21. Burger email inzake energietransitie (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Geachte Raadsleden van alle Nederlandse Gemeenten,
Ik moet u allen helaas lastig vallen met het probleem der problemen van Nederland wat de kiezers in uw gemeente niet weten en zich niet realiseren. Dat er iets niet klopt in de energie transitie dat weten veel mensen maar wat precies niet.
Straks worden ook in uw gemeente 50.000 elektriciteitshuisjes onnodig neergezet wat voor waardevermindering van uw huizen gaat zorgen en een onprettig aangezicht oplevert plus de toenemende kans op koper diefstal waar de dief zijn eigen straat niet meer uit hoeft om koper te vinden. Deze onnodige netwerk uitbreiding kan misschien wel tot wel 800 miljard euro kan gaan kosten in de nabije toekomst terwijl alle netbeheerders, alle politieke partijen, alle semi-overheid adviesbureaus en alle controle organen (ACM/AFM) die normaal voor uw en ons belang opkomen en voor marktwerking opkomen dat nu al 3+ jaar niet doen omdat zij ook direct betrokken zijn geweest in
het voortraject van het beslissingsproces van de nieuwe energiewet nu 3+ jaar geleden en gewoon niet meer terug kunnen.
Netbeheerders die iedereen met zonnepanelen in de nieuwe energiewet wettelijk verplichten
stroomoverschotten terug te laten leveren (en meer terug lever kosten laten betalen) aan het (overvolle) netwerk, dan 3+ jaar klagen in de media dat het netwerk 'overvol zit en dan de goede reden gevonden te hebben om met volledige carte blanche van de alle politieke partijen en met volledige inspraak de oude 1998 elektriciteit wet aan te passen naar de nieuwe energie wet en het stroom netwerk voor eerst 6 miljard en daarna tot misschien wel 800 miljard euro onnodig uit te gaan breiden in de komende jaren op basis van misleidende onvolledige informatie die voor 'waar' wordt
aangenomen omdat stroom 'Ingewikkeld'is.
Na aanleiding van de publicatie van een Berenschot rapport voor Netbeheer Nederland waarin een aantal essentiële (express) zaken zijn weggelaten heb ik een een belangrijke brief voor u allen geschreven om deze lies of omission’ in goed Nederlands te corrigeren en hopelijk met uw hulp de
Nederlanders een onnodige lastenverzwaring van tot wel 800 miljard euro te besparen. Nederlandse burgers en Burgemeesters en Raadsleden van Gemeenten vinden het nog wel belangrijk vinden dat de mensen in de regering en het parlement en de semi overheid zoals de netbeheerders in Nederland zich nog wel aan de wet en aan eigen gedragscodes houden. Ik zou het dus waarderen als u deze brief zou lezen en mocht u vragen, opmerkingen of zels kritiek hebben dan moedig ik u aan even te bellen of te e-mailen. Vooral als u denkt, dit kan niet, dit klopt
niet, zo simpel kan het niet zijn. Bedenk dan: het is bijna hetzelfde als met je eigen huis 'off grid' gaan maar dat je huis nog steeds aangesloten is op het bestaande netwerk met een energieleverancier en netbeheerder die ook gewoon betaald worden. Staat je huis in de middle of nowhere ga je ook geen kabels leggen wanneer dat niet nodig is en voeden je panelen je batterij voor later gebruik. Die kabels liggen er nu al, maak er gebruik van door aangesloten te blijven maar er is geen enkele reden om voor 800 miljard nieuwe te gaan leggen als het niet nodig is.
Hartelijk dank!
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) Bosch en Duin, dinsdag 22 oktober 2024. Betreft: Nettarief Stelsel Netbeheerders: misleiding: 20-40K per huishouden plus 800 miljard onnodige indirecte lastenverzwaring aan netwerk(uitbreiding)kosten Geachte Dames
en Heren,
Ik citeer uit het bijgevoegde (paard van Troje) Berenschot Rapport: 'Omdat het elektriciteitsnetwerk zo Moet (?) zijn ontworpen dat het ook op de drukste
momenten
niet overbelast
raakt'
Dat kan je dus eenvoudiger en goedkoper realiseren met: huishoudens en bedrijven zelf laten opwekken, zelf gebruiken, zelf overschotten opslaan en Niet terug leveren. Stroom die niet aangevoerd HOEFT te worden door zelf opwekken en stroom die
niet terug geleverd MOET worden aan het netwerk dan raakt het netwerk ook niet overbelast of moet worden uitgebreid en scheelt het ledereen 800 miljard euro en draagt de thuisbatterij niet bij aan netcongestie maar lost die juist netcongestie op. Berenschot heeft een rapport geschreven en wederom wordt iedereen afgeleid en misleid met prachtig consultancy jargon: 'grip geven op hun energierekening' en ‘aftoppen van zonnepanelen’ en ‘slimme sturing op vermogen’ en ‘draagvlak richting de consument’ en ‘heldere communicatie’ terwijl iedereen voor het 3° jaar op rij gewoon weer wordt misleid omdat de molensteen van de 800 miljard kostende
netwerkuitbreiding operatie nog steeds gaande is (25 miljard per jaar) en om de nek van de Nederlanders hangt die dit niet weten. Nederlanders die vaak ook geen keuze hebben omdat ze werken, van huis zijn tussen 08.00 en 18.00 maar wel nu de
rekening gepresenteerd krijgen. In mijn plan gebruikt iedereen tegelijk eigen, groene zonnestroom en zijn ‘prikkels’ niet nodig. Netbeheer Nederland wil 800 miljard
belastinggeld uitgeven maar communiceert dit niet in de media wat een schande is. Wanneer gaan de netbeheerders (‘energieadviseurs’- ex netbeheerders) zich aan de Nederlandse wet en hun eigen gedragscodes houden en wanneer stopt hun voortdurende misleiding met desinformatie en begint de ‘heldere communicatie’? Het rapport is uitgebreid en voor leken en bestuurders met weinig kennis van het onderwerp Lijkt het een oplossing maar het kernprobleem blijft bestaan: het terug Ieveren van stroom overschotten aan het netwerk en daarmee hun 800 miljard
kostende (onnodige) netwerkuitbreidingen. Ze verdelen, verspreiden, verdunnen de netwerkuitbreiding kosten een beetje over verschillende bevolkingsgroepen, dagdelen en -maanden, -langere periode, goochelen met kWh cijfers en grafieken en plaatjes maar uiteindelijk betaald iedereen direct, indirect dus die 800 miljard zonder dat je er erg in hebt dat je 800 miljard betaald in x centen per keer. Plus daarbij de kosten (20K-40K per huishouden gemiddeld) voor aanschaf van zonnepanelen, omvormers en huisbatterijen daarbij opgeteld moeten worden die
daar geen 0% financieringsvorm of steun van de overheid voor krijgen.
Een klimaat neutrale samenleving krijg je alleen als er water uit de schoorstenen van fabrieken en uitlaten van vrachtwagens komen en de auto’s EV zijn. Dat gaat niet
gebeuren op de manier waarop het nu gaat. Het alternatief wordt genegeerd. Stroom die niet aangeleverd hoeft te worden (zelf opwekken) en stroom die niet terug geleverd moet worden (zelf overschot opslaan) dan hoeft het netwerk ook niet zodanig uitgebreid te worden. De oplossing voor het klimaat-, stikstof-, energie transitie-, boeren/koeien-, kostprijs- problemen van Nederland. Er komen voor iedereen onnodige lastenverzwaringen aan van 25 miljard per jaar. Voor onnodige stroomnetwerk verzwaringen vanwege het verplicht terug leveren aan
het netwerk (tot misschien wel 800 miljard euro, 77% van de economie). ledere onwetende Nederlander/Bedrijf wat een stroom aansluiting heeft en stroom gebruikt en nu gedwongen stroom moet ‘delen’ of op halve kracht moet draaien omdat netbeheerders iedereen misleiden en de oplossing negeren. Deze oplossing is goedkoper, makkelijker en sneller en niet tegen de Nederlandse wet en neemt minder grond in beslag maar wordt al 4 jaar lang professioneel, structureel genegeerd wordt door overheid, kamer, netbeheer en media.
