9. Raadsmededeling 158-2024 Resultaten bewonersonderzoek Toerisme

Het gaat hierbij voornamelijk om overlast op bepaalde locaties en momenten, of overlast van specifieke gebruikersgroepen in de natuur. Recreatie en toerisme lijkt geen negatieve invloed te hebben op het woongenot (81% van de inwoners ervaart dit niet). Recreatie en toerisme mag worden aangemoedigd Ondanks de overlast die wordt ervaren, zijn de inwoners van de gemeente Aalten overwegend positief over recreatie en toerisme in de gemeente. Zo geeft 74% van de inwoners aan dat recreatie en toerisme verder mag worden aangemoedigd. En

63% dat dit ook mag als het overlast geeft voor sommige inwoners. Hoewel toeristische ontwikkeling wordt aangemoedigd, zijn de meningen verdeeld over of er nieuwbouw in het buitengebied mag komen voor recreatie en toerisme. 36% vindt van wel, tegenover 34% van niet. Inwoners zijn niet per se bang dat meer bezoekers zal leiden tot wrijving tussen inwoners en bezoekers. Belangrijke thema’s voor het ontwikkelen van recreatie en toerisme, zijn het beschermen van de natuur en het landschap en het ontwikkelen op een passende schaal. In dit laatste hebben de inwoners overigens wel vertrouwen in dat de gemeente dit zal doen: 63% is het hiermee eens. Tot slot concluderen we dat de balans tussen de positieve en negatieve effecten goed op orde is. Voor 70% van de inwoners wegen de voordelen op tegen de nadelen van recreatie en toerisme. Slechts 6% vindt dit niet het geval. Kortom, inwoners van de gemeente Aalten kijken over het algemeen positief aan tegen recreatie en toerisme. De voordelen wegen op tegen de nadelen. Wel is het beschermen en behouden van de natuur en het voorkomen dat toerisme voor (meer) overlast zorgt in de natuur en het landschap belangrijk. Toeristische ontwikkeling wordt gesteund, maar wel passend bij de schaal van de gemeente.

Figuur B.1 Wat is uw leeftijd? (N=3.947) 5%

14%

10% <35 jaar 35 - 44 jaar

15%

45 - 54 jaar 55 -64 jaar

31%

65 - 74 jaar > 75 jaar

25%

We geven in deze paragraaf drie kenmerken van de respondenten weer: leeftijd, geslacht en inkomsten. Leeftijd respondenten Wat valt op? ▪ De leeftijdscategorie 65 tot en met 74 jaar heeft het hoogste aantal respondenten (31%), opgevolgd door de leeftijdscategorie 55 tot en met 64 jaar (25%). ▪ De leeftijdscategorie <35 jaar heeft het laagste aantal respondenten (5%).

Geslacht respondenten Figuur B.2 toont de verdeling van de respondenten naar geslacht. Net iets meer mannen hebben de vragenlijst ingevuld dan vrouwen. Figuur B.2 Wat is uw geslacht? (N= 4.340) 0%

Man

46%

54%

Vrouw Anders

Inkomsten respondenten gelinkt aan recreatie en toerisme Wat valt op? ▪ 4% van de respondenten is het (helemaal) eens dat zij (deels) hun inkomen hebben uit recreatie en toerisme in hun gemeente. 87% is het hiermee (helemaal) oneens. ▪ 5% van de respondenten zou meer verdienen als recreatie en toerisme in hun gemeente verder groeit. 80% is het hiermee (helemaal) oneens. Figuur B.3 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende uitspraken over de economische relatie met toerisme? (N=4.340) Mijn inkomen verdien ik (deels) door recreatie en toerisme in gemeente ...

5% 27%

60%

4%

▪ ▪

Ongeveer de helft van de respondenten bezoekt evenementen binnen zijn of haar gemeente (49%). Dagattracties zijn de minst bezochte voorziening binnen elke gemeente (16% van de respondenten maakt hiervan gebruik).

Figuur B.4 Van welke voorzieningen binnen gemeente ... maakt u gebruik waar toeristen ook gebruik van maken? (N=4.340, R=19.488) Horeca

87%

Wandel- en fietsroutes

79%

Natuurgebieden

79%

Winkelaanbod

74%

Evenementen

49%

Musea of andere culturele locaties Ik zou meer verdienen als recreatie en toerisme in gemeente ... verder groeit.

8%

27%

53%

7%

33%

Zwembaden

28%

Dagattracties

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal oneens

Weet ik niet/geen mening

Deze paragraaf gaat over welke voorzieningen de respondenten gebruiken en of ze in het aanbod nog voorzieningen missen. Gebruik toeristische voorzieningen Wat valt op? ▪ De respondenten maken het meest gebruik van de horeca, de wandel- en fietsroutes, natuurgebieden en het winkelaanbod (resp. 87%, 79%, 79% en 74%).

