3. VNOG Regionaal beleidsplan, risicoprofiel en dekkingsplan 2025-2028 (geanonimiseerd)
Tekst van het document
‘
veiligheidsregio
Gelderland
Noord- en Oost-
Postbus
234
7300 AE Apeldoorn
Aan de colleges van de deelnemende gemeenten van de
088 310 4000
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland
(geanonimiseerd) |
Aan de griffies van de deelnemende gemeenten van de
WWw.vnog.nl
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland
Datum
Ons
:
17 december 2024
kenmerk
8342/AM
Uw
brief van
Uwkenmerk
:
Behandeld door (geanonimiseerd) Bijlage(n) :4 Onderwerp ? splan 2025-2028, regionaal risicoprofiel 2025-2028 en regionaal dekkingsplan 2025-2028
Geachte raden en colleges, Het algemeen bestuur van de Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) heeft op 12 december 2024 het regionaal risicoprofiel 2025-2028, het regionaal beleidsplan 2025-2028 en het regionaal dekkingsplan 2025-2028 definitief vastgesteld.
Bijgevoegd treft u deze documenten ter informatie aan. De documenten zijn ook toegankelijk via navolgende link: Regionale plannen | Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG). Eerder, op 27 november 2024, heeft (conform de wet Gemeenschappelijke regelingen) het dagelijks bestuur van VNOG per brief gereageerd op uw ingediende zienswijzen/input. Wij danken u hartelijk voor uw betrokkenheid bij de totstandkoming van deze documenten. Evaluatie vorige beleidsplan 2021-2024 Het algemeen bestuur heeft het vorige beleidsplan 2021-2024 op 12 december afgesloten. We hebben dit plan geëvalueerd. Er is in beeld gebracht welke doelen er waren, hoe we hier aan hebben gewerkt en wat er is bereikten allemaal is gedaan. Het algemeen bestuur heeft de evaluatie op 12 december behandeld. De evaluatie treft u bijgevoegd aan. De evaluatie geeft een mooi beeld van het enorm brede scala aan onderwerpen dat VNOG samen met partners heeft
opgepakt, uitgevoerd en ontwikkeld. We kijken terug op turbulente tijden die we in de afgelopen beleidsperiode hebben beleefd, zoals bijvoorbeeld de COVID-19 crisis en hoe VNOG hier in goede samenwerking met velen is doorgekomen. Alles overziend kunnen we stellen dat het vorige beleidsplan is uitgevoerd en de hoofddoelstellingen zijn behaald: VNOG is de afgelopen jaren een regio geweest waar veilig gewoond, gewerkt en gerecreëerd is; en als er zich een incident, crisis of ramp voordeed, heeft VNOG die altijd bestreden. VNOG dankt haar partners en in het bijzonder haar gemeenten voor het getoonde vertrouwen en de betrokkenheid in de afgelopen
beleidsperiode.
Vervolg In het nieuwe beleidsplan 2025-2028 staan concrete acties per jaarschijf voor de komende
periode. Over de voortgang van die acties zal VNOG periodiek rapporteren in de reguliere P&Cdocumenten. Daarmee blijft het beleidsplan een levend documenten houdt de organisatie focus op de (langjarige) doelen. Aan het eind van de beleidsperiode zal het plan in z’n geheel worden geëvalueerd en afgesloten en wordt er weer een nieuw beleidsplan vastgesteld. Het risicoprofiel wordt jaarlijks geüpdatet. Hierdoor komen factoren die van invloed zijn op de risico’s in de regio vroegtijdig in beeld. Financiën
Wat betreft de financiën rondom het beleidsplan het volgende. We zien financieel moeilijke jaren voor de gemeenten op ons afkomen. Daar heeft VNOG oog en begrip voor. Zoals al eerder
aangegeven heeft VNOG daarom in de begrotingen 2024, 2025 en 2026 structurele besparingen
(totaal € 1,9 miljoen*) opgenomen ter demping van de stijging van de gemeentelijke bijdrage. Tegelijkertijd zien we dat de opgaven voor VNOG (langdurige crises) zijn toegenomen. De veiligheid van onze inwoners en de natuur staat daarbij voor ons voorop. Met deze demping hebben we de begroting van VNOG tot een verantwoord en sober minimum teruggebracht. Gelet op de uitdagingen die op onze gemeenten afkomen, is VNOG voornemens om het beleidsplan 2025-2028, inclusief de speerpunten daarin, zoveel mogelijk binnen de meerjaren
begroting 2025-2028 uit te voeren. Dit is mogelijk omdat VNOG onder andere optimaal inzet op samenwerking met en dekking door andere overheden (andere veiligheidsregio’s, provincies, Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV), het Rijk, Duitsland) en ketenpartners. Uiteraard kunnen (nieuwe) regionale, landelijke of internationale ontwikkelingen gevolgen hebben, die nu nog niet te overzien zijn.
Een recente ontwikkeling die nu speelt, is een dreigende korting op de bijdrage BDuR:? die de veiligheidsregio’s van het Rijk ontvangen. Het gaatom een mogelijke korting van 10% per 2026. Voor VNOG gaat het dan om ca. € 1.150.000. De veiligheidsregio’s zijn hierover met de minister in gesprek om deze korting afte wenden. Er is hieromtrent nog veel onzekerheid. In de concept Kadernota 2026-2029 hebben wij onze lijn geschetst. Voorlopig worden nieuwe structurele uitgaven aangehouden. Het is immers onverstandig om nieuwe structurele verplichtingen aan te gaan, nu er onzekerheid bestaat over de structurele omvang van de gehele BDUR. Een mogelijke bezuiniging van deze omvang heeft gevolgen voor de hele taakuitvoering van VNOG en daarmee voor de ambities in het nieuwe beleidsplan. We komen hierop terug zodra er meer bekend is.
Waar nodig worden zaken in komende begrotingen/kadernota’s of via een separate begrotingswijziging ter besluitvorming voorgelegd.
* Opbouw 1,9 min.: — _ €514.000 vanuit de Toekomstvisie VNOG, per 2021 verwerkt in de begroting, per 2026 volledig gerealiseerd — _ €600.000 opgenomen
in de vastgestelde begroting 2024
— _ €800.000 opgenomen in de begroting 2025
? Brede Doeluitkering Rampenbestrijding
Tenslotte
Wij kijken uit naar de voortzetting van onze samenwerking. Ook in de komende beleidsperiode willen wij u graag (weer) ontmoeten om zaken af te stemmen, dilemma’s te delen en onze banden verder te versterken. We zullen daartoe diverse middelen inzetten en zijn altijd bereid om langs te komen als u ons daartoe uitnodigt.
Met vriendelijke groet,
(geanonimise rd) (geanonimise rd)
secretaris
bestuur van de Veiligheidsregi
L
(geanonimiseerd)
Bijlagen (zie lnk: Regionale plannen | Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG)): 1. Regionaalrisicoprofiel 2. Regionaal beleidsplan 3. Regionaal dekkingsplan 4. Evaluatie/afsluiting oude beleidsplan 2021-2024
veiligheidsregio
Regionaal Risicoprofiel 202
028
veligheieegie E
(geanonimiseerd) (geanonimise rd) N Het Regionaal Risicoprofiel 2025-2028 is opgesteld door de werkgroep herziening risicoprofiel, samengesteld
uit deelnemers vanuit GHOR, brandweer, crisisbeheersing, politie, gemeenten, Defensie en in afstemming met crisispartners.
Datum vaststelling Vastgesteld op 12 december 2024 door het Algemeen Bestuur
van Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG). Eindredactie en beheer
Het beheer van het risicoprofiel ligt bij
Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland.
