollen en biedt een toekomstbestendige werkwijze waarin alle partners meebouwen aan een gedeelde visie. Dank aan alle collega’s, scholen, samenwerkingspartners, ouders én jongeren voor hun onmisbare bijdrage en betrokkenheid.
Laten we met die positieve energie blijven bouwen aan een Achterhoek waarin iedere jongere de ruimte krijgt om te groeien. Met hartelijke groet,
Jet Philipsen, regionaal coördinator Doorstroompunt Renske Seesink-Joling, regionaal coördinator Leerplicht
7
8
1. LerenWerkt
LerenWerkt bestaat uit een regionale samenwerking rond leerplicht en het Doorstroompunt in de regio Achterhoek. Wij zetten ons in voor verzuimende leerlingen1, leerlingen die op school dreigen uit te vallen en leerlingen die voortijdig zijn gestopt met school. Ons doel is dat alle jongeren een startkwalificatie2 behalen, maar lukt dat niet, dan ondersteunen wij jongeren bij het vinden van een passend alternatief. Wij werken samen met de volgende negen gemeenten: Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doesburg, Doetinchem, Montferland, Oost Gelre, Oude IJsselstreek en Winterswijk.
5
12
16
18
23
Start leerplicht
Kind ook verantwoordelijk voor schoolbezoek
Einde leerplicht,
Start begeleiding DSP
Einde begeleiding DSP
Leerplicht en kwalificatieplicht Kinderen in de leeftijd van 5 tot 16 jaar
Verzuim 18+ en voortijdig schoolverlaten
18 jaar die nog geen startkwalificatie
begeleiden jongeren tussen 18 en 23 jaar
zijn leerplichtig. Jongeren tussen 16 en
hebben behaald, zijn kwalificatieplichtig. De leerplichtambtenaren van de
gemeenten begeleiden leerlingen die
verzuimen in het (speciaal) basisonderwijs en het voortgezet (speciaal) onderwijs. De leerplichtambtenaren mbo
begeleiden jongeren in het middelbaar
beroepsonderwijs (mbo) die verzuimen. 1. In dit verslag spreken we over leerlingen en studenten (in relatie tot de school), kinderen (5- tot 16-jarigen) en jongeren (16- tot 23-jarigen). 2. Een startkwalificatie is een diploma havo, vwo, mbo niveau 2 of hoger.
De consulenten van het Doorstroompunt die verzuimen in het voortgezet (speciaal)
onderwijs en mbo. Daarnaast begeleiden zij alle voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) van
18 tot 23 jaar met het doel dat ze teruggaan naar school om een startkwalificatie te
behalen. Wanneer onderwijs niet passend
is, begeleiden zij jongeren waar nodig in de
overstap naar werk of hulpverlening. Hierbij is samenwerking met scholen, gemeenten en sociale diensten van groot belang.
9
Tabel 1 Aantal kinderen/jongeren Doorstroompunt Achterhoek (peildatum 1 januari 2025)
4-jarigen
5 tot 16-jarigen
16 tot 18-jarigen
18 tot 23-jarigen
totaal
Aalten
274
3.035
688
1.520
5.517
Berkelland
359
4.420
1.037
2.486
8.302
Bronckhorst
287
3.484
761
2.072
6.604
Doesburg
77
1.011
203
564
1.855
Doetinchem
524
6.653
1.372
3.467
12.016
Montferland
346
3.718
734
2.050
6.848
Oost Gelre
307
3.181
674
1.691
5.853
Oude IJsselstreek
343
4.019
927
2.249
7.538
Winterswijk
278
3.046
641
1.712
5.677
2.795
32.567
7.037
17.811
60.210
TOTAAL
18 tot 23 jaar
16 tot 18 jaar
5 tot 16 jaar
4 jaar
Grafiek 1 Ontwikkeling aantal kinderen/jongeren Doorstroompunt Achterhoek over 3 schooljaren
2022-2023
2.655
2024-2025
2.795
2023-2024
2.729
2022-2023
Toelichting
33.541
2023-2024
32.971
2024-2025
De daling van het aantal kinderen/
32.567
2022-2023
jongeren in de leer-/kwalificatie-
7.341
2023-2024
plichtige leeftijd zet zich voort. We
7.231
2024-2025
zien dat het aantal 4-jarigen ten
7.037
2022-2023
opzichte van vorig schooljaar licht is
18.869
2023-2024
gestegen; bij andere leeftijdsgroepen
17.974
2024-2025
17.811 0
10.000
Bron: CBS Statline op peildatum 1 januari 2023, 2024 en 2025
20.000
30.000
40.000
is er sprake van een daling.
10
Registratie Een tijdige en volledige melding van verzuim en
voortijdig schoolverlaten is van groot belang. Hoe langer een leerling afwezig is, hoe moeilijker het
is om weer naar school te gaan. Scholen3 doen bij verzuim of schoolverlaten een melding, waarna LerenWerkt aan de slag gaat.
Onze ketenpartners Om onze doelen te bereiken, werken wij samen met diverse organisaties. Als het niet haalbaar blijkt om
een jongere terug te begeleiden naar het onderwijs,
helpen de leerplichtambtenaren of consulenten van het Doorstroompunt de jongere in kwestie bij het
LerenWerkt werkt samen met scholen en organisaties, zoals sociale (wijk)teams, GGD, Onderwijsinspectie, Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis, Jeugdbescherming, Halt, Openbaar Ministerie, Leerwerkloket, Loopbaanplein en Sociale Dienst.
vinden van werk of een ander passend traject.
Methodische Aanpak Schoolverzuim Bij het voorkomen en bestrijden van schoolverzuim
hanteren wij de Methodische Aanpak Schoolverzuim
(MAS). Bij meldingen van ongeoorloofd schoolverzuim onderscheidt de MAS vier verschillende routes. De
aanpak is licht waar mogelijk en zwaarder waar nodig. Het is ook mogelijk om routes te combineren.
Routes → Vrijwillige (jeugd)hulp → Halt-interventie schoolverzuim → Gedwongen hulp in civiel kader → Dwang in een strafrechtelijk kader
3. In dit verslag spreken we over scholen. Hiermee worden ook andere onderwijsinstellingen bedoeld.
11
Wist je dat… … de Leerplichtwet in Nederland al bestaat sinds 1969? … 40,7% van de vo-leerlingen buiten de eigen gemeente naar school gaat? Nieuwsgierig naar de cijfers? Zie de tabel in bijlage 4.
12
2. Schoolverzuim • Cijfers & Resultaten Schoolverzuim is vaak een voorbode van voortijdig schoolverlaten. Een goede regionale verzuimaanpak met eenduidige afspraken tussen gemeenten en scholen is dan ook noodzakelijk om schooluitval te voorkomen en terug te dringen.
Aanpak schoolverzuim Bij de aanpak van schoolverzuim is de school de eerstverantwoordelijke partij. Naast het tijdig
Absoluut verzuim
Het leer- en kwalificatieplichtige kind is niet bij een school ingeschreven.
melden van in- en uitschrijvingen van leerlingen, is de school verplicht om een goede verzuimregistratie bij te houden.
Volgens de Leerplichtwet moeten scholen een
leerling, die in een periode van 4 aaneengesloten weken 16 uur zonder geldige reden afwezig is, melden bij het verzuimloket van DUO. Deze melding komt daarna automatisch in het
leerlingvolgsysteem bij de leerplichtambtenaar terecht. Uiteraard mogen scholen verzuim ook
eerder melden (preventief). Hierover zijn afspraken gemaakt en vastgelegd in het Regionaal Verzuimprotocol Achterhoek.