16%

Anders, namelijk ...

3%

Geen van de bovenstaande

1% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%

Missende voorzieningen Figuur B.5 op de volgende pagina toont of de respondenten toeristische aanbod missen in hun gemeente. Het overgrote deel van de respondenten (73%) vindt niet dat er aanbod mist. 27% vindt van wel.

Figuur B.5 Mist er volgens u nog toeristisch aanbod in gemeente …? (N=4.340)

Figuur B.6 Wat vindt u van het aantal (dag)toeristen dat naar gemeente Berkelland komt? (N=4.340) 3% 20%

27%

28% Nee

Veel te weinig Te weinig

1% 2%

Niet te weinig/niet te veel

Ja, namelijk

Te veel Veel te veel Weet ik niet

73%

46%

De volgende paragraaf gaat over wat de respondenten vinden van de hoeveelheid (dag)toeristen dat naar hun gemeente komt en of dit is veranderd in de afgelopen twee jaar. Aantal (dag)toeristen Wat valt op? ▪ Ongeveer de helft van de respondenten vindt dat er niet te weinig en niet te veel (dag)toeristen naar hun gemeente komt (46%). ▪ Volgens 31% van de respondenten komt momenteel (veel) te weinig (dag)toeristen naar zijn of haar gemeente. 3% vindt dat er momenteel (veel) te veel (dag)toeristen komen.

Verandering aantal (dag)toeristen Figuur B.7 op de volgende pagina toont of de respondenten het gevoel hebben dat het aantal (dag)toeristen dat naar hun gemeente komt, is veranderd de afgelopen twee jaar. Wat valt op? ▪ 27% van de respondenten denkt dat het aantal (dag)toeristen in zijn of haar gemeente de afgelopen twee jaar redelijk gelijk is gebleven. ▪ 31% van de respondenten denkt dat dit is toegenomen. 9% denkt dat dit is afgenomen.

Figuur B.7 Heeft u het gevoel dat het aantal (dag)toeristen dat naar de gemeente ... komt, veranderd is in de afgelopen twee jaar? (N=4.340)

27% 33%

Nee, dat bleef ongeveer gelijk Ja, dat is afgenomen Ja, dat is toegenomen

9%

Weet ik niet

31%

De volgende paragraaf gaat in op de effecten van recreatie en toerisme op het gevoel van trots en verbinding van de respondenten. Wat valt op? ▪ 79% van de respondenten is het (helemaal) eens dat de komst van toeristen zorgt voor meer levendigheid, reuring en/of gezelligheid. Een kleiner aandeel, 61%, geeft aan dat de komst van toeristen bijdraagt aan het gevoel van trots. ▪ De respondenten zijn voornamelijk neutraal op of toeristen zorgen voor meer verbondenheid onder de inwoners (46%). Er zijn meer respondenten het hiermee (helemaal) oneens (26%) dan (helemaal) eens (23%). ▪ De meeste respondenten zijn neutraal of vinden niet dat de komst van toeristen meer mogelijkheden biedt om actief bezig te zijn in hun gemeente (36% is neutraal en 32% het (helemaal) oneens).

Figuur B.8 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende uitspraken over trots en verbinding? (N=4.340) zorgt voor meer levendigheid, reuring en/of gezelligheid.

24%

maakt mij trots een inwoner te zijn van gemeente ...

19%

zorgt ervoor dat ik mij meer verbonden voel 4% 19% met de andere inwoners van gemeente ... biedt mij mogelijkheden actief bezig te zijn 5% 16% in mijn gemeente.

55%

42%

14% 4% 2% 1%

30%

46%

36%

5% 3% 2%

20%

23%

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal oneens

Weet ik niet/geen mening

Figuur B.9 op de volgende pagina toont of de respondenten positieve effecten ervaren door recreatie en toerisme in hun gemeente. Wat valt op? ▪ Op bijna alle uitspraken is meer dan de helft van de respondenten het (helemaal) eens dat recreatie en toerisme er positief aan bijdraagt. Het meest eens zijn de respondenten met de uitspraak of recreatie en toerisme bijdraagt aan de lokale economie (77% is het (helemaal) eens). ▪ Van alle uitspraken wordt de uitspraak over de bijdrage van de sector aan het winkel en/of horeca aanbod het meest tegengesproken. 21% is het hiermee (helemaal) oneens. Nog steeds blijft het aandeel respondenten dat het (helemaal) eens is hoger (54%).

