3. VNG Ledenbrief 43-2024 Uitnodiging Najaars ALV 29 november 2024

Aan de leden

Datum

1 november 2024 Ons kenmerk

U202400509 Lbr. 24/043 Telefoon

0703738393

Onderwerp

Uitnodiging Najaars ALV 29 november 2024

Geachte leden van college en gemeenteraad, Hierbij ontvangt u de agenda en stukken voor de Najaars Algemene Ledenvergadering (Najaars ALV) van vrijdag 29 november 2024, 13.30 - 15.30 uur, in het Beatrix Theater in Utrecht. Deze Najaars ALV maakt deel uit van de bredere VNG Bestuurdersdag. De Bestuurdersdag start om 10.00 uur met een lezing van publicist Paul Scheffer, hoogleraar Europese Studies aan de Universiteit van Tilburg en lid van de staatscommissie demografische ontwikkelingen 2050. Hij vertelt ons meer over de impact van migratie op de samenleving. Daarna zijn er 2 rondes met inhoudelijke deelsessies. Na de lunch volgt de Najaars ALV, waarin wij ook kennismaken met Judith Uitermark, onze nieuwe minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Bekijk alle informatie over de Bestuurdersdag U bent van harte welkom bij de Najaars ALV en de Bestuurdersdag! In deze ledenbrief geven wij u een toelichting op: • Agenda en stukken voor de Najaars ALV (zie bijlagen voor volledige agenda en stukken) • De besluitvormingsprocedure: indienen van amendementen en moties, de stemprocedure en de mogelijkheid tot inspreken U kunt statutair tot uiterlijk maandag 18 november 12.00 uur amendementen op voorstellen indienen.

We vragen u nadrukkelijk om ook eventuele moties uiterlijk op deze datum in te dienen, zodat het VNG-bestuur tijdig preadviezen kan vaststellen en de leden hun standpuntbepaling kunnen voorbereiden. We zijn u bij voorbaat dankbaar en u kunt voor vragen hierover altijd contact opnemen met de VNG-medewerkers.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl

vng.nl

Alternatieven voor het indienen van moties In de afgelopen ledenvergaderingen vergde de behandeling van het grote aantal moties een aanzienlijk tijdsbeslag en liepen de vergaderingen daardoor ook uit. We wijzen u graag opnieuw op andere mogelijkheden om uw aandachtspunten naar voren te brengen. Zo kunnen meer specialistische onderwerpen of onderwerpen die slechts een beperkt deel van de achterban raken ook aan VNG-commissies worden voorgelegd. Onderwerpen waarop al een VNG-inzet is geformuleerd kunt u ook mondeling in de ALV onder de aandacht brengen, zonder een motie in te dienen. Zie voor meer informatie ook de eerdere aanbevelingen van de werkgroep ‘Anders communiceren over moties’ Indienen amendementen en moties - Amendementen en moties kunt u indienen via e-mail: motiealv@vng.nl - Informatie over de procedure rond indiening en ondertekening - Moties en amendementen worden behandeld bij het betreffende agendapunt of de rondvraag.

Agenda en stukken Najaars ALV Agenda Najaars ALV De Najaars ALV start om 13.30 uur met de volgende agenda. Agenda ALV 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Opening Mededelingen Benoeming van de notulencommissie Najaars ALV 29 november 2024 (ter besluitvorming) Vaststelling notulen Extra ALV 24 mei 2024 en notulen ALV 26 juni 2024 (ter besluitvorming) VNG Jaarplan 2025, inclusief GGU-begroting (ter kennisname) Voorbereiding VNG Risicobeheerfonds (ter kennisname) Resolutie VNG-inzet richting kabinet (ter besluitvorming) Andere actuele inhoudelijke onderwerpen: a. Resolutie vervolg IZA/GALA (ter besluitvorming) b. Resolutie VNG-inzet asiel richting kabinet (ter besluitvorming) c. Contractstandaarden Wmo 2015 (ter besluitvorming) 9. Verantwoording uitvoering moties eerdere ALV-en (ter besluitvorming) 10. Invulling vacatures in VNG bestuur en commissies (ter besluitvorming) 11. Rondvraag/Wvttk 12. Sluiting

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/7

Korte toelichting op de agenda 2. Mededelingen (op basis van actualiteit) 3. Benoeming van de notulencommissie 29 november 2024 (ter besluitvorming) Ter vergadering ontvangt de ALV een voorstel voor de nieuwe notulencommissie. 4. Notulen ALV Extra ALV 24 mei 2024 en ALV 26 juni 2024 (ter besluitvorming) De notulen van de beide ledenvergaderingen geven volgens de beide notulencommissies een goede weergave van hetgeen daar is besproken. 5. VNG Jaarplan 2025 (ter kennisname) Wij leggen het VNG Jaarplan 2025 ter informatie voor aan u voor. Het VNG Jaarplan 2025 is uitgewerkt binnen de kaders van de Kadernota 2025 die in de ALV van 26 juni is vastgesteld. Beleidsplannen en GGU-activiteiten worden in samenhang gepresenteerd, en tegelijkertijd onderscheiden. Zo wordt het voor gemeenten duidelijk wat de beoogde inspanningen op de verschillende inhoudelijke opgaven gaan zijn in 2025. De uitgangspunten voor het Jaarplan zijn op ALV vastgesteld en de begroting is binnen deze kaders opgesteld. Wat de contributie betreft evalueren wij in het voorjaar van 2025, voorafgaande aan het contributievoorstel 2026, de huidige meerjarige systematiek. 6.Voorbereiding VNG Risicobeheerfonds (ter kennisname) In de ALV van 26 juni hebben wij u geïnformeerd over het initiatief voor een VNG Risicobeheersfonds. Dit is een van de initiatieven in het kader van de Verenigingsstrategie 2030.

Doel van dit initiatief is dat met een eigen schadeverzekeraar gemeenten fors kunnen besparen op hun verzekeringspremies. Hierbij informeren wij u over de voortgang van dit initiatief. Op basis van de adviezen en gebleken belangstelling bij geïnteresseerde gemeenten en groepen van stakeholders waaronder VNG-bestuurscommissies, samenwerkingsverbanden van gemeenten en andere expertise groepen zal het VNG-bestuur een besluit nemen over de daadwerkelijke oprichting van het Risicobeheerfonds. 7. Resolutie VNG-inzet richting nieuwe kabinet (ter besluitvorming) Conceptresolutie Bijgaand ontvangt u een conceptresolutie over onze inzet richting het kabinet met een toelichting over de actuele stand van zaken op een aantal belangrijke dossiers. De conceptresolutie bouwt voort op de eerder door de ALV aangenomen resoluties. Ledenpeiling voor aanscherping van de concept-resolutie Om deze conceptresolutie aan te scherpen leggen wij in een ledenpeiling alle gemeenten een aantal vragen voor om van hen te horen hoe zij denken over de samenwerking met het kabinet in relatie tot de financiële positie van gemeenten. Deze ledenpeiling heeft een vertrouwelijk karakter en heeft als doel om het bestuur te helpen om straks aan de ALV een resolutie voor te leggen die recht doet aan de gevoelens, wensen en verwachtingen van gemeenten.

Wij sturen de uitnodiging aan alle colleges om deel te nemen aan deze peiling op maandag 4 november aan de

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/7

gemeentesecretarissen, zodat we één reactie per gemeente ontvangen. De enquête bevat een aantal vragen, waarbij ook de mogelijkheid wordt geboden om nadere toelichting op de antwoorden te geven. Wij ontvangen via de gemeentesecretarissen graag uiterlijk woensdag 13 november een reactie. Op maandag 11 november, 19.00 - 20.00 uur, is er een online moment, waarin de VNG eventuele vragen over de enquête kan beantwoorden. Burgemeesters, wethouders en gemeentesecretarissen kunnen zich hiervoor aanmelden onder vermelding van de vraag die zij willen voorleggen. Definitieve resolutie voor de ALV Na verwerking van de uitkomsten van deze informele ledenpeiling en de opbrengst van het Overhedenoverleg van 21 november zenden wij u de definitieve resolutie toe. Daarbij zullen wij u ook op hoofdlijnen informeren over de uitkomsten van de ledenpeiling. In de Najaars ALV voeren wij graag met u het gesprek over deze resolutie en stellen we de resolutie ook vast in een stemming. Met deze resolutie, inclusief toelichting, en de ledenpeiling leggen wij ook verantwoording af over de uitvoering van een aantal moties inzake onze inzet richting het kabinet (zie agendapunt 9). Daarbij stellen wij u voor om de betreffende moties aan te houden. 8a. Resolutie vervolg IZA/GALA (ter besluitvorming) Met instemming van de ALV van 2 december 2022 heeft de VNG het IZA voorwaardelijk ondertekend.