Verzuimmeldingen Grafiek 2 Aantal meldingen absoluut verzuim 500
434
400 300 200
362 226 2022-2023
100
2023-2024
0
2024-2025
13
Absoluut verzuim opnieuw gestegen
Dit schooljaar is het absoluut verzuim, net als voorgaande jaren,
gestegen: van 362 naar 434 meldingen. Dit is bijna 20% meer dan vorig
schooljaar. Wanneer we inzoomen op de verschillende soorten onderwijs en gemeenten, zien we echter grote verschillen.
• Zo is in het voortgezet onderwijs juist sprake van een daling van
44%. Deze daling komt vooral doordat er in Doetinchem afgelopen schooljaar minder opvang voor asielzoekers was. De voormalige vluchtelingenopvang leidde voorgaand schooljaar tot een hoger absoluut verzuim.
• Binnen de groep ‘geen onderwijs’ (jongeren die in Nederland nog
geen onderwijs hebben gevolgd) is het aantal absoluut verzuimers
gestegen van 194 naar 289 (+67%). Deze toename is vooral zichtbaar
in de gemeenten Aalten, Doesburg, Montferland en Oude IJsselstreek, waar dit schooljaar meer vluchtelingen worden opgevangen dan in
voorgaande jaren. Hierdoor is de vraag naar ISK-onderwijs groter dan het aantal beschikbare plekken, waardoor sommige jongeren langer op een wachtlijst staan en tijdelijk geen onderwijs volgen.
• Aan het eind van het schooljaar staat 65% van alle absoluut
verzuimers weer ingeschreven bij een school. 14% is verhuisd naar een andere regio, 9% is nog absoluut verzuimer en in beeld bij de
leerplichtambtenaar. 8% is 18 jaar geworden en overgedragen aan de consulent van het Doorstroompunt. De overige 4% heeft een
vrijstelling, zit in een hulpverleningstraject of heeft (tijdelijk) werk.
14
Grafiek 3 Aantal meldingen relatief verzuim Langdurig relatief verzuim
Wettelijk verzuim 800 700
674
760
731
600
35 25
500
20
400
18
10
200 100
5
0
0
1000
76
70
55
49
40
800 600
626
967
738
20 0
0
2022-2023
waarvan wettelijk verzuim is gemeld (van 760
2023-2024
• Overig verzuim: Dankzij de daling van wettelijk verzuim, zien we bij overig verzuim een stijging
(van 738 naar 967). Er wordt dus meer preventief namelijk tijd geïnvesteerd in het stimuleren van
200
10
schooljaar een daling van het aantal leerlingen
gemeld. De leerplichtambtenaren hebben
400
30
• Wettelijk verzuim: We zien het afgelopen
naar 731), dankzij een meer preventieve aanpak.
Overig verzuim
Luxe verzuim 80
50
17
15
300
60
34
30
Daling wettelijk verzuim, stijging overig verzuim
2024-2025
•
Relatief verzuim
De leer- of kwalificatieplichtige leerling
scholen om verzuim preventief te melden. De leerplichtambtenaren komen hierdoor eerder
in contact met de jongeren. Daarnaast hebben sommige leerplichtambtenaren preventieve spreekuren op scholen.
is ongeoorloofd afwezig. Hieronder valt:
• Luxe verzuim: Het aantal meldingen van luxe
periode van 4 aaneengesloten weken
gedaald: van 76 naar 55. Leerplichtambtenaren
• Wettelijk verzuim: de leerling is in een 16 les- of praktijkuren afwezig zonder geldige reden.
• Langdurig relatief verzuim: de leerling verzuimt meer dan 4 weken zonder geldige reden.
• Luxe verzuim: de leerling gaat zonder
verzuim is vergeleken met vorig schooljaar
hebben nauw contact met scholen over het al dan niet verlenen van verlof. Daarnaast wordt er strenger gehandhaafd op luxe verzuim,
wat ouders kan ontmoedigen om buiten de schoolvakanties op vakantie te gaan.
toestemming van de schoolleiding
buiten de schoolvakanties op vakantie.
• Overig verzuim: de leerling is vaak
te laat, laat spijbelgedrag zien of is
enkele uren of dagen met onbekende reden afwezig. Ook twijfelachtig
ziekteverzuim kan hieronder vallen.
In bijlage 1 zijn de cijfers uitgesplitst naar soort onderwijs en gemeente.
15
Wist je dat… … het werk van de leerplichtambtenaar steeds meer verschuift naar preventief handelen? … de leerplichtambtenaren dit schooljaar samen op bezoek zijn geweest bij dagbestedings- en ontwikkelplekken in de regio, om kennis te maken, te leren van elkaar en samenwerking te versterken? … we een stagiair hebben die afstudeert op een onderzoek naar absoluut verzuim?
Grafiek 4 Aantal vragen om informatie/advies 300
266
250 200 150 100 50 0
Bij ‘Informatie en advies’
gaat het om contacten met
scholen, ouders, jongeren en
232
andere partijen, zoals vragen
185 2022-2023 2023-2024 2024-2025
over opleidingen of scholen
of bemiddeling tussen ouders, jongeren en school.
16
Resultaten Diagram 1 Resultaten absoluut en relatief verzuim 2024-2025
59 33 42 14
234
(Terug) naar school Dagbesteding met schoolinschrijving
90
Langdurige hulpverlening
66
Time-out voorziening Vrijstelling
1667
(Tijdelijk) werk Overdracht naar DSP Overig
Totaal: 2205
Hiervan zijn 80 jongeren
verhuisd naar een andere
regio, 37 jongeren zijn nog in
behandeling en bij 117 jongeren is sprake van een andere afrondingsreden.
17
Vrijstellingen Volgens de Leerplichtwet kunnen kinderen/jongeren op grond van de volgende redenen worden vrijgesteld van de leerplicht:
• Artikel 3a: vervangende leerplicht voor
14-/15-jarige jongeren. De jongere volgt naast algemeen vormend onderwijs en op het
beroep gericht onderwijs tevens praktijktijd, bestaande uit arbeid van lichte aard.
• Artikel 3b: vervangende leerplicht voor
het laatste volledige leerplichtjaar van de
jongere (de schoolinschrijving bij het vo wordt
• Artikel 5 onder c: de leerling is ingeschreven bij een school buiten Nederland en bezoekt deze school regelmatig.
• Artikel 15: een kwalificatieplichtige jongere krijgt op een andere manier voldoende
onderwijs, bijvoorbeeld tijdens een interne bedrijfsopleiding.
vervangen door een schoolinschrijving bij het mbo).
• Artikel 5 onder a: het kind/de jongere kan niet naar school of op school worden toegelaten vanwege lichamelijke en/of psychische oorzaken.
• Artikel 5 onder b: de ouders hebben
bedenkingen over de richting van het
onderwijs op alle binnen redelijke afstand van de woning gelegen scholen.
Wist je dat… … een preventief gesprek wettelijk verzuim kan voorkomen? … we jongeren ook thuis bezoeken als dat nodig is, gewoon om samen te kijken wat wél mogelijk is? … jongeren vaak verrast zijn hoe prettig en helpend een gesprek met leerplicht eigenlijk is?