Als ieder huis/gebouw in Nederland met energieleverancier, met netbeheerder, aangesloten op een goed netwerk tussen April en September met eigen zonnepanelen, met aangepaste elektronica van de omvormers en batterijen zelf zo veel mogelijk opwekt voor eigen gebruik en niet terug levert aan het netwerk ontstaat er een situatie waarin ieder huis ‘op de eigen batterij loopt’. Het probleem van 18 miljoen mensen in 8 miljoen huizen die gemiddeld 131 verschillende elektrische apparaten hebben en Netbeheer weet niet wie, waar, welke apparaten,
voor hoelang aandoet/uitdoet is dat in mijn oplossing: ieders thuisbatterij. Die die continu veranderende aantal combinaties (18 miljoen x 8 miljoen =144 miljard x
131= (1,96) 2x 10 tot de macht 16 (ongeveer) aan mogelijke combinaties buiten het netwerk houdt. Dan zijn er dus geen terug levering pieken, geen handel in elektriciteit geen ontladingen door energiemaatschappijen meer. 1richtingsverkeer.
Het netwerk stabiel gehouden kan dus heel makkelijk worden gedaan door de netbeheerders met eigen stroom uit eigen wind/zonneparken die stroom kan simpel worden rondgepompt of getransporteerd voor een stabiel netwerk wat simpelweg niet voor 800 miljard euro uitgebreid hoeft te worden. Netbeheerders hoeven soms alleen maar de batterijen bij te Iaden wanneer de slimme meter dat nodig vindt. Alleen bijladen, niet leeg laten trekken door netbeheerders want die hebben de thuisbatterij niet betaald en de schaarse 6K-20K oplaadt/ontlaadt cycli zijn bedoeld voor de bewoner en 20 jaar gebruik, niet de netbeheerder.
Doordat iedereen zelf opwekt, zelf gebruikt, zelf de overschotten opslaat en niets terug levert is de stroomvraag minder en dus het ook het stroom aanbod op het netwerk. Tussen April en September heeft het netwerk dus geen tussen 0-70kWh continu variërende overschotten per huis te verwerken op zonnige dagen. Mensen kunnen dus ‘gratis’ een airco draaien op warme dagen, een EV opladen voor 1 euro,
de meest groene inflatievrije stroom die er bestaat.
In de winter is het huidige netwerk sterk genoeg om met wind stroom de 7,9-16 miljoen (zand/zoutwater) batterijen te vullen waar dat nodig is in de avonduren/nachturen bijvoorbeeld. Individuele (niet aangesloten) zon/windparken kunnen direct aangesloten worden
op groene waterstof productie containers wat het kip /ei probleem oplost voor de transportsector met deze ‘tankstations’ waarmee bestaande diesel vrachtwagens dan makkelijk en goedkoop omgebouwd worden naar waterstof elektrische vrachtwagens wat de uitstoot van CO2 en NOx vervangt door water. Dan is er dus de noodzaak om als drinkwater bedrijf intensief te gaan samenwerken met Provincies, Energie Maatschappijen, Waterschappen en groene waterstof producenten. Het smeltwater in de winter kan dus deels opgepompt worden om droogte te voorkomen en te destilleren. Dus spelen er opeens geen stikstof problemen meer bij woningbouw, boeren uitkopen of koeien wegdoen en
Natura2000 gebieden. Problemen van uitstoot, energie transitie hebben als kernprobleem het terug leveren op het netwerk. In mijn plan onttrekt ieder huis x kWh stroom van het netwerk die niet meer geleverd
(geanonimise rd) voor iedere fabriek die op eigen terrein x honderd/duizend hoeft te worden en x zonnepanelen heeft liggen naar eigen behoefte en mogelijkheid. Dat is de meest
eerlijke oplossing want ‘gedrag’ en verbruik bepalen de prijs per installatie, In mijn plan kan iedereen tegelijk zonnepanelen en windmolens aanleggen op eigen dak of terrein en kan ieder bedrijf gewoon onmiddellijk een netwerkaansluiting krijgen. In mijn plan is de kWh prijs van het netwerk voor iedereen gelijk maar variabel en goedkoper in de zomer en duurder in de winter (windstil en grijs) en is de kWh prijs per systeem verschillend omdat prijs en ligging van elkaar verschillen. Een klein huis heeft minder zonnepanelen en batterijen nodig, een groot huis heeft
meer zonnepanelen en batterijen nodig. Dat is het meest eerlijk. Is het iedere avond ‘Earth Hour’ met lichten uit en een kaarsje aan en om 22.00 slapen of is het iedere avond
feest met
10 keer koffie en thee zetten
en om
01.30 de lichten
uit?
Het kan niet zo zijn dat de kosten voor het netwerk en de ‘overheidslening’ van 100 miljard euro niet terugbetaald moet gaan worden door iedereen en dat die kosten een ‘investering’ zijn voor de pensioenfondsen en dat de terug lever kosten
tegelijkertijd een ‘boete’ zijn voor de mensen met zonnepanelen. En dan moeten er nu ook bouwbedrijven helpen om het netwerk uit te breiden. Het rendement van de pensioenfondsen en de winstmarge van de bouwbedrijven worden gewoon bij de toekomstige ‘kosten’ gerekend door netbeheerders en die sigaar is dus een sigaar uit eigen doos. Niemand ‘verdient terug’ met terug leveren, iedereen betaald 25 miljard per jaar. Als de Nederlandse regering alle overgebleven huizen nu zonder zonnepanelen een
40K 0% rente lening geeft met een looptijd van 20 jaar voor zonnepanelen en een batterij dan betalen zij 166 euro, 240 maanden lang voor groene, inflatievrije stroom zonder terug leveren. 193c-Burgerlijk Wetboek 6 Een handelspraktijk is misleidend indien informatie wordt verstrekt die feitelijk Onjuist is of die de gemiddelde consument misleidt of Kan misleiden.
(geanonimiseerd)
á Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik Ë%
>
V4
t
Een energiesysteem waarin consumenten nettarief prikkels krijgen om hun elektriciteitsverbruik aan te passen
WEL PRIKKEL
>
/
€
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
72205
Vertrouwelijk 21 oktober
| Eindrapport
Inhoudsopgave
2024
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
Conclusie
en advies …
6.
ten opzichte van alternatieven
11
Aanleiding
12
Conclusie
13
Aanbevelingen voor vervolg
Waarom
21
en advies
61
een alternatief nettarief?
alternatief
nettarief
Hoe
23
Wat levert een alternatief nettarief op?.
2.4 Welke aandachtspunten
63
eruit?
31
Concrete ontwerpkeuzes noodzakelijk voor impactanalyse
32
Impactanalyse toont aan dat tijdgebonden
kWh-tarief netbelasting reduceert
ten opzichte van alternatieven
7. 15
Inzichten ten aanzien van een (tijdsgebonden)
66
Overwegingen
piekvermogentarief. in detailuitwerking
Alternatieve nettarieven in relatie tot de energietransi 71
Alternatieve nettarieven als onderdeel van actieagenda
72
Alternatieve nettarieven ten
netcongestie laagspanningsnetten
…
4]
Impact op huishoudens
20
42
Impact op de businesscase publieke laadpalen.
32
4.3 Impact op niet-huishoudelijke kleinverbruikers.
33
Begrippenlijst…
Implicaties voor uitvoerders, de toezichthouder en de politiek
… 38
Bijlage 1..
51
Leveranciers zullen
als mede-uitvoerder
additionele
maken
kosten
52
Mogelijk impact op wet- en regelgeving
53
Een tariefstelselwijziging vraagt om investeringen van
54
netbeheerders.
Vervolgstappen
een robuust systeem
Bijlage 2… 39
Bijlage 3.
E
Bijlage 4.
4 42
48
kWh-tarief geniet lichte voorkeur
65
Impact op het elektriciteitsnet
46
Uit de literatuur en praktijkvoorbeelden volgen
drie fundamentele sturingsprincipes
zijn er?.
45
Randvoorwaarden, uitgangspunten en criteria bieden
64 Tijdgebonden
Hoe is dit onderzoek uitgevoerd?.