Contactgegevens Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland Postbus
234
7300 AE Apeldoorn
®
-
FOCUS 2025-2028 DOEL REGIONAAL
Antwoord geven op de vragen
N
“
d
Natuurbrand
_ Grensoverstijgende samenwerking
RISICOPROFIEL
A
N SAMENWERKING Experts van VNOG (brandweer,
1 e
GHOR, crisisbeheersing), politie, Defensie, gemeenten, GGD, waterschappen, Rijkswaterstaat,
2 iaegse
î Risicobewust en zelfredzaam
Versterken
_
arbeidsmarkt
Informatie-
_ voorziening
positie
R REGIONAAL
Prorail, Liander, Vitens, Gasunie, KPN
Crisisbeheersing
RISICOPROFIEL 2025-2028
C/qu ONTWIKKELINGEN
Catastrofaal
E
Zeer emstig
( 5
Z
F
=
REGIONALE
RISICOKENMERKEN
a
«
Uitgestrekt
_ 25%bos
gebied
e
recreanten
48
iÂ
Klimaatverandering
Energietransitie
Demografie
i
®
®
Sociale
o
_
verhoudingen
Dataen
technologie
Aanzienijk
f
enheide
Á
j
_ Veelgrote
evenementen
? ED
_ instellingen
NIEUWE
INCIDENTSCENARIO'S
aa
zeer _
r
Onwaarschijlijk
Mogelik
Waarschjlijk
WAARSCHIJNLIJKHEID
Zeer
+9
waarschinlik
Cyberaanval op gemeente
Brand in
energieneutrale woning
_
Langdurige
_
crises
Regionaal Risicoprofiel 202
028
veligheieegie E
INHOUDSOPGAVE 3_ Samenvatting
1.3.4 Uitvoeren risicoanalyse
nmuoNsw
1.3.5 Risicodiagram
10
Inhoudsopgave 1
Inleiding
1.1 Doel en toepassing 1.2 Uitgangspunten
1.3 Werkwijze 1.3.1 Herzieningstraject
1.3.2 Maatschappelijke thema's als kapstok 1.3.3 Opstellen risicobeeld
2
1.4 Herziening methodiek regionaal risicoprofiel
10
Typering VNOG
141
21 Kenschets
1
2.2 Maatschappelijke ontwikkelingen
12
4_
Risico's in Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland 3.1 Natuurlijke omgeving
15
3.2 Gebouwde omgeving
17
33 Technologische omgeving
19
3.4 Vitale infrastructuur
20
3.5 Verkeer en vervoer
22
3.6 Gezondheid
23
3.7 Sociaal-maatschappelijke omgeving
24
3.8 Risicodiagram
25
Beleidsprioriteiten VNOG
27
4.1Terugblik beleidsprioriteiten 2021-2024
27
4.2 Beleidsprioriteiten 2025-2028
28
Bijlagen:
Ontwikkelingen
29
Klimaatverandering
29
Energietransitie
30
Demografie
31
Sociale verhoudingen
32
Data en technologie
33
Langdurige crises
34
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
velligheidsregio
e
1. INLEIDING Het regionaal risicoprofiel schetst een beeld van de incidenten, rampen en (langdurige) crises die in het werkgebied van Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland kunnen plaatsvinden. Het document geeft antwoord op de vragen: 1
wat kan ons overkomen?
2 En hoe erg is dat? In onze regio werken brandweer, geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR), politie, gemeenten (bevolkings-
1.1 Doel en toepassing Als veiligheidsregio zijn we wettelijk verplicht een risicoprofiel op te stellen
(art. 15 Wr) en vierjaarlijks te herzien. In elke regio zijn specifieke risico's te vinden, waarvoor gericht beleid van de veiligheidsregio en haar partners nodig kan zijn. Het risicoprofiel i bedoeld om het (strategisch) beleid van de veiligheidsregio in samenhang te brengen met de aanwezige risico's. Het
bestuur van de veiligheidsregio maakt afgewogen keuzes op basis van het risicoprofiel en neemt deze op in het regionaal beleidsplan.
zorg) en crisispartners samen om zich zo goed mogelijk voor
Dit regionaal risicoprofiel geeft inhoudelijk richting aan onze activiteiten,
te bereiden op risico's. Deze voorbereiding is gebaseerd op een periodieke inventarisatie en analyse van de risico's in ons werkgebied. Ontwikkelingen in de samenleving leiden tot nieuwe veiligheidsvraagstukken voor de fysieke leefomgeving. Daarom is het van belang deze tijdig te signaleren en te analyseren, zodat we in staat zijn om te bepalen op welke wijze we hier adequaat op in kunnen spelen.
zoals beschreven in het regionaal beleidsplan. Denk hierbij aan adviseren,
opleiden, trainen en oefenen van eenheden en crisisteams, operationele informatievoorziening en risicocommunicatie.
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
veligheisregie
Np
1.2 Uitgangspunten Wet- en regelgeving Het regionaal risicoprofiel is é&n van de wettelijk verplichte planfiguren. De
Zorgrisicoprofiel Het Zorgrisicoprofiel geeft weer welke crisistypen de meest aannemelijke
bepalingen n de Wet veiligheidsregio's (Wvr) zijn leidend voor de opzet en
risico's voor de continuïteit van de spoedeisende medische hulpverlening en
inhoud van het risicoprofiel.
de publieke geneeskundige gezondheidszorg vormen. In dit profiel staat waar de zorgketen zich op moet voorbereiden om altijd acute en publieke zorg te
Landelijke handreiking regionaal risicoprofiel
kunnen leveren. Ook laat het zien welke trends en ontwikkelingen spelen
In 2009 is een landelijke handreiking opgesteld met daarin een
binnen de witte keten. De incidentscenario's uit ons regionaal risicoprofiel
stappenmodel om te komen tot een regionaal risicoprofiel. In het herzieningstraject zijn deze stappen doorlopen. De methode Nationale
vormen de basis van het Zorgrisicoprofiel.
Risicobeoordeling, waarvan gebruik is gemaakt om de risico's te
Grensoverstijgende risico’s
kwantificeren naar impact en waarschijnlijkheid, maakt hiervan onderdeel
Risico’s houden niet op bij de grenzen van onze veiligheidsregio. Wij werken intensief samen met de regio's in Oost-Nederland, mede
uit.
ingegeven door de gezamenlijke meldkamer. Ook met Veiligheidsregio
Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid De Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid (RbRa) gaat over dreigingen
Flevoland voeren we overleg. Daarnaast delen we een groot stuk grensgebied met Duitsland. Voor de risico's over de grens werken we samen
die onze samenleving kunnen ontwrichten. De analyse signaleert dreigingen
met
en geeft een risico-inschatting van de impact van deze dreigingen op de nationale veiligheid. De informatie uit deze uitgebreide risicoanalyse heeft
Risico’s waar grensoverstijgend aandacht voor is en waarin wij multidisciplinair optreden, zijn met name overstromings- en verontreinigings-
als input gediend voor dit regionaal risicoprofiel.
gevaar, vervoer van gevaarlijke stoffen en risicovolle bedrijven. Daarnaast
Regionaal risicoprofiel 2021-2024
hebben hulpverleningsdiensten binnen de eigen sector afstemming en afspraken over specifieke incidenttypen.
Kreis Kleve en Kreis Borken.
Risicoprofiel 2021-2024 was het vertrekpunt voor het herzieningstraject. In
de beleidsperiode 2021-2024 is het regionaal risicoprofiel jaarlijks geüpdatet.
1.3 Werkwijze Het regionaal risicoprofiel bestaat uit een inventarisatie en analyse van
relevante risico's uit onze regio, inclusief risico’s uit aangrenzende gebieden. Voor het opstellen van het risicobeeld en het uitvoeren van de risicoanalyse heeft een multidisciplinaire werkgroep de stappen uit de landelijke hand-
reiking doorlopen. Daarbijis het regionaal risicoprofiel 2021-2024 als basis gebruikt.
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
veligheisregie
Np
1.3.1 Herzieningstraject
1.3.3 Opstellen risicobeeld
De herziening van het regionaal risicoprofiel startten we in juni 2023 tijdens
Basis:
een bijeenkomst met vertegenwoordigers van hulpdiensten, gemeenten en crisispartners. Vervolgens is een werkgroep, bestaande uit de hulpdiensten
Het regionaal risicoprofiel 2021-2024 dient als basis voor het risicoprofiel van 2025-2028. Als eerste stap zijn tijdens de startbijeenkomst de incidenttypen
en medewerkers uit het proces bevolkingszorg, aan de slag gegaan met
uit risicoprofiel 2021-2024 beoordeeld op actualiteit. Daarnaast is besproken
een uitgebreide risico-inventarisatie en risicoanalyse van de geselecteerde crisistypen. Daarbij heeft team Crisisbeheersing nauw contact onderhouden
of er trends en ontwikkelingen in de samenleving zijn die aanleiding geven om nieuwe incidenttypen uit te werken. Vervolgens zijn de incidenttypen
met de crisispartners over de crisistypen die voor hen relevant zijn. Na
uitgewerkt volgens de landelijke methodiek.
2021-2024
afronding hiervan vond tijdens een bijeenkomst inhoudelijk afstemming
plaats met gemeenten en crisispartners over incidenttypen, de uitwerking van de scenario's en de weging naar impact en waarschijnlijkheid. Feedback
Naast het maken van incidentbeschrijvingen heeft een verkenning plaatsgevonden van maatschappelijke ontwikkelingen. Deze zijn geduid
naar aanleiding van de bijeenkomst is door de werkgroep verwerkt in de
en verwerkt in de incidentbeschrijvingen uit het regionaal risicoprofiel. In
definitieve incidentbeschrijvingen.
hoofdstuk 2 is een samenvatting van de verkenning opgenomen.