Stijging aantal vrijstellingen • Artikel 3a en 3b: Deze vrijstellingen komen in
• Artikel 5 onder c: Het aantal vrijstellingen op
er één vrijstelling verleend op grond van artikel
44 naar 52. Deze stijging komt vooral doordat
onze regio zelden voor. Afgelopen schooljaar is
grond van artikel 5 onder c is gestegen van
3a. Er zijn geen vrijstellingen op grond van
enkele gezinnen zijn teruggekeerd naar
artikel 3b geregistreerd.
hun thuisland om te onderzoeken of zij daar
• Artikel 5 onder a: Het aantal vrijstellingen op
opnieuw een bestaan op kunnen bouwen.
grond van artikel 5 onder a is gestegen van 66
• Artikel 15: Het aantal vrijstellingen op grond
in de ene gemeente is sprake van een stijging,
Deze toename hangt samen met jongeren
naar 74. Er zijn verschillen tussen gemeenten:
van artikel 15 is gestegen van 21 naar 36.
in de andere van een daling. Er is hiervoor geen
die op 17-jarige leeftijd in het kader van
eenduidige verklaring..
vervroegde inburgering stoppen met school,
• Artikel 5 onder b: Het aantal vrijstellingen
een Internationale Schakelklas (ISK). In deze
op grond van artikel 5 onder b is gestegen
gevallen was een vrijstelling van de leerplicht
van 71 naar 79. Ook hier zijn gemeentelijke
nodig. Daarnaast zijn er jongeren gestopt
verschillen zichtbaar. Oorzaak van de toename
met regulier onderwijs omdat zij een andere
is onder andere verhuizing naar de regio van
daginvulling hebben (werk, interne cursussen
gezinnen, waarvan meerdere kinderen tegelijk
of een particuliere opleiding).
een vrijstelling ontvangen. Ook komt het voor dat de broertjes en zusjes van een kind dat
leerplichtig wordt al een vrijstelling hebben, en dat deze lijn wordt voortgezet.
51
74
79
71
Artikel 15
1
52
66
Artikel 5 onder c
2024-2025
1
Artikel 5 onder b
2023-2024
Artikel 5 onder a
2022-2023
Artikel 3b
Tabel 2 Aantal toegekende vrijstellingen
Artikel 3a
18
35
40
52
36
44
21
Zie bijlage 2 voor een uitsplitsing van de toegekende vrijstellingen naar gemeente over het schooljaar 2024-2025.
19
Halt-interventie en proces-verbaal Grafiek 5 Aantal Halt-interventies en processen-verbaal Halt-interventies 30
30
25
25
24
Handhaving: wat valt op?
Processen-verbaal 30
25
20
20
15
15
2022-2023 23
2024-2025 14
12
10
10
5
5
0
0
22
2023-2024
15 13
• Het aantal Halt-interventies is gelijk
gebleven. Wel is het aantal processenverbaal wettelijk verzuim gestegen
van 13 naar 22. Oorzaak hiervan is dat
er meer Halt-interventies negatief zijn
afgesloten, waarna is overgegaan tot een proces-verbaal.
• Het aantal processen-verbaal voor Luxe verzuim
Absoluut en relatief verzuim
luxe verzuim is gedaald doordat het
aantal meldingen van luxe verzuim ook is afgenomen.
De cijfers per gemeente zijn terug te vinden in bijlage 2.
20
g n i l l e t t h c i Leerpl Leerplicht: landelijke cijfers Elk jaar in oktober geven alle leerplicht-
In deze vergelijking bekijken we de cijfers over
voorgaande schooljaar door aan het Ministerie
relatief verzuim en vrijstellingen van drie
ambtenaren de verzuimgegevens van het
van OCW. Dit wordt ook wel de ‘Leerplichttelling’ genoemd. Het Ministerie gebruikt deze
gegevens om het schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten terug te dringen. Doordat elke
gemeente in Nederland deze Leerplichttelling doet en de uiteindelijke cijfers openbaar zijn,
is het mogelijk om gemeenten en regio’s met elkaar te vergelijken.
De gegevens zijn gebaseerd op de opgaven van gemeenten (gecontroleerd door de
leerplichtambtenaar). De cijfers hebben betrekking op het aantal leer- en kwalificatieplichtige
leerlingen dat één of meerdere keren heeft
verzuimd en niet op het aantal verzuimmeldingen. 4. Het gaat hier om meldingen van wettelijk verzuim (16 uur in 4 aaneengesloten weken). 5. In het nieuwe regionale plan Voortijdig Schoolverlaten (2026-2029) wordt de Achterhoek afgezet tegen drie benchmarkregio’s: IJssel-Vecht, Noord- en Midden-Drenthe en de Kop van Noord-Holland. De benchmark is gebaseerd op drie criteria: het aandeel minimahuishoudens, de bevolkingsdichtheid van de regio en het aandeel huishoudens dat in de contactgemeente woont.
absoluut verzuim, relatief verzuim4, langdurig
schooljaren: 2021–2022, 2022–2023 en 2023–2024. We leggen de trends in de Achterhoek naast
cijfers van de benchmarkregio’s5 en het landelijke gemiddelde.
Bevindingen • Absoluut verzuim is in de Achterhoek de
afgelopen drie jaar sterker gestegen dan in
de benchmarkregio’s en landelijk. Mogelijke
verklaring hiervoor is dat in de Achterhoek álle jongeren zonder schoolinschrijving worden
meegeteld, ongeacht de duur van het verzuim
(twee dagen of vier weken) en of ze op een ISK wachtlijst staan.
• Het aandeel relatief verzuim in de Achterhoek ligt lager dan in de benchmarkregio’s en
landelijk. Wel is het relatief verzuim in de
21
Achterhoek de afgelopen drie jaar sterker gestegen dan landelijk (37% vs. 14%).
• Het aantal vrijstellingen op grond van
ontwikkel- of scholingsmogelijkheden heeft.
• Het aantal vrijstellingen op grond van artikel 5 onder b ligt in de Achterhoek hoger dan
artikel 5 onder a ligt in de Achterhoek lager
landelijk en in de benchmarkregio’s. Het
dan landelijk en in de benchmarkregio’s.
beperkte aantal scholen met verschillende
Er is een nauwe samenwerking met het
levensbeschouwelijke richtingen in de
samenwerkingsverband, waarin wordt
Achterhoek speelt hierin een rol.
beoordeeld in hoeverre een kind nog
Noord en midden Drenthe
IJssel-vecht
Kop van Noord Holland
Landelijk
1,40%
0,08%
2023-2024
26.694
0,31%
2,02%
2021-2022
26.695
0,08%
1,84%
69.151
0,59%
2,80%
21.337
0,62%
2,77%
2021-2022
2022-2023
41.840 27.162
0,12%
0,18%
1,90%
2023-2024
68.849
2021-2022
68.652
2022-2023
21.695
0,50%
3,03%
2.414.977
0,62%
2,79%
2.401.865
0,43%
2022-2023
2023-2024 2021-2022
2023-2024 2022-2023 2021-2022
21.808
2.425.302
Bron: Leerplichttelling 2021-2022 t/m 2023-2024*
0,51%
1,57%
1,01%
0,51%
0,57%
0,08%
0,17%
0,18%
0,04%
0,11%
0,12%
0,14%
0,00%
0,48%
0,11%
0,03%
0,40%
0,07%
0,02%
0,28%
0,14%
2,58%
0,07%
1,40%
0,07% 0,15%
0,14%
2,34%
0,08%
2,71%
0,16%
2,45%
0,05%
0,09%
0,02% 0,02% 0,02%
0,09% 0,05% 0,03%
0,11%
0,14%
0,08%
0,09%
0,10%
0,14%
0,04%
0,39%
0,08%
0,34%
0,09%
0,26%
0,06%
0,43%
0,16%
0,06%
0,10%
0,38%
0,50%
0,06%
0,07%
0,04%
0,15%
0,10%
0,35%
0,09%
0,06%
0,40%
0,14%
0,05%
0,31%
0,13%
0,07%
0,35%
0,18%
0,06%
Vrijstelling Artikel 5 onder c
0,04%
0,56%
Vrijstelling Artikel 5 onder b
1,92%
40.707
Vrijstelling Artikel 5 onder a
0,92%
2022-2023
Vrijstelling Artikel 15
39.637
Langdurig relatief verzuim (begin+toename)
2023-2024
Relatief verzuim
Achterhoek
Absoluut verzuim
Aantal leer- en kwalificatie plichtige leerlingen
Percentages absoluut verzuim, (langdurig) relatief verzuim en vrijstellingen t.o.v. aantal leer- en kwalificatieplichtige leerlingen
0,07%
0,06%
0,04% 0,14%
0,06% 0,37%
0,34%
*Let op: cijfers hebben enige vertraging. Zo zijn in mei 2025 de cijfers over schooljaar 2023-2024 bekend geworden.