Impact op kleinverbruikers
Gekozen variant volgt Uit een doorlopen proces
een beoordelingskader voor tariefstelsels
Wat is het probleem van het huidige tariefstelsel? ziet een
44
met input vanuit stakeholders
62
222
2.5
Tijdgebonden kwh-tarief geniet lichte voorkeur
49
5052 54 55
behoeve van
7
Fr)
o}
e [®) 07}
e (} u
(}
a
Conclusie advies
en
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
11
| Eindrapport
Aanleiding
12
Conclusie
en
advies
Door toenemende elektrificatie en opwek in de gebouwde omgeving verwachten netbeheerders richting 2030 op het laagspanningsnet een grote toename in de
Op basis van ons onderzoek naar een alternatief nettariefstelsel, waarbij het nettarief
netinvesteringen en -kosten, een grote ruimtelijke uitdaging voor het inpassen van nieuwe
drie conclusies:
per aangeslotene wordt berekend op basis van tijd en volume, komen wij tot de volgende
netinfrastructuur en uitdagingen omtrent netcongestie. Deze problematiek kan worden beperkt door belasting van het elektriciteitsnet meer te spreiden in de tijd. Aangezien het huidige tarief voor netwerkkosten een vast bedrag per jaar betreft, loont het niet om minder
1. Efficiënter netgebruik en lagere totale netkosten Een alternatief nettariefstelsel verkleint de investeringsopgave en daarmee de totale
te verbruiken tijdens piekuren of meer tijdens daluren. Bovendien worden de netkosten gesocialiseerd over alle gebruikers ongeacht hun daadwerkelijke netbelasting. Een alternatief
netkosten, verhoogt de maakbaarheid van de energietransitieopgave voor netbeheerders en vermindert netcongestieproblematiek, waardoor op hetzelfde net meer kan worden
nettarief dat een prijsprikkel introduceert, kan inspelen op de flexibiliteit van vraag,
aangesloten.
waardoor er meer energie geleverd kan worden via hetzelfde elektriciteitsnet. 2. Onderzoeksvraag.
Netbeheer Nederland
heeft Berenschot gevraagd om een onderzoek
uit te voeren waarbinnen in gezamenlijkheid met stakeholders de mogelijkheid van een alternatief nettariefstelsel wordt verkend. Hierbij is gekeken naar hoe een alternatief nettarief eruit zou kunnen zien en met welke kansen, kosten en risico's
invoering gepaard gaat. In dit proces stond de volgende onderzoeksvraag centraal: wat levert invoering van een alternatief nettarief op in termen van ruimte op het net en verbetering van kostenreflectiviteit?
Een kostenverdeling over gebruikers die beter aansluit bij het kostenveroorzakingsprincipe
Een alternatief tariefstelsel leidt tot een nieuwe kostenverdeling over gebruikers, waarbij de hoogste kosten terechtkomen bij degenen die het net het zwaarst belasten. Hierbij gaat een ruime meerderheid van de huishoudens minder betalen dan met het huidige tariefstelsel
het geval zou zijn. Grote kleinverbruikers gaan meer betalen, maar hebben ook een groter handelingsperspectief om hun netkosten te reduceren. Belangrijk te vermelden is dat in vrijwel alle gevallen, ook met een alternatief tariefstelsel, de netkosten n 2030 hoger zijn
dan momenteel het geval is. Alternatieve nettarieven dempen deze stijging slechts. 3. Invoering vereist speciale aandacht voor verhoogde complexiteit energierekening,
implementatie en flankerende maatregelen. Beperken van complexiteit van de energierekening wordt al jaren gezien als een belangrijk aandachtspunt, ook met het huidige relatief eenvoudige tariefstelsel, Nettarieven die een
prikkel bieden om gedrag te veranderen, leiden tot een verhoging van de complexiteit en verdienen daarom aandacht bij invoering. Ook vraagt de implementatie, gezien de impact op systemen, verandering van inkomsten en verwachte toename in klantcontact het nodige
van leveranciers, netbeheerders en overheid. Daarnaast is bij het voorgestelde tariefmodel ook flankerend beleid vanuit het Rijk nodig om ongewenste effecten, die kunnen optreden voor specifieke situaties, te compenseren.
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
| Eindrapport
Op basis van de bovenstaande conclusies adviseren wij verdere stappen te zetten voor de
3.
Prioriteer
datacollectie
niet-huishoudelij
invoering van een alternatief nettariefstelsel. Hierbij geniet een tijdgebonden kWh-tarief de
Dit onderzoek heeft slechts gedeeltelijk inzicht kunnen bieden in de gevolgen van een
voorkeur, omdat het vanwege het tijdsgebonden aspect effectief inspeelt op netefficiëntie en
alternatief nettarief voor niet-huishoudelijke gebruikers, vanwege beperkte beschikking over data. Het prioriteren van datacollectie op kleinverbruikersniveau om hier beter
bovendien adaptiever en daarmee toekomstbestendiger is dan alternatieven. Een belangrijk aandachtspunt is dat een alternatief nettarief uitgaat van een prikkel waarop vrijwillig
invulling aan te kunnen geven is daarom aan te bevelen.
gereageerd kan worden en dus geen garantie biedt op het voorkomen van overbelasting (door vraag dan wel opwek). Daarom blijven naar de toekomst toe, gezien de sterk toenemende elektrificatie en opwek bij huishoudens, aanvullende technische (nood)maatregelen, zoals
aftoppen, spanningsregeling of een technisch vangnet noodzakelijk.
4. Verdiep op mogelijke ongewenste effecten voor specifieke groepen Invoering van een alternatief nettarief kan voor minderheidsgroepen ongewenste effecten
met zich meebrengen. Door dit van tevoren in beeld te brengen en flankerend beleid te ontwikkelen kan dit risico gemitigeerd worden.
13
Aanbevelingen voor vervolg
Om een maximaal effect te realiseren bij invoering adviseren we bovendien om consumenten voor te bereiden op een aanstaande tariefswijziging. Daarbij raden wij aan
Om een nieuw nettariefstelsel te kunnen invoeren, moeten regionale netbeheerders
een communicatiestrategie te ontwikkelen, te onderzoeken hoe de energierekening van
gezamenlijk een voorstel voorleggen aan de ACM. Hierover moeten nog keuzes worden gemaakt ten aanzien van detailuitwerking van het tariefstelsel (Hoofdstuk 5
consumenten zo eenvoudig mogelijk kan blijven en randvoorwaarden te faciliteren om consumenten handelingsperspectief te bieden.
‚en Hoofdstuk 6). Daarom adviseren wij enkele aspecten voor de uitwerking van een alternatief nettarief verder te onderzoeken:
1. Verken impact op wet- en regelgeving
Wijziging van het tariefstelsel kan impact hebben op de huidige wet- en regelgeving, zoals die ten aanzien van
het uitlezen van slimme meters en het delen van verbruiksdata.
We adviseren te verkennen of aanpassingen nodig zijn. 2. Onderzoek impact op en borging van inkomstenzekerheid van netbeheerders Inkomstenzekerheid voor netbeheerders verandert sterk bij invoering van een alternatief
nettarief. De impact hiervan en borging van inkomstenzekerheid kan middels scenario’s verder worden uitgewerkt.
Leeswijzer In Hoofdstuk 2 wordt in hoofdlijnen de problematiek van het huidige tariefstelsel toegelicht en worden de belangrijkste inzichten uit het onderzoek gepresenteerd. De impact die een alternatief tariefstelsel heeft op het elektriciteitsnet,
kleinverbruikers en uitvoerders/de politiek worden in Hoofdstuk 3, Hoofdstuk 4 en Hoofdstuk 5 uitgewerkt. In Hoofdstuk 6 lichten we toe waarom specifiek deze tariefvariant is uitgewerkt. Hoofdstuk 7 sluit af met een reflectie op de samenhang van een alternatief tariefstelsel met andere ontwikkelingen in het licht van de energietransitie.
Bernschot Waarom
een
alternatief nettarief?
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
| Eindrapport
Door toenemende elektrificatie en opwek in de gebouwde omgeving voorzien netbeheerders op korte termijn uitdagingen omtrent netcongestie op het laagspanningsnet. Deze problematiek kan worden beperkt door pieken op het elektriciteitsnet te verminderen. Aangezien het huidige tarief voor netwerkkosten een vast bedrag per jaar betreft, loont het niet om minder te verbruiken tijdens piekuren. Een alternatief nettarief dat een prijsprikkel introduceert, kan inspelen op de flexibiliteit van vraag en zo mogelijk pieken reduceren.
de netkosten zal leiden”) en extra ruimtebeslag ten behoeve van elektriciteitsinfrastructuur met zich meebrengt. Bovendien is er op dit moment bij netbeheerders een maakbaarheidsgat,
waardoor met name door schaarste in personeel en ruimte, het net niet snel genoeg uitgebreid kan worden. Efficiënter netgebruik kan deze problematiek beperken, maar het huidige nettariefstelsel biedt daar geen enkele prikkel toe aangezien iedereen een vast bedrag
per jaar betaalt voor zijn aansluiting. Omdat het nettarief richting 2030 relatief een steeds grotere component van de totale elektriciteitsrekening zal bestrijken, wordt de prikkel die er vanuit kan gaan ook steeds sterker.
