14. Raadsmededeling 115-2024 Stand van zaken inkoopproces Wmo en Jeugdhulp (3)
Tekst van het document
Raadsmededeling openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp
: : : : : :
115-2024 9 juli 2024 R.P.J. Letteboer J.C. Wikkerink en A.J. te Lindert Stand van zaken inkoopproces Wmo en Jeugdhulp (3)
Aanleiding: Het college heeft uw raad laten weten dat wij u over het inkoopproces voor de Wmo en Jeugdhulp regelmatig en al naar gelang de situatie daarom vraagt, bijpraten over actuele ontwikkelingen en bijzonderheden. En dat wij u infomeren over ieder collegebesluit dat wij rondom de inkoop nemen. Inhoud mededeling: Met deze raadsmededeling informeren wij u wederom over de meest recente ontwikkelingen en hoe u als raad bij het inkoopproces wordt betrokken. Ontwikkelingen Actualisatie uitgangspunten en beleidsdoelstellingen In een aantal (visie) documenten staan de uitgangspunten die de basis vormen voor de huidige doelstellingen. Zo stelde ons college in 2017 het visiedocument ‘Samenwerken om elkaar te versterken: visie op het sociaal domein en op de samenwerking binnen de Achterhoek’ vast. Uw raad hebben wij hierover via raadsmededeling 20-2018 geïnformeerd (zie bijlage). Als afgeleide van de visie uit 2017 heeft ons college eind 2020 en begin 2021 de ‘Uitgangspunten regionale inkoop Jeugdhulp, WMO, begeleiding en Beschermd Wonen’ vastgesteld. Uw raad hebben wij hierover via raadsmededelingen 213-2020 en 24-2021 geïnformeerd (zie bijlagen). De verschillende start-(kick-off) bijeenkomsten die in alle gemeenten worden dan wel zijn gehouden leiden tot een actualisatie van de huidige uitgangspunten voor de inkoop Wmo en Jeugdhulp.
De volgende stap is het actualiseren van de beleidsdoelstellingen. Gemeenteraden worden hierin meegenomen. (Zie verderop in de raadsmededeling onder het kopje ‘Betrokkenheid Gemeenteraad’.) De uitwerking van de beleidsdoelstellingen gebeurt in het projectteam van de nieuwe inkoop. Regionaal Projectteam Om de nieuwe inkoop te realiseren, is in opdracht van Sociaal Domein Achterhoek een regionaal projectteam gevormd. Dit projectteam staat onder leiding van extern projectleider Yvette Berkel. Naast dit projectteam zijn twee werkgroepen gestart: één voor Wmo/Wonen en één voor Jeugd. In deze projectorganisatie is gezorgd voor een goede vertegenwoordiging van iedere gemeente. Ook is een expertteam ‘bekostiging’ geformeerd, bestaande uit financiële medewerkers van de diverse gemeenten. Go/no go moment Voordat aan de hand van een inkoopstrategie de daadwerkelijke inkoop van start gaat, is in het inkooproces voor alle gemeenten een go/no go moment ingebouwd. Dit besluit wordt in elk van de 8 Achterhoekse Colleges van burgemeester en wethouders genomen. Naar verwachting is dit moment in het najaar 2024. De inkoopstrategie bevat een toelichting en onderbouwing van de in de voorbereiding gemaakte inhoudelijke keuzes.