Na vaststelling van het concept risicoprofiel door ons bestuur is aan de
Bij het opstellen van het risicoprofiel van 2021-2024 vond een uitgebreide
gemeenteraden, besturen en directies van crisispartners om een reactie gevraagd. Deze zijn verwerkt in de definitieve versie van het risicoprofiel.
analyse plaats ten aanzien van de relevantie van de incidenttypes voor het grondgebied van onze regio. Ook is gekeken of die incidenttypes maatgevend zijn voor ons regionaal risicoprofiel.
1.3.2 Maatschappelijke thema's als kapstok Tijdens de herziening hebben wij de landelijke indeling van crisis- en incidenttypen in zeven maatschappelijke thema's gehanteerd: 1 Natuurlijke omgeving
2 Gebouwde omgeving 3 Technologische omgeving 4 Vitale infrastructuur en voorzieningen
Deze uitgebreide analyse
heeft voor 2025-2028 een update gehad, waarbij de basis uit 2021-2024 is blijven staan. Het uitgangspunt blijft gelijk: het regionaal risicoprofiel gaat om grootschalige incidenten met effecten die leiden tot maatschappelijk
ontwrichting, die gecoördineerd optreden en de inzet van de regionale crisisorganisatie vereisen. Lokale en specifieke incidenttypen met beperkte effecten waarvoor doorgaans basishulpverlening vanuit een of meerdere
disciplines voldoende is, zijn dan ook niet meegenomen in het risicoprofiel.
5 Verkeer en vervoer 6
Gezondheid
7 Sociaal-maatschappelijke omgeving
Incidenttypen in categorieën
Bij de indeling van incidenttypen in categorieën is de figuur van een piramide als hulpmiddel gebruikt (zie Figuur 1). De paarse onderlaag van de piramide
In hoofdstuk 3 is per maatschappelijk thema een samenvatting opgenomen
is de basis. Deze bestaat uit
van de risico-inventarisatie. Elk thema sluit af met een verantwoording van de selectie van incidenttypen di in het regionaal risicoprofiel staan.
onze regio en waarvoor basishulpverlening volstaat. Een risico kan dus relevant zijn voor het grondgebied van de regio en zelfs veelvuldig als
incidenttypen die het vaakst voorkomen in
incident voorkomen, maar de incidentbestrijding kan vanuit de reguliere
basishulpverlening worden uitgevoerd.
velligheldsregio Neord.enGese
eelderland
De middelste, gele, laag bevat de incidenttypen die maatgevend zijn voor het
Uitwerking scenario’s
regionaal risicoprofiel: grootschalige incidenten met effecten die leiden tot
Voor de incidenttypen die wij als maatgevend hebben aangemerkt is een
maatschappelijke ontwrichting. Hiervooris gecoördineerd optreden en de inzet van de regionale crisisorganisatie vereist.
proceseigenaar! aangewezen. Deze proceseigenaar heeft, in afstemming met de andere hulpverleningsdiensten en crisispartners, een incident-
beschrijving gemaakt. Hierin zijn onder meer de ontwikkelingen en De top van de piramide staat voor de exceptionele zorg. Dit omvat incidenttypen die qua omvang en impact zo groot zijn dat opschaling naar
incidenthistorie opgenomen. Inhoudelijke bespreking van de incidentbeschrijvingen in de multidisciplinaire werkgroep heeft geleid tot een
bovenregionaal of nationaal niveau plaatsvindt, of waarvan de effecten
selectie van 19 incidentscenario's. Deze hebben een plek gekregen in het
zo omvangrijk en ontwrichtend zijn dat het niet reëel is om ons hier op
regionaal risicoprofiel. Een aantal incidenttypen is, in verband met de vele
regionaal niveau op voor te bereiden. Deze worden in het risicoprofiel buiten beschouwing gelaten.
raakvlakken en overlap, gebundeld en ondergebracht onder één noemer. Het opstellen van het risicobeeld heeft geleid tot een overzicht van de aanwezige risicovolle situaties en de soorten incidenten die zich daardoor
De piramide is gebaseerd op het grondgebied van onze regio, de ‘luchtfoto’. Het ‘profiel’ van dit grondgebied bepaalt vervolgens welke risico's zich
kunnen voordoen.
aandienen, bijvoorbeeld vanuit de natuurlijke omgeving of de technologische omgeving. Exceptionele zorg
Multi-zorg Basiszorg Profiel
——
Luchtfoto
Figuur 1: indeling incidenttypen in categorieën 1
BIJ de verdeling is gekeken onder welke rampbestijdingsprocessen het grootste deel van de gevolgbestrijding valt en welke kolom hiervoor verantwoordelijk i. Als gevolg hiervan zijn vanuit VNOG (afdelingen GHOR, brandweer, crisisbeheersing), gemeenten (bevolkingszorg) en politie proceseigenaren aangewezen.
Regionaal Risicopro!
ii Nn
1.3.4 Uitvoeren risicoanalyse
Hieronder
zijn de waarschijnlijkheidsklassen weergegeven:
De volgende stap betrof het kwantificeren van de risico's. Het begrip ‘risico’ wordt gedefinieerd als een samenstelling van twee factoren: 1 Waarschijnlijkheid: hoe groot is de verwachte mogelijkheid dat het incident plaatsvindt? 2 Impact: wat zijn de totale gevolgen van het incident? Hoe erg is het dat het incident plaatsvindt? In de risicoanalyse worden de waarschijnlijkheid dat het incident zich
voordoet en de mogelijke gevolgen daarvan gewogen. Hiervoor i gebruik gemaakt van de methode Nationale Risicobeoordeling. De incidentbeschrijvingen zijn aangevuld met een maatgevend scenario.
Dat scenario heeft een plek in het risicodiagram.
waarschijnlijkheid
Kwalitatieve
omschrijving
A
<005
Zeer onwaarchijnlijk
8
0,05-0,5
Onwaarschijnlijk
c
0s-s
Mogelijk
Ö E
5-50 50-100
Waarschijlijk zeer waarschijnljk
Impact De impact wordt gewogen aan de hand van zes vitale belangen. Deze zijn vertaald in impactcriteria, die gescoord worden volgens de landelijke
methodiek. De score bepaalt de impactpositie van het risico in het risicoWaarschijnlijkheid
diagram.
Om de waarschijnlijkheid dat een risico plaatsvindt zo gedegen mogelijk af te wegen worden de volgende bronnen geraadpleegd: « Historische (analoge) gebeurtenissen, casuistiek
« Statistiek, zo nodig in combinatie met probabilistische modelberekeningen * Faalgegevens in combinatie met netwerkanalyses/beslisbomen * Strategieën en actoranalyses * Expertmeningen Voor de totstandkoming van de scenario's hebben wij vooral gebruik
gemaakt van statistiek, casuistiek en ervaringen van experts.
Territoriale veiligheid
Aantasting van de integriteit van het grondgebied
Eysieke veiligheid
Doden
Ernstig gewonden en chronisch zieken Lchamelijk lijden (gebrek aan primaire levensbehoeften) Economische veiligheid
Kosten
Ecologische veiligheid
Langdurige aantasting van natuur en milieu (flora en fauna)
Sociale politieke stabiliteit
Verstoring van het dagelijks leven Aantasting van positie van het lokale en regionale openbaar bestuur Sociaal-psychologische impact
Veiligheid cultureel erfgoed
Aantasting cultureel erfgoed
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
veligheisregie
Np
De impactcriteria zijn:
1.4 Herziening methodiek regionaal risicoprofiel
A Beperkt gevolg B Aanzienlijk gevolg
C Ernstig gevolg D Zeer ernstig gevolg E Catastrofaal gevolg
Om tot een risicobewuste en zelfredzame samenleving te komen richten wij onze werkzaamheden op de grootste risico's uit onze regio. Op basis van
een gedegen informatiepositie en analyse bepalen wij waar deze risico's zich bevinden en op welke wijze invloed uitgeoefend kan worden op de mate van veiligheid.