Huidige stelsel voldoet steeds minder aan kostenveroorzakersprincipe Het huidige tariefstelsel zorgt in het licht van de energietransitie tevens in toenemende
21
Wat is het probleem van het huidige tariefstelsel?
Inefficiënt netgebruik leidt tot congestie en hoge netwerkkosten Dankzij de energietransitie wordt er bij kleinverbruikers, zoals huishoudens en bedrijven (klein zakelijk), steeds meer gebruik gemaakt van het elektriciteitsnet door bijvoorbeeld elektrisch vervoer, (hybride) warmtepompen en zonnepanelen. Deze toename in
elektriciteitsvraag is niet gelijk over de dag verspreid, maar concentreert zich typisch in de vroege ochtend en avond, daar waar opwek met name gedurende de middag plaatsvindt. Omdat nieuwe apparatuur met een hoger verbruik in korte tijd steeds grotere toepassing
mate voor een verdeling van kosten die niet overeenkomt met het daadwerkelijke gebruik van het net. Voorheen waren de verschillen in netbelasting tussen consumenten relatief Klein. Door de intrede van elektrisch vervoer, zonnepanelen en warmtepompen nemen de
verschillen tussen huishoudens in netbelasting snel toe. Daarnaast betalen huishoudens op warmtenetten, zowel voor verduurzaming van hun warmtevoorziening via het warmtenet als voor de uitbreiding van elektriciteitsnetten voor warmtepompen van andere gebruikers.
Dit leidt tot een kostenverdeling die afwijkt van het gebruik van het net, waarbij sommige ‘huishoudens disproportioneel bijdragen aan infrastructurele kosten. Herziening van het tariefstelsel kan bijdragen aan een rechtvaardigere verdeling van kosten over gebruikers.
vindt, worden de pieken in elektriciteitsvraag vele malen hoger dan ze in het verleden waren. Omdat het elektriciteitsnet zo moet zijn ontworpen dat het ook op de drukste momenten niet overbelast raakt, vraagt deze elektrificatie en opwek aanzienlijke netverzwaringen, terwijl
2.2
Hoe
ziet een
alternatief nettarief eruit?
Er zijn
wat betreft nettarieven vele varianten mogelijk. Om een impactanalyse te kunnen
het net grote delen van de tijd nog ruimte heeft. Vanwege de enorme opgave waar netbeheerders voor staan wordt op korte termijn
doen is het nodig om concrete ontwerpkeuzes te maken. Daarom is in een proces met
netcongestieproblematiek verwacht op het laagspanningsnet. Dit betekent dat er onvoldoende ruimte is op het elektriciteitsnet om nieuwe woningen of laadpalen aan te
stakeholders (zie paragraaf 2.5) toegewerkt naar de selectie van een specifieke variant. Dit tijdgebonden kWh-tarief belast het elektriciteitsverbruik van aangeslotenen met een
sluiten. Het elektriciteitsnet moet dus enorm worden uitgebreid, wat tot sterke stijging van
tarief (€/kWh) dat varieert gedurende de dag: op momenten van hoge netbelasting is het
1) _ Netbeheer Nederland, de financiële impact van de energietransitie voor netbeheerders, geactualiseerde prognose 2023
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
| Eindrapport
tarief hoger dan op momenten van lage netbelasting. Hierbij zal een verschillend zomer- en
van vier nieuwe transformatorhuisjes nodig zi
‚ In Hoofdstuk 3 worden de effecten op het
winterschema worden toegepast. Door een tarief dat varieert in de tijd ontstaat een prikkel
elektriciteitsnet verder uitgewerkt en toegelicht.
om verbruik te verplaatsen naar momenten van lage netbelasting. Om voldoende effectief
Kostenverdeling die aansluit bij gebruik van het net
‚ wordt de hoogte van de prijsprikkel zo gekozen dat deze opweegt tegen de gemiddelde variaties die op een dag in de day-aheadprijzen voorkomen. Dit nettarief zou alleen gaan
Een alternatief nettarief verbetert de kostenreflectiviteit.
gelden voor kleinverbruikers (alle aansluitingen tot 3x80 ampère) en geldt bovendien alleen voor afname en dus niet voor invoeding (van zonnestroom). In paragraaf 3.1 wordt dit
laag verbruik gaan bij een alternatief nettarief minder betalen dan het geval zou zijn bij voortzetting van het huidige nettarief. In 2030 gaat dat naar schatting om ongeveer
tijdgebonden kWh-tarief verder toegelicht en in Hoofdstuk 6 wordt beschreven waarom deze
tweederde van het aantal huishoudens. Grote
variant de voorkeur geniet.
elektrificatie gaan juist meer betalen. Zij hebben echter ook een groter handelingsperspectief om hun kosten te beperken: wanneer zij acteren op de tariefprikkel door bijvoorbeeld slimme sturing van apparatuur en inzet van HEMS
2.3
Wat levert een alternatief nettarief op?
Huishoudens
met een relatief
kleinverbruikers en huishoudens
met
sterke
systemen (home energy management systems),
kunnen zij hun netkosten aanzienlijk terugbrengen soms zelfs tot onder het oorspronkelijke nettarief. In hoeverre groepen huishoudens erop vooruit en achteruit gaan, is afhankelijk
Efficiënter netgebruik levert extra ruimte op laagspanningsnetten
van de snelheid van elektrificatie in de gebouwde omgeving en van de mate waarin er op de
en drukt op lange termijn de benodigde netinvesteringen
tariefprikkel gereageerd wordt. Door de hoogte van de tariefprikkel aan te passen kan hierin
Het onderzochte alternatief levert een aanzienlijke reductie van de afnamepiek. Op basis
gestuurd worden.
van een door Berenschot ontwikkeld algemeen model van vraagverschuiving, hebben de
‘netbeheerders voor verschillende laagspanningsnetten doorgerekend dat een alternatief nettarief de piekbelasting per trafo voor levering met 3% tot 12% reduceert afhankelijk van
Hoge pieken veroorzaakt door thuisbatterijen kunnen mogelijk grotendeels worden voorkomen door een alternatief nettarief
het type wijk?. Hierdoor ontstaat op korte termijn extra ruimte op het net die nodig zal zijn
Mogelijk zal het aandeel thuisbatterijen in de komende jaren sterk groeien. Ook het aandeel
voor bijvoorbeeld nieuwbouwwoningen en laadpunten. Zo schatten netbcheerders, op basis
elektrische voertuigen met de mogelijkheid de accu als batterij in te zetten (vehicle-to-
van een door Berenschot aangeleverd model van vraagverschuiving, dat er in Nederland richting 2030 zo’n 700.000 woningen of 500.000 laadpunten extra gerealiseerd zouden
grid) zal toenemen. Er zijn vooralsnog geen tot weinig regels over de inzet van batterijen en zodoende sturen momenteel veel batterijen op de onbalansmarkten. Richting 2030 zal dit
kunnen worden?. Op de langere termijn betekent efficiënter netgebruik een reductie van de
naar verwachting steeds meer verschuiven naar de day-aheadmarkten vanwege verzadiging
benodigde netinvesteringen. Dit remt de stijging van netkosten, maar biedt bijvoorbeeld ook verlichting van de ruimtelijke opgave omdat er in een gemiddelde buurt maar drie in plaats
van de onbalansmarkt. Uit de analyse blijkt dat toename van batterijen acterend op de day-aheadmarkt leidt tot een toename in de jaarlijkse vraag- en afnamepieken.” Een analyse
2) 3)
Heteffect van de afnametarieven op de opwekpiek ljkt op de laagspanningsnetten beperkter met zo'n 2%. Allander heeft voor een aantal typische uiteenlopende wijken voor 2030 doorgerekend wat het effect is van een tijdsafhankelijk tarief op de piekreductie, vervolgens is het vermogen dat vrijkomt als gevolg van tijdsafhankelijke tarieven voor de verschillende wijken gemiddeld toegekend aan equivalente laadpunten of huizen voor een net. Hiervoor is per laadpunt 2,87 KW aan gehouden en voor een gemiddelde woning 21 KW Deze vermogens houden rekening met een beperkte gelijktijdigheid van laadpunten en huizen. Deze aantallen zijn vervolgens vertaald naar de verzorgingsgebieden van ook de andere netbeheerders op basis van een schatting.
op geaggregeerd landelijk niveau toont ook aan dat prijsprikkels vanuit een tijdgebonden kWh-tarief deze toename kunnen dempen. Wanneer day-aheadprijzen volatieler worden of wanneer batterijen gaan acteren op andere markten die grotere prijsfluctuaties kennen, 4|
Hierin wordt al wordt veronderstelt dat deze batterijen op day-ahead markten sturen, n plaats van de onbalansmarkt (wat nog nadeligere effecten heeft voor het net
Zie paragraaf3 en Figuur 3 voor verdere toelichting op de analyse.
