A11. Raadsmededeling 74-2026 Monitor Regionaal Programma Werklocaties 2024-2028 (aanvulling op RM 47-2026)
Tekst van het document
Dit gemiddelde is ondanks corona, geopolitieke ontwikkelingen en stijgende grondprijzen stabiel gebleven. • Bijna de helft van het beschikbare aanbod is onder optie. Het aanbod Logistiek is volledig onder optie. Het direct uitgeefbare aanbod is alleen geschikt voor het werkmilieu (Maak)industrie, gevolgd door Klassiek-gemengd en Agrifood. • Door de hoge vraagdruk wordt de uitbreidingsbehoefte van bedrijven vaak opgelost door middel van inbreiding. Dit gebeurt meestal op initiatief van de bedrijven zelf, terwijl de gemeente een faciliterende rol heeft. Ook in de komende jaren wordt door ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen schuifruimte gecreëerd. De ruimte die hiermee op het bestaande bedrijventerrein ontstaat, kan worden benut voor uitbreiding van lokaal gewortelde bedrijven. • De gemeenten maken kwaliteitsslagen op het gebied van duurzaamheid, energie en klimaatbestendigheid. In alle gemeenten zijn er plannen voor een toekomstbestendige inrichting van een of enkele bedrijventerreinen of worden deze plannen al uitgevoerd. Op veel locaties wordt ingezet op innovatieve oplossingen om de energietransitie te doorlopen en problemen zoals netcongestie aan te pakken. • In de meeste gemeenten is er nog geen sprake van harde uitbreidingsplannen. Wel is er veel onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden en benodigdheden voor uitbreiding.
Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 23 4 | Ruimtebehoefte op bedrijventerreinen 4.1 | Inleiding De ruimtebehoefte op bedrijventerreinen in de Achterhoek bestaat uit twee componenten: de uitbreidingsvraag en de vervangings | - en verplaatsingsvraag. De uitbreidingsvraag voor de periode 2023-2030 is, met een doorkijk | tot 2040, bepaald in de Behoefteraming Bedrijventerreinen | Provincie Gelderland 2023 | -20305. De vervangings- en verplaatsingsvraag is in het onderzoek voor totstandkoming van dit RPW Achterhoek 2024 | -2028 in overleg met gemeenten inzichtelijk gemaakt. 4.2 | Uitbreidingsvraag Provincie Gelderland heeft medio 2023 de Behoefteraming Bedrijventerreinen Provincie Gelderland 2023 t/m 2030 laten vaststellen. Hierin is een prognose opgesteld van de autonome uitbreidingsvraag die op basis van economische groei | tot en met 2030 mag worden verwacht. Daarbij wordt gerekend met twee scenario’s voor economische ontwikkeling: scenario Hoog en scenario Laag. De totale uitbreidingsvraag in de Achterhoek t/m 2030 bedraagt 70 ha in scenario Laag en 138 ha in scenario Hoog, wat neerkomt op een gemiddelde jaarlijkse | uitbreidingsvraag van 9 tot 18 ha. Conform het advies in de Behoefteraming | bedrijventerreinen provincie | Gelderland 2023 t/m 2030 baseert de Achterhoek haar programmering op de uitbreidingsvraag volgens scenario Hoog.
De werkmilieus Klassiek | -gemengd en (Maak)industrie zijn beide goed voor circa een derde van de totale uitbreidingsvraag. De werkmilieus Log | istiek en Agrifood zijn samen goed voor een derde van de uitbreidingsvraag ( | Tabel 4.1). Tabel 4.1 Uitbreidingsvraag per werkmilieu 2023 | -2030 en 2031-2040. Werkmilieu | Periode 2023-2030 | Doorkijk 2031 t/m 2040 Uitbreidingsvraag Hoog | Jaarlijks | Uitbreidingsvraag per jaar | Laag-Hoog Klassiek-gemengd | 53 ha | 6,5 ha | 11-77 ha (Maak)industrie | 51 ha | 6,5 ha | 22-65 ha Logistiek | 22 ha | 3,0 ha | 7-29 ha Agrifood | 12 ha | 1,5 ha | 5-14 ha Totaal | 138 ha | 17,5 ha | 45-185 ha Bron: Behoefteraming bedrijventerreinen provincie Gelderland 2023-2030. In de behoefteraming wordt eveneens een doorkijk gegeven naar de mogelijke ontwikkeling in de periode 2031 t/m 2040. Ook in die periode wordt nog groei verwacht. De doorkijk naar 2040 laat zien dat er nog een uitbreidingsvraag verwacht mag worden van 45 tot 185 hectare, wat neerkomt op 5 tot 19 hectare per jaar. Ook de doorkijk is opgenomen in Tabel 4.1. 5 | Stec (2023) Behoefteraming bedrijventerreinen provincie Gelderland 2023-2030. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 24 4.3 | Vervangings | - en verplaatsingsvraag De vervangings | - en verplaatsingsvraag is de ruimtevraag als gevolg van transformatie of herontwikkeling van bestaande locaties.
In de regio is dit bekend tot en met 2030. Vervangingsvraag gaat over bedrijven die al gevestigd zijn op een bedrijventerrein en | als gevolg van dergelijke ontwikkelingen op zoek zijn naar een vervangende locatie op een bedrijventerrein. Verplaatsingsvraag gaat over bedrijven die niet gevestigd zijn op een bedrijventerrein, maar hier wel naar dienen te verplaatsen. Tabel 4.2 Vervangings- en verplaatsingsvraag 2023 | -2030 Werkmilieu | Vervangingsvraag | Verplaatsingsvraag | Totale vervangings | - en 2023-2030 | 2023-2030 | verplaatsingsvraag 2023-2023 Klassiek-gemengd | 14 ha | 5 ha | 19 ha (Maak)industrie | 1,5 ha | 17 ha | 18,5 ha Logistiek | - | - | - Agrifood | 3,5 ha | - | 3,5 ha Totaal | 19 ha | 22 ha | 41 ha 4.4 | Totale ruimtebehoefte 2023 t/m 2030 en doorkijk naar 2040 De totale ruimtebehoefte is de som van de | uitbreidingsvraag en de vervangings | - en verplaatsingsvraag. Uitgaande van het scenario Hoog, waarop de Achterhoek zich baseert conform het advies uit de Behoefteraming provincie Gelderland, bedraagt de totale ruimtebehoefte in de periode 2023 | -2030 in totaal 179 hectare (Tabel 4.3).
De doorkijk naar de periode 2031-2040 laat een aanvullende uitbreidingsvraag van 45 tot maximaal 185 hectare zien6 (Tabel 4.4) Tabel 4.3 Totale ruimtebehoefte 2023 | -2030 Werkmilieu | Uitbreidingsvraag | Vervangings- en | Ruimtebehoefte Hoog 2023-2030 | verplaatsingsvraag | Hoog 2023-2030 2023-2020 Klassiek-gemengd | 53 ha | 19 ha | 72 ha (Maak)industrie | 51 ha | 18,5 ha | 69,5 ha Logistiek | 22 ha | - | 22 ha Agrifood | 12 ha | 3,5 ha | 15,5 ha Totaal | 138 ha | 41 ha | 179 ha 6 | Dit komt dus boven op de prognose tot en met 2030 en is exclusief vervangings- en verplaatsingsvraag. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 25 Tabel 4.4 Doorkijk naar uitbreidingsvraag in de periode 2031 t/m 2040 Werkmilieu | Ruimtebehoefte | Uitbreidingsvraag | Ruimtebehoefte Hoog 2023-2030 | Laag-Hoog 2031-2040 | Laag-Hoog 2023-2040 Klassiek-gemengd | 72 ha | 11 tot 76 ha | 83 tot 148 ha (Maak)industrie | 69,5 ha | 22 tot 65 ha | 92 tot 135 ha Logistiek | 22 ha | 7 tot 29 ha | 29 tot 51 ha Agrifood | 15,5 ha | 5 tot 14 ha | 21 tot 30 ha Totaal | 179 ha | 45-185 ha | 224 tot 364 ha 4.5 | Conclusie Op basis van het advies in de Behoefteraming bedrijventerreinen Gelderland 2023 t/m 2030 van de provincie Gelderland baseert de Achterhoek haar programmering voor de periode tot en met 2030 op de uitbreidingsvraag in scenario Hoog.