Verzuim 18+ Jongeren tussen de 18 en 23 jaar die verzuimen,
lopen het risico dat ze voortijdig met school stoppen. Daarom zetten wij ons er actief voor in om deze
groep snel in beeld te krijgen en te ondersteunen.
In nauwe samenwerking met onderwijsinstellingen
zoeken we direct contact met jongeren zodra zij niet meer op school verschijnen. Ons uitgangspunt is dat elke jongere recht heeft op gelijke ondersteuning
en betrokkenheid. Het Regionaal verzuimprotocol Achterhoek speelt hierin een centrale rol; we
moedigen scholen aan om dit protocol consequent
toe te passen. Tegelijkertijd blijft onze aanpak altijd
afgestemd op de individuele situatie: samen met de
school én de jongere zoeken we naar een passende oplossing.
1.133
2024-2025
1.209
2023-2024
1.157
% Actie gewenst = ja
2022-2023
Waarvan actie gewenst = ja
Tabel 3 Verzuimmeldingen 18+
Verzuimmeldingen 18+
22
457
40%
380
31%
498
43%
23
Verzuim 18+: duiding en trends Meer aandacht voor verzuim, meer meldingen
de juiste ondersteuning krijgen om hun
besteed aan het vroegtijdig signaleren en melden
dit bij 173 unieke jongeren minstens twee
De afgelopen jaren is er op scholen veel aandacht van verzuim. Hierdoor zijn leerlingen eerder in
beeld en de consulenten van het Doorstroompunt tijdig betrokken. Dat blijkt ook uit de cijfers. Het
aantal verzuimmeldingen is gestegen naar 1.209, een toename van 4% ten opzichte van vorig schooljaar en 7% ten opzichte van twee jaar geleden.
• Aanhoudend verzuim beter in beeld: Het is belangrijk om te weten dat één jongere meerdere keren kan worden gemeld. In
totaal gaat het om 600 unieke jongeren. Bij
251 van hen is er sprake van herhaaldelijk of doorlopend verzuim (recidive). Bij 58% van
de jongeren (349) blijft het bij één melding,
waarna zij hun schoolgang hervatten. Deze
cijfers zijn vergelijkbaar met schooljaar 20232024.
• Minder ‘actie gewenst’: In 2024-2025 gaven scholen bij 31% van de meldingen (380
keer) aan dat actie van onze kant gewenst
was. Dat percentage is lager dan vorig jaar.
Wanneer bij een tweede melding opnieuw
wordt aangegeven dat er ‘geen actie gewenst is’, nemen we toch contact op met zowel
de jongere als met de school, omdat we het belangrijk vinden dat jongeren bij verzuim
schoolgang weer op te pakken. In totaal was keer het geval. Wij zijn ervan overtuigd dat bij herhaald verzuim, naast de inzet van
de school, inzet van consulenten van het
Doorstroompunt waardevol is. Samen bepalen we welke vervolgstap het beste past om het verzuim te stoppen.
• Wat gebeurt er na inzet van de consulent? Na inzet van de consulent, wordt in 73% van
de gevallen de opleiding gecontinueerd. 14% van de jongeren besluit toch te stoppen met de opleiding. In die gevallen is er sprake van
voortijdige schooluitval en blijft de consulent de jongeren ondersteunen. 6% van de
jongeren stapt over naar een andere opleiding
of school. In de overige gevallen stopt de inzet van een consulent omdat jongeren uit beeld
raken; ze reageren niet meer, zijn verhuisd of
zijn overgedragen aan een partij die jongeren langer en intensievere hulpverlening biedt.
24
k j i t k a r p e Uit d Van dal naar doorbraak: Hoe Daan zijn weg terugvond Wie zijn wij
Wij zijn de ouders van Daan . Daan is 15 jaar en 6
ging soepel door de basisschool en begon vol
vertrouwen aan de mavo. In de brugklas was het gezellig, maar het schoolwerk ging hem minder
makkelijk af. Met moeite haalde hij het eerste jaar, maar in het tweede jaar liep hij vast en zakte hij af naar het vmbo (kader beroepsgericht) op het
Liemers College, locatie Landeweer. Dat was een harde klap. Hij voelde zich alleen, paste zich aan
door zich stoerder te gedragen en verloor zichzelf steeds meer. We zagen steeds minder van de echte Daan. 6.
De naam van Daan is gefingeerd.
Betrokken partijen • Liemers College, locatie Landeweer • Gemeente Montferland, jeugdconsulent en leerplichtambtenaar • Tactus verslavingszorg • IJsselgroep jeugdpraktijk • BijBen (dagbesteding en zorgondersteuning) • Gezin
Steun vanuit de gemeente
Vanaf februari 2024 ging het snel bergafwaarts. Daan zijn gedrag ontspoorde en wij konden
het niet meer alleen. Via school kwamen we in
contact met het sociaal team, waaraan leerplicht en de jeugdconsulent gekoppeld zijn. Aan de
keukentafel deelden we onze zorgen en emoties. Dankzij onze openheid kregen we alle hulp die
mogelijk was. Er werd altijd gekeken naar Daan als persoon: wat had hij nodig, hoe konden
we hem het beste ondersteunen? Het contact was intensief en warm, met veel begrip voor onze situatie.
25
Hulp van IJsselgroep en Tactus
school betrokken en zocht zij samen met de
onderzoek, maar vanwege een verslaving moest
We kwamen bij dagbesteding BijBen terecht. Daar
Daan werd aangemeld bij IJsselgroep voor
eerst behandeling plaatsvinden. Zo kwamen we bij Tactus terecht. Het traject was zwaar. Zelfs
tijdens de zomervakantie wist Daan aan drugs te
leerplichtambtenaar naar een passende oplossing. vond Daan rust en kon hij op zijn eigen tempo weer vooruit.
komen. Zijn verslaving verergerde, hij liep weg van
Toen hij eraan toe was, zochten we verder. Het
instorten.
school en leerplicht gaven de moed niet op. Na
huis en zwierf ’s nachts rond. Ons gezin stond op
“Dankzij onze openheid kregen we alle hulp die mogelijk was.”
mbo was geen optie vanwege zijn leeftijd. Maar meerdere gesprekken met ons kwamen zij als
mogelijke optie met het project Klaslokaal in de
regio. Ondertussen had Daan zelf een baantje
geregeld bij een transportbedrijf. Dit bedrijf bleek een erkend leerbedrijf te zijn en was bereid mee te werken. Zo ontstond het plan: Daan zou bij
De ommekeer kwam toen Daan na een verkeerde keuze in elkaar werd geslagen. Dat moment
maakte diepe indruk op hem. Hij stopte van de
ene op de andere dag met drugs. Met steun van
het bedrijf stagelopen en daarnaast één dag per week naar school gaan. Op deze manier kon hij
zijn niveau 1-diploma halen en doorstromen naar niveau 2.
zijn zussen en ons begon hij aan zijn herstel.
Samenwerking en vertrouwen
afgerond en startte IJsselgroep opnieuw de
hebben hulp gevraagd, gekregen en geaccepteerd.