Denk hierbij aan de uitgangspunten en beleidsdoelstellingen, de segmentatie (welke hulp/ondersteuning en geografisch), de keuze voor een inkoopinstrument (aanbesteden, open house of subsidie), de keuze voor een bekostigingssystematiek (taakgericht, inspanningsgericht of Pagina 1 van 3
outputgericht), de eisen en wensen die gesteld worden aan de aanbieder en aanbiedingen, en het beoordelingsprotocol. Dit go/no go moment is een laatste keuzemoment voor individuele gemeenten om wel of niet (deels) deel te nemen aan de inkoop. Betrokkenheid gemeenteraad Regionaal communicatieplan In raadsmededeling 100-2024 hebben wij u meegedeeld dat de laatste hand wordt gelegd aan een regionaal communicatieplan rondom het inkoopproces. Inmiddels is het regionaal communicatieplan gereed. Dit plan is als bijlage bij deze raadsmededeling gevoegd. Hierin wordt beschreven op welke wijze alle stakeholders (colleges, gemeenteraden, aanbieders, verwijzers, etc.) bij de nieuwe inkoop worden betrokken. Daarbij wordt rekening gehouden met de onderscheidende rollen. Enerzijds de rol van de gemeenteraad, als (beleids)kader stellend. Anderzijds de rol van het college, als bestuurder binnen deze kaders. Bij elke inkoopfase wordt het communicatieplan geactualiseerd, omdat iedere fase eigen communicatie-uitdagingen en kenmerken kent. Kick-off en bijeenkomsten voor gemeenteraden Voor Aaltense raadsleden en fractievolgers is onlangs (op 19 juni 2024), onder leiding van de extern projectleider, een kick-off-bijeenkomst gehouden. Een dergelijke bijeenkomst is/wordt ook in de andere gemeenten gehouden.
In het verdere traject komen meer van dergelijke bijeenkomsten met uw raad op het programma te staan, te weten in het najaar 2024 (inkoopstrategie) en in het voorjaar 2025 (gunning). Daarnaast vindt op 18 september 2024 (vanaf 19;30 uur in het gemeentehuis van de gemeente Bronckhorst) een regionale raadsbijeenkomst plaats over ‘Aanbesteden & Bekostiging’. Hiervoor worden alle gemeenteraadsleden/fractievolgers van de acht Achterhoekse gemeenten uitgenodigd (zie bijlage). Communicatiemomenten gemeenteraad Onderstaande tabel geeft weer wanneer we in de komende periode u als gemeenteraad betrekken: September 2024 18 september 2024 Oktober 2024
Geactualiseerde doelstellingen (via raadsmededeling) Regionale raadsbijeenkomst over de (on)mogelijkheden bekostiging sociaal domein Inkoopstrategie – go/no go (ter informatie, via raadsmededeling)
Continue samenwerking met aanbieders Tot slot blijven we met de huidige gecontracteerde aanbieders ook in de komende periode werken aan de transformatie van ons zorglandschap. Dit gebeurt in gezamenlijke dialoog. Op 16 mei 2024 vond met alle gecontracteerde aanbieders een grote bestuurlijke bijeenkomst plaats. Tijdens deze bijeenkomst stond onder meer de nieuwe inkoop centraal. Daarnaast vond op 3 juli 2024 de eerste marktconsultatie plaats. Ook in het najaar zijn ‘dialoogmomenten’/ marktconsultaties met aanbieders voorzien. De marktconsultaties zijn ook bedoeld voor niet-gecontracteerde aanbieders die mogelijk willen inschrijven op de nieuwe aanbesteding. Doorontwikkeling regionale samenwerking Sociaal Domein Met raadsmededeling 100-2024 hebben wij aangegeven dat er per 18 juni 2024, in regionaal verband, bindende samenwerkingsafspraken zijn gemaakt. Deze afspraken zijn tijdelijk en hebben enkel betrekking op de regionale inkoop Wmo en Jeugdhulp. Zoals in raadsmededeling 71-2024 aangegeven loopt er, naast het inkoopproces Wmo en Jeugdhulp, vanuit het Directeuren Netwerk Achterhoek, de gemeentesecretarissen, een traject gericht op doorontwikkeling. Namelijk de doorontwikkeling van de (governance van de) regionale samenwerking binnen het Sociaal Domein.