1.3.5 Risicodiagram In het risicodiagram, zie hoofdstuk 3.8, staan alle risico's uit onze regio overzichtelijk weergegeven. De positie in het diagram is een indicatie op
basis van het gebruikte scenario. Er zijn diverse omstandigheden mogelijk waardoorde positie van het scenario hoger of juist lager zal uitvallen. Daarom hebben wij per scenario een aandachtsgebied vastgesteld, op zowel
Om dit in kaart te brengen is in 2009 de methodiek voor het opstellen van
het regionaal risicoprofiel ontwikkeld. Op verzoek van de Vakraad Risicoen Crisisbeheersing wordt momenteel gewerkt aan een nieuwe methodiek rond de regionale risicoprofielen. Doel is te komen tot een geactualiseerde
impact als waarschijnlijkheid. In hoofdstuk 3 zijn deze aandachtsgebieden
of nieuwe methodiek, die (beter) aansluit bij huidige beleidsmatige, maatschappelijke en technologische ontwikkelingen op het vlak van
per scenario weergegeven.
risico-inventarisatie en -analyse in de regio’s. Dit proces is gestart met een
De maatregelen die al getroffen zijn en/ofde weerbaarheid van
verkenning naar de wensen en behoeften onder alle 25 veiligheidsregio's, het Analistennetwerk Nationale Veiligheid (ANV, verantwoordelijk voor
de samenleving is bij de bepaling van impact en waarschijnlijkheid
de Rijksbrede Risicoanalyse) en diverse crisispartners. Daarnaast zijn de
meegenomen.
relevante maatschappelijke ontwikkelingen in beeld gebracht. In januari 2024 i een notitie opgeleverd en voorgelegd aan de Vakraad. Hierin staan de uitgangspunten en eerste uitwerkingen van een nieuwe methodiek
gericht op risico-inventarisatie en -analyse op regionaal niveau. Daarbij is voorgesteld dat veiligheidsregio's en betrokken partners de komende jaren met elkaar in gesprek gaan en door middel van pilots werken aan de nieuwe
methodiek. Gezien de doorlooptijd van het toepassen van de methodiek (circa één jaar) en het consultatie- en besluitvormingsproces (circa een half jaar) is het niet mogelijk de nieuwte ontwikkelen methodiek al toe te passen
voor dit regionaal risicoprofiel 2025-2028.
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
2. TYPERING
_
SE
VNOG
2.1 Kenschets
Om risico's te kunnen identificeren is het van belang inzicht te
Onze regio bestaat uit 22 gemeenten. De regio is te typeren als een
hebben in de specifieke kenmerken die het werkgebied van
plattelandsregio met een aantal stedelijke kernen. De totale oppervlakte van
e e n r e van Noord- en Oost-Gelderland opgenomen. Tijdens de risico-
D
E e
°
ETE f e
de relevantie van het incidenttype voor ons als veiligheidsregio. " ° Onder meer door data over bijvoorbeeld aantallen locaties,
D
k
transportbewegingen en hoeveelheden gevaarlijke stoffen aan de incidentbeschrijvingen toe te voegen.
het gebied bedraagt (ruim) 3.000 km? en er wonen ruim 842.000 mensen. In de zomer verblijven daarnaast circa 0,9 miljoen recreanten op de Veluwe
en circa 0,5 miljoen in de Achterhoek. Noord- en Oost-Gelderland kent
veel natuur, agrarisch en recreatief gebied. Ongeveer 25% van de totale h # DE oppervlakte bestaat uit bos en heide. De regio ligt aan de landsgrens met
Duitsland en wordt doorsneden door de IJssel. Binnen VNOG worden
veel (grote) evenementen georganiseerd. Ook zijn er veel recreatieparken en zorginstellingen. De regio telt verschillende risicovolle milieulocaties, waaronder zes SEVESO-inrichtingen (op acht locaties). Dit zijn bedrijven waar
De komende jaren beïnvloeden ook diverse maatschappelijke
grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig zijn boven een bepaalde
ontwikkelingen onze fysieke leefomgeving. Daarom is het van belang deze ontwikkelingen te signaleren en de risico's te duiden.
drempelwaarde en die vallen onder de werking van de SEVESO 3-richtlijn.
In dit hoofdstuk zijn de ontwikkelingen op hoofdlijnen beschreven. Een uitgebreide uitwerking ervan is opgenomen in dit regionaal risicoprofiel. Duiding van de ontwikkel onderdeel van de incidentbeschrijvingen in hoofds
KE
(geanonimise rd) o9Sse
22 gemeenten
3.000 km? oppervlakte 842.000
inwoners
14 miljoen recreanten 25%
bos en heide
1 regionaal vliegveld
4 snelwegen 15 categorie C-evenementen
5 ziekenhuizen 400 huisartsen
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
veligheisregie
Np
2.2 Maatschappelijke ontwikkelingen
Energietransitie Nederland streeft ernaar energieneutraal te worden, door over te
Onze samenleving wordt complexer. Er is een toename in het aantal onbekende veranderingen en dreigingen waarmee we geconfronteerd
schakelen naar duurzame energiebronnen zoals zonne-energie, windenergie en waterstof. Dit brengt uitdagingen met zich mee, voor bij-
worden. Het gaat hier om veranderingen waarbij diverse factoren en effecten
voorbeeld infrastructuur en productie. Waterstof wordt gezien als een
(vergrijzing, verdroging, polarisatie, etc.) zodanig samenkomen dat er sprake is of zou kunnen zijn van een langdurige ontwrichting van de maatschappij.
veelbelovend alternatief op fossiele brandstoffen, maarde productie ervan is nog grotendeels niet duurzaam. De energietransitie brengt ook
Deze veranderingen zullen leiden tot nieuwe veiligheids- en gezondheids-
nieuwe veiligheidsrisico's met zich mee, zoals brandveiligheid in duurzame
risico's waarop wij als veiligheidsregio, samen met onze partners, moeten
gebouwen en het gebruik van nieuwe brandstoffen en energiedragers.
inspelen. Ook de beleving van risicos is aan verandering onderhevig, al dan niet veroorzaakt door media-aandacht of gebeurtenissen elders in de wereld.
Demografie
Voor ons zijn zes maatschappelijke ontwikkelingen van belang: klimaatverandering, energietransitie, demografie, sociale verhoudingen, data en technologie en langdurige crises. Deze hebben invloed op onze
fysieke leefomgeving.
De demografie van Nederland is aan veranderingen onderhevig. De bevolkingsgroei wordt beïnvloed door stijgende levensverwachting en
buitenlandse immigratie. De Nederlandse bevolking vergrijst. Binnen onze regio is het percentage van vergrijzing hoger dan het landelijke gemiddelde. Dit leidt mogelijk tot arbeidstekorten in verschillende sectoren, waaronder
zorg en techniek. De vergrijzing vergroot ook de druk op de gezondheidszorg
Klimaatverandering
en kan leiden tot een tekort aan mantelzorgers.
De opwarming van de aarde versnelt, met als gevolg stijgende zeespiegels,
toenemende droogte en hevige regenval. In oktober 2023 heeft het KNMI
Sociale verhoudingen
de wereldwijde klimaatscenario’s van het klimaatpanel van de Verenigde Naties vertaald naar Nederlandse klimaatscenario's. Hierin werd bevestigd
De sociale ongelijkheid tussen groepen wordt groter. Dit heeft te maken met de leefomstandigheden die worden beïnvloed door opleiding en inkomen,
dat klimaatverandering gevolgen heeft voor veiligheid, gezondheid en
en daarmee de grip van personen op hun leven. Het CBS verwacht dat
natuur. Het KNMI waarschuwt voor gezondheidsrisico's zoals allergieën en hitte-gerelateerde klachten. De natuur past zich langzaam aan, wat kan
ongelijkheid in inkomen en in het vermogen van personen om zich aan te passen aan de snel veranderende omgeving de komende jaren steeds blijft
leiden tot verlies van en veranderingen binnen biodiversiteit. Door stijgende
groeien. Naast sociale ongelijkheid i er een toename in ‘wij-zij denken’,
temperaturen neemt het aantal brandgevoelige dagen toe. Hierdoor bestaat
oftewel polarisatie. Ook de individualisering van de samenleving wordt
de kans dat er vaker natuurbranden
dagen voorspeld waarop extreem weer voorkomt, zoals hevige regenval of
sterker. In Nederland is voornamelijk sprake van polarisatie waarin gevoelens van afkeer en onbegrip tussen inwoners en richting de overheid toenemen.
windhozen.
Polarisatie kan worden versterkt door sociale media en de verspreiding van
zullen ontstaan. Ook worden
er meer
desinformatie.
Regionaal Risicoprofiel 2025-2028
velligheidsregio
NEOS
Data en technologie
Langdurige crises
De samenleving wordt steeds meer datagedreven. Hierdoor groeit de
Nieuwe crises, zoals COVID-19 en de vluchtelingencrisis, hebben
mate van afhankelijkheid van technologieën, zoals sensoren en kunstmatige intelligentie. De evolutie in data en technologie biedt
een langdurig karakter en vereisen flexibiliteit en veerkracht van de crisisbeheersing. Deze crises zijn vaak grensoverstijgend en hebben impact
kansen voor efficiëntere dienstverlening en innovatie, maar brengt ook
op verschillende aspecten van de samenleving. Als veiligheidsregio moeten
privacyvraagstukken en -risico's met zich mee. Bijvoorbeeld cybercriminaliteit en de verspreiding van desinformatie. Het gebrek aan regelgeving en
wij ons samen met onze partners aanpassen aan deze nieuwe realiteit en onze veerkracht vergroten.
ethische richtlijnen kan leiden tot onvoorspelbare consequenties van technologische ontwikkelingen.