Na een aantal weken werd het traject bij Tactus onderzoeken. De conclusie: ADHD. Met die
diagnose konden we gericht verder zoeken naar de juiste ondersteuning.
Zoektocht naar passend onderwijs
Door het incident in oktober lukte het Daan
niet meer om naar school te gaan. Toch bleef
Als ouders zijn we door een diep dal gegaan. We De jeugdconsulent, leerplichtambtenaar, school, IJsselgroep en Tactus: iedereen stond naast ons en geloofde in Daan. Dat vertrouwen heeft het verschil gemaakt. We hebben onze zoon weer
terug. En daarvoor zijn we iedereen die aan onze keukentafel heeft gezeten ontzettend dankbaar.
26
3. Voortijdig schoolverlaten • Cijfers & Resultaten Het Doorstroompunt zet zich ervoor in om het aantal jongeren dat voortijdig stopt met hun opleiding te ondersteunen naar een passend vervolg; een nieuwe opleiding, stage, werk of een maatwerktraject. We monitoren hoeveel jongeren zonder startkwalificatie stoppen met school. Hiervoor maken we gebruik van gegevens uit ons eigen systeem, maar ook van de landelijke cijfers van DUO.
Jongeren die in schooljaar 2024-2025 zijn
Landelijke cijfers
Onder ‘oud-vsv’ers’ verstaan we jongeren die in
Met de landelijke DUO cijfers kunnen we het
verlaten en nog geen schoolinschrijving,
de regio Achterhoek vergelijken met de rest
uitgeschreven noemen we ‘nieuwe vsv’ers’.
voorgaande schooljaren het onderwijs hebben startkwalificatie of baan hebben.
aantal voortijdig schoolverlaters (vsv’ers) in
van Nederland. De (nieuwste) cijfers hebben
betrekking op jongeren van 12 tot 23 jaar die op 1 oktober 2023 onderwijs volgen en die een jaar later, dus op 1 oktober 2024, niet
meer zijn ingeschreven bij een opleiding en
in de tussentijd geen startkwalificatie hebben behaald7. 7. De vsv-cijfers van DUO hebben altijd één schooljaar vertraging. Op moment van schrijven zijn de cijfers van schooljaar 2024-2025 nog niet bekend. Voor schooljaar 2023-2024 betreft het de voorlopige cijfers.
27
Grafiek 6 Nieuwe vsv’ers naar soort onderwijs
vo
mbo
vavo
Totaal
0,8%
8% 0,6%
12%
2,5%
6% 8%
0,4%
2022/2023
Landelijk
2023/2024
0%
2021/2022
2022/2023
2023/2024
2021/2022
Doorstroompunt
Bron: VSV dashboard
Zie bijlage 3 voor de tabel met daarin het overzicht van nieuwe vsv’ers naar soort onderwijs.
2022/2023
2023/2024
0,0%
2021/2022
2022/2023
430
29.163
452
29.701
30.520
445
0,5%
13
713
12
717
693 0%
12
316
22.308
356
24.286
25.544
101
6.142
84
4.698
4.283
62
2021/2022
2%
371
4%
0,2%
0,0%
1,5%
4%
2023/2024
28
Achterhoek in landelijk perspectief • Landelijke doelstelling niet binnen
handbereik: De landelijke doelstelling is dat in 2026 het aantal voortijdig schoolverlaters
(vsv’ers) is teruggebracht tot maximaal 18.000 per jaar. De afgelopen jaren steeg het aantal nieuwe vsv’ers tot ruim 30.000 in schooljaar
2021-2022. Inmiddels is er een daling zichtbaar: in schooljaar 2023-2024 zijn er ruim 29.000 nieuwe vsv’ers. Het streefaantal van 18.000
lijkt daarmee vooralsnog niet binnen bereik. • Vsv in de Achterhoek daalt: Ook in de regio
Achterhoek nam het aantal nieuwe vsv’ers de afgelopen jaren toe, met een piek van 452 in
schooljaar 2022-2023. Inmiddels zien we een voorzichtige daling: in 2023-2024 zijn er 430
nieuwe vsv’ers. Het percentage nieuwe vsv’ers is gedaald tot 1,84% van het totaal aantal
deelnemers. Daarmee blijft de regio echter
boven het beoogde streefcijfer van 1,34% voor 8
schooljaar 2023-2024.
• Achterhoek t.o.v. andere regio’s: Wanneer we de percentages nieuwe vsv’ers van
de verschillende Doorstroompuntregio’s
planperiode (2020-2025) dat de regio niet
meer behoort tot de top drie met het laagste vsv-percentage.
• Toename voortijdig schoolverlaters in
het vo: Het aantal vsv’ers afkomstig uit het voortgezet onderwijs is sinds schooljaar
2021-2022 gestegen van 62 naar 101, een
toename van 63%. Een verdiepende analyse laat zien dat in 45 gevallen sprake was van uitval op het ISK. Deze stijging hangt deels
samen met knelpunten in de doorstroom van ISK naar inburgering of vervolgonderwijs.
Ook op landelijk niveau is er in het voortgezet onderwijs sprake van een toename van voortijdig schoolverlaten.
• Vsv-dashboard: Voor een verdiepende blik op
de cijfers per gemeente verwijzen we naar het
vsv-dashboard. Hier is ook te zien wat jongeren doen ‘één jaar na uitval’. In de Achterhoek is
39% van deze jongeren dan aan het werk, 24% is terug in het onderwijs, en 37% is nog steeds vsv’er.9
vergelijken, staat de Achterhoek met 1,84% op de vijfde plek. Het landelijk gemiddelde is 2,29%. Het is voor het eerst in deze
8. Percentage zoals opgenomen in Regionaal programma voortijd schoolverlaten 2020-2025 (‘Jongeren op de juiste plek’). 9. Percentages horen bij vsv-data uit schooljaar 2022-2023.
29
30
Regionale cijfers LerenWerkt volgt alle jongeren zonder
startkwalificatie en zonder schoolinschrijving. Wanneer jongeren bij een school worden
uitgeschreven, ontvangen de consulenten van
het Doorstroompunt hiervan direct een melding. Iedere melding wordt onderzocht. Vervolgens wordt samen met de jongere bepaald welke ondersteuning gewenst is.
Niet al deze jongeren blijven daadwerkelijk vsv’er, afgelopen schooljaar zijn 272 jongeren weer op een route terug naar school begeleid (22%).
Nieuwe vsv’ers In schooljaar 2024-2025 hebben we van 1.241 jongeren een melding van schooluitschrijving ontvangen, dit noemen we nieuwe vsv’ers.
Dit is acht procent minder dan vorig schooljaar. Consulenten proberen de oorzaken van voortijdig schoolverlaten te achterhalen. 23% van
deze jongeren geeft aan te willen werken, 12% heeft een verkeerde opleidingskeuze gemaakt en 10% ervaart (medische) problematiek. • Bij 125 jongeren is de consulent aan het eind van het schooljaar nog steeds betrokken.
• 756 jongeren worden aan het eind van het schooljaar niet meer actief begeleid, zij worden gemonitord. De consulent van het
Doorstroompunt houdt een vinger aan de pols en checkt periodiek of een jongere een (nieuwe) schoolinschrijving of werk met
voldoende inkomen heeft. Indien nodig zoekt de consulent opnieuw contact met de jongere. Meer informatie over deze groep is te vinden in Tabel 5.
• Van 360 jongeren is de begeleiding in het afgelopen schooljaar gestart én afgesloten. De resultaten staan in Tabel 6.