De opdracht daarbij is om te komen tot een toekomstbestendige governance die een robuuste en adequate bedrijfsvoering in regionale samenwerking kan bieden, inclusief bestuurlijke governance. Net als bij het inkoopproces worden ook op dit onderdeel in regionaal verband nog steeds, zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau, goede stappen gezet in het traject naar een passende governance-structuur. Ook op dit vlak houden we u uiteraard op de hoogte. Sociaal Domein Achterhoek Wat is nu precies het Sociaal Domein Achterhoek, hoe werkt de samenwerking en in welke structuur? Wilt u meer weten over de samenwerking binnen het Sociaal Domein Achterhoek en de werkwijze,
Pagina 2 van 3
dan willen wij u erop wijzen dat veel informatie over het Sociaal Domein Achterhoek te vinden is op de (vrij toegankelijke) website: www.sociaaldomeinachterhoek.nl. Op deze website vindt u bijvoorbeeld onderstaand schema met uitleg over de huidige wijze van regionaal overleg en besluitvorming. (www.sociaaldomeinachterhoek.nl/over-ons/overleg-enbesluitvorming).
De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: - Regionaal Communicatieplan Inkoopproces Wmo en Jeugdhulp 2026 - Uitnodiging regionale raadsbijeenkomst ‘Aanbesteden & Bekostiging’ - Raadsmededeling 20-2018 - Raadsmededeling 213-2020 - Raadsmededeling 24-2021
Pagina 3 van 3
Communicatieplan Aan: POHO, MOSD Van: Frieda Tax Datum: 5 juni 2024 Onderwerp: Communicatie tijdens de Inkoop 2026 _________________________________________________________________________________ 1. Inleiding De nieuwe inkoop van 2026 staat voor de deur. Inmiddels zijn de voorbereidingen in volle gang, wat ook betekent dat over de communicatie nagedacht moet worden. In de afgelopen periode is met zowel het projectteam van de nieuwe Inkoop als de communicatiewerkgroep (met communicatieadviseurs van de 8 Achterhoekse gemeenten) gewerkt aan het communicatieplan. In dit memo presenteren we het communicatieplan. Daarbij geldt de toelichting dat het plan vooral te zien is als een ‘raamwerk’, oftewel een basis voor de communicatie in de gehele inkoop. Per fase van de inkoop wordt het plan aangepast aan de communicatiebehoeften en -uitdagingen van die fase. De voorbereidingen van de inkoop hebben immers een heel andere focus dan de inkoopfase en datzelfde geldt voor de implementatie. Op dit moment – de start van het nieuwe inkooptraject – is het alleen inzichtelijk hoe de communicatiebehoefte er tot aan de besluitvorming over de inkoopstrategie eruitziet. Om die reden hebben we in dit voorliggende plan het raamwerk alleen uitgewerkt tot aan dit besluitvormingsmoment. 2.
Inhoudelijke uitdaging De inhoudelijke uitdaging van het nieuwe inkooptraject luidt: Hoe richten we de nieuwe inkoop van Jeugd en Wmo/Wonen efficiënt en effectief in, zodat we per 1 januari 2026 niet alleen nieuwe overeenkomsten hebben maar ook een stap hebben gezet in de transformatieopgave? 3. Communicatie-uitdaging Om de inhoudelijke uitdaging te realiseren, zijn bijvoorbeeld beleidskeuzes nodig, moet over de financiën worden nagedacht en zijn praktische (inkoop)stappen te zetten. Ook communicatie draagt bij aan de realisatie. De uitdaging op communicatievlak luidt: Hoe kunnen we via communicatie bijdragen aan: • Begrip en instemming (draagvlak) voor de nieuwe inkoop bij gemeenten (politiek, bestuur, medewerkers), aanbieders, verwijzers? • Een optimaal inkooptraject? • De transformatie/ontwikkelopgave binnen het sociaal domein in de Achterhoek? 4. Analyse van de feiten & omstandigheden
1
In de communicatie hebben we rekening te houden met actualiteiten, landelijke ontwikkelingen, gebeurtenissen in de regio en geleerde lessen uit het verleden. Op dit moment hebben we bijvoorbeeld rekening te houden met: Feit & omstandigheid
Betekenis communicatie
De inkoop gaat voor aanbieders en gemeenten weer veel tijd, menskracht en investering vragen.