▪

Tegenover de bescherming en/of het behoud van de natuur en het landschap kijken de respondenten het minst positief. 44% van de respondenten is (helemaal) eens dat de sector hieraan bijdraagt. 18% is het hier (helemaal) mee oneens.

Figuur B.9 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende uitspraken over positieve impacts? (N=4.340) wordt de lokale economie geholpen/gesteund.

20%

57%

14% 4%

zijn er meer opties voor recreatie voor inwoners.

11%

wordt onze culturele identiteit geholpen en/of historische gebouwen bewaard.

10%

45%

zijn hier meer winkels en/of horeca.

10%

44%

21%

is het prettiger wonen.

10%

42%

30%

wordt de ontwikkeling van openbare faciliteiten in mijn gemeente gestimuleerd.

9%

41%

27%

wordt de bescherming en/of het behoud van de natuur en het landschap in de gemeente aangemoedigd.

8%

54%

36%

20%

27%

28%

11%

11% 5%

18%

4%

12% 4%

14%

5%

14% 4%10%

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal oneens

Weet ik niet/geen mening

Figuur B.10 op de volgende pagina toont of de respondenten negatieve impacts ervaren door recreatie en toerisme in hun gemeente. Wat valt op? ▪ De meeste respondenten zien geen negatieve effecten ontstaan in hun gemeente door recreatie en toerisme. ▪ Dat recreatie en toerisme zorgen voor schade aan de natuur, verkeersproblemen en een minder aantrekkelijke openbare ruimte wordt het meest ervaren door de respondenten (resp. 33%, 29% en 22% is het (helemaal) eens). Maar het aantal respondenten dat het (helemaal) eens is staat niet in verhouding tot het aantal respondenten dat het (helemaal) oneens is (resp. 33%, 42% en 45%). ▪ Door nagenoeg geen respondenten wordt ervaren dat schade aan de culturele identiteit en historische gebouwen ontstaat, dat het minder prettig wonen is of dat het ter druk wordt in hun gemeente (resp. 77%, 79% en 66% is het (helemaal) oneens).

Figuur B.10 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende uitspraken over negatieve impacts? (N=4.340) dat er schade is in de natuur.

7%

26%

dat er problemen met het verkeer zijn.

7%

22%

dat de openbare ruimte minder aantrekkelijk wordt, bijvoorbeeld door meer zwerfafval of 4% 18% andere overlast. dat het te druk wordt in gemeente ...

7%

30%

27%

30%

23%

5%4%

28%

55%

35%

7%

39%

6%4%

11%

dat het minder prettig wonen is in gemeente ...

4% 14%

62%

17%

dat er schade is aan onze culturele identiteit en historische gebouwen.

15%

61%

16% 5%

Helemaal eens

Eens

Neutraal

Oneens

Helemaal oneens

Weet ik niet/geen mening

In deze paragraaf wordt beschreven hoe de respondenten aankijken tegen uitspraken over de balans van recreatie en toerisme en welke onderwerpen zij belangrijk vinden als het gaat om recreatie en toerisme. Balans van recreatie en toerisme Figuur B.11 op de volgende pagina toont het sentiment van de respondenten tegenover zeven uitspraken over positieve effecten van de sector. Wat valt op? ▪ 71% van de respondenten is het (helemaal) eens dat recreatie en toerisme verder aangemoedigd mogen worden. Iets minder respondenten, 66%, is het (helemaal) eens dat de voordelen van recreatie en toerisme opwegen tegen de nadelen. ▪ 62% van de respondenten vindt dat toerisme verder mag worden ontwikkeld, ook als dit overlast geeft voor (sommige) inwoners. Een vergelijkbaar percentage (64%) van de respondenten vertrouwd erop dat de gemeente hierbij zal sturen op een schaal die past bij de gemeente. ▪ Of voor recreatie en toerisme nieuwe gebouwen mogen worden gebouwd in het buitengebied wordt meer verdeeld over gedacht. 35% is het hiermee (helemaal) eens en 40% is het (helemaal) oneens. ▪ Veel van de respondenten (48%) zijn neutraal in hun gevoel over of ze mee kunnen beslissen over de ontwikkeling van recreatie en toerisme in de gemeente. Daarbij is ook een groot deel van de respondenten het hier (helemaal) mee oneens (37%).

▪ Het merendeel van de respondenten is het er (helemaal) mee oneens (57%) dat meer bezoekers in hun gemeente zal leiden tot meer weerstand tussen inwoners en bezoekers.

Figuur B.11 In hoeverre bent u het eens of oneens met de volgende uitspraken over balans? (N=4.340) Ik vind dat recreatie en toerisme aangemoedigd mogen worden in gemeente ....