Wereldwijd komt de veiligheid steeds meer in het geding. Door bijvoorbeeld
verschuivende machtsverhoudingen, cybercriminaliteit, de impact van klimaatverandering en de toenemende instabiliteit aan de randen van Europa. Dit heeft directe gevolgen voor de veiligheid binnen Europa en
Nederland. Ook directe dreigingen tegen vitale infrastructuur (zoals het stroomnet of een cyberaanval op een drinkwaterleverancier) vormen een steeds grotere, en wellicht langdurige, bedreiging voor de Nederlandse
(veiligheids)belangen.
Regionaal Risicoprofiel 20
028
veligheidsregie
S
3. RISICO'S IN VEILIGHEIDSREGI©O NOORD- EN OOST-GELDERLAND
Aandachtsgebieden
In dit hoofdstuk hebben wij per maatschappelijk thema de risicovolle situaties beschreven die n onze regio kunnen leiden tot een ramp of crisis. Vanuit het regionaal risicoprofiel
Voor de risico’s binnen onze regio hebben we realistische scenario's uitgewerkt. Anders dan voorgaande jaren brengen wij het risico niet enkel
van 20212024
kan een werkelijk incident voordeliger of nadeliger uitpakken. Het gebied waarbinnen een risico volgens de methodiek scoort op waarschijnlijkheid
is een aantal
incidentscenario’s herzien én een
aantal incidentscenario's toegevoegd. Als uitgangspunt voor het uitwerken van een scenario hebben we de volgende richtlijn aangehouden: Er is risico op een ramp, crisis of grote brand, waardoor maatschappelijk ontwrichtende effecten op vitale belangen optreden en gecoördineerd optreden van de crisisorganisatie noodzakelijk is.
als ‘punt op de kaart’ in beeld. Zowel qua waarschijnlijkheid als qua impact
en impact noemen wij een aandachtsgebied. In hoofdstuk 3 staat voor ieder risico zowel de punt op de kaart als het aandachtsgebied weergegeven.
Van regionaal risicoprofiel naar actualiteit De hierna beschreven risico's zijn nog geen actualiteit. De ontwikkelingen gaan in veel gevallen zo snel dat het ondoenlijk is álle mogelijke incident-
scenario's op te nemen in het regionaal risicoprofie. VNOG monitort de actuele risicos, waaronder sluimerende risico’s, in het
De 19 geselecteerde incidentscenario's hebben we door middel van een risicoanalyse uitgewerkt. De score hiervan is opgenomen in het risicodiagram, dat terug te vinden is in hoofdstuk 3.8. De volledige uitwerking van ieder risico staat in het bijlagenboek. Naast een uitgebreide omschrijving hebben we daarin ook de analyse, het maatgevende incidentscenario en de berekening volgens de landelijke methodiek per risico uitgewerkt.
Veiligheidsinformatie Knooppunt (VIK). Het VIK levert een 24/7 veiligheidsbeeld waarop de diensten zich voorbereiden.
In de |aatste jaren merken we een toename van het aantal langdurige crisissituaties. Denk hierbij aan de uitbraak vogelgriep, periode van langdurige hitte en droogte, COVID-19 en het probleem met de vluchtelingen-
opvang. Informatievoorziening, scenariodenken en het faciliteren van de crisisstructuur spelen hierin een cruciale rol. Op alle thema's is behoefte aan actuele beeldvorming en scenario's om vooruit te kunnen denken en
proactief te kunnen handelen.
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
velligheldsregio Neord.enGese
eelderland
3.1 Natuurlijke omgeving
Mede als gevolg van de klimaatverandering worden meer extreme,
Maatschappelijk thema natuurlijke omgeving omvat crisistypen die een natuurlijke oorzaak hebben.
grote kans op meer, maar ook onbeheersbare natuurbranden. Om het risico op een onbeheersbare natuurbrand te verkleinen en de effecten daarvan
Binnen dit thema zijn zes crisistypen gedefinieerd:
te beperken is in oktober 2019, in samenwerking met gemeenten uit onze
langdurige perioden van droogte verwacht. Daardoor ontstaat ook een
* Overstromingen ©
Natuurbranden
° Extreme weersomstandigheden Aardbeving Plagen
regio, Provincie Gelderland, Veiligheids- en Gezondheidsregio GelderlandMidden en Veiligheidsregio Gelderland-Zuid gestart met de gebiedsgerichte
aanpak natuurbrandbeheersing. Gelet op de risicosituatie in onze regio en de klimatologische effecten op de natuur wordt vanaf 2024 gewerkt volgens een
versnelde aanpak van de projectfase.
Dierziekten
In oktober 2021 heeft ons Algemeen Bestuur de Visie NatuurbrandbeheerOverstromingen
De waterhistorie van Nederland en de politieke discussie over de klimaat-
sing vastgesteld, Deze visie gaat in op de (inter)nationale ontwikkelingen, de beheersing en de bestrijding van natuurbranden, de slagkracht versus
gevolgen maken het thema ‘overstromingen’ de komende decennia blijvend onderdeel van de politieke agenda. Binnen de provincie Gelderland
de risico’s en het realiseren van
de visie.
werken de veiligheidsregio's, waterschappen, Rijkswaterstaat en politie
In ons regionaal risicoprofiel is een realistisch natuurbrandscenario voor
bestuurlijk samen binnen de Gelderse Commissie, in de werkgroep extreme
de regio uitgewerkt. Net als voor andere scenario's is hierbij ook het aan-
waterstanden. Onder meer de IJssel, die door het midden van de regio stroomt, en de ligging aan de randmeren maakt het nodig dat het crisistype
dachtsgebied in beeld gebracht waarin het scenario kan afspelen, zowel voordelig als nadelig. De klimatologische ontwikkelingen kunnen ervoor
overstromingen in ons risicoprofiel is opgenomen.
zorgen dat in de toekomst een natuurbrandscenario nadeliger uitpakt. Gelet
Natuurbranden
op de positie in het risicodiagram, de relatie met klimaatontwikkeling en de noodzaak om in samenwerking met partnerste werken aan dit risico,
Binnen onze regio liggen uitgestrekte bos- en heidegebieden, waaronder het
maakt dat wij ‘natuurbrandbeheersing’ hebben benoemd als één van onze
grootste aaneengesloten natuurgebied van Nederland: de Veluwe. In deze natuurgebieden is een groot aantal objecten en kwetsbaarheden aanwezig,
speerpunten in het regionaal beleidsplan.
zoals vitale infrastructuur, zorginstellingen, recreatieondernemingen maar
Extreme weersomstandigheden
ook gebieden voor wonen en werken.
Extreme weersomstandigheden zijn weersituaties die niet passen in het gangbare beeld van het weer. Denk hierbij aan weerfenomenen zoals hitteen koudegolven, zware neerslag en storm. De overstromingen in Limburg
in 2021 laten zien dat we hier in Nederland ook kwetsbaar voor zijn. Uit onderzoek blijkt dat trends in toename van de frequentie en de omvang van extreem weer blijven doorzetten. De scenario's Extreem weer en Langdurige
hitte en droogte hebben wij om die redenen uitgewerkt.
N
OEE
veligheldsregie eldernd
Aardbeving
Volgens de Atlas Veilige Leefomgeving behoort onze regio niet tot een gebied
. Dierziekten
De afgelopen jaren hebben we gezien dat de kans op een uitbraak van dier-
waar bevingen kunnen plaatsvinden met een intensiteit die (persoonlijke) schade aan of in gebouwen veroorzaakt. Om deze reden hebben we crisis-
op-dierbesmetting n Nederland reëel is. Dergelijke crises hebben over het algemeen een lange doorlooptijd. Onze regio is voor een groot deel agrarisch
type aardbevingen niet verder uitgewerkt.
van aard en kenmerkt zich door de grote mate van veeteelt. Een dierziekte
Plagen
zoals MKZ of vogelgriep kan tot grote problemen leiden. Om deze reden hebben we voor dit incidenttype een scenario uitgewerkt.
In onze regio komt veel ongedierte voor, zoals teken en de eikenprocessierups. Door klimaatverandering kan een toename van (nieuwe) plagen
verwacht worden. Denk aan de dennenprocessierups en de tijgermug. Een eventuele plaag zal waarschijnlijk onder de basishulpverlening van de hulpdiensten vallen. Om deze reden hebben we crisistype plagen niet verder uitgewerkt.