In deze ALV is afgesproken dat halverwege de looptijd, in de Najaars ALV van 29 november opnieuw wordt gewogen of de gemaakte afspraken nog steeds realistisch en haalbaar zijn. Inmiddels is met de komst van het nieuwe kabinet de context veranderd en is in het regeerprogramma een nieuw akkoord aangekondigd. Daarmee is er naast de weging van de randvoorwaarden de vraag bijgekomen of wij als gemeenten deelnemen aan het nieuwe akkoord. In de resolutie stellen wij u voor op dit moment moet stoppen met de gesprekken over IZA, pas terug aan tafel te gaan als er sprake is van een gelijkwaardige start en op het moment dat er een conceptakkoord is, dit voor te leggen aan de ALV. 8b. Resolutie VNG-inzet asiel richting kabinet (ter besluitvorming) Op basis van actuele ontwikkelingen op het terrein van asiel zullen wij u naar verwachting 2 weken voorafgaand aan de Najaars ALV nog een resolutie voorleggen. Deze resolutie bouwt voort op de eerder in de ALV aangenomen resoluties inzake asiel. 8c. Contractstandaarden Wmo 2015 (ter besluitvorming) De diversiteit in contracten en aanbestedingsdocumenten Wmo brengt extra administratieve lasten met zich. De vaststelling van contractstandaarden Wmo is gericht op een aanzienlijke verlichting van deze administratieve lasten, zodat er meer ruimte ontstaat voor goede zorg en ondersteuning.

Voor de voorzieningen in het kader van de Jeugdwet zijn reeds contractstandaarden opgesteld. De standaardisatie heeft betrekking op de randvoorwaarden in de contracten die gemeenten en aanbieders met elkaar afsluiten. Voor de voorzieningen in het kader van de Wmo is behoefte aan vergelijkbare standaarden.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

4/7

9. Verantwoording uitvoering moties eerdere ALV-en (ter besluitvorming) In de Extra ALV van 24 mei en de ALV van 26 juni zijn in totaal 24 moties aangenomen en zijn 6 moties aangehouden. We stellen u voor in te stemmen met de door het bestuur afgelegde verantwoording en met de voorstellen voor het als afgedaan beschouwen of langer aanhouden van de moties. Bij dit agendapunt behandelen wij ook de nieuwe moties die niet bij een andere agendapunt worden behandeld. 10. Invulling vacatures in VNG-bestuur en commissies (ter besluitvorming) Op 25 oktober informeerden we u over de in totaal 21 voorgedragen kandidaten voor vacatures in VNG-bestuur en commissies, waarbij de mogelijkheid tot het stellen van andere kandidaten is geopend. Op 15 november informeren wij u over eventuele andere kandidaten. In de Najaars ALV leggen wij alle kandidaten en eventuele gestelde tegenkandidaten aan u voor. 11. Rondvraag/WVTTK 12. Sluiting ALV

Besluitvormingsprocedure Indienen amendementen en moties Statutair is het mogelijk amendementen in te dienen op aanhangige voorstellen. Amendementen kunnen tot uiterlijk 9 werkdagen voorafgaand aan de ALV worden ingediend. Dat betekent dat amendementen uiterlijk maandag 18 november 12.00 uur bij het VNG-bureau moeten zijn ingediend. Vervolgens stellen we de leden op de hoogte van de ingediende amendementen en de preadviezen van het bestuur daarbij, zodat zij op basis daarvan de standpuntbepaling binnen de gemeente kunnen voorbereiden. Wij vragen u ook om moties uiterlijk maandag 18 november 12.00 uur in te dienen. Dat stelt het bestuur in staat om de leden tijdig te informeren over de motie en het preadvies van het bestuur daarop. Op basis daarvan kunnen de leden de standpuntbepaling binnen de gemeente voorbereiden. Definitief ingediende moties worden gepubliceerd op de ALV-pagina op de VNG-site, voor zover beschikbaar met het preadvies van het bestuur. Voor moties geldt geen formele statutaire uiterlijke termijn voor indiening. Indienen amendementen en moties - Amendementen en moties kunt u indienen via e-mail: motiealv@vng.nl - Informatie over de procedure rond indiening en ondertekening - Moties en amendementen worden behandeld bij het betreffende agendapunt of de rondvraag.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

5/7

Stemprocedure en mogelijkheid tot inspreken Stemprocedure In deze fysieke Najaars ALV is sprake van een gewogen stemming, waarbij een vooraf aangewezen vertegenwoordiger van de gemeente de stemmen uitbrengt. Zoals gebruikelijk bij fysieke ledenvergaderingen kunnen alleen in de zaal aanwezige vertegenwoordigers van de gemeenten aan de stemmingen deelnemen. Vertegenwoordigers van de gemeenten kunnen alleen voor hun eigen gemeente stemmen. De procedure voor aanwijzing van de stemgerechtigde vertegenwoordiger van de gemeente en het deelnemen aan de stemmingen ziet er als volgt uit: - Per gemeente is er één vertegenwoordiger die is gemachtigd om de stemmen van de gemeente uit te brengen - Alle gemeentesecretarissen ontvangen per e-mail een machtigingsformulier voor de vertegenwoordiger van de gemeente. De gemeente kan worden vertegenwoordigd door een burgemeester, wethouder, secretaris, griffier of raadslid. Het is aan de gemeente zelf om een vertegenwoordiger aan te wijzen - De vertegenwoordiger van de gemeente ontvangt op vertoon van het machtigingsformulier voorafgaand aan de Najaars ALV aan de stembalie een stemkastje en stemkaartje (met het aantal stemmen van de betreffende gemeente). Hiermee kan de vertegenwoordiger aan de stemmingen deelnemen.

In artikel 10 van de Statuten van de VNG worden regels gesteld voor het uitbrengen van de stemmen door een lid van de vereniging en voor het aantal stemmen dat door een lid van de vereniging kan worden uitgebracht. De volledige tekst luidt als volgt: Artikel 10 Stemmen 1. De stemmen van een lid worden ter algemene vergadering uitgebracht door de vertegenwoordiger van dat lid, bedoeld in artikel 9, lid 1. 2. Elke gemeente die lid is van de Vereniging, brengt door tussenkomst van haar vertegenwoordiger zoveel stemmen uit als het aantal veelvouden van éénduizend (1.000) inwoners dat de bevolking van de door haar gerepresenteerde gemeente telt, met dien verstande dat zij ten minste één en ten hoogste vijfenzeventig (75) stemmen uitbrengt. 3. Maatstaf voor het aantal stemmen van een gemeente is het aantal inwoners dat de gemeente telde op 1 januari van het voorafgaande jaar volgens de door het Centraal Bureau voor de Statistiek openbaar gemaakte bevolkingscijfers. Een voorstel is aangenomen als meer dan de helft van het aantal uitgebrachte stemmen het voorstel steunt, tenzij statutair een andere meerderheid is voorgeschreven. Inspreken in de Najaars ALV Alleen fysiek aanwezige deelnemers kunnen in de ALV het woord vragen.

Als u het voornemen heeft om het woord te voeren, stellen wij het op prijs als u zich vooraf bij het VNG-bureau aanmeldt en aangeeft wat de strekking van uw betoog is. Dat stelt ons in de gelegenheid om een antwoord van het bestuur voor te bereiden. U kunt zich aanmelden via e-mail: motiealv@vng.nl. In de ALV

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

6/7

krijgt u dan het woord bij het betreffende agendapunt. Vanzelfsprekend kunt u ook altijd spontaan het woord vragen in de ALV. De vergadering wordt live gestreamd, zodat alle vertegenwoordigers van de gemeenten de vergadering via www.VNG.nl/ALV kunnen volgen. Hiervoor is geen toegangscode nodig. Ik kijk ernaar uit om u op 29 november te ontmoeten bij onze VNG Bestuurdersdag.

Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Sharon A.M. Dijksma Voorzitter

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

7/7

NOTULEN EXTRA ALGEMENE LEDENVERGADERING 24 MEI 2024

(CONCEPT) Notulen van de extra algemene ledenvergadering van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, op vrijdag 24 mei 2024 in het Beatrix-theater in Utrecht. Aanwezig Aanwezig zijn de leden van het bestuur met: - voorzitter Sharon Dijksma (burgemeester Utrecht) - technisch voorzitter ledenvergadering Liesbeth Spies (burgemeester Alphen aan den Rijn) - de algemene directie van de Vereniging, alsmede, blijkens de ingeleverde presentiekaarten. a. vertegenwoordigers van de volgende gemeenten, leden van de Vereniging Aa en Hunze Aalsmeer Aalten Achtkarspelen Albrandswaard Alkmaar Almelo Almere Alphen aan den Rijn Altena Amersfoort Amsterdam Apeldoorn Assen Asten Baarle-Nassau Baarn Barendrecht Barneveld Beesel Berg en Dal Bergen NH Bergen op Zoom Berkelland Bladel Bodegraven-Reeuwijk Borger-Odoorn Borne Boxtel Breda Bronckhorst Bunnik Bunschoten Buren Capelle aan den IJssel Cranendonck Culemborg Dalfsen Dantumadiel

De Bilt De Fryske Marren De Ronde Venen De Wolden Delft Den Haag Den Helder Deurne Deventer Diemen Dijk en Waard Doetinchem Dongen Dordrecht Drimmelen Dronten Druten Duiven Ede Eersel Eijsden-Margraten Eindhoven Emmen Enkhuizen Enschede Epe Gilze en Rijen Goeree-Overflakkee Gooise Meren Gorinchem Gouda Groningen Haaksbergen Haarlem Haarlemmermeer Halderberge Hardenberg Harderwijk Hattem

Heemskerk Heemstede Heerenveen Heerlen Hellendoorn Helmond Hendrik-Ido-Ambacht Hengelo Heumen Hilvarenbeek Hoeksche Waard Hof van Twente Hollands Kroon Hoorn Horst aan de Maas Houten Huizen Hulst IJsselstein Kaag en Braassem Kampen Katwijk Krimpen aan den IJssel Krimpenerwaard Land van Cuijk Landgraaf Landsmeer Lansingerland Leeuwarden Leiden Leidschendam-Voorburg Lelystad Leusden Lingewaard Lisse Lochem Loon op Zand Losser Maasgouw

2- Maashorst Maassluis Maastricht Meierijstad Middelburg Midden-Delfland Midden-Drenthe Molenlanden Montfoort Mook en Middelaar Neder-Betuwe Nederweert Nieuwegein Nieuwkoop Nijkerk Nijmegen Nissewaard Noardeast-Fryslân Noordenveld Noordoostpolder Oegstgeest Oirschot Oisterwijk Oldambt Oldenzaal Oost Gelre Ooststellingwerf Oostzaan Opmeer Opsterland Oss Oude IJsselstreek Oudewater Overbetuwe Papendrecht Pijnacker-Nootdorp Purmerend Putten Raalte Renkum Reusel-De Mierden Rheden Rhenen Ridderkerk Rijssen-Holten Rijswijk Roosendaal Rotterdam Rozendaal Schouwen-Duiveland 's-Hertogenbosch Sittard-Geleen Sliedrecht Sluis

Soest Staphorst Stede Broec Steenwijkerland Stein Stichtse Vecht Súdwest-Fryslân Teylingen Tilburg Tubbergen Tytsjerksteradiel Uitgeest Uithoorn Utrecht Utrechtse Heuvelrug Veenendaal Velsen Vijfheerenlanden Vlaardingen Voerendaal Voorne aan Zee Voorst Waadhoeke Waalwijk Wageningen Wassenaar Waterland Weert West Betuwe Westerkwartier Westerveld Westervoort Westland Weststellingwerf Wijdemeren Wijk bij Duurstede Winterswijk Woensdrecht Woerden Wormerland Woudenberg Zaanstad Zandvoort Zeewolde Zeist Zevenaar Zoetermeer Zoeterwoude Zundert Zutphen Zwartewaterland Zwijndrecht Zwolle

3-

-

01. Opening en Agenda (red. voorafgaand aan de ALV vond een plenair deel plaats met inleidingen van Mark Rutte, demissionair minister-president, en Sharon Dijksma, voorzitter VNG). Vergadervoorzitter Liesbeth Spies stelt vast dat de aanwezigen bij acclamatie akkoord zijn met de agenda. Zij geeft een toelichting op de stemprocedure. Zoals gebruikelijk vindt in de ALV besluitvorming plaats op basis van gewogen stemmen. Elke gemeente heeft per 1000 inwoners 1 stem, met een maximum van 75 stemmen per gemeente. De uitslagen zijn openbaar en het stemgedrag wordt na de vergadering via de VNG-website bekend gemaakt. Het systeem wordt getest met een proefstemming. Alleen vooraf aangemelde sprekers kunnen het woord voeren. Om toe te zien op een juist verloop van de stemmingen wordt een commissie van stemopneming aangewezen. Zij stelt vast dat de leden bij acclamatie instemmen met het voorstel om Jacco van der Tak, burgemeester van Barneveld, aan te wijzen als voorzitter van de commissie van stemopneming.

02. Voorstel notulencommissie Van deze vergadering zal het VNG-bureau een verslag uitwerken dat ter accordering op de Najaars ALV van 2024 aan de leden wordt voorgelegd. Om toe te zien op een correcte weergave van de vergadering wordt statutair een notulencommissie ingesteld, bestaande uit ten minste drie personen. De voorzitter stelt voor om de volgende drie personen te benoemen in de notulencommissie: 1. Hendrie van Assem, raadslid Woerden 2. Ben van der Stee, wethouder Westland 3. Annette Bronsvoort, burgemeester Oost Gelre. Het voorstel wordt bij acclamatie aangenomen.

04. Mededelingen De voorzitter geeft aan dat er geen actuele mededelingen zijn.

04. Resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’ en ingediende moties De voorzitter geeft aan dat we nu starten met de behandeling van de voorstellen rond de Voorjaarsnota en de kabinetsformatie, waarvoor deze Extra ALV is uitgeroepen. Zij nodigt de leden van de onderhandelingsdelegatie van de VNG uit om aan de bestuurstafel op het podium plaats te nemen. Dat zijn voorzitter Sharon Dijksma, vicevoorzitter Mark Boumans en voorzitter commissie Financien Saskia Bruines. Waar nodig zal de voorzitter andere commissievoorzitters op het podium uitnodigen om specifieke vragen op hun beleidsterrein te beantwoorden.

3

4-

-

Zij schetst de aanloop naar deze ALV: - Op 26 april hebben de leden een concepttekst ontvangen voor de resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’ - Op 17 mei ontvingen de ledende geactualiseerde tekst van de resolutie, waarin de kabinetsvoorstellen in de Voorjaarsnota en de actuele ontwikkelingen rond de kabinetsformatie zijn verwerkt -

Op 23 mei ontvingen de leden drie ingediende moties en de preadviezen van het bestuur daarop.

Zij stelt voor het gesprek over de resolutie en de moties als volgt te voeren: - Allereerst een toelichting namens het bestuur op de resolutie - Daarna een toelichting op de drie ingediende moties en steeds een reactie daarop namens het bestuur - Daarna het woord aan de vooraf aangemelde insprekers en spontane insprekers - Eventueel een inbreng in tweede termijn - Na de bespreking volgt stemming over de resolutie en de moties. Behandeling resolutie en moties Toelichting op resolutie namens bestuur Sharon Dijksma, voorzitter VNG, verwijst naar haar toespraak voorafgaand aan de ALV voor een uitvoerige toelichting. Kern van de resolutie is dat er bij de behandeling van de Voorjaarsnota wel degelijk resultaat voor de gemeenten is geboekt en dat daarvoor een eenmalige prijs moet worden betaald. Dat behaalde resultaat is echter niet genoeg om middelen en taken in balans te krijgen. De uitwerking van de afspraken binnen het kabinet in het hoofdlijnenakkoord biedt de VNG de mogelijkheid om invloed uit te oefenen en de eigen punten in te brengen. De boodschap van de VNG is bij de informateurs en andere betrokkenen goed overgekomen. In de tekst van het regeerakkoord over goed bestuur ziet zij ook aanknopingspunten voor het gesprek. Daarbij zullen wij het nieuwe kabinet vragen ‘put your money where your mouth is’.