19%

De voordelen van recreatie en toerisme in gemeente ... wegen op tegen de nadelen.

15%

52%

51%

Ik heb er vertrouwen in dat de gemeente recreatie en toerisme zal sturen op een schaal die past bij onze gemeente.

13%

51%

Ik vind dat toerisme en recreatie verder mag ontwikkelen, omdat dat goed is voor de economie en voorzieningen, ook als dat…

15%

47%

Ik vind dat in het buitengebied van gemeente ... nieuwe gebouwen mogen worden gebouwd voor recreatie en toerisme.

7%

Ik heb het gevoel dat ik mee kan doen in beslissingen over de ontwikkeling van recreatie en toerisme in gemeente ....

14%

Meer bezoekers in gemeente ... zal leiden tot meer weerstand tussen inwoners en bezoekers.

10%

Helemaal eens

Eens

Neutraal

beslissing voor recreatie en toerisme en zorgen voor een afwisselend aanbod vinden de respondenten het minst belangrijk (resp. 4%, 9%, 14% en 15%).

28%

25%

48%

31%

Oneens

20%

7%

26%

6%

24%

21%

26%

8% 4% 14% 4%

14%

29%

51%

Helemaal oneens

Belangrijke onderwerpen recreatie en toerisme Wat valt op? ▪ Het behouden en beschermen van de natuur en het landschap vinden de meeste respondenten belangrijk (72%), gevolgd door het ontwikkelen van toerisme op een schaal die past bij de gemeente (61%). Het behouden en beschermen van de culturele identiteit staat op de derde plek (39%). ▪ Het vergroten van de toeristische banen, samenwerking tussen inwoners stimuleren, de mogelijkheid bieden aan inwoners om deel te nemen aan

8%

6%

Figuur B.12 Welke onderwerpen zijn voor u belangrijk voor recreatie en toerisme in gemeente ...? (N=4.340, R=16.025) De natuur en het landschap beschermen en behouden Toerisme ontwikkelen op een schaal die past bij onze gemeente De cultuur identiteit en historische gebouwen beschermen en behouden Het vergroten van de levendigheid, reuring en gezelligheid in de gemeente Van mijn gemeente een bestemming maken die zowel in de lente, zomer, herfst als… Duurzame toeristische bedrijven aanmoedigen Bezoekers een goede ervaring bieden in onze gemeente Het ondersteunen van lokale toeristische plannen Samenwerking tussen de ondernemers aanmoedigen Afwisseling in het aanbod aan toeristische voorzieningen aanmoedigen Iedereen de mogelijkheid bieden deel te nemen aan beslissingen binnen de… Samenwerking tussen de inwoners aanmoedigen Het aantal toeristische banen vergroten Weet ik niet/geen mening

72% 61% 39% 37%

27% 24% 23% 22% 20% 15% 14% 9% 4% 1% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80%

respondenten uit Oost Gelre. Tot slot maken respondenten uit gemeente Oost Gelre veel meer gebruik van evenementen (waarvan de Zwarte Cross natuurlijk een evenement is van nationale grote). De respondenten uit de zes Achterhoekse gemeenten maken juist vaker gebruik van natuurgebieden, musea en zwembaden.

In vergelijking met gemeente Winterswijk valt direct op dat de respondenten uit gemeente Winterswijk een kritischere houding hebben tegenover de sector. Op de meeste stellingen over de positieve impacts zijn de Winterswijkse respondenten het minder vaak (helemaal) eens en vaker (helemaal) oneens. Alleen de bijdrage van sector aan het winkel en horeca aanbod wordt door de respondenten uit gemeente Winterswijk een stuk sterker ervaren. Daarentegen zijn ze op positieve impacts het vaker (helemaal) eens en minder vaak (helemaal) oneens.

Bij het vergelijken van de resultaten van de gemeente Oost Gelre met de andere gemeenten valt direct op dat de resultaten ongeveer dezelfde lijn volgen. De respondenten reageren bijvoorbeeld vergelijkbaar op de stellingen met betrekking tot negatieve impacts en balans. De respondenten uit Oost Gelre zijn op een aantal stellingen van de positieve impacts wat positiever dan de respondenten uit de zes Achterhoekse gemeenten. Zoals de stimulering van de lokale economie, ontwikkeling van de openbare faciliteiten, een prettiger woonklimaat en behouden van culturele identiteit. Daarnaast springt gemeente Oost Gelre uit op het thema trots en verbinding. De respondenten uit de zes Achterhoekse gemeenten zijn sterker van mening dat de sector bijdraagt aan recreatiemogelijkheden in de gemeente dan de

De respondenten uit de gemeente Winterswijk zijn wat minder trots in vergelijking met het gemiddelde van de 6 Achterhoekse gemeenten uit dit onderzoek. Ook de stellingen met betrekking tot balans van de sector wordt door de respondenten uit gemeente Winterswijk minder positief ervaren. Terwijl de respondenten van de zes Achterhoekse gemeenten vaker vinden dat er weinig toeristen komen, ervaren de respondenten uit gemeente Winterswijk juist soms iets te veel toeristen.