De inkoop wordt zo efficiënt mogelijk ingericht. Het tijdspad en de te zetten stappen moeten goed worden gecommuniceerd. De website en nieuwsbrief zijn hiervoor belangrijke kanalen.
Naast de inkoop speelt nog meer binnen SDA. Zoals de monitoring, bestuurlijke samenwerking, ontwikkelagenda, governance etc.
De inkoop is geen doel op zich, maar een middel dat bijdraagt aan de transformatie. Net zoals dat de monitoring, bestuurlijke samenwerking, ontwikkelagenda, etc. aan de transformatie bijdragen. We moeten voorkomen dat de inkoop alles gaat overheersen. We plaatsen de inkoop in het perspectief van de transformatie.
De inkoop van 2022 was een enorme operatie. Niet alleen nieuwe contracten, ook een nieuwe visie en een vernieuwd zorglandschap
De nieuwe inkoop is (naar verwachting) een veel minder grote operatie. Dit moeten we ook zo uitstralen. De inkoop mag de andere ontwikkelingen niet in de weg staan.
Op het sociaal domein komen verschillende ontwikkelingen af, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, IZA/GALA
We houden goed in de gaten wat deze ontwikkelingen betekenen voor de inkoop en ons sociaal domein. Daar waar mogelijk/nodig maken we verbindingen, ook in de communicatie.
De communicatie met/richting inwoners gebeurt vanuit de gemeenten zelf. Dat is de afspraak binnen SDA. Wel is het van belang dat de communicatie vanuit de gemeenten eenduidig gebeurt.
De communicatie richting/met inwoners wordt voorbereid in de Werkgroep Communicatie. Waar nodig faciliteert de communicatieadviseur van SDA de gemeentelijke communicatieadviseurs door het aanreiken van communicatiemiddelen, teksten, etc.
5. Wie hebben allemaal een rol (krachtenveld)? Tijdens de Inkoop 2022 is het krachtenveld via de Factor C methodiek in kaart gebracht in de Ringen van Invloed. Deze analyse gebruiken we opnieuw, maar actualiseren we wel in elke fase. Op basis van de krachtenveldanalyse zijn onze belangrijkste doelgroepen in deze huidige, voorbereidende fase (inclusief de bijbehorende kenmerken en rollen): Doelgroep
Kenmerken en rollen Interne doelgroepen
Colleges van Burgemeester en Wethouders / managers gemeenten
1
• • •
Rol1: Meebeslissen Colleges zijn verantwoordelijk voor de inkoop. Managers bereiden besluitvorming voor.
De rol volgens de Ringen van Invloed (Factor C) 2
•
•
Gemeenteraden
• •
•
•
•
Medewerkers Toegang / Lokale Teams / consulenten
• •
•
•
‘Samenwerkingsstructuur’ / overige betrokken medewerkers gemeenten
• •
•
•
Colleges nemen in deze fases besluiten over de samenwerkingsafspraken en de ‘go/no-go’, zie ook hoofdstuk 7). Het is belangrijk dat de Colleges ook meewerken en meedenken, op basis van goede informatie. Alleen zo kunnen ze goede besluiten nemen. Rol1: Meedenken/meebeslissen Het is belangrijk om raadsleden goed mee te nemen in het proces en te betrekken bij de keuzes die worden gemaakt. We zetten hiervoor vanuit SDA extra communicatie in. Dit is aanvullend op activiteiten vanuit de gemeenten zelf (informatie en betrokkenheid is dus ook maatwerk per gemeente). De informatievoorziening vindt plaats vanuit SDA én vanuit de gemeente zelf (eigen invulling door de gemeente). Er zijn 3 actieve informatiemomenten vanuit SDA: bij de start (kick-off), over de inkoopstrategie en bij de gunning. Daarnaast verzorgt SDA regionale raadsbijeenkomsten. Rol1: Meedenken Deze groep staat in contact met cliënten en hebben in hun werk te maken met de (uitkomst van de) inkoop. Zijn vaak ook inwoner van de Achterhoek en krijgen mogelijk in hun privéleven met de eventuele veranderingen te maken (als cliënt, mantelzorger, op verjaardagen, etc.) Het is belangrijk om deze medewerkers proactief te laten meedenken en mee te nemen in de ontwikkelingen die hun werk raken en waarover cliënten vragen kunnen hebben. Dit meedenken gebeurt o.a.