De steun van de ALV voor de inzet in de resolutie geeft het bestuur het mandaat om het gesprek met het nieuwe kabinet aan te gaan. Mark Boumans, vicevoorzitter VNG, sluit zich aan bij de woorden van Sharon Dijksma. Hij geeft aan dat de VNG in de gesprekken met het Rijk van ver is gekomen. Er zijn belangrijke tussenstappen gezet, maar we zijn er nog lang niet. Er zat echter op dit moment niet meer in dan de afspraken die zijn gemaakt. Daar kun je meer of minder tevreden mee zijn, maar het biedt wel een basis voor het vervolg. Saskia Bruines, commissievoorzitter Financiën, bedankt de leden van de onderhandelingsdelegatie, VNG-ondersteuning en andere betrokkenen voor de steun in het proces tot dusverre. Dat begon al met de lobby om onze standpunten, bijvoorbeeld over de opschalingskorting, in de verkiezingsprogramma’s te krijgen. Drie belangrijke onderwerpen voor de komende periode zijn de gesprekken over de Wmo, het beperken van het aantal specifieke uitkeringen en de eenmalige uitname uit het Gemeentefonds in 2025.

4

5-

-

Behandeling motie Enschede ‘Geen woorden maar daden’ Mark Teutelink, wethouder Enschede, geeft aan dat een vorige motie van Enschede en ondersteunende gemeenten met 98% door de ALV is aangenomen. Destijds werd het Rijk gevraagd om over de brug te komen met 3 miljard euro. De nieuwe plannen van het kabinet bevatten helaas weer nieuwe kortingen, waaronder een korting van 10% bij de overheveling van specifieke uitkeringen naar de algemene uitkering in het gemeentefonds. Die korting kan oplopen tot 640 miljoen euro. Die korting van 10% is niet uitlegbaar. Destijds zijn de betreffende middelen voor die specifieke uitkeringen uit het gemeentefonds gekomen en daarbij heeft ook geen verrekening plaatsgevonden. Er zijn geen Haagse plannen om de financiële zorgen van gemeenten te verlichten en dat betekent dat gemeenten zich moeten opmaken voor forse bezuinigingen. Dat maakt een discussie over de taken van gemeenten noodzakelijk. In deze situatie moeten gemeenten geen nieuwe taken accepteren. Ook is het van belang dat een herbezinning op taken niet ten koste mag gaan van de zwakkeren in de samenleving. Hij hoopt dat de leden voor de motie zullen stemmen zodat een krachtig gezamenlijk signaal kan worden aangegeven. Sharon Dijksma geeft aan de basishouding van de indieners te herkennen. Zoals in Twente wordt gezegd “kieken wat ‘t wordt”.

Het verhaal is herkenbaar en ook in Utrecht ligt er inmiddels een begroting met een horrorbedrag aan bezuinigingen. De VNG zal het gesprek stevig voeren. Bij de overheveling van specifieke uitkeringen moeten de voordelen van de gemeenten groter zijn dan de nadelen. Veel zal afhangen van de precieze uitvoering. De VNG zal bij het kabinet benadrukken dat deze operatie in een keer goed moet verlopen. Dat is goed bestuur. Zij wil echter niet alleen maar pessimistisch zijn. Gemeenten moeten stappen naar voren blijven zetten. Behandeling motie gemeenten Krimpenerwaard, Molenlanden, Gorinchem en Gouda ‘Zorg voor goede basis voor de lokale democratie en investeer in de relatie stad en land’ Pascal van der Hek, wethouder Krimpenerwaard, geeft aan de resolutie te steunen, maar constateert dat we er nog niet zijn. De ingrijpende bezuinigingen brengen de brede welvaart van inwoners in gevaar en voorzieningen verdwijnen. Middelen en missie moeten bij elkaar passen. Hij roept de VNG op om met de provincies nadrukkelijk af te spreken dat deze eenmalige korting incidenteel door gemeenten kan worden gedekt. Ook vraagt hij om nader onderzoek om op termijn beleid te koppelen aan brede welvaart. Saskia Bruines, commissievoorzitter Financiën, geeft aan dat het bestuur een positief preadvies heeft uitgebracht op de motie.

Zij waarschuwt er op voorhand wel voor de dat uitwerking van het begrip brede welvaart complex is. Het bestuur is wel tot een onderzoek naar de mogelijkheden bereid. Behandeling motie Zaanstad “Luidt de noodklok” Stephanie Onclin, wethouder Zaanstad, wijst erop dat 80% van de gemeenten geen sluitende begroting rond krijgt voor de jaren 2026 en 2027. Ook nu zijn de tekorten al merkbaar en komen investeringen tot stilstand. Het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet is duidelijk over het belang van solide 5

6-

-

overheidsfinanciën, maar dan wel op rijksniveau. Ook de Tweede Kamer heeft het over veel thema’s waarop gemeenten een belangrijke rol spelen. Over de middelen voor gemeenten gaat het echter nauwelijks en slechts drie partijen besteden daar enige aandacht aan. De motie roept het bestuur op om nu al het verhaal van gemeenten indringend over het voetlicht te brengen en niet te wachten op de uitkomsten van het gesprek met het nieuwe kabinet. De voorzitter geeft aan dat het bestuur deze motie ontraadt. Zij benadrukt dat het bestuur het niet inhoudelijk oneens is met de strekking van de motie. Het bestuur kiest echter voor een andere timing in de inzet richting het nieuwe kabinet en wil eerst een constructief gesprek aangaan met het nieuwe kabinet. De VNG strategie is om op dit moment in gesprek te komen met het kabinet, waarbij wel degelijk het verhaal van gemeenten wordt verteld. Maar het is te vroeg om nu al een strategie neer te leggen voor het geval VNG en kabinet er niet uitkomen. Als het straks onverhoopt nodig is zal de VNG zeker escaleren en ook opnieuw de ledenvergadering bij elkaar roepen om te doen wat nodig is. Oftewel, begin niet te slaan terwijl je nog aan tafel zit, maar indien nodig wel als de conclusie straks is dat het niet opschiet. Stephanie Onclin stelt vast dat het bestuur daarmee het signaal afgeeft dat er nog tijd is.

Die tijd is er echter niet en gemeenten kunnen nu al geen investeringen meer doen. Zij benadrukt dat de motie geen motie van wantrouwen is richting het bestuur, maar wel een oproep om tegelijkertijd aan tafel te zitten en het urgente verhaal te vertellen. Als laatste merkt zij op we niet moeten doen alsof we in de gesprekken met dit kabinet met een hele nieuwe groep mensen te maken hebben. Dit zijn grotendeels vertegenwoordigers van partijen die hebben ingestemd met eerdere ingrepen in het nadeel van gemeenten. Sharon Dijksma benadrukt nogmaals dat er geen verschil van mening is over de ernst van de situatie of over de urgentie van de problematiek. Het gaat over het vraagstuk van het moment van de escalatie. De nieuwe premier en de nieuwe bewindslieden zijn nog niet bekend en ook met het hoofdlijnenakkoord kan het nog meerdere kanten op. Het is belangrijk om pas te escaleren als dat ook voor de gesprekspartner logisch is, gelet op de uitkomsten van de gesprekken. VNG en gemeenten hebben niet alle tijd, maar zijn nu eenmaal ook deels afhankelijk van de verhoudingen in Den Haag. Stephanie Onclin geeft aan dat het frame van de motie niet zo negatief is bedoeld. Wat wordt gevraagd van de VNG is om een tandje erbij te doen in het vertellen van het verhaal van gemeenten. Insprekers Rob Duiven, raadslid Zoetermeer, geeft aan te spreken namens Raden in Verzet.

Namens 1100 raadsleden uit 300 gemeenten heeft Raden in Verzet de petitie “Zonder geld geen gemeenten” aangeboden aan de minister van BZK. Daarmee is nog een keer de waarschuwing uitgegaan dat de tijd is gekomen om te handelen. Het hoofdlijnenakkoord biedt echter nog geen soelaas. Ook deze kabinetsplannen zijn onbegrijpelijk, onredelijk en onhaalbaar. Hij roept de VNG op om snel werk te maken van een ‘Plan B’. Dat brengt lastige afwegingen en keuzes met zich. Raden in Verzet wil de VNG daarin steunen. Alle raadsleden willen immers het allerbeste voor hun gemeenten en inwoners.