In vergelijking zijn de respondenten uit gemeente Montferland minder positief over de bijdrage van de sector in hun gemeente. De respondenten vinden voornamelijk dat de sector, in vergelijking met het gemiddelde van de zes Achterhoekse gemeenten, minder bijdraagt aan het winkelniveau, zorgt voor bescherming van natuur en landschap, zorgt voor ontwikkeling van openbare faciliteiten, vaak zorgt voor een prettiger woonklimaat, zorgt voor recreatie opties voor inwoners en bijdraagt aan de lokale economie. Daarnaast zijn de

Montferlandse respondenten negatiever over de drukte in de gemeente en de verkeersproblemen. Wel geven net iets meer, maar nog steeds weinig, respondenten aan (deels) een inkomen te hebben vanwege recreatie en toerisme. Alhoewel minder Montferlandse respondenten het belangrijk vinden dat de gemeente zorgt dat recreatie en toerisme de natuur en het landschap niet beschadigt, is het voor zowel Montferland en de zes Achterhoekse gemeenten het meest belangrijke onderwerp. Daarnaast zien ook in Montferland de meeste respondenten dat de voordelen van recreatie en toerisme opwegen tegen de nadelen een groot deel vindt dan ook dat recreatie en toerisme gestimuleerd mag worden. Dit is in lijn met het beeld van de zes Achterhoekse gemeenten.

De respondenten uit Doesburg zijn over het algemeen wat negatiever dan het gemiddelde van de zes Achterhoekse gemeenten. Zo zien de respondenten uit Doesburg minder vaak dat ze zich meer verbonden voelen met hun gemeenschap door recreatie en toerisme. Wel geven de Doesburgse respondenten vaker aan door recreatie en toerisme meer horeca en winkelgelegenheden te hebben, maar zien daarentegen wel minder recreatie opties voor inwoners. Ook vinden de respondenten uit Doesburg minder vaak dan het gemiddelde van de deelnemende Achterhoekse gemeenten dat recreatie en toerisme bijdragen aan de natuur. Daarnaast wordt ook vaker drukte ervaren en ziet men dat er problemen in het verkeer zijn als gevolg van recreatie en toerisme in Doesburg. De Doesburgse respondenten geven dan ook vaker aan dat ze verwachten dat een groei van bezoekers tot meer wrijving zal leiden. In vergelijking met het Achterhoeks gemiddelde willen ze ook wat minder vaak dat recreatie en toerisme verder aangemoedigd wordt. De onderwerpen behoud en beschermen van natuur en landschap, ontwikkeling op een passende schaal en behoud en beschermen van de culturele identiteit en historische gebouwen zijn voor zowel de respondenten uit Doesburg als de zes Achterhoekse gemeenten het belangrijkst.

De onderzoekresultaten van Zutphen zijn vergelijkbaar met de resultaten van Doesburg. Hierdoor is de vergelijking tussen Zutphen en de zes Achterhoekse gemeenten ook vergelijkbaar. Net als in Doesburg, zijn de respondenten uit Zutphen iets negatiever. De respondenten voelen zich niet vaker verbonden met hun gemeenschap dankzij recreatie en toerisme. Ook zien respondenten uit Zutphen vaker dan het gemiddelde van de deelnemende gemeenten dat recreatie en toerisme zorgen voor meer winkels en horeca en het behoud en bescherming van de culturele identiteit. Daarentegen zien de respondenten wel minder vaak dat recreatie en toerisme voor meer natuurbescherming en -behoud zorgt. Ook zien de respondenten uit Zutphen minder vaak dat er meer recreatie opties voor de inwoners zijn. Er wordt ook meer drukte in Zutphen ervaren dan in de zes Achterhoekse gemeenten. Net iets meer respondenten uit Zutphen geven dan ook aan dat een toename van bezoekers voor meer wrijving zal zorgen. In vergelijking met het gemiddelde vinden meer respondenten uit Zutphen dan ook dat de voordelen niet opwegen tegen de nadelen en dat recreatie en toerisme niet verder aangemoedigd mag worden. Net zoals bij het gemiddelde van de zes Achterhoekse gemeenten zijn het beschermen en behouden van de culturele identiteit en de natuurlijke omgeving de belangrijkste onderwerpen in Zutphen.