De totale ruimtevraag, d | us uitbreidingsvraag en vervangingsvraag, komt daarmee voor de periode tot en met 2030 uit op 179 hectare. Dit is als volgt verdeeld over de werkmilieus: • | Klassiek-gemengd | 72 hectare • | (Maak)industrie | 69,5 hectare • | Logistiek | 22 hectare • | Agrifood | 15,5 hectare • | Totaal | 179 hectare Ook in de periode 2031-2040 groeit de vraag naar ruimte. Vanwege de onzekerheidsmarge die hoort bij ver in de tijd vooruitkijken | , ligt de te verwachten uitbreidingsvraag voor die periode in een ruime bandbreedte tussen 45 hectare (scenario Laag) en 185 hectare (scenario Hoog). De doorkijk tot en met 2040 is van belang voor gebiedsontwikkelingen die in de RPW | -periode 2024-2028 van start gaan. Dat betekent dat de gemeenten in de programmering van bedrijventerreinen ook rekening houden met de bandbreedte van de ruimtebehoefte in de periode 2031 tot en met 2040. D | e gemeenten spreken af dat zij dit | realistisch en gefaseerd doen op basis van de inzichten uit monitoring en vierjaarlijkse actualisatie van het RPW. / 26 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 5 Balans tussen vraag en aanbod 5.1 Inleiding Dit hoofdstuk beschrijft de balans tussen vraag en aanbod. Per werkmilieu wordt voor de periode 2023-2030 inzichtelijk gemaakt wat de situatie is op de Achterhoekse bedrijventerreinmarkt en wordt een doorkijk gegeven naar 2040.
5.2 Balans in scenario Hoog Conform het advies in de Behoefteraming provincie Gelderland 2023 t/m 2030 worden de afspraken in het RPW gebaseerd op de uitbreidingsvraag in scenario Hoog. Voor scenario Laag verwijzen we naar de betreffende rapportage. In de werkmilieus Klassiek-gemengd en Maakindustrie kan een mogelijk tekort niet gecompenseerd worden met het ontwikkelen van de zachte plannen. Zelfs als alle zachte plannen doorgang vinden, dan zou de verwachte vraag het aanbod alsnog overstijgen met maar liefst 41 hectare voor Klassiek-gemengd en 8 hectare voor (Maak)industrie. Voor Logistiek overstijgt het in optie zijnde aanbod nog steeds de ruimtevraag. Als de ruimtevraag afzet zou worden tegen enkel direct beschikbaar aanbod, is er behalve voor Agrifood sprake van een tekort in ieder werkmilieu in scenario Hoog. Figuur 5.1 Vraag-aanbodconfrontatie 2023-2030 – Scenario Hoog Bron: Ecorys
Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 27 5.3 | Vraag en aanbod per gemeente 5.3.1 | Werkwijze vraag en aanbod per gemeente Bovenstaande vraag | -aanbodconfrontatie op regioniveau is tevens voorzien van een doorvertaling naar de balans per | gemeente. Deze is te vinden in het volgende hoofdstuk. In deze paragraaf is de werkwijze om te komen tot de gemeentelijke verdeling toegelicht. De uitbreidingsvraag per gemeente is een berekend aandeel van de totale regionale uitbreidingsvraag van 138 hectare in scenario Hoog. Hiervoor is per gemeente het aandeel in werkgelegenheid en uitgegeven ruimte op bedrijventerreinen in de regio gebruikt. D | e vervangings- en verplaatsingsvraag per gemeente is hierbij opgeteld om tot de totale ruimtevraag te komen. De ruimtevraag is verder gespecificeerd naar lokale ruimtevraag en regionale ruimtevraag, zodat inzichtelijk is hoeveel ruimte er nodig is op de lokale respectievelijk regionale bedrijventerreinen. De ruimtevraag is vervolgens | afgezet tegenover het aanbod | op lokale bedrijventerreinen | per gemeente en de regionale bedrijventerreinen | . Het aanbod is opgebou wd uit hard planaanbod (direct beschikbaar en opties) en zacht planaanbod. 5.3.2 | Duiding van verschillen met het RPW 2019 | -2023 In het RPW 2019-2023 is eveneens inzicht gegeven in de balans tussen vraag en aanbod per gemeente.
Daaruit volgt een bepaalde omvang ontwikkelruimte per gemeente. De cijfers in dit RPW 2024-2028 kunnen om een aantal redenen verschillen van de cijfers uit h | et eerdere RPW: • | Er is een nieuwe provinciale behoefteraming opgesteld op basis van een vergelijkbare methodiek, maar wel met actuelere economische prognoses als uitgangspunt. Dat kan leiden tot een andere totale uitbreidingsvraag. Dit betekent eveneens dat de cijfers ten aanzien van ontwikkelruimte in het RPW 2019 | -2023 hiermee geactualiseerd zijn. • | De balans in het RPW 2019-2023 was gebaseerd op de uitbreidingsvraag over de periode 2019 t/m 2030. Dat is een periode van 12 jaar. De doorvertaling in het RPW 2024 | -2028 gaat uit van de periode 2023 t/m 2030, een periode van slechts 8 jaar dus. Omdat ontwikkeling en uitgifte van een bedrijventerrein vaak een periode van meer dan 10 jaar behelst, wordt er tevens een doorkijk gegeven | tot 2040. Daarmee geeft het RPW 2024 | - 2028 inzicht in de balans en ontwikkelruimte tot en met 2030 en een bandbreedte voor de periode 2031 t/m 2040. • | Het tweede onderdeel van de totale ruimtevraag is de vervangings | - en verplaatsingsvraag. Ook deze is niet gelijk aan die in het RPW 2019 | -2023, omdat bepaalde ingrepen inmiddels zijn uitgevoerd of plannen veranderd zijn.
5.4 | Conclusie Conform het advies in de Behoefteraming provincie Gelderland 2023 t/m 2030 baseert de Achterhoek haar programmering op de uitbreidingsvraag volgens scenario Hoog. Als gevolg van transformatie en bedrijfsverplaatsingen komt hier nog een vervangings | - en verplaatsingsvraag bij. / 28 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 De analyse laat zien dat er in de periode 2023 t/m 2030 geen sprake is van balans tussen vraag en aanbod op bedrijventerreinen. Verspreid over de regio is in alle gemeenten behoefte aan uitbreiding ten behoeve van lokaal gewortelde bedrijven die zich in het Klassiek-gemengd werkmilieu vestigen. Ook voor het werkmilieu (Maak)industrie is in de periode tot en met 2030 al behoefte aan uitbreiding. Voor logistiek en agrifood is nagenoeg sprake van balans tot en met 2030. Ook na 2030 is er nog behoefte aan nieuwe ruimte op bedrijventerreinen. Omdat het ontwikkelen van een bedrijventerrein al snel 10 jaar duurt, is het wenselijk om in de programmering ook verder te kijken dan 2030. Dit betekent dat er bij de doorvertaling naar de programmering per gemeente rekening gehouden wordt met uitbreidingsbehoefte die na 2030 te verwachten valt. Alleen zo kunnen de economische ambities van de Achterhoek ook op de lange termijn gefaciliteerd worden.
Dat betekent dat de gemeenten in de program- mering van bedrijventerreinen ook rekening houden met de bandbreedte van de ruimte- behoefte in de periode 2031 tot en met 2040. Dat doen zij realistisch en gefaseerd op basis van de inzichten uit monitoring en vierjaarlijkse actualisatie van het RPW. / 29 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 6 Programmering en beleidsafspraken 6.1 Uitgangssituatie Uit de analyse van de balans tussen vraag en aanbod – op regioniveau in hoofdstuk 5 en het inzicht in de balans per gemeente verderop in dit hoofdstuk – blijkt dat er op meerdere plekken en voor meerdere werkmilieus behoefte is aan uitbreiding tot 2030. De doorkijk naar 2040 laat zien dat er ook na 2030 extra ruimtevraag verwacht mag worden en benadrukt daarmee de uitbreidingsbehoefte. Naast de kwantitatieve uitbreidingsbehoefte onderkennen gemeenten het belang van investeren in en sturen op de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen en optimalisatie van het ruimtegebruik. Alle gemeenten hebben hiervoor concrete plannen of zijn aan de slag om hiervoor plannen op te stellen.