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
| Eindrapport
neemt het dempende effect van een alternatief nettarief af. Een tijdgebonden kWh-tarief biedt dus mogelijk een stimulans om hoge terugleveringspieken door
batterijen te
voorkomen. Het is echter geen garantie op het voorkomen van overbelasting als gevolg van sterk fluctuerende marktprijzen.
Elektrificatie wordt iets duurder, maar de energietransitie wordt nauwelijks geremd Door verbruik te tariferen gaan grote kleinverbruikers en huishoudens met vergaande elektrificatie in de regel meer betalen. Hierdoor wordt de overstap naar duurzame warmtetechnologieën zoals een (hybride) warmtepomp iets duurder in het nieuwe stelsel
dan in het huidige stelsel. Toch blijven de totale kosten van een hybride warmtepomp voor
2.4
Welke aandachtspunten
zijn er?
een gemiddeld huishouden gunstig ten opzichte van de kosten van een cv-ketel en gaat een gemiddeld huishouden met hybride warmtepomp erop vooruit bij invoering van een
Geen garantie op het voorkomen van overbelasting; (technische) achtervang blijft belangrijk
alternatief tariefstelsel (ten opzichte van netwerkkosten in 2030 onder het huidige stelsel). Een alternatief tariefstelsel zal dus naar verwachting weinig effect hebben op het verloop
Alternatieve nettarieven bieden prijsprikkels, waarop op vrijwillige basis verbruik gereduceerd
van de energietransitie in de gebouwde omgeving. In paragraaf 4.1.2 worden verschillende
of verplaatst kan worden naar andere momenten. Ook kunnen andere marktprikkels (zoals van dynamische leveringstarieven) de prijsprikkel overstijgen, waardoor het effect wordt
businesscases en casuïstiek van huishoudens uitgewerkt om tot een inschatting te komen van het effect op de energietransitie.
gedempt. Alternatieve nettarieven bieden daarmee geen garantie op het voorkomen van
overbelasting. Ook heeft een alternatief nettarief nauwelijks invloed op hoge leveringspieken als gevolg van zonnepanelen. Dat komt door gebrek aan flexibele vragen tijdens de zonnige
Invoering van alternatief tariefstelsel leidt tot stijging van kosten voor uitvoering en inkomstenonzekerheid
uren. Dit kan in de toekomst veranderen, bijvoorbeeld door de toename van airco’s en
Energieleveranciers zijn momenteel verantwoordelijk voor facturatie aan en communicatie
opslag. Het is daarom belangrijk om ook naar andere typen (technische) maatregelen te kijken, zoals het aftoppen van zonnepanelen en slimme sturing op vermogen (bijvoorbeeld
met de klant. Bij een wijziging naar een alternatief tariefstelsel met een daarmee gepaard
netbewust laden). Dit soort maatregelen, in combinatie met een tijdsafhankelijk nettarief,
gaande toename van dataverkeer en communicatie, gaan energieleveranciers dus ook hogere kosten maken. Als gevolg van de complexere energierekening verwachten leveranciers tevens
kunnen het aantal benodigde netverzwaringen verder verminderen.
een toename in klantcontact, klachten en geschillen met bijbehorend afbreukrisico als gevolg. Daarnaast leidt een alternatief nettarief op basis van verbruik tot een toename in
Communicatie cruciaal om
inkomstenonzekerheid voor netbeheerders. Vervolgonderzoek zal zich moeten richten op hoe
begrip voor
complexere nota te bewerkstelligen
dit risico gemitigeerd kan worden.
Begrijpelijkheid van de energierekening voor consumenten is ook met het huidige stelsel een aandachtspunt. Met invoering van een nettarief variërend in de tijd neemt de complexiteit
van de elektriciteitsrekening toe. Voor de effectiviteit van het alternatieve tariefstelsel en om
2.5
Hoe is dit onderzoek uitgevoerd?
consumenten grip te geven op hun energierekening, is het dus van groot belang voldoende aandacht te geven aan communicatie en informatievoorziening. Ook automatisering en
Berenschot is door Netbeheer Nederland gevraagd om in gezamenlijkheid met stakeholders
de ontwikkeling van toegankelijke apps helpt voor het begrip van de consument. In het buitenland worden tijdsafhankelijke nettarieven al regelmatig toegepast. Uit deze voorbeelden
tot een alternatief nettariefstelsel voor kleinverbruikers te komen. Voorafgaand aan dit onderzoek vond een uitvoerige verkenningsfase plaats. Dit onderzoek vormt het begin van
kan lering worden getrokken. Paragraaf 4.1.3 geeft hier een uitgebreidere toelichting op.
de uitvoeringsfase van een alternatief tariefstelsel en zal worden gevolgd door een aantal
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
| Eindrapport
vervolgstappen, waarin toegewerkt wordt naar een formeel voorstel dat door de gezamenlijke netbeheerders wordt ingediend bij de toezichthouder (ACM). Voor dit onderzoek is een projectgroep opgericht samen met vertegenwoordiging vanuit de regionale netbeheerders. De besluitvorming lag bij een stuurgroep met bestuurders
vanuit de netbeheerders. Bij deze stuurgroep nam de ACM deel als tochoorder en KGG gaf beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek mee, Tot slot bracht een klankbordgroep met brede afvaardiging van belanghebbenden overwegingen en aandachtspunten in.
Bijlage 1 geeft uitgebreidere toelichting op het onderzoeksproces. De ACM nam deel als toehoorder. KGG gaf beleidsmatige aandachtspunten voor het onderzoek mee, De uiteindelijke keuze voor de voorgestelde tariefmethodiek is door de
netbeheerders gemaakt.
4AE)>
Impact op het elektriciteitsnet
1
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
12
| Eindrapport
Een tijdgebonden kWh-tarief leidt tot efficiënter gebruik van het laagspanningsnet. Uit een doorrekening van de netbeheerders, op basis van de door Berenschot verwachte, berekende vraagverschuiving, blijkt dat dit tariefmodel de piekvraag op het laagspanningsnet significant kan reduceren. Dit heeft de potentie om verspreid over heel Nederland ruimte te bieden aan zo'n 700.000 extra woningen of 500.000 laadpunten. Op termijn zijn bovendien minder netinvesteringen nodig; zo hoeven er in een gemiddelde wijk maar drie in plaats van vier nieuwe wijkstations bijgeplaatst te worden. Het tariefstelsel biedt echter geen zekerheid op het voorkomen van overbelasting en heeft in de huidige uitwerking weinig effect op terugleverpieken. Om deze risico's te ondervangen zijn andere (nood)maatregelen nodig.
31
Concrete ontwerpkeuzes noodzakelijk voor impactanalyse
Deze rapportage onderzoekt de effecten van een tariefrichting. Om een kwantitatieve impactanalyse te kunnen uitvoeren zijn gedetailleerde ontwerpkeuzes noodzakelijk.
De ontwerpkeuzes die voor deze analyse zijn gemaakt worden hier toegelicht. In de verdere uitwerking van en keuze voor een tariefstelsel zijn wellicht overwegingen te maken die leiden tot een op onderdelen andere uitwerking, Verdiepende overwegingen bij de uitgewerkte
tariefrichting worden in Hoofdstuk 6 verder toegelicht. Het voorgestelde nettariefstelsel betreft een tijdgebonden kWh-tarief. Dat wil zeggen dat
consumenten zullen betalen naar gelang hun elektriciteitsverbruik (kWh). Hierbij varieert het tarief dat zij zullen betalen (in €/kWh) elk uur van de dag om zo verbruik tijdens ochtend- en avondpieken duurder te maken dan in de nacht of rond het middaguur
(zie Eiguur 1). Zodoende geeft het tariefmodel een prikkel om piekverbruik naar dalmomenten te verplaatsen. Hoewel elke dag hetzelfde profiel volgt (statisch), wordt er wel onderscheid gemaakt tussen een zomer- en een wintertarief. In de huidige uitwerking van
het voorstel wordt alleen afname en niet invoeding belast”) De vorm van het profiel is gebaseerd op het landelijke belastingprofiel minus zon-opwek
bij huishoudens. Daarnaast is er een basisverbruik (van 0,3 kWh/uur) vrijgesteld van dit tijdgebonden tarief (zie Bijlage 2 voor toelichting). Voor alles wat onder dit basisverbruik wordt geconsumeerd betaalt de consument een vast bedrag van € 185,99 per jaar. Hierdoor
wordt de consument niet extra belast voor gebruik van basis-huishoudelijke apparaten (zoals licht en koelkast) tijdens de piekuren.