6

7-

-

De voorzitter geeft aan ook zelf de petitie te hebben ontvangen en is dankbaar voor de uitgesproken steun. Er wordt gewerkt aan een Plan B en daar worden de leden bij betrokken. Axel Boomgaars, wethouder Hoorn, spreekt als wethouder Financiën en als voorzitter van de Wethoudersvereniging. Hij vraagt om in de inzet richting het nieuwe kabinet ook de belangen van de doelgroep wethouders mee te nemen. De forse bezuinigingen hebben het wethouders in de afgelopen jaren erg moeilijk gemaakt en er zijn ook veel wethouders afgetreden. En dat terwijl het kabinet de wethouders nodig heeft om beleid uit te voeren. Daarvoor is wel gelijkwaardig partnerschap nodig om ook in de toekomst goede wethouders aan te kunnen trekken en vast te kunnen houden. De voorzitter, in haar hoedanigheid van commissievoorzitter bestuur en Veiligheid, antwoordt namens het bestuur. De VNG wil met de gemeenten handen en voeten geven aan goed lokaal bestuur. De statistieken voor de doelgroep wethouders zijn op dit moment niet goed. In de ALV in juni zal de VNG een manifest presenteren dat de basis moet vormen om samen met de vijf doelgroepen (wethouders, raadsleden, burgemeesters, secretarissen en griffiers) te werken aan goed lokaal bestuur. Bernard van den Belt, wethouder Kampen, geeft als mede-indiener van de motie Enschede aan dat de motie Enschede twee belangrijke vragen oproept.

Ten eerste de vraag of met de motie een voldoende brede focus wordt aangebracht. Dat is zeker het geval, de motie richt zich niet alleen op het ravijn en de gemeentefinanciën, maar nadrukkelijk ook op actuele inhoudelijke vraagstukken op bijvoorbeeld het terrein van de zorg. Tweede vraag is of de motie niet te populistisch is en overheden tegen elkaar opzet. Ook dat is zeker niet de bedoeling. De motie is bedoeld om het goede gesprek over taken en middelen mogelijk te maken. Hanneke Steen, wethouder Hengelo, stelt vast dat de verschillende doorrekeningen van het hoofdlijnenakkoord zich teveel richten op de primaire financiële aspecten. Zij vraagt het bestuur om een meer diepgravende analyse van de inhoudelijke vraagstukken en andere effecten. Sharon Dijksma geeft aan dat dit een goede idee is en dat de VNG hieraan werkt. Die analyse zal ook nadrukkelijk worden ingebracht in de gesprekken met het kabinet. Floor Vermeulen, burgemeester Wageningen, stelt vast dat er nog veel onduidelijk is in het hoofdlijnenakkoord. De VNG zet de goede stappen en zou zich ook goed moeten voorbereiden op stappen in de escalatie op inhoudelijke vraagstukken. Sharon Dijksma deelt dit aandachtspunt. Om misverstanden te voorkomen benadrukt zij dat het voeren van een constructief gesprek met het kabinet prima samengaat met scherpte in het verhaal.

Stemming over de resolutie en de moties Stemming over resolutie ‘Nieuw kabinet, gebruik en borg de kracht van het lokaal bestuur’ De motie is aangenomen met 98,81% van de stemmen. Stemming over motie Enschede ‘Geen woorden maar daden’ De motie is aangenomen met 99,20% van de stemmen. 7

8-

-

Stemming over motie gemeenten Krimpenerwaard, Molenlanden, Gorinchem en Gouda ‘Zorg voor een goede basis voor de lokale democratie en investeer in de relatie stad en land’ De motie is aangenomen met 95,66% van de stemmen. Stemming over motie gemeente Zaanstad ‘Luidt de noodklok’ De motie is verworpen met 43,02% van de stemmen.

05. Rondvraag/WVTTK De voorzitter stelt vast dat er geen gebruik wordt gemaakt van de rondvraag, Zij kijkt terug op het gevarieerde programma van vandaag (met deelsessies, plenair deel en Extra ALV) en stelt vast dat duidelijk is dat er nog veel werk te verzetten is voor gemeenten ten behoeve van hun inwoners. Met de uitkomsten van deze ALV kunnen gemeenten gezamenlijk verder. Zij spreekt haar dank uit aan iedereen die daaraan een bijdrage heeft geleverd en wijst erop dat de gemeenten over vijf weken alweer samenkomen voor het VNG Congres in het Groene Hart. Zij sluit deze Extra ALV en nodigt de aanwezigen uit voor de aansluitende borrel.

8

05. VNG JAARPLAN EN BEGROTING 2025 Bijlage bij ledenbrief 1 november 2024: “Uitnodiging Najaars ALV 29 november 2024” Gevraagd besluit Kennis te nemen van het VNG jaarplan en begroting 2025. Toelichting Aanleiding De Verenigingsstrategie 2030 met de vijf inhoudelijke omkeringsthema’s en vijf ontwikkelpunten en maatschappelijke opgaven vormen het vertrekpunt voor dit Jaarplan. Tijdens de Algemene Ledenvergadering op 26 juni 2024 is de Kadernota voor 2025 vastgesteld. Op hoofdlijnen zijn de plannen en ontwikkelingen ten aanzien van de beleidsinzet en de diensten en producten vanuit de Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) beschreven. Daarin zijn ook de bij de Kadernota vastgestelde proposities opgenomen. Ook is de begroting voor 2025 bijgevoegd, waarmee inzichtelijk is hoe de beschikbare middelen op verschillende thema’s worden ingezet. Leeswijzer Jaarplan Het Jaarplan 2025 volgt uit de Kadernota 2025-2028 waarin op hoofdlijnen is vastgelegd wat de VNG voor de gemeenten wil bereiken en wat dat mag kosten. Een volledig overzicht van alle projecten en items is te vinden in de begroting en op de VNG-website. Wat is nieuw? Extra ondersteuning aan de leden met de volgende vijf proposities. 1. Propositie Sociaal Domein (Budgettair neutraal, storting gemeentefonds) 2. Lokale agenda bestaanszekerheid 3. Asiel en migratie 4. Versterking gezamenlijke wetgevingsfunctie 5.

Transitieprogramma Common Ground. In het Jaarplan staat hoe daar invulling aan wordt gegeven. Begroting 2025 De begroting betreft de organisatie van de VNG, waarbij VNG Diensten B.V. en dochterbedrijven buiten beschouwing zijn gelaten. De inkomsten bestaan enerzijds uit contributie en de inzet eigen vermogen (conform het besluit van de ALV juni 2018), en anderzijds uit subsidies en het Fonds GGU. In de VNG begroting zijn deze laatste twee opgenomen zonder resultaatseffect. Opbrengsten en kosten zijn aan elkaar gelijk. De in de begroting gepresenteerde omvang van het GGU-fonds is € 84,153 miljoen, met een eigen bijdrage van de leden ter hoogte van € 82,055 miljoen en verwacht onderhanden werk uit

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

vng.nl

voorgaande jaren/ overbegroting van € 2,098 miljoen. Deze eigen bijdrage is al in de ALV van juni 2024 door de leden vastgesteld. In de begroting staan ook projecten waarvoor de VNG vrijwel zeker subsidie krijgt. Verplichtingen ten laste van subsidies worden pas aangegaan als de toezegging definitief is. Bijlage: VNG Jaarplan 2025 inclusief begroting 2025

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/2

06. Voortgang Ontwikkeling Risicobeheerfonds Bijlage bij ledenbrief “Uitnodiging Najaars ALV 29 november 2024” van 1 november 2024 Inleiding Het Risicobeheerfonds is een initiatief in het kader van de Verenigingsstrategie 2030. Doel van dit initiatief is dat met onder andere een eigen schadeverzekeraar van gemeenten en VNG, gemeenten zich kunnen richten op maximale risicobeheersing en daardoor forse kostenbesparingen kunnen realiseren en de veiligheid van hun gemeente kunnen vergroten. Het initiatief onderstreept het streven van VNG om gemeenten te versterken door samen te werken, kennis te delen en kosten te besparen. Tijdens de ALV heeft Roel Wever het idee van het Risicobeheerfonds aan alle leden gepresenteerd. Na de ALV is KPMG gevraagd een Expert Judgement uit te brengen over de plannen voor het Risicobeheerfonds. Ook zijn vier adviesgroepen gevraagd een advies voor het VNG-bestuur uit te brengen. Aan de hand van de adviezen van de vier adviesgroepen, stelt het VNG-bestuur eind december vast of er voldoende draagvlak bij stakeholders is om een volgende stap te zetten. De bedoeling is dat het VNG-bestuur eind maart 2025 een besluit neemt over de oprichting van het Risicobeheerfonds. Zij doet dat aan de hand van de Expert Judgement van KPMG en een inhoudelijk overall advies van het Netwerk Directeuren Financiën en Concerncontrollers 100.000+ gemeenten.