6.2 Uitvoering van het RPW Met betrekking tot het opstellen en vaststellen van het RPW geldt het volgende: • Hoofddoel van het RPW is het faciliteren van de ruimtebehoefte van het bedrijfsleven, waarbij de juiste kwaliteit en kwantiteit bedrijventerrein beschikbaar is op het juiste moment en juiste plaats, vanuit een gezonde vraag-aanbodbalans. • Voor uitvoering van de afspraken in het RPW is regionale afstemming van groot belang. De Achterhoekgemeenten hebben daarom vier keer per jaar (ieder kwartaal) een regionaal bestuurlijk RPW-overleg. Dit overleg wordt voorbereid in een regionaal ambtelijk RPW- overleg dat eens in de zes weken plaatsvindt. • Voor uitvoering van de afspraken in het RPW is monitoring van groot belang. Juiste en actuele gegevens over vraag en aanbod voor bedrijventerreinen zijn nodig voor een goede uitvoering van het beleid en afstemming op de marktsituatie. Voor bedrijventerreinen zijn de cijfers in het databestand IBIS bij de provincie Gelderland leidend. De gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de juistheid en de meest recente informatie in dit bestand. De monitoring vindt jaarlijks plaats. De monitoringsgegevens kunnen aanleiding zijn om het RPW op onderdelen te wijzigen. De colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten kunnen daarover samen met Gedeputeerde Staten besluiten nemen.
• Het RPW wordt vierjaarlijks herzien – of eerder als blijkt dat de afspraken niet meer goed aansluiten bij de opgaven – en ter vaststelling aangeboden aan de gemeenteraden en Gedeputeerde Staten van provincie Gelderland voor besluitvorming. Dit sluit aan op de Omgevingsverordening provincie Gelderland. Dat betekent dat de herziening van dit RPW start in het voorjaar van 2028, zodat deze per 1-1-2029 van kracht wordt. • De afspraken in dit RPW zijn ook van toepassing op gemeenten die gedurende de looptijd van het RPW tot de regio toetreden. / 30 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 6.3 Regionale afspraken ten aanzien van bedrijventerreinen De regionale afspraken ten aanzien van de (her)ontwikkeling en toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen bestaan uit vier onderdelen: 1. het op- en vaststellen van het RPW; 2. het beoordelen van individuele initiatieven; 3. het planologisch regelen van (nieuwe) locaties, inclusief toepassing van de ladder voor duurzame verstedelijking (die gebaseerd wordt op het resultaat van stap 1); 4. randvoorwaarden bij de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen.
6.3.1 Het beoordelen van individuele initiatieven op basis van de regionale bedrijventerreinenstructuur Lokale en regionale initiatieven Bij het beoordelen van individuele initiatieven is de regionale bedrijventerreinenstructuur van toepassing: • Lokale initiatieven passend binnen de bandbreedte van de lokale vraagraming worden op gemeentelijk niveau behandeld. • Lokale initiatieven buiten de bandbreedte van de lokale vraagraming worden regionaal besproken. • Initiatieven van buiten de regio worden doorverwezen naar de twee regionale bedrijventerreinen A18 Bedrijvenpark en de Laarberg. Indien initiatieven van buiten de regio zich beargumenteerd richten op een locatie buiten de twee regionale bedrijventerreinen, dan wordt dit regionaal afgestemd. • Bij het vinden van een plek voor bedrijven van binnen en buiten de regio geldt dat de aard en schaal van een bedrijf moet passen bij de werkmilieus zoals vermeld in het RPW Achterhoek. Het juiste bedrijf op de juiste plek betekent dat uitbreiding van lokaal gewortelde bedrijven ook lokaal gefaciliteerd wordt, tenzij het bedrijf de aard en schaal van het lokale bedrijventerrein ontgroeit. Op dat moment komt verplaatsing naar regionale bedrijventerreinen ter sprake.
De regionale bedrijventerreinen vervullen een opvangfunctie voor lokale bedrijven waarvoor binnen hun kern of gemeente geen geschikte plek meer gevonden kan worden, zodat op lokale bedrijventerreinen weer ontwikkelruimte ontstaat voor andere/nieuwe bedrijven. • Bedrijven zijn verantwoordelijk voor een goede huisvesting van arbeidsmigranten. Gemeenten maken hierover met het bedrijf afspraken bij de uitgifte van gronden, bijvoorbeeld via een huisvestingsplan. Grote ruimtevragers van buiten de regio Bij het faciliteren van bedrijven van buiten de Achterhoek en met een omvang groter dan 5 hectare moet, aanvullend op bovenstaande uitgangspunten, ook aan de extra uitgangspunten van het Programma GRIP (op grote ruimtevragers) worden voldaan (zie het tekstkader voor nadere toelichting). / 31 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 De gemeenten in de Achterhoek spreken ten aanzien van de uitgangspunten van ‘Grip op grote ruimtevragers’ het volgende af: • Economische meerwaarde: nieuwe grootschalige bedrijven van buiten de regio worden beoordeeld op hun regionale economische meerwaarde en bijdrage aan het versterken van de werkgelegenheid en/of het vestigingsklimaat voor bestaande bedrijven in de regio. De ruimte op bedrijventerreinen is schaars en de Achterhoekgemeenten faciliteren daarom enkel bedrijven die de Achterhoek versterken.
• Zorgvuldig ruimtegebruik: zowel voor bestaande als voor nieuwe terreinen geldt dat zorgvuldig ruimtegebruik centraal staat. Nieuwe terreinen worden ruimtelijk slim, d.w.z. met zoveel mogelijk meervoudig ruimtegebruik, en met het juiste bedrijf op de juiste plek ontwikkeld en uitgegeven. • Clusteren: nieuwe grootschalige bedrijven worden zo veel mogelijk geclusterd op daartoe aangewezen bedrijventerreinen en moeten passen bij het profiel (sector/werkmilieu), energieverbruik en grondstoffenstromen op het terrein. • Inrichting: de Achterhoekgemeenten hanteren de principes van duurzame gebiedsontwikkeling bij herontwikkeling van bestaand en ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen. Dat wil zeggen dat (onder andere) inpassing in het landschap en de omgeving een uitgangspunt zijn. 6.3.2 Het planologisch regelen van (nieuwe) locaties, inclusief toepassing van de ladder voor duurzame verstedelijking Ontwikkelingen ten behoeve van lokaal gevestigde bedrijven • Lokaal gevestigde bedrijven hebben op de markt voor bedrijfshuisvesting een lokaal marktgebied. Groei van lokaal gevestigde bedrijven moet bij voorkeur lokaal (in gemeente of kern) bediend kunnen worden. Nadere specificering van het marktgebied van een lokaal bedrijventerrein (gemeente of kern daarbinnen) dient in een laddertoets onderbouwd te worden.
• Lokaal gevestigde bedrijven hebben op de markt voor bedrijfshuisvesting een lokaal marktgebied. Dit gebied beperkt zich in de meeste gevallen tot één gemeente of een deel van een gemeente(kern). Grip op grote ruimtevragers Vanaf begin 2022 hebben Rijk en provincies afspraken gemaakt om meer grip te krijgen en houden op de vestiging van grootschalige bedrijfsvestigingen, gedefinieerd als nieuwe vestigingen van meer dan 5 hectare). Het doel hiervan is een succesvol, duurzaam en economisch verantwoord vestgingsbeleid voor grote bedrijfsvestigingen dat bijdraagt aan de economische en ruimtelijke kwaliteit, rekening houdt met mobiliteitseffecten. Om wildgroei te voorkomen, streven partijen naar zorgvuldig ruimtegebruik, het behoud van openheid van het landschap en kwalitatief en kwantitatief voldoende, multimodaal ontsloten bedrijventerreinen. Om die reden wordt via de provincies aan de regio’s en gemeenten gevraagd in de programmeringsafspraken voor werklocaties voorwaarden op te nemen voor de vestiging van grootschalige bedrijfsvestigingen, waarbij onder meer de economische meerwaarde van een grote bedrijfsvestiging moet worden aangetoond. / 32 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 • De lokale marktwerking brengt met zich mee dat gemeenten ruimte hebben en verantwoordelijk zijn voor de eigen vraag-aanbodbalans.
Dit impliceert dat eventuele overcapaciteit elders in de regio niet per definitie beperkingen oplegt aan de lokale ontwikkelruimte voor de lokale ruimtevraag. Monitoring van vraag, aanbod en ontwikkelplannen is daarbij wel van belang om ervoor te zorgen dat de totale omvang van ontwikkelplannen past binnen de bandbreedte van dit RPW. • De gemeenten spannen zich in om initiatieven die ruimte vragen op een bedrijventerrein in te passen op bestaand bedrijventerrein, voordat overgegaan wordt tot nieuwe ontwikkelingen. Het onderzoek dat provincie Gelderland heeft laten uitvoeren naar het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen dient als naslagwerk om haalbare kansen te identificeren. • De gemeenten regelen niet meer planologische ruimte voor bedrijventerreinen dan uit de kwantitatieve raming (vraag/aanbod confrontatie) resulteert, tenzij de concrete initiatieven aantonen dat die raming een onderschatting van de feitelijke behoefte inhield. • Het tempo waarin zij planologische ruimte regelen, is gelijk aan het tempo waarin de vraag zich ontwikkelt op basis van concrete initiatieven en prognoses. Hiervoor is het nodig om dit periodiek te monitoren. • Het is aan de gemeente om de geraamde gemeentelijke behoefte aan kernen toe te delen. Ook dat gebeurt op basis van vraag die via concrete initiatieven gerealiseerd wordt.