S)
Bijeen aantal netbeheerders zorgt juist invoeding voor congestie op laagspanning. In een vervolgtraject kan de wenselijkheid hiervan worden onderzocht. Momenteel onderzoekt de ACM een invoering van een invoedingstarief voor grootverbruikers, voor kleinverbruik is dit vooralsnog niet toegestaan.
n
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief Naast het tijdsgebonden kWh-tarief zijn de netbeheerders ook geïnteresseerd in de reflectie op een kW-tarief:(piekvermogen)variant. Hierin zijn zij specifiek geïnteresseerd in twee soorten: é&n zonder en é6n met een tijdsgebonden element. Zonder
tijdsgebonden element spreken wij over een gemiddelde maandpiek. Hierin wordt het hoogste piekvermogen (in kW) van een kleinverbruiker elke maand geregistreerd en vermenigvuldigd met een prijs per kW. Om hoge prijspieken te voorkomen wordt de rekening gemiddeld over een jaar. In Vlaanderen is recentelijk een dergelijk tariefstelsel ingevoerd®
Met een tijdsgebonden element wordt ook betaald voor de hoogste maandpiek, maar hierin wordt de hoogte van pieken gecorrigeerd met een correctiefactor afhankelijk van het moment op de dag wanneer deze optreden. Hierbij spreken wij over een gewogen
gemiddelde maandpiek. Zo wegen
pieken in de avond zwaarder mee dan in de middag.
De ACM heeft recentelijk een ontwerp codebesluit gepubliceerd om een dergelijk tariefstelsel voor grootverbruiksaansluitingen op het landelijk hoogspanningsnet te introduceren7®!
In deze rapportage reflecteren wij regelmatig kwalitatiefop hoe de analyses bij deze
varianten zouden uitpakken. Paragraaf 6.5 toont een conclusie op basis van deze verschillende
6) 7) 8_
reflecties.
VREG Nettarieven. ACM Ontwerp codebesluit Tijdgebonden transporttarieven hoogspanningsnetten. ACM Voorstei Netbeheer Nederland tijdsafhankelijke transporttarieven.
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
Uurtarieven nieuw stelsel, voor “
<
l
v
14
ter’ en ‘zomer’
Gehanteerd voor doorrekeningen dit onderzoek, o.b.v. gemiddeld verbruik, profiel en netkosten per woning in 2030
Winter
E}
Zomer
A0,16
€24
€024
I€024
€20
cozo
016
076
c
con
coos
co08
*
ë
5
+
coos
ë
5
x
<
W €0,00
D
12345678910 M
1213
161616
17
1819
20
21
22
23
24
uurvan de dag * Figuurì
_ Uurtarieven voor een nieuw tariefstelsel, zoals gehanteerd voor de doorrekeningen in dit onderzoek?. Links het tarief voor de ‘'winter’-periode (oktober - april) en rechts de ‘zomer’ (april - oktober). Zie voor
toelichting op het transporttarief figuur 4. Dit betreft alleen afnametarieven, vooralsnog is er geen invoedingstarief veronderstelt.
9)
o
Uurtarieven zijn gebaseerd op het gemiddelde verbruik en profiel van woningen volgens het
1P2024 'Klimaat Ambitie' scenario, zoals ingevoerd in het Energie Transitie Model
004
€0,00 12345678910
Uurvan de dag #
M
1213
1418
16
17
1819
20
2I
22
23
T
24
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
3.2
A'E)D
| Eindrapport
Impactanalyse toont aan dat tijdgebonden kWh-tarief netbelasting reduceert
15
waar op basis van een tijdgebonden kWh-tarief de verwachte effecten op het gedrag van eindgebruikers is bepaald en vertaald naar vraagverschuiving. De netbeheerders hebben
de door Berenschot bepaalde vraagverschuiving vervolgens doorgerekend voor diverse
Verschuiving van piekvraag naar goedkope momenten
laagspanningsnetten.
Als gevolg van het tijdgebonden kWh-tarief zal vraagverschuiving plaatsvinden van
dure momenten naar goedkopere momenten. Figuur 2 laat een voorbeeld zien van hoe de gemiddelde Nederlandse vraag in 2030 verschuift als gevolg van een tijdgebonden
Op lange termijn leidt een alternatief nettarief tot reductie van netinvesteringen, ruimtelijke impact en het totale werkpakket
kWh-tarief. Door de verplaatsing van vraag naar goedkopere momenten, neemt de
Efficiënter netgebruik door een alternatief nettarief resulteert in minder of later benodigde
gemiddelde vraagpiek in de avond af, maar neemt de vraag op andere momenten van de dag, zoals in de nacht en rond het middaguur, juist toe. Het totale effect van de vraagverschuiving
investeringen en minder ruimtelijke impact. Bovendien hoeft er minder werk gelijktijdig
is een meer gelijkmatige belasting van het elektriciteitsnet.
te worden verricht, wat bijdraagt aan het maakbaar maken van de energietransitie. De netbeheerder gaat aan de slag in iedere buurt. Hoeveel nieuwe wijkstations er moeten
De mate waarin vraagverschuiving plaatsvindt, verschilt per type apparatuur. Zo zal huishoudelijke apparatuur zoals verlichting en keukenapparatuur slechts in zeer beperkte
werkpakket verminderd. In een gemiddelde buurt hoeven maar drie in plaats van vier nieuwe wijkstations gebouwd te worden om het net klaar te maken voor de toekomst.
komen verschilt per buurt, maar door tijdsafhankelijke nettarieven wordt het totale
‘mate verschuiven, terwijl het opladen van elektrische auto's makkelijker uit te stellen is, Over de breedte van deze analyse, en over die hierop volgen, geldt dat deze berust op aannames en modelleringen (zie Bijlage 2); de daadwerkelijke effecten zijn bijvoorbeeld
afhankelijk van wat voor prijsprofielen uiteindelijk worden gekozen en hoe prijssensitief de Nederlandse consument in de praktijk zal zijn.
Naast een tarief ook andere (technische) maatregelen ten behoeve van opwek noodzakelijk Het tijdsafhankelijke tarief heeft beperkt effect op de terugleverpiek vanwege gebrek aan flexibele vraag tijdens de zonnige uren en omdat in de huidige uitwerking geen terugleveringstarief wordt gehanteerd. Hoewel dit in de toekomst kan veranderen door de
Een alternatief nettarief verlaagt piekbelasting voor levering wat ruimte vrijspeelt voor een equivalent van 700.000 extra woningen
toename van airco’s en opslag blijft het belangrijk om ook naar andere typen maatregelen te kijken (bijvoorbeeld aftoppen en slimme sturing). Dit soort maatregelen, in combinatie
Een alternatief nettarief leidt tot een significante piekreductie voor afname per trafo,
met een tijdsafhankelijk nettarief, kunnen het aantal benodigde netverzwaringen verder verminderen (zie ook hoofdstuk 7).
afhankelijk van het type wijk. Daarmee geeft een tijdsafhankelijk tarief een juiste prikkel om flexibiliteit in te zetten om de afnamepiek te verlagen. Hierdoor kunnen er meer nieuwbouwwoningen, warmtepompen, elektrische auto’s en kookplaten worden aangesloten
op het bestaande net. Als voorbeeld komt er in 2030 in Nederland ruimte vrij voor ongeveer 500.000 extra laadpunten of 700.000 extra woningen. Het effect op de opwekpiek lijkt beperkter (reductie van gemiddeld 2%), waardoor in gebieden waar opwek de bottleneck
vormt het tarief minder ruimte vrijspeelt. Dit komt voort uit een analyse van Berenschot
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
AED
| Eindrapport
1
Vraagverschuiving door tariefstelselwijziging llustratief, geaggregeerd voor heel Nederland, 2030
Huidige tariefstelsel, zonder gedragsverandering
14-03-2030
Nieuw tariefstelsel, met gedragsverandering
10000
10000
Verschuiving
Avondpiek
naar de ochtend en middag
+
î
reductie
”|
+
5.000
z
3
5.000
5
9
EV
)
2
?