De ontwikkeling van recreatie en toerisme op een passende wordt in Zutphen wat minder belangrijk gevonden.

In deze paragraaf vergelijken we (kort) de resultaten van de gemeenten die aan de grens met Duitsland liggen (Aalten, Berkelland en Oude IJsselstreek) met de resultaten van de gemeenten die niet aan de grens liggen (Bronckhorst, Doetinchem en Lochem).

Over het algemeen verschillen de grensgemeenten niet heel veel van de andere gemeenten. We zien dat de grensgemeenten over het algemeen iets positiever zijn over de stellingen met betrekking tot balans. De grensgemeenten vinden vooral dat recreatie en toerisme meer aangemoedigd mogen worden. Ook geven meer respondenten uit de grensgemeenten aan dat er in het buitengebied nieuwe gebouwen voor recreatie en toerisme mogen komen. Daarnaast geven de respondenten uit de grensgemeenten vaker aan dat zij een groei van bezoekers niet zien leiden tot meer weestand tussen inwoners en bezoekers. De respondenten uit de grensgemeenten zijn minder positief over de positieve impacts van recreatie en toerisme. Ze geven veel minder vaak aan dat recreatie en toerisme zorgen voor meer winkels en/of horeca. Afgezien van gemeente Oude IJsselstreek, zien de grensgemeenten minder vaak dat recreatie en toerisme zorgen voor meer recreatiemogelijkheden en een prettiger woonklimaat. Wat betreft de bescherming en behoud van natuur en landschap, zitten de gemeenten redelijk op één lijn, alleen de respondenten uit gemeente Oude IJsselstreek zijn hier een stuk positiever over. In de grensgemeenten worden ook een aantal negatieve effecten minder vaak gezien.

Zo zijn de respondenten uit de grensgemeenten het vaker (helemaal) oneens met of recreatie en toerisme zorgt voor meer schade aan de culturele identiteit en historische gebouwen en de natuur. Ook worden er minder vaak drukte en verkeersproblemen ervaren door de respondenten in de grensgemeenten. Onderwerpen die belangrijker zijn voor de grensgemeenten dan de overige gemeenten zijn het ondersteunen van lokale toeristische plannen en het vergroten van de levendigheid, reuring en gezelligheid in de gemeenten. De rest van de onderwerpen zijn bijna even (niet) belangrijk voor de grensgemeenten als voor de gemeenten niet direct aan de grens.

Achterhoekers tevreden over toerisme in hun gemeente ACHTERHOEK - Uit een groot inwoneronderzoek dat in de eerste helft van 2024 is uitgevoerd onder de inwoners van Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem en Oude IJsselstreek blijkt dat de meeste inwoners tevreden zijn over het toerisme in hun gemeente. De voordelen wegen volgens de inwoners op tegen de nadelen en recreatie en toerisme mag verder aangemoedigd worden. Wel vinden inwoners het belangrijk om bij verdere ontwikkeling van toerisme en recreatie voldoende aandacht te hebben voor het behouden en beschermen van de natuur en dat het toerisme zich ontwikkelt op een schaal die past bij de gemeente. Henk Bulten, voorzitter regionaal overleg Vrijetijdseconomie Achterhoek: “Dit onderzoek geeft ons belangrijke inzichten over hoe inwoners tegen het toerisme in hun gemeente aankijken. De vrijetijdseconomie in de Achterhoek is de afgelopen jaren flink gegroeid. In 2022 hadden we bijvoorbeeld 4,1 miljoen overnachtingen en € 327 miljoen aan bestedingen in het toerisme. Ten opzichte van 2019 was dat een groei van bijna 30%. Er is in onze regio nog steeds voldoende ruimte voor groei. Maar we moeten wel nadenken hoe we die groei zo tot stand kunnen brengen dat ook onze inwoners de voordelen van het toerisme blijven inzien.” Niet te veel toeristen De meeste inwoners lijken nog geen overtoerisme te ervaren.