31
Tabel 4 Status meldingen nieuwe vsv’ers 2024-2025
In behandeling
Aalten
Berkelland
7
95
3
29
10
Doetinchem Oost Gelre
Montferland
53
9
Bronckhorst Doesburg
Monitoring
Afgerond
23
150
18
50
30
31
184
82
3
63
97
39 27
Oude IJsselstreek
26
101
48
Eindtotaal
125
756
360
Winterswijk
27
81
83
46
53
9
Totaal
47
93
297 145 93
175
155
1.241
Bron: JVS
In de regio Achterhoek zijn er 17.811 jongeren in de leeftijd van 18 tot 23 jaar. Daarvan zijn er
aan het einde van dit verslagjaar 2.248 bij het Doorstroompunt in beeld als vsv’er. Zie bijlage 3 voor een overzicht van het aantal vsv’ers uitgesplitst naar leeftijd. Voortijdig schoolverlaters tussen de 12 en 18 jaar worden door leerplicht behandeld als absoluut verzuimer.
32
Begeleiding naar school Afgelopen schooljaar zijn 22% van de nieuwe vsv’ers (272 jongeren) weer terug naar school
begeleid. Dit is iets minder dan vorig schooljaar;
toen was het 26%. Omdat teruggang naar school niet altijd past bij de ambities van de jongere (op
dat moment), wordt ook gekeken naar een andere daginvulling, zoals werk.
Begeleiding naar werk • Veel jongeren werken
Ruim 1.200 vsv’ers (zowel nieuwe vsv’ers als
eerdere uitvallers) zijn aan het werk. Daarnaast
•
De aantrekkende economie in schooljaar
2024-2025 heeft ertoe geleid dat veel jongeren
geven jongeren die nog begeleiding krijgen
op eigen kracht werk vonden. Hierdoor was er
aan dat zij willen gaan werken. Zij worden, indien nodig, met ondersteuning van de
consulent van het Doorstroompunt begeleid naar duurzaam werk. •
Monitoring arbeidssituatie
Gedurende het schooljaar monitoren we
periodiek de arbeidssituatie van werkende jongeren. We nemen contact op wanneer
hun inkomsten instabiel zijn of wanneer zich ontwikkelkansen voordoen, zoals een (bbl-)
opleiding of werk met toekomstperspectief. Zo onderzoeken we of aanvullende ondersteuning gewenst is.
Economische invloed
minder extra ondersteuning nodig. •
Inzet van testen
Alle consulenten kunnen testen inzetten om interesses en competenties van jongeren in kaart te brengen. De testen helpen bij het
bepalen van de juiste vervolgstap. In schooljaar 2024-2025 zijn er 30 testen afgenomen en is
27 keer gebruikgemaakt van de beroepen- en opleidingsdatabase.
33
Tabel 5 Resultaten vsv-monitoring 2024-2025
Resultaat ‘monitoren’ Werk
Nieuwe vsv’ers
Oud vsv’ers
(schooljaar 2024-2025)
(schooljaar 2020-2021 t/m 2023-2024)
431
795
Werk - kortdurend
230
Werk - langdurig - 12 mnd+
25
215
Werk + Loonkostensubsidie
21
119
Wacht op inkomen
29
9
School (gerelateerd)10
71
Werk - langdurig - 6 mnd+ Werk + interne opleiding
ZZP/Zelfstandig ondernemer Wacht op inschrijving Inzet andere partijen
100 5
21 7
182 212 6
52 5
61
159
381
Wajong
44
206
Hulpverlening11
36
23
Participatiewet Dagbesteding
Niet bereikbaar/ongemotiveerd Overig
12
Totaal
65 14
141 11
34
59
756
1.329
54
10. Hieronder vallen school, particuliere opleiding, school buitenland, schoolvervangend traject en inburgering. 11. Hieronder vallen tijdelijke opname/hulpverlening en Wet Langdurige Zorg (WLZ). 12. Hieronder vallen nieuwkomers zoals AZC jongeren en Oekraïense vluchtelingen.
28
34
Inzet andere partijen Bij ongeveer een kwart van de jongeren is meer
WMO of Participatiewet) te regelen en de
van het Doorstroompunt kunnen bieden. Ook
gevallen is zorg vanuit de WLZ nodig. Ook deze
begeleiding of inzet nodig dan de consulenten
jongeren indien nodig over te dragen. In enkele
is (tijdelijk) onderwijs of werk voor sommige
jongeren niet haalbaar. Voor hen moet een andere daginvulling worden gezocht. De consulenten
nemen dan contact op met de gemeenten om
jongeren blijven wij monitoren. Als schoolgang
of werk toch weer mogelijk is, kan de consulent
van het Doorstroompunt de ondersteuning indien gewenst hervatten.
inzet vanuit het sociaal domein (Jeugdwet,
Tabel 6 Resultaten afgeronde vsv-meldingen 2024-2025
Resultaat ‘afgerond’
Nieuwe vsv’ers (schooljaar 2024-2025)
Oud vsv’ers (en in schooljaar 2024-2025 afgerond)
School (gerelateerd)13
185
342
Geen doelgroep meer
14
Startkwalificatie behaald Overig15 Totaal
158
679
8
4
9
11
360
1.036
Toelichting
Trajecten kunnen alleen worden afgerond als een jongere niet meer tot de doelgroep van het Doorstroompunt behoort (verhuisd naar andere regio, leeftijd 23+), een startkwalificatie heeft behaald of is ingeschreven bij een school. 13. School, particuliere opleiding of een schoolvervangend traject. 14. 23 jaar of ouder, verhuisd naar buiten de regio. 15. Onterechte melding, overleden.
35
36
Oud vsv’ers Naast de nieuwe vsv-meldingen, zetten de consulenten zich in voor jongeren die in
voorgaande schooljaren (vóór 1 augustus 2024) het onderwijs hebben verlaten en nog geen schoolinschrijving, startkwalificatie of baan
hebben (oud-vsv’ers). Wij volgen hen totdat zij 23 jaar worden. Het gaat in de periode 1 augustus
2020 tot en met 31 juli 2024 om 5.222 jongeren. Het Doorstroompunt is voor deze jongeren van
toegevoegde waarde, omdat wordt bewaakt dat
deze groep niet langdurig langs de zijlaan staat en ook omdat veel jongeren niet weten dat ze hulp en ondersteuning kunnen krijgen.
Van deze groep (zie Tabel 7):
• worden er nog 38 jongeren door een consulent van het Doorstroompunt begeleid;
• worden 1.329 jongeren gemonitord. Redenen hiervoor (resultaat) zijn te vinden in Tabel 5. Omdat de
situatie van veel jongeren regelmatig
verandert, blijven wij ze ook volgen bij een positieve status (uitkering, werk). • zijn er in totaal 3.855 casussen
afgerond, waarvan 1.036 in het
afgelopen schooljaar. De resultaten
staan in Tabel 6. De meeste trajecten worden afgerond omdat de jongere niet meer binnen de doelgroep valt
(ouder dan 23 jaar of vertrokken uit de regio). Ook wordt een aanzienlijk deel van de trajecten afgesloten omdat
jongeren weer naar school gaan (33%).