D
2500 (Warmtepompen] E
ë
armtepompen
'(geano im se rd)
°
Basislast
!
M
1213
1415
16
1718
Uurvan de dag + Elektrischeapparatuur Figuur2
D
2500
'(geano im se rd)
o
3
12345678910
10}
14-03-2030
==
19
20
2
22
23
T Overig
mm
WP-ruimte
==
Hybride WP-ruimte
Ui ==
WP-water
_ Voorbeeld van vraagverschuiving door tariefstelwijziging. Grafieken lichten het geaggregeerde profiel van alle woningen in Nederland op één dag uit in 2030.'” De blauwe vlakken vertegenwoordigen elektrische voertuigen (EV], de bruine (hybride) warmtepompen en de grijze de overige elektrische apparatuur.
Gebaseerd op het gemniddelde verbruik en profiel van woningen volgens het IP2024 Klimaat Ambitie' scenario, zoals ingevoerd in het Energie Transitie Model
l
12345678910
mm
EVthuis
dE EVelders
N
1213
1415
16
17
18
19
20
21
22
Tm ---
Origineel
23
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
A'E>
| Eindrapport
Hoge pieken veroorzaakt door thuisbatterijen kunnen mogelijk grotendeels worden voorkomen door een alternatief nettarief Voorgenoemde analyses zijn uitgevoerd zonder rekening te houden met toename in thuisbatterijen, omdat de mate van adoptie zeer onzeker is. Mogelijk zal het aandeel thuisbatterijen in de komende jaren sterk groeien. Ook het aandeel elektrische voertuigen
met de mogelijkheid de accu als batterij in te zetten (vehicle-to-grid) zal toenemen. Wanneer
daarmee een sterke stimulans om hoge (terug)leveringspieken door batterijen te voorkomen, maar geen garantie op het voorkomen van overbelasting.
Effect batterijen en nieuw tariefstelsel op jaarpieken Gemiddelde top 10 jaarpieken, geaggregeerd,
ETM IP2024 KA, 2030
batterijen niet gestuurd worden op netimpact zullen zij voornamelijk inspelen op markten zoals de day-aheadmarkt, intradaymarkt of onbalansmarkt. Om inzicht te bieden in wat de
(ugeanonimise rd)
(: geanonimise rd)
(DH: geanonimise rd)
ingroei van batterijen (uitgaande van een totale opslagcapaciteit bij huishoudens in 2030 van zo’n 6 GWh) betekent voor netbelasting en in hoeverre een tijdgebonden kWh-tarief
Huidig tariefstelsel
Huidig tariefstelsel Met batterijen
Nieuw tariefstelsel
daar sturing aan kan geven, hebben we een batterijsimulatie uitgevoerd op geaggregeerd
Nederlands niveau waarbij batterijen acteren op de day-aheadmarkt. Een achterliggende veronderstelling is dat richting 2030 een groot deel van de batterijen overstapt van sturing op onbalansmarkten naar de day-aheadmarkt, omdat de eerste sneller verzadigd zal zijn.
17
(geanonimise rd) m
Zonder batterijen
Met batterijen
12.000
+12,7%
-8,8%
+2,€
van origineel
8.000
Vooralsnog is het nog erg onduidelijk hoe zich dit in de praktijk zal ontvouwen. Het toevoegen van 5,98 GWh aan thuisbatterijen die op de day-aheadmarkt acteren leidt
op Nederlands geaggregeerd niveau tot een stijging van de hoogste jaarlijkse vraagpieken met 12,7% en van de terugleveringspieken met 20,1% (zie Figuur 3). Batterijen kunnen dus zonder invoering van een alternatief nettarief tot enorme stijging van de netbelasting
leiden. Met een tijdgebonden kWh-tarief dalen deze nieuwe hoogste jaarpieken echter met 8,8% voor levering en met 19,7% teruglevering. Het netto effect van toevoeging
4.000
Teveringspieken o
Terugleverpieken -4,000
van thuisbatterijen in aanwezigheid van een tijdgebonden kWh-tarief, ten opzichte van
,
EE
-19,7%
van origineel
de situatie zonder batterijen, is dan slechts +2,8% voor leveringspieken en -3,6% voor terugleveringspieken. Een alternatief nettarief zou dus de toename van pieken door
-8.000
+20,1%
thuisbatterijen vrijwel volledig kunnen dempen. Deze uitkomsten zijn in lijn met eerdere
Figuur3
_ Effect van de opname van batterijen op de hoogste pieken (gemiddelde van de top 10 jaarpieken), en vervolgens het effect van het nieuwe tariefstelsel. De hoogste pieken in (terug)levering nemen toe door de veronderstelde opname van batterijen; dit effect wordt gedempt door het nieuwe
thuisbatterijsimulaties!). Wanneer day-aheadprijzen volatieler worden of wanneer batterijen acteren op andere markten die grotere prijsfluctuaties kennen, neemt het dempende effect van een alternatief nettarief af. Richting 2050 zullen extreme situaties, waarbij fluctuaties in
de marktprijs die van het nettarief zullen overstijgen, zich vaker voordoen. Het nettarief biedt TI)
Thuisbatterijen in de energietransitie - oktober 2023 (CE Delft).
tarlefstelsel.
| Eindrapport
<
Geen garantie op voorkomen van overbelasting,
Reflectie op een (tijdsgebonden) piekvermogentarief
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
dus technische achtervang blijft belangrijk Alternatieve nettarieven bieden een prijsprikkel waarop vrijwillig gereageerd kan worden. Ze geven daarmee geen zekerheid dat er geen overbelasting meer zal ontstaan of dat er nieuwe pieken op onverwachte tijdstippen zullen plaatsvinden. Een alternatief nettarief
‘moet dus altijd worden bezien in samenhang met andere maatregelen, zoals een technische achtervang in noodsituaties, die gezamenlijk leveringszekerheid waarborgen. Een voorbeeld hiervan is de mogelijkheid om in noodgevallen apparaten met grote vermogens (>3,5kW
zoals warmtepompen en laadpalen) te kunnen beperken in hun verbruik, zoals momenteel in Duitsland al is doorgevoerd.
Overbelasting ondanks een alternatief nettarief kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer er een hoge gelijktijdigheid ontstaat. Dit risico zal gedurende de energietransitie verder stijgen door toenemende elektrificatie en de grotere vermogens van individuele apparaten op het
laagspanningsnet. Simulaties voor 2030 zijn daarom ook al uitgevoerd met situaties van extremen die zelden voorkomen.
Ook bestaat er een risico dat een alternatief nettarief
juist zal Ieiden tot nieuwe pieken, wanneer er op oorspronkelijke dalmomenten een extra
hoge vraag ontstaat. Verbondenheid van apparatuur en bijkomende automatisering en optimalisering kunnen hier in de toekomst aan bijdragen. Deze automatisering is zeer gewenst, aangezien dit het voor de consument makkelijker maakt om te kunnen acteren.
Echter dienen mogelijke nieuwe pieken door hogere synchronisatie en gelijktijdige inzet van apparatuur te worden gemitigeerd,
Een (tijdsgebonden) piekvermogentarief kan waarschijnlijk in 2030 soortgelijke reducties realiseren. Deze tariefvarianten hebben wel als groot nadeel dat vraag minder ‘verschoven' zal worden: de vraag op piekmomenten wordt verlaagd en over langere tijd (rondom die piek) uitgesmeerd. Hierdoor verlaagt de piek van het individu, maar verhoogt de gelijktijdigheid tussen gebruikers, met als gevolg even hoge of zelfs hogere pieken dan oorspronkelijk. Anderzijds is er minder risico op het ontstaan van nieuwe pieken op geheel andere momenten, omdat verbruik minder naar een ander moment van de dag wordt verschoven.