Voor de goede orde, zowel grotere als kleinere gemeenten zijn en worden betrokken bij dit proces. Het Risicobeheerfonds wordt pas operationeel gemaakt als minimaal 30% van de gemeenten heeft besloten deel te nemen aan het Risicobeheerfonds. De werving van gemeenten begint als het VNGbestuur heeft besloten tot oprichting van het Risicobeheerfonds. De verwachting is dat bij een positief besluit het Risicobeheerfonds in het voorjaar van 2026 van start kan. Daarna beslist iedere gemeente zelfstandig of het deelneemt aan het Risicobeheerfonds. Onderstaand een nadere toelichting van de activiteiten die na de ALV in gang zijn gezet, de adviezen die zijn uitgebracht en het verdere besluitvormingsproces.

Er is sinds de ALV veel gebeurd Naar aanleiding van de tekst op de VNG website https://vng.nl/nieuws/schadehistorie-belangrijkvoor-kosten-gebouwenverzekering hebben inmiddels 60 gemeenten een premieberekening aangevraagd. Tot nu blijkt uit deze berekeningen dat alle gemeenten grote tot zeer grote besparingen kunnen realiseren in de orde van grootte van 20% tot 75% ondanks de hogere eigen risico’s. Bent u ook geïnteresseerd wat in uw gemeente bespaard kan worden, vraag dan via bovenstaande link een premieberekening aan. Uw gemeente kan binnen een jaar de gebouwenverzekeringen opnieuw moeten aanbesteden. Met het oog op de mogelijke deelname aan het Risicobeheerfonds wordt geadviseerd de nieuwe contractperiodes kort te houden. Bijvoorbeeld één jaar met een optie tot verlenging van nog een jaar. Zo blijft uw gemeente flexibel en kunnen besparingen direct gerealiseerd worden bij deelname aan het fonds

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

vng.nl

Door het Programma Management zijn sinds juni de volgende activiteiten uitgevoerd: • Opvragen Expert Opinie KPMG over het plan en rendementsberekeningen • Draagvlaktoets door adviezen over het plan op te vragen bij vier met het VNG-bestuur afgesproken adviesgroepen: Commissie Gemeentefinanciën o College voor Dienstverleningszaken o Netwerk 100.000+ gemeenten o Risico Platform Overheid (RPO) • Ook is advies opgevraagd bij het Verzekerings Platform Overheid (VPO) • Opstellen geactualiseerde rendementsberekening • Opvragen Expert Opinie KPMG op geactualiseerde rendementsberekening • Gemeenten uitnodigen data aan te leveren waarmee voor hen inzichtelijk wordt gemaakt hoeveel kosten bespaard kunnen worden Voorts is een begin gemaakt met het opstellen van een Wervingsplan Gemeenten. Onderdeel daarvan zijn generieke college- en raadsvoorstellen. Gemeenten kunnen die gebruiken ten behoeve van eigen besluitvormingsprocessen. Ook is een begin gemaakt met het plan voor het operationeel maken van het Risicobeheerfonds. Alle adviezen zijn ontvangen Zowel de Expert Judgement van KPMG als de adviezen van de vier adviesgroepen zijn ‘positief’ of er is sprake van een ‘positieve grondhouding’. Op de aanbevelingen van KPMG en de adviezen van de adviesgroepen heeft het Programma Management naar alle partijen een reactie uitgebracht. De kern is dat de aanbevelingen en adviezen worden overgenomen.

Het platform van verzekeringsambtenaren (VPO) heeft nog bedenkingen over het plan waardoor ze nu niet positief kunnen adviseren. Wij gaan hierover verder met hen in gesprek. Programma Management en Programma Board (met Roel Wever en Leonard Geluk) zijn content met de uitkomsten van dit proces. Gefaseerde besluitvorming door VNG-bestuur Het Programma Management verwerkt alle adviezen tot een samenvattend advies voor het VNGbestuur voor 20 december. Het bestuur krijgt hiermee inzicht in de mate van draagvlak voor het Risicobeheerfonds bij belangrijke stakeholders. Aan de hand van de samenvatting kan het VNGbestuur een besluit nemen om een volgende stap te zetten. Indien het VNG-bestuur besluit de volgende stap te zetten, dan zal een verdiepende analyse worden uitgevoerd door het Netwerk Directeuren Financiën en Concerncontrollers 100.000+ gemeenten. Zij zullen hun conclusies vatten in een overall advies aan het VNG-bestuur. Aan de hand daarvan en aan de hand van de Expert Opinion van KPMG kan het VNG-bestuur naar verwachting eind maart 2025 een besluit nemen over de oprichting van het Risicobeheerfonds. Werving gemeenten start na pas na een positief bestuursbesluit Pas nadat het VNG-bestuur akkoord is gegaan met de oprichting van het Risicobeheerfonds, zal worden gestart met het werven van gemeenten voor het Risicobeheerfonds.

Iedere gemeente bepaalt zelf over deelname aan het Risicobeheerfonds. Indien minimaal 30% van de gemeenten (30% van het totaal aantal inwoners

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

2/3

in Nederland) heeft besloten deel te nemen, wordt gestart met het daadwerkelijk operationeel maken van het Risicobeheerfonds. De verwachting is dat het Risicobeheerfonds vanaf het eerste kwartaal 2026 haar activiteiten kan aanbieden aan gemeent

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

3/3

7. Resolutie VNG-inzet richting nieuwe kabinet (ter besluitvorming) (Bijlage bij ledenbrief “Uitnodiging Najaars ALV 29 november 2024” van 1 november 2024) Samenvatting Hierbij ontvangt u de concept-resolutie over onze inzet richting het kabinet. De concept-resolutie bouwt voort op de eerder door de ALV aangenomen resoluties. Om deze concept-resolutie aan te scherpen leggen wij in een ledenpeiling alle gemeenten een aantal vragen voor om van hen te horen hoe zij denken over de samenwerking met het kabinet in relatie tot de financiële positie van gemeenten. Na verwerking van de uitkomsten van deze informele ledenpeiling en de opbrengst van het Overhedenoverleg van 21 november a.s. zullen wij u de definitieve resolutie toezenden. Ledenpeiling voor aanscherping van de concept-resolutie De ledenpeiling heeft een vertrouwelijk karakter en heeft als doel om het bestuur te helpen om straks aan de ALV een resolutie voor te leggen die recht doet aan de gevoelens, wensen en verwachtingen van gemeenten. Wij zullen de uitnodiging aan alle colleges om deel te nemen aan deze peiling op maandag 4 november a.s. toezenden aan de gemeentesecretarissen, zodat we één reactie per gemeente ontvangen. De enquête bevat een aantal vragen en stellingen, waarbij ook de mogelijkheid wordt geboden om nadere toelichting op de antwoorden te geven.

Op maandag 11 november, 19.00-20.00 uur, is er een onlinemoment, waarin de VNG eventuele vragen over de enquête kan beantwoorden. Burgemeester, wethouders en gemeentesecretaris kunnen zich hiervoor aanmelden onder vermelding van de vraag die zij willen voorleggen. Wij ontvangen via de gemeentesecretarissen graag uiterlijk woensdag 13 november a.s. een reactie. Definitieve resolutie voor de ALV Na verwerking van de uitkomsten van deze informele ledenpeiling en de opbrengst van het Overhedenoverleg van 21 november a.s. zullen wij u de definitieve resolutie toezenden. Daarbij zullen wij u ook op hoofdlijnen informeren over de uitkomsten van de ledenpeiling. In de Najaars ALV voeren wij graag met u het gesprek over deze resolutie en zullen wij de resolutie ook vaststellen in een stemming. Met deze resolutie, inclusief toelichting, en de ledenpeiling leggen wij ook verantwoording af over de uitvoering van een aantal moties inzake onze inzet richting het kabinet (zie agendapunt 9). Daarbij stellen wij u voor om de betreffende moties aan te houden. < Tekst concept-resolutie op volgende pagina >

Concept-resolutie VNG-inzet richting nieuwe kabinet De leden bijeen in de Najaars ALV van 29 november 2024: Overwegende dat: • Zij - mede in het licht van de in de ALV van 14 juni 2023 vastgestelde Verenigingsstrategie en de in de Extra ALV van 24 mei jl. en de ALV van 26 juni jl. aangenomen resoluties - een stap naar voren willen zetten. • Zij als krachtige bestuurslaag met het rijk en de andere medeoverheden uitvoering willen geven aan een gezamenlijke agenda voor Nederland. • Deze agenda in elk geval ziet op de thema’s bestaanszekerheid, wonen, klimaat, het brede zorgdomein, voorzieningen voor dorpen/steden, goed bestuur en digitalisering. • Er ondanks herhaald aandringen van gemeenten en VNG nog steeds sprake is van een disbalans in taken en middelen, ook na het verschijnen van het regeerprogramma en de Miljoenennota over 2025. • Om de ambities uit de gezamenlijke agenda waar te kunnen maken en de balans tussen taken en middelen te herstellen, er een substantiële toevoeging van middelen aan het Gemeentefonds nodig is. • Het kabinet in het meest recente overhedenoverleg op 21 november jl. wel/ niet heeft erkend dat gemeenten vanwege het gebrek aan deze balans niet (voldoende) kunnen bijdragen aan de ambities van de gezamenlijke agenda.