Ontwikkeling van regionale bedrijventerreinen • Voor bedrijfsruimtevraag van buiten de regio is de Achterhoek een regionaal marktgebied met de twee regionale bedrijventerreinen als primaire vestigingslocaties. Indien een bedrijf van buiten zich op een afwijkende locatie wenst te vestigen, levert het zelf hiervoor de nodige onderliggende argumentatie. Per kwartaal wordt een bestuurlijk overleg belegd waarin dergelijke aanvragen besproken worden. • Op het moment dat volledige uitgifte van (een van) de regionale bedrijventerreinen voorzien wordt, geeft dit aanleiding te onderzoeken wat een geschikte locatie is voor uitbreiding van een regionaal bedrijventerrein. Transformatie van bedrijventerreinen • Bij transformatie van bedrijventerrein naar een andere functie stelt de betreffende gemeente een compensatieplan op. In dat plan wordt beschreven op welke locatie vervangende ruimte beschikbaar is of komt. • Indien sprake is van transformatie van een bedrijventerrein met hoge milieucategorie (hmc 4.1 en hoger) geldt planologische compensatie. Dit betekent dat een vervangende locatieeveneens ruimte biedt aan hmc-bedrijven met eenzelfde omvang als de transformatielocatie. 6.3.3 Randvoorwaarden bij de (her)ontwikkeling van bedrijventerreinen.
De gemeenten in de Achterhoek benadrukken dat bij de planvorming en ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen en herontwikkeling van bestaande bedrijventerreinen een integrale ruimtelijke afweging moet plaatsvinden. Op het moment dat gemeenten een plan melden tijdens het bestuurlijk RPW-overleg gaan zij in ieder geval in op de volgende randvoorwaarden: / 33 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 Herontwikkeling van bestaande bedrijventerreinen • Duurzame gebiedsontwikkeling: gemeenten hebben oog voor de kwaliteit en toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen. Verduurzaming van bestaande bedrijventerreinen is standaard onderdeel en steeds vaker het hoofddoel van revitalisering. Daarmee wordt ruimte gemaakt voor voldoende waterberging en het vergroenen van de openbare ruimte en waardoor samen een goede groene structuur en aantrekkelijkere omgeving ontstaat. Ondernemers hebben hierin een rol op hun bedrijfskavel. Dit vraagt op bestaande bedrijventerreinen aandacht voor de wisselwerking en afweging tussen verduurzaming en vergroening enerzijds en intensiever benutten voor economische activiteiten anderzijds. Dit gaat niet per definitie hand in hand. Klimaatadaptatie en herstructurering vragen inzet van gemeente, regio en provincie. Bijvoorbeeld door de opbrengst van nieuwe terreinen in te zetten voor opknappen bestaande terreinen.
Het eveneens inzet van vastgoedeigenaren en ondernemers op hun eigen terrein. • Energievoorziening: gemeenten stimuleren de energietransitie op bedrijventerreinen. Op bestaande terreinen werken gemeenten samen met ondernemers aan (innovatieve) oplossingen voor netcongestie. Indien noodzakelijk wordt hiervoor ruimte gezocht in de openbare ruimte. • Bereikbaarheid: bereikbaarheid en verkeersveiligheid zijn belangrijke aandachtspunten bij herstructurering en uitbreiding van bedrijventerreinen en bepalen mede in hoeverre bedrijfsuitbreiding nog past bij de aard en schaal van het bedrijventerrein. • Ruimte voor circulaire activiteiten: bestaande bedrijven maken in meer of mindere mate de omslag naar circulaire productieprocessen. Gemeenten stimuleren en faciliteren dit waar mogelijk. • Ruimte voor hoge milieucategorieën (hmc): bij bedrijfsverplaatsingen en herontwikkeling van bestaande terreinen staat het credo ‘het juiste bedrijf op de juiste plek’ centraal. Dat wil zeggen dat hmc-bestemmingen zoveel mogelijk als zodanig worden benut. Gemeenten zorgen ervoor dat hmc-kavels door hmc-bedrijven worden benut. Dat betekent dat gemeenten, indien er instemming nodig is van de gemeente, niet meewerken aan vestiging van niet-hmc-activiteiten op hmc-kavels.
Indien mogelijk wordt het instrument minimale milieucategorie toegepast ter aanvulling op de gebruikelijke maximale milieucategorie op het moment dat een bestemmings-/omgevingsplan van een bestaand terrein wordt aangepast. Ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen Omdat het ontwikkelen van een bedrijventerrein al snel 10 jaar duurt, is het wenselijk om in de programmering niet alleen te kijken naar de periode tot en met 2030, maar rekening te houden met de ruimtevraag die in de periode daarna, van 2031 tot en met 2040, verwacht wordt. Ook voor die periode geldt dat gemeenten individueel programmeren, maar altijd met een regionale blik – waarbij het RPW-overleg ruimte biedt voor discussie hierover. Dat betekent dat de gemeenten in de programmering van bedrijventerreinen ook rekening houden met de bandbreedte van de ruimtebehoefte in de periode 2031 tot en met 2040 volgens de ontwikkelruimte die per gemeente inzichtelijk gemaakt is. Dat doen zij realistisch en gefaseerd op basis van de inzichten uit monitoring en vierjaarlijkse actualisatie van het RPW. Alleen zo kunnen de economische ambities van de Achterhoek ook op de lange termijn gefaciliteerd worden.
/ 34 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen is bovendien aandacht voor kwalitatieve en ruimtelijke aspecten: • Duurzame gebiedsontwikkeling bestaande uit meerdere aspecten, waaronder: - Slim ruimtegebruik, door waar mogelijk meervoudig ruimtegebruik als uitgangspunt te nemen. - Klimaatadaptatie en landschappelijke inpassing. Bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen staan de volgende aspecten centraal: voldoende ruimte voor waterberging, natuurinclusief bouwen en het vergroenen van de openbare ruimte waardoor een goede groene structuur en aantrekkelijkere omgeving ontstaat. Hiermee geven de gemeenten uitvoering aan de duurzame ontwikkelprincipes uit het Achterhoeks ruimtelijk perspectief. In bijlage 3 is ter inspiratie een overzicht opgenomen van mogelijk te nemen maatregelen. • Energievoorziening: het Coalitieakkoord Gelderland Gewoon Doen stelt dat nieuwe stedelijke ontwikkelingen alleen plaats kunnen vinden in combinatie met oplossingen voor duurzame energievoorziening. De Achterhoek ondersteunt en stimuleert dit. Zicht op een duurzame energievoorziening is daarom een randvoorwaarde bij de uitgifte van bedrijventerreinen. Dit kan door middel van aansluiting op het elektriciteitsnet, maar ook door innovatieve lokale oplossingen.
Op het moment dat een nieuw bedrijventerrein aanbesteed wordt, wordt aan de inschrijvende partij(en) gevraagd de energievoorziening in overleg met de gemeente, provincie en netbeheerder nader uit te werken. • Bereikbaarheid: ontwikkeling vindt plaats middels landelijke en provinciale wet- en regelgeving ten aanzien van bereikbaarheid en mobiliteit. • Ruimte voor circulaire activiteiten: gemeenten onderkennen het belang van ruimte voor circulaire activiteiten. Circulaire activiteiten worden op dezelfde wijze beoordeeld als andere initiatieven op bedrijventerreinen. • Ruimte voor hogere milieucategorieën (hmc): bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijven- terreinen wordt, waar mogelijk, ruimte geboden aan bedrijvigheid met een hogere milieucategorie. Bij de uitgifte staat het credo het juiste bedrijf op de juiste plek centraal. Dat wil zeggen dat gemeenten zich inspannen om activiteiten die zich vestigen zoveel mogelijk aan te sluiten op de bestemde en beschikbare milieuruimte. Hiervoor passen gemeenten het instrument minimale milieucategorie toe ter aanvulling op de gebruikelijke maximale milieucategorie. 6.4 Hoe stemmen we met elkaar af? Regionale afstemming • Conform de huidige afspraken wordt ieder kwartaal een bestuurlijk RPW-overleg gevoerd, waarbij de stand van zaken op bedrijventerreinen en eventuele nieuwe ontwikkelingen regionaal worden besproken.