37
Tabel 7 Status meldingen oud-vsv’ers 2020-2021 t/m 2023-2024
In behandeling
Monitoring
Afgerond
Eindtotaal
4
103
299
406
2
111
346
459
319
989
1.318
95
273
Aalten
Berkelland
0
Bronckhorst Doesburg
4
Doetinchem
10
Oost Gelre
2
Montferland
Eindtotaal
43
10
203
1
148
Oude IJsselstreek Winterswijk
167
5
38
140
1.329
498 169
428
665 216
641
370
371
520
3.855
5.222
482
627
Zorg en preventie 18+ Consulenten van het Doorstroompunt worden
In 59% van de gevallen worden de consulenten
uitgeschreven door de school, maar waarbij er
‘kans op uitval’ van de jongere en in 19% van
soms betrokken bij jongeren die nog niet zijn zorgen zijn over de schoolgang. In totaal zijn
afgelopen schooljaar 138 van deze zogenoemde
‘zorg en preventie trajecten’ opgestart; dit is 26% meer dan vorig schooljaar.
van het Doorstroompunt betrokken vanwege
de gevallen is er sprake van studiegerelateerde
oorzaken: negatief studieadvies (7%), verkeerde
studiekeuze (7%), geen stage (3%) of geen BBLleerbaan (1%). Bij 23% heeft de consulent een adviserende rol.
De zorg en preventie trajecten worden om
diverse redenen afgesloten. Twee derde van deze trajecten leidt uiteindelijk toch tot schooluitval en 30% van de trajecten wordt afgesloten omdat de jongere weer naar school gaat, al dan niet bij een andere opleiding.
38
De dynamische doelgroep van het Doorstroompunt Sommige jongeren bevinden zich in een
De grens tussen monitoren en begeleiden is
kansen om een startkwalificatie te behalen. Voor
monitoren bijvoorbeeld start met een mbo-
kwetsbare positie en hebben slechts beperkte
deze groep hebben wij een monitorfunctie: we
volgen of ze erin slagen om onderwijs te volgen,
een startkwalificatie te behalen of werk te vinden met een duurzaam inkomen. Vaak wisselen
deze jongeren regelmatig van opleiding, baan of inkomstenbron.
niet altijd scherp. Wanneer een jongere die we opleiding op niveau 2 en vervolgens uitvalt,
schakelen we over op actieve begeleiding. Dit
doen we vaak in nauwe samenwerking met de
gemeente waarin de jongere woont. Jongeren die stabiel werk hebben en geen hulp nodig hebben,
blijven we uitsluitend monitoren. Voor jongeren in
een kwetsbare positie hebben Doorstroompunten
een wettelijke verantwoordelijkheid. Meer hierover in het kader ‘Jongeren in een kwetsbare positie’.
LerenWerkt heeft de taak de overstap van
Jongeren in een kwetsbare positie te monitoren. We ontvangen elk jaar namen van jongeren die een kwetsbare overstap hebben gemaakt (zie
definitie). Daarnaast is er een JIKP-dashboard met informatie over de daginvulling van deze jongeren in het jaar van de overstap en één, drie of vijf jaar erna.
39
Jongeren in een kwetsbare positie (JIKP) Jongeren uit het praktijkonderwijs (pro), voortgezet speciaal onderwijs (vso), vmbo-basis en de Entree (mbo niveau 1) lopen een verhoogd risico op voortijdig schoolverlaten of werkloosheid. De overgang naar een andere opleiding of werk is voor deze jongeren risicovol. Daarom is het van groot belang dat scholen en gemeenten ervoor zorgen dat deze ‘jongeren in een kwetsbare positie’ tijdens deze overgangsperiodes goed worden begeleid. Het doel hiervan is (maatschappelijke) uitval te voorkomen en te beperken.
“Jongeren in een kwetsbare positie zijn jongeren tot 23 jaar die vanuit bepaalde onderwijsposities (pro, vso, vmbobasisberoepsgerichte leerweg, Entree) uit het onderwijs zijn gestroomd of zijn doorgestroomd naar of binnen het mbo (Entree of niveau 2) in het daaropvolgende schooljaar.” Definitie JIKP Dashboard
40
Grafiek 7 JIKP in de Achterhoek: startpositie (2023-2024)
350
mbo entree
300
mbo niveau 2
250
Niet in het onderwijs
200 150 100 50 0
mbo entree
vmbo bb
pro
vso
Anders
Bron: JIKP dashboard
Grafiek 7 geeft de overstap weer van de meest
Op het JIKP-dashboard is dit uitgesplitst. Zo is daar
de Entree en vmbo basisberoepsgerichte leerweg
het onderwijs blijven) uitstroomt naar werk. Bij vso
recente groep JIKP’ers. We zien dat jongeren uit (bb) meestal in het onderwijs blijven. Zij maken
vaak de overstap naar mbo niveau 2. Vanuit pro
en vso stromen jongeren vaak uit naar iets anders
te zien dat 70% van de pro jongeren (die niet in
zien we uitstroom naar zowel werk als uitkering, een deel is niet in beeld16.
dan onderwijs. 16.
Uit eerdere metingen weten we dat de vso-uitstroom sterk afhankelijk is van het uitstroomprofiel. Tweederde van de jongeren met uitstroomprofiel ‘vervolgonderwijs’ blijft in het onderwijs (veelal mbo niveau 2). Jongeren met uitstroomprofiel ‘arbeidsmarkt’ gaan veelal aan het werk en jongeren met uitstroomprofiel ‘dagbesteding’ ontvangen vaak een uitkering. Helaas is per 2025 op het JIKP dashboard geen uitsplitsing meer naar uitstroomprofiel.
Programmaplan voortijdig schoolverlaten 2020-2025 Het regionale vsv-programma is een
samenwerking tussen het Doorstroompunt
en het onderwijs, gericht op het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Preventieve
maatregelen zoals de verzuimaanpak 18+,
In het schooljaar 2024–2025 zijn er 209 jongeren begeleid naar een opleiding,
werk of – indien nodig – een passende tussenstap. Voor 39 jongeren is er
een opstartbonus ingezet. Het ging hier om situaties waarin reguliere
financieringsmogelijkheden niet toereikend waren.
leerlingenzorg binnen de school, en begeleiding
De infographic van augustus 2024
van het programma. 2024–2025 was het laatste
ondersteuning en het gebruik van de
van de overstap van vo naar mbo vormen de kern schooljaar van dit programma, dat eindigt in
december 2025. Vanaf 1 januari 2026 start er een nieuw regionaal programma onder de Wet van school naar duurzaam werk. Naar verwachting
krijgen verschillende onderdelen uit het huidige vsv-programma hierin opnieuw een plek. Meer
informatie hierover is te vinden in hoofdstuk 4: ‘Ontwikkelingen’.
ZEG Achterhoek
geeft een overzicht van de ingezette opstartbonus. In het ZEG-magazine,
waarvan dit jaar de derde editie verscheen (over het thema werkende jongeren), zijn persoonlijke ervaringen van jongeren
gebundeld. Verder zijn de effecten van
de inzet van jongerenconsulenten en de
opstartbonus onderzocht; de resultaten zijn gepubliceerd in het rapport Effectmeting 2023–2024.
De ondersteuning door jongerenconsulenten en de inzet van de
opstartbonus worden voortgezet tot eind
2025. De ondersteuning van deze jongeren ZEG Achterhoek, een initiatief van de
Arbeidsmarktregio Achterhoek, is gericht op jongeren tussen de 16 en 27 jaar. Zij kunnen er terecht voor kosteloze ondersteuning bij vragen over werk, opleiding en financiën.
van 16 tot 27 vanaf 2026 en verder is
onderdeel van het regionaal programma in het kader van de Wet van school naar duurzaam werk.
www.zegachterhoek.nl
41
42
k j i t k a r p e Uit d De kracht van samenwerken: Hoe Gijs zijn diploma behaalt Eerste signalen
Terugval
punt ontvang ik een verzuimmelding van Gijs,
melding. In een gesprek op het stadhuis vertelt
Vanuit mijn rol als consulent van het Doorstroomnet 18 jaar. Voor zijn achttiende verjaardag is leerplicht al meerdere keren betrokken.