Crisistype
Maatgevend scenario
(o
B
osbrng e ooprur aa
® %
weersomstandigheden weersomstandigheden bieriekten
Waarschijnlijkheid
Impact
e noanginrseses EEEERTEND waandik
Uitraak vogelgriep b een pluimweehouderen angeuigeopboksich …
e
Ze r wa rschijnlijk Wa rschijnlijk
Mogelijk
ED
ae} n
Ze r ernstig
a
Emnstig
e}
Zeeremstig
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
velligheldsregio Neord.enGese
eelderland
3.2 Gebouwde omgeving
©
Branden in kwetsbare objecten
In onze regio zien we demografische ontwikkelingen die leiden tot een
Maatschappelijk thema gebouwde omgeving omvat crisistypen die betrekking hebben op het bouwen en gebruiken van gebouwen en kunstwerken.
grotere behoefte aan zorg. Zo is er sprake van vergrijzing en stijgt het aantal personen dat verminderd zelfredzaam is en zelfstandig woont.
Binnen dit thema zijn twee crisistypen gedefinieerd:
De verwachting is dat mensen (zowel oud als jong) steeds langer thuis
© Branden in kwetsbare objecten. Bij branden in het kader van het regionaal risicoprofiel gaat het om
blijven wonen.
incidenten die de dagelijkse brandweerzorg overstijgen. Kwetsbare objecten zijn in vier hoofdgroepen ondergebracht: a Zorg en welzijn, zoals ziekenhuis, psychiatrische inrichting of
verpleeghuis. b Wakend en slapend aanwezig, zoals woning, woongebouw,
bijzondere woonvorm, hotel, pension, motel of kinderdagverblijf.
In het kader van de energietransitie worden veel gebouwen, waaronder
woningen, aangepast. Bijvoorbeeld de Bijna EnergieNeutrale Gebouwen (BENG). Om de risico's hiervan, bijvoorbeeld vanwege isolatie en zonnepanelen, nader te duiden hebben we een scenario opgenomen voor
een brand in een geschakelde energieneutrale woning met verminderd zelfredzamen.
c Wakend aanwezig en groot aantal personen, zoals een
restaurant, café, theater, schouwburg, school, kantoorof sportgebouw.
In de regio is een aantal locaties met een historische binnenstad met dichte bebouwing. De kans op een grote brand in een historische binnenstad is
d Gebouw met bovengemiddelde vuurlast, zoals een winkel,
daardoor aanwezig. Dat maakt dat we voor dit incidenttype een scenario hebben uitgewerkt.
industriegebouw, een boerderij voor het houden van dieren of parkeergarage. e Instorting in grote gebouwen en kunstwerken.
De Raad van Commandanten en Directeuren Veiligheidsregio (RCDV) heeft
op 22 november 2022 een nieuwe versie van de doctrine brandbestrijding uitgebracht. Alle vernieuwde inzichten rondom brandbestrijding in relatie tot het risicogericht werken zijn hierin uitgewerkt. In de scenario-uitwerkingen
van dit maatschappelijk thema hebben wij hier uitvoerig aandacht aan besteed.
Instorting in grote gebouwen en kunstwerken In onze regio komt instorting in grote gebouwen en kunstwerken niet of nauwelijks voor. Dit crisistype leidt daarom op voorhand niet tot een nadere
voorbereiding en hebben wij om die reden niet uitgewerkt.
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
Crisistype
I=)E
Branden
in kwetsbare
objecten
Waarschijnlijkheid
Impact
Brand in een gebouw met kwetsbare doelgroepen Waarschijnlijk
in kwetsbare
objecten Branden
OEE
eldernd
Maatgevend scenario
objecten Branden
N
veligheldsregie
in kwetsbare
E
Brand n een geschakelde energieneutrale woning met verminderd zelfredzamen
Brand n historische binnenstad - Eén of meerdere gebouwen n brand en rook naar de omgeving
Aanzienlijk
Waarschijnljk
m
Aanzienlijk
l Waarschijnlijk
Manzienlijk
N OEE
vellgheidsregie Eseand
)
3.3 Technologische omgeving
Ongevallen met giftige stof in openlucht
In onze regio komen gelijkvloerse spoorwegovergangen voor. Hier kan een
Crisistypen die onderdeel uitmaken van maatschappelijk thema technologische omgeving hebben betrekking op incidenten met gevaarlijke
botsing tussen een vrachtwagen en een trein (met gevaarlijke stoffen) voorkomen. We hebben dit incident uitgewerkt in een maatgevende scenario
stoffen. Denk hierbij aan brandbare, explosieve, giftige en radioactieve
met een nieuwe locatie ten opzichte van het voorgaande risicoprofiel.
stoffen. Incidenten kunnen plaatsvinden tijdens transport of bij een stationaire inrichting.
Dit omdat de overgang op de vorige locatie gewijzigd is in een viaduct.
Binnen dit thema zijn drie crisistypen gedefinieerd: © Ongevallen met brandbare/explosieve stof in openlucht
Gevolg van de energietransitie is dat in de komende jaren steeds meer vervoer van ammoniak over het spoor gaat plaatsvinden. Ook zal meer
gebruik worden gemaakt van Li-ion energiedragers. Er komen daarom steeds meer locaties waar deze, of gelijksoortige energiedragers, worden
© Ongevallen met giftige stof in openlucht e
Ò
Kernincidenten
opgeslagen. Het risico op een incident neemt daarmee ook toe. Daarom
Ongevallen met brandbare/explosieve stof in openlucht Het vervoer en de opslag van gevaarlijke stoffen brengt risico’s met zich
hebben we hier een scenario voor uitgewerkt.
mee. Ongevallen met gevaarlijke stoffen zijn denkbaar bij het vervoer over weg, water, spoor, per buisleiding en bij de stationaire inrichting zelf. In de
Kernincidenten
regio zijn ruim zeshonderd risicovolle milieulocaties. Daarnaast worden veel transportbewegingen gemaakt. Hierom hebben we voor dit crisistype een scenario uitgewerkt.
In Lingen (Duitsland) is een kerncentrale gevestigd. Effecten van een ongeval met deze kerncentrale zijn mogelijk groot, maar de kans dat dit gebeurt zeer klein. Onze regio bereidt zich voor op incidenten, door distributie van
jodiumtabletten, planvorming en operationele voorbereiding. Dit gebeurt op interregionaal niveau. Transportroutes via de weg zijn op voorhand bekend. Geplande transporten kennen hoge veiligheidsmaatregelen, waardoor
risico's in voldoende mate beheersbaar zijn. Om deze reden hebben we crisistype kernincidenten niet verder uitgewerkt.
Crisistype Brandbare/explosieve stof
Maatgevend scenario
Impact
DEE
Bedrijfsongeval met brandbare vioeistof methanol
Gifige stof in openlucht
Botsing tussen goederentrein geladen met gevaarlijke stoffen (brandbaar gas, toxisch gas, brandbare vloeistofen toxische vloeistof] en een vrachtwagen
Incidenten met giftige
stof in openlucht
Brand
in
opslag
u
van
Leion
accu's
TE
_
n
p
}
a
E}
E ii ]
n
velligheldsregio
Noord n 0
3.4 Vitale infrastructuur en voor:
©
Verstoring drinkwatervoorziening
Verstoring van de drinkwatervoorziening kan optreden als gevolg van
Maatschappelijk thema vítale infrastructuuren voorzieningen omvat crisistypen die leiden tot een verstoring van voorzieningen die noodzakelijk
problemen bij het winnen, zuiveren, opslaan, transport en distributie van het water. Waterbedrijf Vitens heeft nooddrinkwater voorhanden dat verdeeld
zijn voor het kunnen leiden van een ongestoord leven.
wordt bij een verstoring. Productie van drinkwater i relatief onkwetsbaar.
Binnen dit thema zijn zes crisistypen gedefinieerd: © Verstoring energievoorziening
Het risico dat hierin problemen ontstaan wordt laag ingeschat. Het grootste risico schuilt in besmetting van drinkwater. Om die reden hebben we dit
* Verstoring drinkwatervoorziening e Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering Verstoring telecommunicatie en ICT
Verstoring afvalverwerking e Verstoring voedselvoorziening
Verstoring energievoorziening Binnen categorie ‘energie’ wordt onderscheid gemaakt tussen elektriciteit, gas en olie. Een verstoring van de elektriciteitsvoorziening heeft een grote
directe en indirecte impact op de samenleving. De kans op verstoringen
risico verder uitgewerkt. Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering Risico's met betrekking tot rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering zijn bijvoorbeeld overbelasting van de zuivering, uitval van een
rioolwaterzuiveringsinstallatie of een breuk in een rioolleiding. Er is echter geen reden om aan te neren dat in deze gevallen gecoördineerd optreden van de crisisorganisatie noodzakelijk is. Om die reden hebben we n overleg
met de waterschappen geen scenario uitgewerkt voor crisistype verstoring rioolwaterzuivering en afvalwaterzuivering.
van de elektriciteitsvoorziening neemt toe. Toename in het gebruik van
hernieuwbare bronnen en decentrale opwekking zorgen ervoor dat de besturing van het netwerk complexer wordt. Ook kan de toename
Verstoring telecommunicatie en ICT We zijn steeds meer afhankelijk van informatietechnologie.
van extreem weer tot meer
Telecommunicatie en ICT zijn zodanig verweven dat uitval van het ene proces
en omvangrijkere verstoringen van de
elektriciteitsvoorziening leiden. Om deze reden hebben we hiervoor een scenario uitgewerkt.
ook uitval van een ander proces betekent. Dit kan grote gevolgen hebben voor de bereikbaarheid van het 112-alarmnummer.