• De deskundigencommissie Hervormingsagenda in februari 2025 advies uitbrengt over de tekorten van gemeenten op de Jeugdhulp in 2023 en 2024 en het kabinet pas daarna zal besluiten over compensatie. • Zij zich via onder meer onderlinge samenwerking en doelmatigheidsverbetering inspannen om zelf naar vermogen bij te dragen aan de noodzakelijke balans tussen taken en middelen. • Zij vandaag ook besluiten over de resolutie “Stop met gesprekken vervolg IZA totdat is voldaan aan gestelde voorwaarden”. Spreekt uit dat: - De gezamenlijke gemeenten als krachtige bestuurslaag met elkaar nog steeds een stap naar voren willen zetten en met het rijk en de medeoverheden een gezamenlijke agenda voor Nederland willen realiseren op in elk geval de thema's bestaanszekerheid, wonen, klimaat, het brede zorgdomein, voorzieningen voor dorpen/steden, goed bestuur en digitalisering. - Taken en middelen van de gemeenten daartoe in balans dienen te zijn en voor de medebewindtaken moet zijn geborgd dat sprake is van adequate bekostiging (conform artikel 108, lid 3 Gemeentewet). - Deze balans in de Voorjaarsnota en in de Miljoenennota over 2026 afdoende dient te zijn hersteld en gemeenten tot die tijd uitsluitend onder voorwaarde van adequate bekostiging nieuwe afspraken maken met het Kabinet, resp. bestaande afspraken ongewijzigd kunnen continueren, waaronder die ten aanzien van IZA.

- Bij gebrek aan uitzicht op een adequaat bekostigingsniveau in de Voorjaarsnota voor 2026 en Miljoenennota voor 2026 en het uitblijven van compensatie van de tekorten op de Jeugdhulp, er sprake is van een situatie dat het kabinet jegens de gemeenten in strijd handelt met de wet. - Gemeenten zich, als belanghebbenden, in zodanig geval – zeer onverhoopt - genoodzaakt zien op het Jeugddossier een juridische procedure te starten, met ondersteuning van de VNG, om alsnog te bewerkstelligen dat het Kabinet de wet respecteert en gemeenten in staat stelt hun rol en verantwoordelijkheden waar te maken.

08a. Resolutie “Stop met deelname IZA totdat is voldaan aan gestelde voorwaarden” Bijlage bij ledenbrief 1 november 2024: “Uitnodiging Najaars ALV 29 november 2024” Gevraagd besluit In te stemmen met de Resolutie “Stop met deelname IZA totdat is voldaan aan gestelde voorwaarden” Korte toelichting Met instemming van de ALV van december 2022 heeft de VNG het IZA voorwaardelijk ondertekend. Zoals destijds afgesproken met de ALV wordt halverwege de looptijd, op de ALV van 29 november 2024, opnieuw gewogen of de gemaakte afspraken nog steeds realistisch en haalbaar zijn. Inmiddels is met de komst van het nieuwe kabinet de context veranderd en is in het regeerprogramma een nieuw akkoord aangekondigd. Daarmee is er naast de weging van de randvoorwaarden de vraag bijgekomen of we als gemeenten mee gaan doen in het nieuwe akkoord of niet? Bijgaand ontvangt u: - Resolutie “Stop met gesprekken vervolg IZA totdat is voldaan aan gestelde voorwaarden” - Bijlage 1 “Uitwerking gelijkwaardigheid” - Bijlage 2 “Wat betekent stoppen”.

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

vng.nl

Resolutie ‘Stop met gesprekken vervolg IZA totdat is voldaan aan gestelde voorwaarden’ De leden van de VNG bijeen te Utrecht op 29 november 2024 tijdens de Najaars ALV. Constaterende dat; ➢ De ALV van de VNG op 2 december 2022 heeft ingestemd met voorwaardelijke deelname aan het IZA. ➢

De inhoudelijke argumenten voor deelname nog steeds overeind staan: - De zorg staat onder druk en moet ook in de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar blijven voor onze inwoners. - Gemeenten staan volledig achter de beweging van zorg naar gezondheid. Hiervoor moet intensiever tussen gemeenten, zorgaanbieders en zorgverzekeraars worden samengewerkt. - Domeinoverstijgend samenwerken leidt naar verwachting tot betere zorg thuis; - De samenwerking is ook van belang om de toenemende druk op het sociaal domein beheersbaar te houden - Met het Integraal ZorgAkkoord (IZA) kan een impuls worden gegeven aan het verbeteren van de gezondheid van alle inwoners

➢

Er op 2 december 2022 drie algemene instapvoorwaarden zijn gesteld voor deelname: - Oplossing voor het financiële ravijn 2026 - Compensatie voor het abonnementstarief - Structurele middelen voor preventie en gezondheidsbeleid

➢

Het merendeel van deze randvoorwaarden niet is gerealiseerd: - Er is geen oplossing voor het financiële ravijn 2026. - Er is een gedeeltelijke compensatie voor het abonnementstarief van € 110 mln ontvangen bij het instappen in IZA. Die staat vooralsnog in de boeken t/m 2025, vanwege beoogde invoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage per 2026. - De situatie met de structurele middelen voor preventie en gezondheidsbeleid zijn zelfs verslechterd door bezuiniging op preventie cq wegvallen van middelen uit het Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) in het Regeerprogramma.

➢

Gemeenten aangeven dat zij als gevolg van een ongelijkwaardige bestuurlijke en financiële sturingskracht onvoldoende in positie zijn om de beweging van zorg naar gezondheid te kunnen beïnvloeden en de IZA doelen realiseerbaar te maken. Terwijl de beoogde transformatie zonder gemeenten geen kans van slagen heeft.

➢

Is afgesproken om halverwege de looptijd, op de ALV van 29 november 2024, opnieuw te wegen of de gemaakte afspraken nog steeds realistisch en haalbaar zijn. En dus of we als gemeenten blijven deelnemen aan het IZA.

➢

Met de komst van het nieuwe kabinet de context is veranderd. Het nieuwe kabinet wil niet onverkort verder met het huidige IZA. Men wil met de IZA partners werken aan een voortzetting van IZA uitgebreid met een aantal nieuwe elementen, waaronder de verbinding medisch – sociaal.

➢

Er ook risico’s zitten aan stoppen met deelname aan IZA; - We praten als belangrijke partij niet meer mee over de toekomst van de zorg. - Inwoners kunnen negatieve effecten ervaren van verminderde samenwerking tussen het sociaal domein en de zorg. - De IZA partijen zullen doorgaan met de beweging waardoor er hoe dan ook verwachtingen richting gemeenten komen. - De opgebouwde relaties met IZA-partijen kunnen onder druk komen te staan - Onduidelijkheid over wat stoppen betekent voor de extra middelen die gemeenten ontvangen uit het IZA (€150 mln structureel).

Overwegende dat: • Gemeenten nog altijd de inhoudelijke beweging steunen die IZA beoogt; • Gemeenten ook nodig zijn om deze inhoudelijke beweging voor elkaar te krijgen; • De door de ALV gestelde instapvoorwaarden voor deelname aan IZA niet zijn ingevuld; • Gemeenten nog altijd kampen met grote financiële problemen o.a. door het ravijn; • Gemeenten dus eerder zullen moeten bezuinigen en desinvesteren dan dat zij noodzakelijke inspanningen en investeringen kunnen doen. Spreekt uit dat het VNG bestuur: 1. Op dit moment moet stoppen met de gesprekken over IZA. Er is niet aan onze voorwaarden voldaan. We gaan dus niet in gesprek over een nieuw akkoord, totdat we afspraken hebben kunnen maken over een gezamenlijke, gelijkwaardige start. 1 2. Pas terug aan tafel kan als er sprake is van een gelijkwaardige start. Mochten we toch afspraken kunnen maken over een gezamenlijke en gelijkwaardige start dan kunnen we als dit is gelukt in gesprek gaan over een nieuw akkoord. Waarbij nog steeds de randvoorwaarde geldt dat de financiële positie van gemeenten moet zijn verbeterd om mee te kunnen doen in het nieuwe akkoord.