Slechts 3% van de ondervraagden vindt dat er (veel) te veel (dag)toeristen naar zijn of haar gemeente komen. Voor 46% is het aantal (dag)toeristen niet te veel en niet te weinig en volgens 31% van de respondenten komen er zelfs (veel) te weinig (dag)toeristen naar hun gemeente. Reuring en levendigheid 79% van de respondenten is het (helemaal) eens dat de komst van toeristen zorgt voor meer levendigheid, reuring en/of gezelligheid. Ook een meerderheid, 61%, geeft aan dat de komst van toeristen bijdraagt aan het gevoel van trots. Respondenten zien ook dat recreatie en toerisme bijdragen aan de lokale economie (77%) en zorgen voor meer recreatiemogelijkheden voor inwoners (65%). Zo maken inwoners zelf, net als toeristen, vaak gebruik van horeca, wandel- en fietsroutes, natuurgebieden en het winkelaanbod in hun gemeente. Tot slot ziet 55% van de inwoners dat recreatie en toerisme de culturele identiteit en historische gebouwen beschermen. Weinig negatieve aspecten De meeste respondenten zien geen negatieve effecten in hun gemeente door recreatie en toerisme. Negatieve effecten die zij wel benoemen zijn schade aan de natuur (33%), verkeersproblemen (29%) en een minder aantrekkelijke openbare ruimte (22%).

Marie van de Meeberg, adviseur bij Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd: "In vergelijking met andere Nederlandse gemeenten, waar wij onderzoek hebben gedaan, is het percentage inwoners dat negatieve effecten ervaart laag. Hoewel in andere gemeenten op dezelfde onderwerpen negatieve effecten worden ervaren, liggen deze percentages doorgaans hoger. Voor de Achterhoek en haar inwoners is het een positief signaal dat het aantal inwoners dat momenteel negatieve effecten ervaart, beperkt is."

Voordelen wegen op tegen nadelen

De meerderheid van de respondenten (66%) vindt de voordelen van toerisme en recreatie opwegen tegen de nadelen. Van 71% mag recreatie en toerisme ook verder aangemoedigd mogen worden. Ook heeft de meerderheid (64%) van de respondenten er vertrouwen in dat de gemeente zal sturen op een schaal die past bij de gemeente. Behouden en beschermen van de natuur Als er gevraagd wordt naar welke onderwerpen voor inwoners het belangrijkst zijn op het gebied van recreatie en toerisme dan is dat vooral het behouden en beschermen van de natuur en het landschap (72%), gevolgd door het ontwikkelen van toerisme op een schaal die past bij de gemeente (61%). Het behouden en beschermen van de culturele identiteit staat op de derde plek (39%). Inwoneronderzoek Toerisme Achterhoek 2024 Het Inwoneronderzoek Toerisme Achterhoek is in opdracht van de Achterhoekse Vrijetijdsagenda uitgevoerd door Bureau voor Ruimte en Vrije Tijd in samenwerking met de gemeentelijke burgerpanels (Moventem). In het onderzoek zijn inwoners van de gemeenten Aalten, Berkelland, Bronckhorst, Doetinchem, Lochem en Oude IJsselstreek benaderd. De percentages in dit artikel zijn de gemiddelden van deze gemeenten. Kijk voor de resultaten per gemeente op de gemeentelijke websites. De resultaten zullen worden meegenomen in het toeristisch beleid.

In Oost Gelre en Winterswijk heeft in 2022 en 2023 al een soortgelijk onderzoek plaatsgevonden. Daarom zijn deze gemeenten in dit onderzoek niet meegenomen.

Voorstel college van B&W gemeente Aalten

Onderwerp Verantwoordelijk organisatieonderdeel

Resultaten bewonersonderzoek Toerisme A6 Team Openbare Ruimte

Opsteller

Mark van Dam

Kenmerk

Z/24/164236/D-536674

Datum voorstel Vertrouwelijkheid

17 september 2024 Openbaar

Gewenste datum Raad Voorstel/mededeling Raad

Mededeling

Uitvoeringsprog. Raad

Toelichting voorstel Samenvatting

Portefeuillehouder: A.B. Stapelkamp Onder de inwoners van de gemeente Aalten is een onderzoek uitgevoerd naar het draagvlak van Toerisme in Recreatie in de gemeente. De resultaten daarvan worden in deze mededeling gedeeld.

Voorgestelde beslispunten

Besluit

Kennisnemen van de resultaten van het onderzoek onder inwoners van de Gemeente Aalten over het draagvlak van Toerisme en Recreatie.

Akkoord.

Inleiding

De vrijetijdseconomie in de gemeente Aalten genereert werkgelegenheid en veel voorzieningen voor inwoners bestaan mede dankzij recreatie en toerisme. Zoals in de hele Achterhoek, groeit ook het aantal toeristische overnachtingen in onze gemeente. Inwoners zijn erg belangrijk in het creëren en behouden van draagvlak voor toeristische ontwikkelingen. Daarom is het zaak dat er balans is tussen recreatie & toerisme en de leefomgeving & leefbaarheid voor inwoners. Een goed en recent beeld van het perspectief van inwoners op toeristische ontwikkeling ontbrak. Hierom heeft de Gemeente Aalten samen met Achterhoek Toerisme aan Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd gevraagd om een inwonersonderzoek uit te voeren. Dit onderzoek is ook voor de andere gemeenten uitgevoerd die deelnemen aan de Vrijetijdsagenda van de Achterhoek.