Bernschot
GEEN PRIKKEL
WEL PRIKKEL
dAED
HOOFDSTUK
4
Impact
op kleinverbruikers
19
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
| Eindrapport
Het tijdgebonden kWh-tarief leidt tot een kostenverdeling tussen huishoudens die de verschillen in netgebruik beter weerspiegelt. Kleinverbruikers die het net intensief gebruiken tijdens piekmomenten, worden steviger belast, terwijl kleine kleinverbruikers juist minder gaan
41
Impact op huishoudens
411
Een tijdgebonden kWh-tarief leidt tot een rechtvaardigere kostenverdeling over huishoudens
betalen. Voor circa twee
In het huidige tariefstelsel stijgen de netkosten voor alle huishoudens in gelijke mate,
derde van de huishoudens verbetert de financiële
situatie onder het nieuwe stelsel, ten opzichte van wat het in 2030 onder het huidige stelsel zou zijn. Dit betreft ook vaak warmtenetwoningen, waarvoor
de elektriciteitsnetkosten
kunnen
halveren.
De kosten van
gemiddelde huishoudens met vergaande elektrificatie, zoals EV en (hybride) warmtepompen, nemen toe, maar kunnen aanzienlijk beperkt worden door slimme sturing. Dergelijk handelingsperspectief is van belang voor het draagvlak richting de consument, evenals heldere communicatie. Voor uitzonderingsgroepen is extra aandacht en flankerend beleid benodigd. Voor publieke laadpunten en niet-huishoudelijke aansluitingen is het effect vooralsnog onduidelijker. De businesscase van publieke laadpunten wordt mede-afhankelijk van de mate van gebruik, en slim laden op basis van het nieuwe tariefstelsel kan financieel aantrekkelijk zijn. De voorgestelde tariefrichting pakt zeer verschillend uit voor typen niet-huishoudelijke aansluitingen. Vooral niet-huishoudelijke klanten met (moeilijk verschuifbare) avondpieken ondervinden negatieve financiële effecten. Ochtend- en middag piekende bedrijven profiteren juist van de
terwijl de netbelasting van de huishoudens vanwege de energietransitie juist steeds meer diversifieert. Op dit moment betalen vrijwel alle huishoudens in Nederland hetzelfde nettarief van ongeveer € 350,-12) wat gemiddeld zo’n 25-30% van de energierekening
beslaat!). Richting 2030 zullen de netwerkkosten voor ieder huishouden met zo'n 82% toenemen tot ongeveer € 638,- (zie figuur 4).!9 Dit terwijl de mate waarin verschillende ‘huishoudens het net belasten en daarmee kosten bij de netbeheerder veroorzaken juist
steeds meer zal verschillen. Mensen die in een appartement wonen zullen gemiddeld een beperktere toename in elektriciteitsverbruik kennen dan grondgebonden woningen waar veel vaker een warmtepomp of eigen laadpaal aanwezig zullen zijn. Door het nettarief variabel
te maken en aan verbruik te koppelen, zal er een herverdeling plaatsvinden van de kosten over consumenten. Daarom analyseren we het effect van een alternatief nettarief op de netkostenverdeling over huishoudens.
daluren.
12) 13) 14)
Tariefbesluiten ACM 2024 ter voorbeeld van Alliander. Berenschot, De energierekening in 2023 en 2035 vergeleken. Aangeleverde informatie Netbeheer Nederiand
n
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik | Eindrapport
l
v
21
Opbouw elektriciteitsrekening 2030 in relatie tot een
alternatief nettarief
De elektriciteitsrekening bestaat uit drie componenten:
In het voorgestelde tijdgebonden kWh-tarief bestaat een deel van de transportkosten
+ kosten vanuit de Rijksoverheid zoals energiebelasting, btw
uit een vaste basislast. Het overige deel bestaat uit een variabele component die afhangt van het elektriciteitsverbruik in de tijd. Hoewel de transportkosten per huishouden hierdoor veranderen, zullen de gemiddelde transportkosten die netbeheerders in rekening brengen gelijk blijven of — in het geval dat de resulterende gedragsverandering tot een afname van investeringskosten leidt - dalen.
en voorheen opslag duurzame
energie (ODE)
+ kosten vanuit de energieleveranciers voor de verbruikte stroom +
kosten
vanuit
de
(per kWh) en vastrecht netbeheerder
voor
het faciliteren
van
een verbinding met het elektriciteitsnet.
Jaarlijkse elektriciteitskosten De
kosten
voor
de
netbeheerder
elektriciteitsrekening'.
beslaan
in 2023
circa
een
derde
van
de
totale
huidige tariefstelsel worden ingevuld door het capaciteitstarief. Deze kosten reflecteren het
onderhouden
Daarnaast worden
en
2030, gemiddelde woning
Hiervan bestaat het grootste deel uit transportkosten, die in het
uitbreiden
van
de
elektriciteitsnetten
door
de
netbeheerders.
Rijksoverheid
er een aansluitvergoeding en een meettarief in rekening gebracht.
In het huidige tariefstelsel voor kleinverbruikers betaalt men een vast bedrag voor de grootte van de fysieke aansluiting. Vrijwel alle huishoudens betalen voor hun aansluiting (3x25 ampère of kleiner) hetzelfde bedrag. Vanwege de toenemende transportkosten die netbeheerders maken ten behoeve van netverzwaringen en -uitbreidingen, stijgt dit capaciteitstarief met 82% richting 2030 tot een bedrag van €638,07.%
Leverancier Netbeheerder
Hoogte kan
Meettarief. Aansluitvergoeding B}
capaciteitstarief aa transport
Figuur4 Schematische
Berenschot, De energierekening
16}
Aangeleverde informatie Netbeheer Nederland.
in 2023 en 2035 vergeleken.
-_
geva"e;'d e
L eee Tijdsgebonden ‘component
50%
15}
7
Basislast
weergave van de
87% jaarlijkse
elektr
kosten van een gemiddelde woning in 2030.
Verkenning alternatief nettariefstelsel kleinverbruik
Netwerkkosten
| Eindrapport
dalen relatief voor ongeveer twee derde van de huishoudens in
Een grote meerderheid
van de huishoudens met een laag inkomen
2030 met een nieuw nettarief; grote, geëlektrificeerde woningen betalen meer.
gaat erop vooruit ten opzichte van netwerkkosten 2030 onder huidige
De overstap van een verbruiks- (kW) naar volumetarief (kWh) zorgt in de regel al voor
stelsel; hoge inkomens gaan er relatief vaker op achteruit
een andere kostenverdeling. Aangeslotenen met een hoog elektriciteitsverbruik gaan meer betalen voor de elektriciteitsnetwerkkosten (zie figuur 4) dan aangeslotenen met een laag
Invoering van een alternatief tariefstelsel heeft als voordeel de kostenreflectiviteit te
verbruik, Dit vertaalt zich in een kostenverdeling naar type woningen: appartementbewoners
huishoudens met een laag inkomen vormen een kwetsbare groep, omdat zij vaak niet over de buffer beschikken om aan een onverwacht hoge rekening te kunnen voldoen. Daarom
gaan in het algemeen lagere netwerkkosten betalen dan bewoners van een vrijstaand huis, vanwege het vaak lagere elektriciteitsverbruik van appartementen””. De modellering
suggereert dat bij de huidige uitwerking van het nieuwe tariefstelsel gemiddeld 66%!9 van de huishoudens minder betaalt dan de €557,98 per jaar die ze onder het huidige stelsel in 2030 zouden betalen. Voor 46% van de huishoudens loopt dit verschil zelfs op tot meer dan
€ 100,- per jaar. Voor 34% van de huishoudens zullen de netwerkkosten echter stijgen door het nieuwe tariefstelsel. Omdat de totale netwerkkosten ongeveer gelijk zullen blijven, stijgt voor deze groep het nettarief sterk.
verbeteren, maar het heeft daarmee impact op de vaste lasten van huishoudens. Met name
is het relevant om in beeld te brengen wat een tijdgebonden kWh-tarief betekent in de
herverdeling van de netwerkkosten (lees: transporttarief) ten aanzien van inkomensgroepen, zodat hier zo nodig compenserende maatregelen voor kunnen worden getroffen. Onderstaande analyse is uitgevoerd op basis van een CBS dataset met verbruikscijfers van inkomensgroepen en aannames over de adoptie van elektrische apparatuur (zie Bijlage 2). Hieruit volgt dat de invoering van een alternatief nettarief al snel honderden euro’s op
jaarbasis verschil kan maken voor de rekening van huishoudens. Bovendien blijkt dat Dit betreft voornamelijk bewoners van vrijstaande woningen, 2-onder-1-kapwoningen en hoekwoningen. Voor 18% van de huishoudens stijgt de rekening met meer dan € 200,-
huishoudens met een laag inkomen (< € 35,000,- per jaar) er het vaakst en het meest op vooruit gaan ten opzichte van de netwerkkosten in 2030 onder het huidige systeem. Naar