• Aanvullend daarop is tijdens de totstandkoming van het RPW 2024 t/m 2028 een ambtelijk RPW-overleg ingevoerd. Het ambtelijk overleg vindt iedere zes weken plaats met als doel kennisuitwisseling en voorbereiding van het bestuurlijk RPW-overleg. • De ambtelijke en bestuurlijke werkgroep leveren in onderlinge samenspraak zelf de voorzitter voor dit RPW-overleg. / 35 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 Afstemming over nieuwe initiatieven Vanuit het perspectief dat het RPW Achterhoek bedoeld is om door middel van regionaal overleg de ontwikkeling van bedrijventerreinen, vestigingsvraagstukken en de kwalitatieve opgaven te stimuleren, is het noodzakelijk dat nieuwe initiatieven regionaal worden afgestemd. Deze regionale afstemming vindt plaats tijdens de RPW-overleggen door per gemeente de stand van zaken te bespreken en elkaar op de hoogte te stellen van nieuwe ontwikkelingen. Nieuwe ontwikkelingen en initiatieven die buiten de afspraken in het RPW vallen (zie het stroomschema op de volgende pagina) worden ambtelijk en bestuurlijk met elkaar besproken en afgestemd. Dat geldt voor zowel lokale en regionale bedrijventerreinen. Bij het bespreken van de plannen wordt er nadrukkelijk gekeken naar de punten zoals genoemd in paragraaf 6.3.3.
De regionale afstemming wordt in de vorm van een compacte notitie bij de ambtelijke en bestuurlijke gespreksverslagen gevoegd. De regionale afstemming vindt plaats voordat het ontwerpbestemmingsplan/-omgevingsplan ter inzage wordt gelegd. Daarna wordt het ruimtelijk ordeningsproces doorlopen. Provincie Gelderland is bij zowel ambtelijk als bestuurlijk RPW-overleg vertegenwoordigd in een adviesrol, maar kan tijdens het RPW-overleg geen formele goedkeuring geven voor het plan. De bevoegdheid hiervoor ligt bij Gedeputeerde Staten van de provincie Gelderland. Instemming met dit RPW door GS van provincie Gelderland betekent dat zij akkoord gaat met de beschreven procedures en programmeringsafspraken. Dat betekent dat de hectares in principe niet ter discussie staan, zolang nieuwe ontwikkelingen passen binnen de ontwikkel- ruimte per gemeente. Alleen als de opgave erom vraagt, bijvoorbeeld wanneer blijkt dat de daadwerkelijke ruimtebehoefte niet strookt met de prognose, kan worden besloten om af te wijken van de programmeringsafspraken. Als de opgave niet veranderd is, gaat afstemming over nieuwe ontwikkelingen dus enkel over de inhoud van het voorliggend plan. Dit is tevens grafisch weergegeven in het stroomschema in paragraaf 6.6.
6.5 Programmering per gemeente De programmering per gemeente is gebaseerd op een doorvertaling van de Behoefteraming bedrijventerreinen provincie Gelderland 2023 t/m 2030 naar lokale en regionale ruimtevraag. De uitbreidingsvraag per gemeente is een berekend aandeel van de totale uitbreidingsvraag van 138 hectare in scenario Hoog plus de vervangingsvraag van 41 hectare. Hiervoor is per gemeente het aandeel in werkgelegenheid en uitgegeven ruimte op bedrijventerreinen in de regio gebruikt. De vervangings- en verplaatsingsvraag per gemeente is hierbij opgeteld om tot de totale ruimtevraag te komen. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 36 Tabel 6.1 Lokale en regionale ruimtevraag. 2023-2030 | 2031-2040 Ruimtevraag lokaal7 | 136 ha | 31 tot 128 ha Uitbreidingsvraag regionaal | 43 ha | 14 tot 57 ha Totaal | 179 ha | 45 tot 185 ha De ruimtevraag is verder gespecificeerd naar lokale ruimtevraag en regionale ruimtevraag, zodat inzichtelijk is hoeveel ruimte er nodig is op de lokale respectievelijk regionale bedrijventerreinen (Tabel 6.1). De ruimtevraag is vervolgens afgezet tegenover het aanbod op lokale bedrijventerreinen per gemeente en de regionale bedrijventerreinen. Het aanbod is opgebouwd uit hard planaanbod (direct beschikbaar en opties) en zacht planaanbod. Daar zetten we ten slotte nog de uitbreidingsambities naast.
Dit zijn de hectares, waarvoor gemeenten mogelijke uitbreidingslocaties onderzoeken. Op die manier wordt inzichtelijk in hoeverre de gemeente in de Achterhoek er (in potentie) in slagen voldoende ruimte te vinden om de ruimtebehoefte van lokale en r | egionale bedrijven te kunnen faciliteren. 6.5.1 | Aalten Balans vraag en aanbod Vraag en aanbod | Toelichting | Omvang Uitbreidingsvraag 2023 t/m 2030 | 13 ha Vervangingsvraag | 5 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2030 | 18 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Laag | 4 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Hoog | 17 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2040 | 22 tot 34 ha Uitgeefbaar aanbod lokaal | 7,2 ha waarvan in optie | 3,0 ha Zacht planaanbod lokaal | 0 ha Uitbreidingsambities lokaal | 10 ha Balans 2023 t/m 2030 | 7,2 ha aanbod – 18 ha ruimtevraag | -10,8 ha Potentiële balans 2023 t/m 2040 | Worst case 7,2 ha –34 ha ruimtevraag | -27 ha zonder realisatie uitbreidingsambities | Best case 7,2 ha – 22 ha ruimtevraag | -15 ha Tot en met 2030 • | De totale uitbreidingsvraag tot en met 2030 in de gemeente Aalten is afgerond 18 hectare, waarvan 5 hectare vervangings- en verplaatsingsvraag. • | De gemeente heeft 7 hectare beschikbaar aanbod, waarvan 3 hectare in optie is. De gemeente heeft geen zachte plannen. • | Er is voor de periode tot en met 2030 sprake van een tekort van ca. 11 hectare.
Indien de opties op korte termijn worden uitgegeven neemt dit zelfs toe tot 14 hectare. 7 | De lokale ruimtevraag bestaat uit de lokale uitbreidingsvraag en vervangingsvraag. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 37 Doorkijk naar de periode tot en met 2040 Over de gehele periode 2023 tot en met 2040 bedraagt het tekort | – indien de uitbreidingsambitie van 10 hectare | wordt gerealiseerd | – nog steeds 5 tot 17 hectare. Kwantitatieve opgave Aalten tot en met 2030 en doorkijk naar 2040: Opgave Ruimtevraag 2023 – 2030 is 18 hectare. Aanbod is 7,2 hectare Dit impliceert een ruimtebehoefte van 10,8 hectare. De gemeente moet dus aan de slag met gebiedsontwikkeling | . Omvang gebiedsontwikkeling In de periode 2023 t/m 2030 bedraagt de uitbreidingsbehoefte 10,8 hectare Indien de uitbreidingsambitie van 10 hectare op korte termijn gerealiseerd wordt, resteert voor de periode 2031-2040 nog een uitbreidingsbehoefte van 5 tot 17 hectare. Conclusie De gemeente moet op korte termijn zorgen voor een uitbreiding met 10 hectare. Dit dient om de ruimtevraag tot en met 2030 te faciliteren. Tegelijkertijd moet de gemeente | voorbereid zijn om ook in de periode na 2030 gefaseerd te voorzien in 5 tot 17 hectare.
Acties gemeente Aalten • | De gemeente Aalten kent momenteel geen ontwikkelingen op de bestaande bedrijventerreinen die resulteren in vrijkomende hectares | (inbreiding). Volgens gemeentebeleid faciliteert de gemeente wel bedrijven die hiertoe het initiatief nemen. • | Om toch te kunnen voorzien in voldoende uitbreidingsruimte voor lokaal gewortelde bedrijven voert de gemeente een locatieonderzoek naar de meest geschikte uitbreidingslocatie. De uitbreiding heeft in eerste instantie een omvang van 10 hectare. Gezien het tekort van ongeveer 11 hectare tot en met 2030 en 15 tot 27 hectare in 2040 doet de gemeente er goed aan om ook vast extra ontwikkelmogelijkheden (via in | - of uitbreiding) te onderzoeken. • | Daarnaast werkt de gemeente met het programma toekomstbestendige bedrijventerreinen ook aan het toekomstbestendig maken van de bestaande bedrijven | terreinen. Zoals aangegeven faciliteert de gemeente de bedrijven die initiatief nemen tot beter benutten van bestaand bedrijventerrein en is bereid daar indien noodzakelijk een passende bijdrage aan te leveren. Terugblik op de opgave uit het RPW 2019 | -2023 De bedrijventerreinen in gemeente Aalten zijn gelegen in twee kernen: Aalten en Dinxperlo. In 2019 is geconstateerd dat er in Dinxperlo voldoende ruimte beschikbaar is.