Om deze reden hebben
we dit risico verder uitgewerkt. Uit de herijkte scenarioanalyse van het
Olieschaarste is in hoofdzaak een nationale uitdaging. De stabiliteit van de olievoorziening hangt vooral samen met geopolitieke ontwikkelingen.
maatgevend incident uitval bij één provider blijkt wel dat de verstoring leidt tot een zeer beperkte impact op de vitale belangen op langere termijn.
Er bestaat overlap tussen de gevolgen van stroomstoring en gasuitval.
Elektriciteitsstoring vanuit het net wordt door experts als kritisch ervaren, omdat hier geen buffercapaciteit voor is. Gas heeft deze buffercapaciteit
Uitval kan worden veroorzaakt door technische storingen, maar ook door bijvoorbeeld moedwillig handelen bij een cyberaanval. In de nationale
wel. Zowel olieschaarste als gasuitval hebben we niet verder uitgewerkt op
risicobeoordeling is cyber opgenomen als mogelijk risico. Daarom hebben
regionale schaal.
we ook voor dit risico een scenario uitgewerkt, maar dan voor uitval telecommunicatie en ICT. Het scenario cyberaanval bij een gemeente is als nieuw scenario toegevoegd aan dit risicoprofiel.
Regionaal
Risicoprofiel 20:
velligheldsregio
028
NEOS
Verstoring afvalverwerking
Verstoring voedselvoorziening
Verstoring van afvalverwerking zal niet leiden tot een crisissituatie waar wij
Voedselvoorziening kan verstoord worden als gevolg van een ander incident-
ons beleidsmatig op moeten voorbereiden, of die extra capaciteit vraagt. Eventuele verstoringen worden vooral intergemeentelijk opgelost. Om die
type, zoals een overstroming of door opzettelijk handelen. Schaarser worden van voedsel is dan één van de vele aandachtsgebieden. Aansturing bij een
reden hebben we geen scenario uitgewerkt voor het crisistype verstoring
verstoring speelt op nationaal of zelfs Europees niveau. Daarom hebben we
afvalverwerking.
dit crisistype niet verder uitgewerkt.
infrastructuur
Crisistype
Verstoring energievoorziening Verstoring
drinkwatervoorziening
°
Verstoring
telecommunicatieen ICT Verstoring
VelecommunicatieenIcT
Maatgevend scenario
_
Verstoring energievoorziening door brand in hoogspanningsverdeelstaion Besmetting van het drinkwater met colvormen bacteriën, n de zomer
Grootschalige,
langdurige SAE
uitval van internet en telefonie
_ GYeraanval op gemeente
en voor:
ingen
Waarschijnlijkheid
r
EE t i
K K
G ii ] S ii ]
| Mogelijk
Impact
r E
ii ]
IE p Cii ] Ie Tmstig
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
veligheisregie
Np
3.5 Verkeer en vervoer
Incidenten op of onder water
De brandweer heeft een rol bij incidenten op of onder water. Een scenario Maatschappelijk thema verkeeren vervoer omvat crisistypen die betrekking hebben op een verstoring van een van de verkeersmodaliteiten lucht, water,
op het water kan in uitzonderlijke situaties leiden tot een multi-opgeschaald scenario met grotere impact op de vitale belangen. In de voorbereidende
weg
processen heeft VNOG hier goede samenwerking met onder andere
en spoor.
Binnen dit thema zijn vier crisistypen gedefinieerd: ©
Luchtvaartincidenten
Rijkswaterstaat voor hun expertise. De algemene verwachting is dat incidenten niet multidisciplinair opgeschaald hoeven te worden. Om die
* Incidenten op of onder water
reden hebben we crisistype incidenten op of onder water niet verder
© Verkeersincidenten op land
uitgewerkt.
«
Incidenten
in tunnels
Incidenten met gevaarlijke stoffen op de weg, via het spoor of over het
Verkeersincidenten op land
water, vallen onder het maatschappelijk thema technologische omgeving.
Binnen dit crisistype hebben we onderscheid gemaakt in incidenten op
Luchtvaartincidenten
de weg en incidenten op het spoor. De impact en waarschijnlijkheid zijn namelijk verschillend. Incidenten in deze twee categorieën behoren tot de
De luchtvaart wordt gezien als een zeer veilige sector met relatief weinig incidenten. Onze regio kent één vliegveld: International Airport Teuge. Dit
dagelijkse werkzaamheden van de hulpverleningsdiensten. Daarom hebben
we ervoor gekozen incidenttype verkeersincidenten op land niet verder uit
vliegveld voldoet aan de eisen van de Luchtvaartinspectie om ingedeeld te
te werken.
worden in Brandrisicoklasse I. Wij hebben daarom een rampbestrijdingsplan
opgesteld voor de luchthaven. De verwachting is dat een incident binnen de reguliere incidentafhandeling afgedaan kan worden.
Incidenten in tunnels
Ditzelfde geldt voor een incident met drones. Het gebruik van drones is niet
Daarom hebben we crisistype incidenten in tunnels niet verder uitgewerkt.
overal toegestaan en gebonden aan duidelijke wet- en regelgeving. Toch is het denkbaar dat een incident plaatsvindt waar een drone bij betrokken is. De inschatting is echter dat hier geen inspanning van de multidisciplinaire
crisisorganisatie noodzakelijk is. Om deze redenen hebben we crisistype luchtvaartincidenten niet verder uitgewerkt. Met de op handen zijnde ontwikkeling van Lelystad Airport, waarbij
vakantievluchten binnen Europa worden ‘overgenomen’ van Schiphol, verwachten we dat een deel van onze regio zich in de aanvliegroute van vliegtuigen bevindt. Wij monitoren deze ontwikkelingen in relatie tot ons
risicoprofiel.
In onze regio bevindt zich geen formele tunnel (langer dan 250 meter).
N
OEE
veligheldsregie eldernd
©
3.6 Gezondhs
Ziektegolf
Een ziektegolf kan besmettelij zijn van mens op mens of van dierop
Onder maatschappelijk thema gezondheid vallen crisistypen die impact hebben op de lichamelijke gezondheid van inwoners. Het gaat hierbij om
mens. Als een ziektegolf in een bepaald land of landstreek uitbreekt is er sprake van een epidemie. Als een infectieziekte op epidemische schaal zich
de impact naar aanleiding van virussen, infecties, bacteriën en volksgezond-
verder verspreidt dan spreken we van een pandemie. Een ziektegolf kan tot
heidsissues door vervuilingen. In deze context kan een bedreiging voor de volksgezondheid op verschillende manieren ontstaan. Bijvoorbeeld door
ontwrichting van de samenleving leiden. Dit heeft niet alleen gevolgen voor inwoners en het bedrijfsleven, maar ook voor de continuïteit van overheids-
besmetting via contactmedia, besmettingsgevaar uit eigen regio, via het
en hulpdiensten.
buitenland of via
Klimaatverandering in combinatie met globalisering (internationaal vervoer
dieren.
Binnen dit thema is één crisistype gedefinieerd: © Ziektegolf
en handel) kunnen tot ‘exotische infectieziekten’ leiden. Door vergrijzing in de regio neemt de groep kwetsbaren toe, wat gevolgen kan hebben voor het aantal zieken (ziekenhuisopnames) en sterfgevallen met als gevolg extra
druk op de zorg. Om deze redenen hebben we crisistype ziektegolf verder uitgewerkt met twee scenario's: epidemie en pandemie.
Crisistype
Maatgevend scenario
Zektegolf
Grootschalige uitbraak infectieziekte (epidemie), zoönotisch virus overdraagbaar van dier op mens
Ziektegolf
Uitbraak onbekende infectieziekte met wereldwijde snelle verspreiding (incl. Nederland) - pandemie
Impact
Mogelijk Waarschijnlijk
Teeremsig Gaastrofaal
N
OEE
veligheldsregie eldernd
3.7 Sociaal-maatschappelijke omgeving
Verstoring openbare orde
Verstoringen van de openbare orde komen steeds vaker voor, bijvoorbeeld Maatschappelijk thema sociaal-maatschappelijke omgeving richt zich op crisistypen die een grote maatschappelijke en sociale impact kunnen
tijdens demonstraties en de jaarwisseling. Dit zorgt voor onrust onder inwoners, maar ook onder de hulpdiensten. De verstoringen van de
hebben. Het gaat hierbij om zowel zichtbare als onzichtbare crises.
openbare orde bij voetbalwedstrijden vormen ook een uitdaging, waarbij
Binnen dit thema zijn twee crisistypen gedefinieerd: © Paniek in menigten
gewelddadige incidenten en ongeregeldheden vaak voorkomen.