Samen met zijn mentor en de eerder betrokken
leerplichtambtenaar overleg ik welke interventie
Na een paar maanden volgt opnieuw een
Gijs dat school hem veel stress bezorgt. Hij heeft nauwelijks hobby’s of vrienden en verlangt naar
meer ontspanning en een groter sociaal netwerk.
passend is. We plannen een gesprek op school. Gijs vertelt dat stress hem parten speelt, met lichamelijke klachten tot gevolg. We maken
duidelijke afspraken om het ongeoorloofd verzuim te stoppen. En dat lukt: Enkele weken is hij weer volledig aanwezig.
“Gijs kan zijn diploma behalen: het resultaat van samen volhouden en de juiste hulp bieden.”
43
In overleg betrekken we een jongerenwerker.
Schakelen in de samenwerking
om leeftijdsgenoten te ontmoeten en samen
werker die eerder bij Gijs betrokken was. Zij
Gijs mag aansluiten bij een jongereninloop
activiteiten te doen. Zijn mentor meldt hem bovendien aan bij het zorgteam voor extra begeleiding op school.
“Dankzij de goede samenwerking kreeg Gijs begeleiding op school én daarbuiten.”
Ik neem contact op met de jeugd- en gezinsadviseert ambulante begeleiding naast de
ondersteuning vanuit school. Samen met Gijs en de jeugd- en gezinswerker ga ik in gesprek met
de Wmo-consulent. We besluiten de begeleiding aan te vragen. Omdat het opstarten tijd kost,
houd ik via WhatsApp regelmatig contact met
Gijs om de vinger aan de pols te houden over zijn aanwezigheid op school. Resultaat
Wanneer de ambulante begeleiding start, vindt
er een afsluitend gesprek plaats met Gijs en zijn Uit beeld
De eerste kennismaking bij de jongereninloop
gaat niet door: Gijs stuurt vlak van tevoren een
appje dat hij zich niet goed voelt. Daarna verdwijnt hij volledig uit beeld. Wekenlang is er geen
contact, niet met mij en ook niet met zijn mentor.
mentor. We bespreken de ingezette stappen
en dragen het contact over. Dankzij de goede
samenwerking tussen mentor, jongerenwerker,
jeugd- en gezinswerker en het Doorstroompunt van LerenWerkt heeft Gijs nu begeleiding op school én daarbuiten.
Hij verschijnt niet op school en reageert nergens
In oktober rondt hij zijn opleiding af met een
weer met hem in gesprek te komen. Dan wordt
en de juiste hulp op het juiste moment bieden.
op. Na meerdere pogingen lukt het uiteindelijk om duidelijk dat het echt niet goed met hem gaat.
diploma: een mooi resultaat van samen volhouden
44
4. Regionale en landelijke ontwikkelingen Nieuwe wet zet in op schoolaanwezigheid
Afgelopen jaar is het wetsvoorstel Terugdringen
• Signalering van zorgelijk verzuim sneller
voorwaarden wil verbeteren om langdurig verzuim
• Betere samenwerking tussen scholen,
wet het aantal vrijstellingen op lichamelijke
• Aanscherping van vrijstellingsprocedures.
procedure voor het verkrijgen van zo’n vrijstelling
Als de wet wordt aangenomen, heeft dit gevolgen
schoolverzuim opgesteld, waarmee de regering de en schooluitval te voorkomen. Ook beoogt deze of psychische gronden te beperken, door de aan te scherpen.
De afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor het bevorderen van schoolaanwezigheid. Scholen en samenwerkingsverbanden spelen hierin een centrale rol.
De belangrijkste maatregelen zijn:
• Versterking van het verzuimbeleid op scholen. • Verplichte registratie van verschillende vormen van verzuim.
melden aan leerplichtambtenaren.
gemeenten en samenwerkingsverbanden.
voor de uitvoering van de leerplichttaken. Leerplichtambtenaren worden eerder
betrokken bij afwezigheid.. Ook wordt kritischer gekeken naar de duur van vrijstellingen en de
ontwikkelmogelijkheden die een kind nog heeft. De wet treedt op z’n vroegst in werking op 1 augustus 2026.
45
46
k j i t k a r p e Uit d Samen werken aan schoolaanwezigheid Het begrip ‘schoolaanwezigheid’ verwijst naar
De afgelopen jaren is de benadering van
onderbouwde preventievere aanpak van
Achterhoek, veranderd. Was de aandacht
een visie die leidt tot een wetenschappelijk
schoolverzuim en schooluitval, vertelt Jeroen Bloemenkamp, directeur-bestuurder van de
samenwerkingsverbanden primair onderwijs
Oost Achterhoek en Doetinchem. Belangrijke kenmerken van de aanpak zijn: intensieve
regionale samenwerking gericht op preventie, ondersteuning van scholen en zorgvuldig
monitoren. “Schoolaanwezigheid leeft sterk
in de regio, niet alleen in het onderwijs, maar ook in andere organisaties die hierbij een rol spelen.”
schoolverzuim landelijk, en ook in de regio voorheen sterk gericht op het bestrijden
van schoolverzuim, steeds meer groeit de
overtuiging dat we ons meer moeten richten op
schoolaanwezigheid. “Doordat we waren gefocust op het bestrijden van verzuim en thuiszitten,
liepen we eigenlijk een beetje achter de feiten
aan”, legt Jeroen Bloemenkamp uit. “We kwamen immers pas echt in actie als er sprake was van
ernstig ongeoorloofd verzuim of als een leerling
thuis zat. Het inzicht is gegroeid dat het effectiever is om te focussen op wat je wilt bereiken, namelijk dat alle leerlingen op school aanwezig zijn. Dat houdt in dat je de verzuimproblematiek breder benadert en dat je preventiever werkt.”
47
Scholen ondersteunen
In de regio Achterhoek kunnen scholen die
Werken aan schoolaanwezigheid Werken aan schoolaanwezigheid vergt een schoolbrede aanpak die zich richt op álle
leerlingen en niet alleen op de leerlingen waar zorgen over zijn. Kern is: zo vroeg
mogelijk signaleren om langdurig verzuim te voorkomen.
Leidende principes van de aanpak: • Ondersteuning op basis van de behoeften van alle leerlingen.
• Gericht op het hele systeem en niet alleen op individuele leerlingen.
• Gericht op preventie in plaats van
aan de slag gaan met het ontwikkelen van een schoolbrede aanpak van schoolaanwezigheid, een beroep doen op ondersteuning van
een zogenoemde ‘aandachtsfunctionaris
schoolaanwezigheid’. “Omdat dit echt wat vraagt van de school, hebben we twee professionals
laten opleiden om scholen in onze regio hierbij te ondersteunen”, vertelt Jeroen. “Scholen moeten beleid ontwikkelen, goed registreren en ervoor
zorgen dat alle medewerkers scherp zijn op de aanwezigheid van leerlingen. We vinden het
belangrijk om mensen te trainen zodat iedereen met dezelfde mindset kijkt naar wat we met
elkaar te doen hebben om ervoor te zorgen dat
alle kinderen naar school gaan. Scholen kunnen
een aandachtsfunctionaris inschakelen als ze daar behoefte aan hebben. Ze werken vraaggestuurd.”
wachten tot het mis gaat.
Aanjagende rol
probleemoplossend.
in de aanjagende rol die het samenwerkings-
• Teambenadering: datagestuurd en • Gebruikmaken van evidence-based interventies.
Uit: Werken aan schoolaanwezigheid,
Irma de Wit (2024, Steunpunt Passend Onderwijs)
De aanstelling van aandachtsfunctionarissen past verband speelt bij het thema schoolaanwezigheid.
“We willen scholen en professionals bewustmaken van het belang van schoolaanwezigheid en