Hier heeft uitgifte plaatsgevonden en is nog ook voor de periode tot en met 2028 nog ru | imte beschikbaar. In de kern Aalten was al in 2019 sprake van krapte. De gemeente heeft in de periode 2019 | -2023 daarom een locatieonderzoek uitgevoerd dat heeft geresulteerd in de keuze voor een potentiële uitbreidingslocatie van ca. 10 hectare voor de per | iode tot en met 2030. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 38 Ook heeft gemeente Aalten zich conform afspraken in het RPW ingezet voor verduurzaming van bestaande en nieuwe bedrijventerreinen. De gemeente heeft hiertoe onderzoek laten doen naar de potentie voor zon | -op-dak. Op het moment van schrijven onderzoekt de gemeente de mogelijkheid om een integraal project toekomstbestendige bedrijventerreinen te starten.
6.5.2 | Berkelland Vraag-aanbodconfrontatie Vraag en aanbod | Toelichting | Omvang Uitbreidingsvraag 2023 t/m 2030 | 14 ha Vervangingsvraag | 4 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2030 | 18 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Laag | 5 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Hoog | 19 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2040 | 23 tot 37 ha Uitgeefbaar aanbod lokaal | 4,9 ha waarvan in optie | 2,4 ha Zacht planaanbod lokaal | 0 ha Uitbreidingsambities lokaal | 13,5 tot 18,5 ha Balans 2023 t/m 2030 | 4,9 ha aanbod – 18 ha ruimtevraag | -13 ha Potentiële balans 2023 t/m 2040 zonder | Worst case 4,9 ha – 37 ha ruimtevraag | -32 ha realisatie uitbreidingsambities | Best case 4,9 ha – 23 ha ruimtevraag | -18 ha Tot en met 2030 • | De totale ruimtevraag van lokaal gewortelde bedrijven in de gemeente Berkelland bedraagt tot en met 2030 18 hectare, waarvan 4 hectare vervangingsvraag. Daarnaast wordt circa 6 hectare grootschalige ruimtevraag verwacht, waarvoor samen met gemeente Oost Gelre RBT de Laarberg wordt ontwikkeld, zie hiervoor paragraaf 6.5.9. • | De gemeente heeft op ca. 5 hectare uitgeefbaar aanbod | op lokale bedrijventerreinen | , waarvan de helft in optie. • | Er is geen zacht planaanbod op lokale bedrijventerreinen. • | Daarmee heeft de gemeente onvoldoende ruimte om te kunnen voorzien in de uitbreidingsvraag van lokaal gewortelde bedrijven.
Het tekort bedraagt minimaal 13 hectare (5 hectare aanbod minus 18 hectare vraag). Doorkijk naar de periode tot en met 2040 • | Indien de uitbreidingsambities van 13,5 tot 18,5 volledig worden ontwikkeld, is er o | ver de gehele periode 2023 tot en met 2040 sprake van balans in scenario Laag. In scenario Hoog is ook dan nog sprake van een tekort tot maximaal 18,5 hectare. • | Ook op de lange termijn wordt ruimtevraag van grootschalige bedrijven verwacht, waarvoor samen met gemeente Oost Gelre RBT de Laarberg wordt ontwikkeld. Dit bedraagt nog eens 2 tot 8 hectare, zie hiervoor paragraaf 6.5.9. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 39 Kwantitatieve opgave Berkelland tot en met 2030 en doorkijk naar 2040: Opgave Ruimtevraag 2023 – 2030 is 18 hectare. Aanbod is ca. 5 hectare Dit impliceert een uitbreidingsbehoefte van 13 hectare tot en met 2030. De gemeente moet dus aan de slag met gebiedsontwikkeling | . Omvang gebiedsontwikkeling In de periode 2023 t/m 2030 bedraagt de uitbreidingsbehoefte minimaal 13 hectare Indien de totale uitbreidingsambitie voor de periode 2023 | -2030 met een omvang van 13,5 tot 18,5 ha gerealiseerd wordt, resteert voor de periode 2031 | -2040 nog een uitbreidingsbehoefte van maximaal 18,5 hectare Conclusie In de periode tot en met 2030 is uitbreiding met 18,5 noodzakelijk, daarbij is spreiding over de grote kernen wenselijk.
Tegelijkertijd moet de gemeente voorbereid zijn om ook in de periode na 2030 te voorzien in nog eens maximaal 18,5 hectare ruimte voor lokaal gewortelde bedrijven. Acties gemeente Berkelland • | Uitbreiding van lokale bedrijventerreinen is op korte termijn noodzakelijk om in de uitbreidingsvraag van lokaal gewortelde bedrijven te voorzien. Spreiding van de uitbreiding over de vier grote kernen is daarbij wenselijk. | De gemeente bevindt zich in een verkennende fase voor uitbreiding ten behoeve van lokaal gewortelde bedrijven. Het gaat in totaal ca. 13,5 tot 18,5 hectare opleveren, waarbij de gemeente dient te streven naar het maximum. • | De gemeente Berkelland kent momenteel geen ontwikkelingen op de bestaande bedrijventerreinen die resulteren in mogelijkheden voor vrijkomende hectares (inbreiding). Om ook op langere termijn te kunnen voorzien, is onderzoek naar de mogelijkheden om door middel van inbreiding, eventueel in combinatie met enkele verplaatsingen naar de Laarberg, noodzakelijk. • | Gemeente Berkelland zet daarnaast in op behoud en versterking van de kwaliteit van bestaande bedrijventerreinen. De Jukkenbarg en Bedrijvenpark Borculo zijn de eerste terreinen die voor revitalisering in aanmerking komen. Terugblik op de opgave uit het RPW 2019-2023 In 2019 werd geconcludeerd dat de gemeente over voldoende aanbod beschikte om te voorzien in de vraag.
De gemeente kon zich in de periode 2019 | -2023 daarom vooral richten op kwaliteitsbehoud en –verbetering van de bestaande bedrijventerreinen. Gedurende de looptijd van het RPW is het aanbod echter op hoog tempo uitgegeven, waardoor er anno 2024 nog nauwelijks ruimte beschikbaar is in de gemeente. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 40 Tegelijkertijd werd geconstateerd dat ontwikkeling van de Laarberg Centraal noodzakelijk was om te kunnen voorzien in de vraag naar grootschalige kavels. Hierin is gemeente Berkelland samen met gemeente Oost | -Gelre geslaagd. Bovendien heeft gemeente Berkelland conform de afspraken in het RPW stappen gezet in het toekomstbestendig maken van de bestaande bedrijventerreinen. Voor Lichtenhorst en Overberkel is een plan opgesteld waarin samen met de stakeholders op het terrein word | t toegewerkt naar een toekomstbestendig bedrijventerrein. Als beide projecten lopen, komt Jukkenbarg aan bod.
6.5.3 | Bronckhorst Vraag-aanbodconfrontatie Vraag en aanbod | Toelichting | Omvang Uitbreidingsvraag 2023 t/m 2030 lokaal | 12 ha Vervangingsvraag | - ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2030 | 12 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Laag | 4 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Hoog | 16 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2040 | 16 tot 28 ha Uitgeefbaar aanbod lokaal | 0,0 ha waarvan in optie | - ha Zacht planaanbod | lokaal | 0 ha Uitbreidingsambities lokaal | 20 ha Balans 2023 t/m 2030 | 0 ha aanbod – 12 ha ruimtevraag | -12 ha Potentiële balans 2023 t/m 2040 zonder | Worst case 0 ha – 28 ha ruimtevraag | -28 ha realisatie uitbreidingsambities | Best case 0 ha – 16 ha ruimtevraag | -16 ha Tot en met 2030 • | De totale ruimtevraag in de gemeente Bronckhorst bedraagt 12 hectare. • | Er is geen vervangings- of verplaatsingsvraag. • | Er is geen uitgeefbaar aanbod of zacht planaanbod in de gemeente Bronckhorst. Daarmee is tot en met 2030 sprake van een tekort van 12 hectare. Doorkijk naar de periode tot en met 2040 • | Indien de gemeente er niet in slaagt de uitbreidingsambities te realiseren, dan neemt het tekort over de gehele periode 2023 tot en met 2040 toe tot 16 tot 28 hectare. • | Op het moment dat de gemeente er wel in slaagt uit te breiden met 20 hectare, dan is er – afhankelijk van de economische ontwikkeling - sprake van balans of een tekort van maximaal 8 hectare.