Argumenten

Op basis van voorlopige cijfers vanuit de aangiften toeristenbelasting blijkt dat in 2023 is het aantal toeristische overnachtingen van personen van 12 jaar en ouder gegroeid met bijna 8% ten opzichte van 2022. Voor kinderen tot 12 jaar was de groei zelfs bijna 14%. De grootste groei (+23% voor volwassen en +50% voor kinderen), werd op minicampings gerealiseerd. Het totaal aantal overnachtingen, op basis van deze gegevens, kwam in 2023 uit op bijna 130.000. Naast de toeristenbelasting wordt ook forensenbelasting geheven. Onder de naam 'forensenbelasting' wordt een directe belasting geheven van de natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, er op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zich of hun gezin een gemeubileerde woning beschikbaar houden. Hieronder vallen bijvoorbeeld stacaravans op jaarplaatsen van reguliere recreatiebedrijven en vakantiewoningen. In 2023 zijn er 433 beschikkingen forensenheffing opgelegd. Deze moeten ook onder toeristische overnachtingen geschaard worden. Uitgaan van een gemiddelde van 2,5 personen per stand plaats met gemiddeld 70 overnachtingen per jaar, zou het totaal aantal overnachtingen op basis van de forensenheffing 2023 uitkomen op ruim 75.000 overnachtingen per jaar1. Daarmee zou het totaal aantal overnachtingen op ruim 200.000 uitkomen in 2023.

In het rapport “Monitor toerisme achterhoek 2022, economische betekenis toerisme en recreatie regio Achterhoek”, werd de volgende trend over Aalten beschreven:

De gemeente Aalten was de gemeente met de kleinste krimp in 2020, maar stijgt nu sterk. Met name de toegenomen vraag naar campings, hotels en de evenementen die weer terugkeerden brachten Aalten groei van de bestedingen. In het rapport werden de bestedingen in de gemeente Aalten gesteld op 12,6 miljoen (2022), wat een groei betekende van 64% ten opzichte van 2020. In 2022 was het aandeel banen in recreatie en toerisme 5,6% van het totaal aantal banen in de Gemeente Aalten. Tabel: overzicht ontwikkeling overnachtingen en opbrengsten heffing 2015-20232 Zie bijlage

De Vrijetijdseconomie in de gemeente Aalten ontwikkelt zich dus tot en belangrijke economische factor in onze gemeente. Met deze groeicijfers is het van belang dat inzichtelijk is hoe inwoners tegen toerisme en recreatie aankijken in relatie tot de leefbaarheid. Het gaat hierbij enerzijds om de positieve effecten, maar anderzijds ook om (mogelijke) negatieve impact van toerisme en recreatie op de leefbaarheid. De resultaten van dit onderzoek kunt u lezen in de bijgaande factsheet en het verslag van het onderzoek zelf. Uit het onderzoek blijkt dat het draagvlak onder inwoners in onze gemeente groot is. Men ziet de voordelen voor de lokale economie en de leefbaarheid van de gemeente. De meeste respondenten ervaren geen negatieve effecten van recreatie en toerisme. Een klein deel benoemt schade aan de natuur en verkeersproblemen als mogelijke negatieve impact. Het overgrote deel van de respondenten geeft aan dat er ruimte is voor groei.

De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: Bij deze Raadsmededeling zijn bijgevoegd de factsheet inwonersonderzoek Aalten, rapportage inwonersonderzoek Aalten, overzicht overnachtingen en toeristenbelasting 20152023 en het persbericht van Achterhoek Toerisme.

1 Schatting gebaseerd op de onderbouwde forfaits van de Gemeente Winterswijk 2 Tabel is gebaseerd op de aangiften toeristenbelasting in de genoemde jaren.

Kanttekeningen

Overleg gevoerd met

N.v.t.

Overleg gevoerd met G. Graven, Communicatieadviseur, Team Bestuursondersteuning en Veiligheid Overleg gevoerd over: publieke communicatie resultaten

Overleg gevoerd met J. van Eldik, Communicatieadviseur, Team Bestuursondersteuning en Veiligheid Overleg gevoerd over het uitzetten van de enquête en de inhoud van de begeleidende teksten

Overleg gevoerd met H. den Hengst, Beleidsmedewerker Belastingen, Team Informatiebeheer Overleg gevoerd over opbrengsten toeristenbelasting en forensenheffing

Vervolgstappen en planning

N.v.t.

Participatie

n.v.t.

Communicatie

De factsheet is inmiddels verstrekt aan de pers.