Wanneer er een concept akkoord ligt, inclusief Uitvoerbaarheidstoets Decentrale Overheden (UDO) en doorrekening, én er voldoende is voldaan aan de houdbaarheid van het sociaal domein, in de context van de bredere gemeentefinanciën, dan zal het bestuur dit concept akkoord voorleggen aan de leden. 3. Als er een concept akkoord is en er voldoende is voldaan aan de houdbaarheid van het sociaal domein, in de context van de bredere gemeentefinanciën, dit voorlegt aan de ALV. Als de ALV instemt kan het VNG bestuur overgaan tot ondertekening van het nieuwe akkoord.

1

Zie bijlage voor explicitering hiervan

Toelichting Inleiding In september 2022 hebben het rijk, zorgverzekeraars en enkele grote zorgpartijen het Integraal Zorgakkoord (IZA) gesloten. Het IZA is een akkoord over de kwaliteit en de toegankelijkheid van de zorg en beheersing van de kosten. Het IZA gaat ook over de verbinding met het sociaal domein, gezondheid en preventie. Met instemming van de ALV van de VNG op 2 december 2022 heeft de VNG het IZA mee ondertekend. Voor deelname van gemeenten aan het IZA heeft de ALV een drietal instapvoorwaarden gesteld: • oplossing voor het financiële ravijn 2026 • compensatie voor het abonnementstarief • structurele middelen voor preventie en gezondheidsbeleid. Die keuze om mee te doen kwam voort uit de wens van gemeenten om belangrijke doelstellingen ten aanzien van gezondheid en preventie te realiseren. Gemeenten hebben belang bij een sterk zorgstelsel en bij samenwerking met diverse zorgpartijen. De komst van het IZA creëerde daarvoor nieuwe mogelijkheden. In 2022 bestonden al de nodige zorgen over de financiering, met name dan het beschikken over structurele middelen. Met de ALV is daarom afgesproken dat naar aanleiding van de Mid-Term Review (MTR) van het IZA opnieuw wordt gewogen of de gemaakte afspraken nog steeds realistisch en haalbaar zijn.

Deze IZA-MTR én de eigen MTR van VNG en gemeenten hebben medio 2024 plaatsgevonden en in de ALV van de VNG op 29 november 2024 zal de genoemde weging plaatsvinden. Stand van zaken gestelde randvoorwaarden We kunnen stellen dat het merendeel van deze randvoorwaarden niet is gerealiseerd. Er is geen oplossing voor het financiële ravijn 2026. Er is een gedeeltelijke compensatie voor het abonnementstarief van € 110 mln ontvangen bij het instappen in IZA. (die staat vooralsnog in de boeken t/m 2025, vanwege beoogde invoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage per 2026). Met het nieuwe kabinet is de algehele financiële positie van gemeenten echter verslechterd ten opzichte van twee jaar geleden. Gemeenten geven aan dat zij als gevolg van een ongelijkwaardige bestuurlijke en financiële sturingskracht onvoldoende in positie zijn om de beweging van zorg naar gezondheid te kunnen beïnvloeden en de IZA doelen realiseerbaar te maken. Terwijl de beoogde transformatie zonder gemeenten geen kans van slagen heeft. Het logische antwoord op de vraag of we door moeten gaan met IZA luidt dan ook nee. Er is niet voldaan aan de randvoorwaarden, deze zijn zelfs verslechterd mede als gevolg van de bezuinigingen op preventie in het Regeerprogramma en het wegvallen van GALA-middelen per 2026.

Deze nee is een krachtig signaal naar het rijk, passend bij de bredere discussie over de slechte financiële positie van gemeenten. Er is ook een aantal actuele ontwikkelingen en mogelijke risico’s die goed zijn om in de beraadslaging mee te nemen. Actuele ontwikkelingen Het nieuwe kabinet wil niet onverkort verder met het huidige IZA. Men wil met de IZA partners werken aan een voortzetting van IZA uitgebreid met een aantal nieuwe elementen, waaronder de verbinding medisch – sociaal. Deze veranderde context noodzaakt om op een nieuwe manier te kijken naar de

vraag of we door willen met IZA . Het gaat nu vooral om de vraag of gemeenten mee gaan doen aan het nieuwe akkoord. Dat akkoord is op het moment van deze ALV nog niet gereed. Daarnaast is tijdens het Bestuurlijk Overleg IZA (BO IZA) van 3 oktober jl. is afgesproken dat (tijdelijke) transformatiemiddelen ook beschikbaar moeten komen voor het sociaal domein. Dat is behalve financieel positief voor gemeenten ook een goede stap naar een gelijkwaardig partnerschap tussen rijk, gemeenten en zorgverzekeraars. Uit de eigen midterm review van de VNG en gemeenten met betrekking tot het IZA (juni 2024) is naar voren gekomen dat het nog ernstig schort aan dit gelijkwaardige partnerschap, wat de uitvoering van het IZA en de transformatie naar gezondheid in de weg staat. Wat betekent stoppen? Wat betekent een besluit van de ALV om te stoppen met IZA? Gemeenten houden hun wettelijke taken ten aanzien van preventie en ondersteuning en zetten dat onverminderd voort. Goede samenwerking met zorgpartijen blijft daarbij belangrijk. IZA en GALA bouwen voor een belangrijk deel voort op wat gemeenten al deden. Met stoppen vervalt het collectieve commitment daarop, inclusief de aanjaagrol van de VNG.

Denk daarbij aan het meepraten aan de landelijke tafels door de VNG en het maken van landelijke afspraken namens gemeenten, de inzet op de organisatie en coördinatie van regionale gemeentelijke samenwerking en de gemeentelijke inzet op specifieke domeinoverstijgende samenwerkingen zoals bijvoorbeeld die rond de mentale gezondheidsnetwerken en eerstelijnszorg. De extra middelen die gemeenten ontvangen uit het IZA (€150 mln) zullen komen te vervallen. Doorgaan houdt in dat VNG en gemeenten onder de huidige omstandigheden gecommitteerd doorgaan met uitvoering van de afspraken in IZA. In de gesprekken over het nieuwe akkoord kunnen we (wederom) inbrengen welke randvoorwaarden nodig zijn. Dat kan worden opgevat als wanneer die randvoorwaarden niet of niet geheel ingevuld worden, het commitment er toch wel is. En leidt in ieder geval tot verwachtingen bij de IZA partners. Ook zal de positie van gemeenten ten opzichte van rijk en zorgverzekeraars niet verbeteren en daarmee de invloed op financiële en inhoudelijke sturing ook niet. VNG zal gelijk aan de branchepartijen, waaronder Sociaal Werk Nederland, huisartsen en V&V aanbieders, deelnemen in de gesprekken over het nieuwe akkoord. Risico’s Aan stoppen met IZA zit ook een aantal mogelijke risico’s: • We praten als belangrijke partij niet mee over de toekomst van de zorg.

Het risico kan ontstaan dat zonder afstemming en met onterechte verwachtingen taken richting gemeenten komen. • De opgebouwde relatie met IZA-partijen komt onder druk te staan, met doorwerking naar regionale uitvoering. Andere partners uit het sociaal domein worden rechtstreeks aan landelijke tafels gevraagd. • We horen van sommige gemeenten dat ze zelf wel door willen gaan met de regionale uitvoering van de IZA regioplannen samen met de zorgpartners. • Inhoudelijk biedt het IZA kansen, bijvoorbeeld wat betreft de verbinding en samenwerking met de zorg, en bouwt het IZA bouwt voort op wettelijke taken ten aanzien van preventie en ondersteuning die gemeenten daarvóór ook al deden. • De extra middelen die gemeenten ontvangen uit het IZA (€150 mln structureel en in het nieuwe akkoord naar verwachting meer) zullen komen te vervallen. Laat onverlet dat de ALV in 2022 de instapvoorwaarden niet voor niets heeft gesteld en dat doorgaan onder de huidige condities niet realistisch is.