/ 41 Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 -2028 Acties gemeente Bronckhorst • Om tot een balans te komen, heeft de gemeente in juni 2023 het Omgevingsprogramma Werklocaties gepubliceerd8. De gemeente oriënteert zich al op kleinschalige uitbreidings- locaties dichtbij de kernen en bestaande bedrijventerreinen (inclusief gunstig ontsloten VABs) en mogelijkheden voor inbreiding. De programmering in dit RPW is kaderstellend voor de te realiseren hectares aan bedrijventerrein uit het Omgevingsprogramma. Hiermee kan de gemeente voorkomen dat het geen ruimte meer kan bieden aan ondernemers met een uitbreidingswens, waarmee het risico op beperking van de economische groei afgewend wordt. De gemeente blijft zich om die reden ook inzetten voor herstructurering van bestaande bedrijventerreinen. • Als de gemeente er niet in slaagt te voorzien in voldoende ruimte, dan is verplaatsing naar of uitbreiding op A18 Bedrijvenpark een van de mogelijke oplossingen . Terugblik op de opgave uit het RPW 2019-2023 Al in 2019 waren de bedrijventerreinen in de kernen van gemeente Bronckhorst grotendeels vol. In het RPW 2019-2023 kreeg gemeente Bronckhorst daarom de opgave mee om per kern op zoek te gaan naar ruimte door herstructurering, door het benutten van solitaire bedrijfslocaties (incl. VAB’s) langs doorgaande wegen en door uitbreiding van bedrijventerreinen.
Gedurende de periode 2019-2023 is het aanbod in de gemeente in zijn geheel uitgegeven. De gemeente heeft op het Industriepark in Zelhem invulling gegeven aan de herstructurerings- behoefte en daarmee 0,5 hectare uitbreidingsruimte gerealiseerd voor een lokaal bedrijf. Dit heeft per saldo geen extra ruimte opgeleverd, doordat elders op het terrein openbare ruimte terug moest komen. Ook heeft de gemeente gewerkt aan beleid om solitaire bedrijfslocaties te benutten; dit heeft vanwege capaciteitsgebrek echter vertraging opgelopen. 8 Gemeente Bronckhorst, Omgevingsprogramma Werklocaties (juni, 2023). Kwantitatieve opgave Bronckhorst tot en met 2030 en doorkijk naar 2040 Opgave Ruimtevraag 2023 – 2030 is 12 hectare. Er is geen aanbod in gemeente Bronckhorst. Dit impliceert een uitbreidingsbehoefte van 12 hectare. De gemeente moet dus aan de slag met gebiedsontwikkeling. Omvang gebiedsontwikkeling In de periode 2023 t/m 2030 bedraagt de uitbreidingsbehoefte 12 hectare. Indien de totale uitbreidingsambitie van 20 ha gerealiseerd wordt, resteert voor de periode 2031-2040 nog een uitbreidingsbehoefte van maximaal 8 hectare Conclusie In de periode tot en met 2030 is uitbreiding met 12 ha ten behoeve van lokaal gewortelde bedrijven noodzakelijk. Ook in de periode 2031 t/m 2040 is nog aanvullende ruimtebehoefte.
In scenario Hoog is zelfs sprake van een tekort van 8 hectare indien de volledige 20 hectare uitbreidingsambitie wordt ontwikkeld. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 42 In juni 2023 heeft de gemeente het Omgevingsprogramma werklocaties gepresenteerd, waarin voor de periode 2023 t/m 2030 een uitvoeringsprogramma is opgenomen met doelstellingen ten aanzien van herstructurering, herbestemmen van VAB’s en solitaire locaties in het buitengebied en een locatieonderzoek naar een potentiële uitbreidingslocatie. 6.5.4 | Doetinchem Vraag-aanbodconfrontatie Vraag en aanbod | Toelichting | Omvang Uitbreidingsvraag 2023 t/m 2030 lokaal | 15 ha Vervangingsvraag | 5 ha Totaal ruimtevraag | 2023 t/m 2030 | 20 ha q Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Laag | 5 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Hoog | 20 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2040 | 25 tot 40 ha Uitgeefbaar aanbod lokaal | 3,2 ha waarvan in optie | 0,4 ha Zacht planaanbod lokaal | 0 ha Uitbreidingsambities lokaal | Zie §6.5.8 Balans 2023 t/m 2030 | 3,2 ha aanbod – 15 ha ruimtevraag | -12 ha Potentiële balans 2023 t/m 2040 zonder | Worst case 3,2 ha – 40 ha ruimtevraag | -37 ha realisatie uitbreidingsambities | Best case 3,2 ha – 25 ha ruimtevraag | -22 ha Tot en met 2030 • | De totale ruimtevraag op lokale bedrijventerreinen in de gemeente Doetinchem bedraagt 20 hectare, waarvan circa 5 hectare
vervangingsvraag. Daarnaast wordt circa 22 hectare grootschalige ruimtevraag verwacht, waarvoor samen met de andere gemeenten in de West Achterhoek A18 Bedrijvenpark wordt ontwikkeld, | zie hiervoor paragraaf 6.5.8. • | Het aanbod op lokale bedrijventerreinen in Doetinchem | bedraagt 3,2 hectare, waarvan 0,4 in optie is. • | Er is dus op korte termijn sprake van een tekort van circa 17 hectare op lokale bedrijven | - terreinen. • | Doetinchem onderzoekt de mogelijkheden voor een uitbreiding van 40 tot 110 ha voor regionale bedrijvigheid voor de korte en lange termijn (zie paragraaf | 6.5.8). Die uitbreiding dient tevens om, eventueel d.m.v. bedrijfsverplaatsingen, te voorzien in de lokale vraag. Doorkijk naar de periode tot en met 2040 In de periode na 2031 t/m 2040 neemt het tekort verder toe. Hiervoor geldt eveneens dat de uitbreiding van een regionaal bedrijventerrein soelaas moet bieden. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 43 Kwantitatieve opgave Doetinchem tot en met 2030 en doorkijk naar 2040 Opgave Ruimtevraag 2023 – 2030 is 20 hectare. Aanbod is ca. 3,2 hectare. Dit impliceert een uitbreidingsbehoefte van ca. 17 hectare voor lokaal gewortelde bedrijven | . De gemeente moet dus aan de slag met gebiedsontwikkeling | . Omvang gebiedsontwikkeling In de periode 2023 t/m 2030 bedraagt de uitbreidingsbehoefte 17 hectare.
Indien geen uitbreidingsruimte gerealiseerd wordt, neemt dit tekort in de periode 2031 t/m 2040 toe naar 22 tot 37 hectare. Conclusie Gemeente Doetinchem doet onderzoek naar uitbreiding ten behoeve van regionale bedrijvigheid met een omvang van 40 tot 110 hectare. Op deze uitbreiding dient ook ruimte gereserveerd te worden voor lokaal gewortelde bedrijvigheid. Acties gemeente Doetinchem | ten behoeve van lokale ruimtebehoefte • | Bij uitbreiding ten behoeve van regionale bedrijvigheid dient tevens ruimte gereserveerd te worden voor uitbreiding van lokaal gewortelde bedrijvigheid. Dit kan direct of indirect door middel van verplaatsing van bedrijven die op lokaal bedrijventerrein ui | t hun jasje groeien, waardoor hier weer ruimte ontstaat. • | Belangrijk is om alle mogelijkheden voor extra ruimte te blijven onderzoeken en stimuleren, niet alleen uitbreiding: e | en voorbeeld hiervan is de verplaatsing van een grote ruimtevrager naar A18 Bedrijvenpark. Dit levert de gemeente nog eens 8 hectare inbreidingsruimte voor lokaal gewortelde bedrijvigheid op. Terugblik op de opgave uit het RPW 2019 | -2023 De opgave van gemeente Doetinchem in het RPW 2019 | -2023 bestaat uit kwaliteitsbehoud en -verbetering van de bedrijventerreinen, waarbij bedrijventerrein de Huet als eerst aandacht vraagt. Op A18 Bedrijvenpark was destijds voldoende aanbod om de vraag te acc | ommoderen.