* Verstoring openbare orde
Situaties waarin verstoringen van de openbare orde plaatsvinden gaan gepaard met polarisatie, maar kunnen ook een ondermijnend karakter
Paniek in menigten
In onze regio worden diverse grote publieksevenementen georganiseerd. Tijdens deze festiviteiten, concerten of demonstraties bestaat het risico op paniek in menigten. Mogelijke gevolgen zijn verdrukking, opstoppingen en
hebben. We hebben steeds vaker te maken met situaties waarin groepen tegenover elkaar komen te staan of het niet eens zijn met overheidsbeleid. Ook de bestuurlijke en politieke druk om deze situaties aan te pakken neemt
massahysterie. Doordat externe partners en evenementenorganisaties zich
verder toe. Daarnaast verandert de manier waarop de samenleving omgaat met dit type incidenten, bijvoorbeeld door het gebruik van sociale media.
steeds beter voorbereiden op mogelijke scenario's, met name door crowd
Hiermee groeit ook de psychosociale druk en beleving, wat kan resulteren in
management, komt paniek in menigten steeds minder vaak voor. Extreem weer is voor grote evenementen een risicovol scenario, wat kan leiden tot
een langdurigere impact. Om deze redenen hebben we crisistype verstoring openbare orde uitgewerkt.
paniek. Om die reden hebben we dit crisistype verder uitgewerkt.
Sociaal-maatschappelijke omgeving
Crisistype
Maatgevend scenario
Paniek in menigten
Paniek tijdens een evenement, door een omslag in het weer
Waarschijnlijkh
Impact
Mogelik
Verstoring openbare orde
Grootschalig boerenprotest met blokkades en brandstichting
Waarchinlijk
Emstig
E
Regionaal
Risicoprofiel 2025-2028
e
nO
3.8 Risicodiagram
Versterkende
effecten en domino-effecten
Zoals in het eerste deel van dit regionaal risicoprofiel beschreven zijn de Onze risicoanalyse heeft geleid tot 19 scenario's, weergegeven in onderstaand risicodiagram. Dit zijn de scenario’s die in de periode 2025-2028
incidentscenario's die voor ons relevant zijn individueel geanalyseerd en beoordeeld. De praktijk laat echter zien dat een incidentscenario van invloed
voor regio Noord- en Oost-Gelderland maatgevend zijn.
kan zijn op een ander scenario. Zo kan een scenario een trigger zijn voor een ander scenario, of de effecten op een ander scenario versterken. Ook kunnen de maatregelen voor de bestrijding een trigger zijn. Zo ontstond bijvoorbeeld
maatschappelijke onrust bij het treffen van maatregelen in het kader van de coronacrisis.
REGIONAAL
RISICOPROFIEL
2025-2028
In de tabel op de volgende pagina zijn de meest voor de hand liggende onderlinge invloeden tussen de verschillende incidentscenario's in beeld
gebracht. Langs zowel de verticale als de horizontale a zijn alle incidentscenario's opgenomen. De tabel dient van links naar rechts gelezen te
®
worden. De oranje vlakken geven aan welke risicocategorieën getriggerd
worden door de risicocategorie van de betreffende rij. 6
Zo is bijvoorbeeld inzichtelijk gemaakt dat het voorstelbaar is dat extreme
weersomstandigheden kunnen leiden tot paniek in menigte. Het is echter niet denkbaar dat paniek in een menigte extreme weersomstandigheden veroorzaakt.
È
o
oo
De tabel laat zien dat de weersontwikkelingen (extreem weer/langdurige hitte en droogte) en uitval van nutsvoorzieningen veelal effecten hebben op
andere risicocategorieën. Hiermee zijn langdurige hitte en droogte en extreem weer bij uitstek risicoversterkende categorieën. Verstoring van de openbare orde is het vaakst een
gevolg van een ander incidentscenario.
Waarschijnlijkheid
Figuur 3: risicodiagram VNOG 20252028
Regionaal
-
velligheidsregio
Risicoprofiel 2025-2028
Ne
Incidentscenario triggert een ander incidentscenario
r Nawrikeongeing
MT2Gebowdeomgeing
p
e
ë$
—
Eë
E
Ei
j
}
ë
$! £
}3
£ë
0
oo
vonre
gandeendene
banre
soren
seiionseimereen
onteing an om
I ecandmet a e ateien
u
wra
Vrae
ifstueuwren
renstonozenng
veroreiene sfnkvaer
|
Vestofogtlconmankate
( vertorgtsonmunete
n
ope)
zeegor
_
Ep
EN
zeege-Paderie
omgeng
Vertoing openbareorde
Wenschappeie
4|
|
.
n
E
i
E
:
S
Grndinenegeneanie
enokee
e
jjj j
3
2
Tetnongeate
N
HE
4
i
5
saneimeengeto
r
E
£
%lëgx-‘iëêîì.êìä;ääëëêê 1 i i H 3 3E 55Ïje 555 stD; 35 H e 3Edg 5 e & 5 35E zë E E
undakderiete
ongeing
j
1
Mp
:
Lngdrgehiteendoge
B
.
ef
MTGGeoheld
:ë
om
Gooade
$
MTGVEledfasricurenvoordenngen
e
e
m
r
Neuje
$
de
MTSTechmokeicheomgewme
(oenener)
|
3
i
&ä
E
jj
SI Dj 54 i SDE
58
EE
55 5
53
Big I
55
jj
ë
e
G3j 33535 I SL 58 O 58
E mm
4
|
IE
45
|d
iIE | 45
m
|
5
}
iii
48
H
e
Ej
£
3ë H
mi
Regionaal
Risicoprofiel
21
028
velligheidsregio
Ne
4. BELEIDSPRIORITEITEN
VNOG
1 Extreme weersomstandigheden
In de afgelopen beleidsperiode hebben we, in samenwerking met studenten
De risicoanalyse geeft richting aan onze beleidsprioriteiten voor
van Saxion Hogeschool, gewerkt aan de ontwikkeling van scenario's op het gebied van extreme weersomstandigheden. Zowel voor extreme regenval als
2025-2028.
voor een langdurige periode van hitte en droogte. We hebben gewerkt aan
Voor de beeldvorming geven we eerst een terugblik op de uitwerking van de beleidsprioriteiten van de afgelopen periode. Daarna volgen onze beleidsprioriteiten voor de komende periode.
een tool die de monitoring van perioden van hitte en droogte ondersteunt. Hiermee wordt vroegtijdige signalering en opschaling gerealiseerd.
Daarnaast is het onderwerp extreme weersomstandigheden geagendeerd voor de samenwerking binnen Oost-5. Dit heeft ertoe geleid dat we in 2024
hebben gewerkt aan een incidentbestrijdingsplan ‘Extreem weer’.
4.1 Terugblik beleidsprioriteiten 2021-2024
2 Brand in een gebouw met meerdere functies en kwetsbare bewoners
Ons Algemeen Bestuur heeft op 10 december 2020 het regionaal
Steeds meer ouderen blijven langer thuis wonen, ook als zij minder zelfredzaam zijn. Het voorlichten en risicobewust maken van deze kwetsbare
risicoprofiel 2021-2024 vastgesteld. In dit risicoprofiel waren vier incidenttypen aangemerkt als prioriteit:
groep heeft onze blijvende aandacht. Bijvoorbeeld door middel van
1 Extreme weersomstandigheden
voorlichting vanuit de brandweer over onder andere rookmelders. GHOR/ GGD heeft een campagne opgezet met als doel ouderen meer water te laten
2 Brand in een gebouw met meerdere functies en kwetsbare
drinken tijdens een periode van langdurige hitte.
bewoners
3 Verstoring elektriciteitsvoorziening
Ook is een trend te zien van ouderen die steeds meer bij elkaar gaan
4 Verstoring telecommunicatie en ICT
wonen in multifunctionele woongebouwen.
In deze gebouwen zijn extra
Wij hebben onze activiteiten laten aansluiten bij deze incidenttypen. Hierbij werkten we nauw samen met gemeenten, politie, GGD,
voorzieningen aanwezig, zoals zorg op afspraak en recreatiemogelijkheden. We hebben gewerkt aan een digitaal hulpmiddel waarmee veiligheidsrisico's