Inmiddels zijn de percelen op A18 Bedrijvenpark ofwel uitgegeven of ofwel worden uitgegeven op het moment dat de energievoorziening geregeld is. De gemeente werkt tevens aan een bedrijfsverplaatsing van Verheulsweide naar A18 Bedrijvenpark om ui | tbreiding van een bedrijf mogelijk te maken en tegelijkertijd op Verheulsweide ruimte vrij te creëren voor lokale bedrijven. Gemeente Doetinchem heeft bovendien invulling gegeven aan de herstructureringsbehoefte op De Huet en Keppelseweg, met name gericht op de energietransitie; Op Verheulsweide | zet het Parkmanagement, in samenwerking met de gemeente, in op klimaatadaptatie en vergroening. Hierbij is een subsidieaanvraag gedaan voor het | provinciale programma Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Ook wordt onderzoek gedaan naar het verbinden van bedrijven met een grote energievraag | . Op Wijnbergen heeft Parkmanagement een plan opgesteld om energiepositief te zijn in 2030.
Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 44 6.5.5 | Oost Gelre Vraag-aanbodconfrontatie Vraag en aanbod | Toelichting | Omvang Uitbreidingsvraag 2023 t/m 2030 | 6 ha lokaal Vervangingsvraag | 5 ha Totaal ruimtevraag | 2023 t/m 2030 | 11 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 | 2 ha Laag Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 | 8 ha Hoog Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2040 | 13 tot 19 ha Uitgeefbaar aanbod lokaal | 3,0 ha waarvan in optie | 2,6 ha Zacht planaanbod lokaal | 0 ha Uitbreidingsambities lokaal | 6 tot 8 ha Balans 2023 t/m 2030 | 3 ha aanbod – 11 ha ruimtevraag | -8 ha Potentiële balans 2023 t/m 2040 | Worst case 3 ha – 19 ha ruimtevraag | -16 ha zonder realisatie uitbreidingsambities | Best case 3 ha – 13 ha ruimtevraag | -10 ha *best en worst case indien de uitbreidingsambitie gerealiseerd wordt. Tot en met 2030 • | De totale ruimtevraag van lokaal gewortelde bedrijven in gemeente Oost Gelre bedraagt tot en met 2030 11 hectare, waarvan 5 hectare verplaatsingsvraag. Daarnaast wordt circa 15 hectare grootschalige ruimtevraag verwacht, waarvoor samen met gemeente Berkelland RBT de Laarberg wordt ontwikkeld, | zie hiervoor paragraaf 6.5.9. • | Het aanbod op lokaal bedrijventerrein bedraagt 3 hectare, waarvan 2, | 6 hectare in optie is. Daarmee is zo goed als het volledige aanbod op korte termijn naar verwachting uitgegeven.
• | Met de ontwikkeling van de uitbreidingsambities van 6 tot 8 hectare kan in de periode tot en met 2030 grotendeels worden voorzien in de behoefte van lokaal gewortelde bedrijven. Doorkijk naar de periode tot en met 2040 • | Ook als de uitbreidingsambities voor lokaal gewortelde bedrijvigheid van 6 tot 8 hectare volledig worden ontwikkeld, ontstaat op de lange termijn een tekort van 2 tot 10 hectare. • | Ook op de lange termijn wordt grootschalige ruimtevraag verwacht, waarvoor samen met gemeente Berkelland RBT de Laarberg wordt ontwikkeld. Dit bedraagt nog eens 13 tot 20 hectare, zie hiervoor paragraaf 6.5.9. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 45 Kwantitatieve opgave Oost Gelre tot en met 2030 en doorkijk naar 2040 Opgave Ruimtevraag 2023 – 2030 is 11 hectare. Aanbod is ca. 3 hectare, dat vrijwel volledig in optie is Dit impliceert een uitbreidingsbehoefte van 8 hectare. De gemeente moet dus aan de slag met gebiedsontwikkeling | . Omvang gebiedsontwikkeling In de periode 2023 t/m 2030 bedraagt de | uitbreidingsbehoefte 8 hectare Indien de lokale uitbreidingsambitie voor de periode 2023 | -2030 van 6 tot 8 ha gerealiseerd wordt resteert voor de periode 2031 | -2040 nog een uitbreidingsbehoefte van 2 tot 10 hectare. Conclusie In de periode tot en met 2030 is uitbreiding met 8 ha ten behoeve van lokaal gewortelde bedrijven noodzakelijk.
Tegelijkertijd moet de gemeente voorbereid zijn om ook in de periode na 2030 gefaseerd te voorzien in nog eens 2 tot 10 hectare aanbod voor lokaal gewortelde bedrijven. Acties gemeente Oost | -Gelre • | De gemeente heeft een opgave om te voorzien in aanbod voor lokaal gewortelde bedrijven. Voor lokaal gewortelde ondernemers die niet voldoen aan het regionale, grootschalige profiel van de Laarberg, | is ruimte nodig op lokale bedrijventerreinen. | In dat kader onderzoekt de gemeente de uitbreidingsmogelijkheden voor lokale ondernemers in Lichtenvoorde. De gemeente gaat daarbij uit van een behoefte van 0,5 hectare tot 0,8 hectare per jaar tot en met 2030. | Samen met Groenlo is dit 0,8 tot 1 hectare. • | Mogelijk biedt vrijkomende ruimte na een schuifoperatie naar de Laarberg een | (deel van de) oplossing. | Een gefaseerde uitbreiding van het areaal aan lokaal bedrijventerrein blijft echter nodig om ook op de langere termijn te kunnen voorzien in ruimte voor lokaal gewortelde bedrijven. • | De gemeenteraad moet zich daarnaast nog uitspreken over verdere uitbreiding van de Laarberg, alsmede | in Lichtenvoorde. Belangrijk is dat de nieuwe ruimte kwalitatief voldoet aan het type vraag | . Het bestemmingsplan biedt hiervoor sturingsmogelijkheden.
Terugblik op de opgave uit het RPW 2019-2023 In Oost Gelre werd in 2019 een behoefte aan 15 tot 25 hectare uitbreidingsruimte geconstateerd, met name voor grootschalige kavels op de Laarberg. Daaraan is met de ontwikkeling van Laarberg Centraal invulling gegeven in samenwerking met gemeente Berkelland. Die ruimte kan tevens dienen als schuifruimte om uitbreiding van bedrijven op de lokale bedrijventerreinen mogelijk te maken en tegelijkertijd ruimte te creëren v | oor nieuwe bedrijven. Regionaal Programma Werklocaties regio Achterhoek 2024 | -2028 | / 46 Gemeente Oost | Gelre heeft tevens onderzoek gedaan naar de uitbreidingsbehoefte van lokale bedrijven in Lichtenvoorde. Hieruit blijkt dat er in de periode tot en met 2030 behoefte is aan ca. 1 hectare per jaar. Naar aanleiding daarvan onderzoekt de gemeente potentiële uitbreidingslocaties en mogelijkheden om met bedrijfsverplaatsing(en) naar de Laarberg ruimte te creëren. In het RPW 2019-2023 is geconstateerd dat de kwaliteit van de bedrijventerreinen in Oost Gelre over het algemeen op orde is. Hieraan zijn daarom geen opgaven gekoppeld. Op het moment van schrijven stelt de gemeente wel een integraal plan op voor het toekomstbestendig maken van De Kamp in Lichtenvoorde.
6.5.6 | Oude IJsselstreek Vraag-aanbodconfrontatie Vraag en aanbod | Toelichting | Omvang Uitbreidingsvraag 2023 t/m 2030 lokaal | 21 ha Vervangingsvraag | 17 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2030 | 38 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Laag | 7 ha Uitbreidingsvraag 2031 t/m 2040 Hoog | 29 ha Totaal ruimtevraag 2023 t/m 2040 | 45 tot 67 ha Uitgeefbaar aanbod lokaal | 3,6 ha waarvan in optie | 2,6 ha Zacht planaanbod | 25 ha Uitbreidingsambities | 30 ha Balans 2023 t/m 2030 | 3,6 ha aanbod + 25 ha zacht plan – 32 ha | -3,5 ha ruimtevraag Potentiële balans 2023 t/m 2040 zonder | Worst case 28,5 ha – 67 ha ruimtevr. | -38,5 ha realisatie uitbreidingsambities | Best case 28,5 ha – 45 ha ruimtevr. | -16,5 ha Tot en met 2030 • | De totale ruimtevraag in de gemeente Oude IJsselstreek tot en met 2030 is ca. | 38 hectare, waarvan 21 hectare uitbreidingsvraag en 17 hectare aan vervangings | - en verplaatsingsvraag. • | De gemeente heeft 3,6 hectare uitgeefbaar aanbod | , waarvan 2,6 hectare in optie. Daarnaast komt op korte termijn 25 hectare beschikbaar op het VIP voor innovatieve maakindustrie, waarmee het totale aanbod momenteel ca. 28,5 hectare bedraagt. • | Desondanks is er tot en met 2030 nog steeds sprake van een tekort van ca. | 3,5 ha.