via de SDA-werkgroepen Jeugd en Wmo en via de regionale werkgroep Toegang en via gemeentelijke werkgroepen/activiteiten (lokale werkgroep, consultatie, etc.) Rol1: Meeweten Deze groep staat op wat meer op afstand, maar de inkoop is toch ook relevant voor hen. Bijvoorbeeld omdat het (indirect) hun werk raakt. Dit zijn vaak ook inwoners van de Achterhoek en krijgen mogelijk in hun privéleven met de eventuele veranderingen te maken (als cliënt, mantelzorger, op verjaardagen, etc.) Belangrijk om deze groep op de hoogte te houden van de ontwikkelingen (informeren). 3
Sociale Raden e.d.
• • •
• • •
Doelgroep
Rol1: Meedenken Sociale Raden zijn vertegenwoordigers van de samenleving. Ze kunnen zelf ook cliënt zijn. Sociale Raden adviseren het College, dus het is belangrijk dat gemeenten hen meenemen voorafgaande aan collegebesluiten. Ze geven gevraagd en ongevraagd advies. Ze kunnen ook een klankbord zijn. Het is belangrijk om de Sociale Raden actief op de hoogte te houden. Dit is de primaire verantwoordelijkheid van de gemeenten. Vanuit SDA is ondersteuning mogelijk.
Kenmerken en rollen Externe doelgroepen
Aanbieders
• • •
Verwijzers (huisartsen, jeugdartsen, medische specialisten)
• •
•
Professionals aanbieders
• •
Cliënten
• • •
Rol1: Meewerken De nieuwe contracten raken aanbieders direct. Ook staan ze dicht bij cliënten. In de vorige Inkoop is partnerschap afgesproken en daaraan wordt inmiddels stevig gewerkt. Daarom belangrijk om aanbieders te laten meewerken en denken aan/over de nieuwe inkoop. Rol1: Meedenken Deze groep heeft aangegeven meer te willen meedenken in het inkooptraject. Dit is ook toegezegd én zinvol, omdat zij ook dicht bij de cliënt staan en de hulpvraag vaak kennen. Contact met de huisartsen gaat via de huisartskoepels. In deze relatie wordt in deze eerste fase vanuit SDA actief geïnvesteerd (om banden aan te halen waar deze banden nog niet zijn of minder goed zijn). Rol1: Meeweten (als het om de transformatie gaat: meewerken) Communicatie richting professionals gebeurt in afstemming met aanbieders. Afhankelijk van de behoefte. Rol1: Meeweten (tijdens implementatie mogelijk een actievere rol) De inkoop is lange tijd ver-van-hun-bed. Belangrijk om geluiden in de samenleving te monitoren en daarop in te spelen (bv. bij berichtgeving in de media).
4
Omgeving van de cliënt (familieleden, mantelzorgers, ‘georganiseerde omgeving’)
•
Communicatie met cliënten is primaire verantwoordelijkheid van de gemeenten, vanuit SDA kunnen we faciliteren.
• •
Rol1: Meeweten Deze groep is een belangrijke beïnvloeder van cliënten. Om die reden is het zinvol om hen ook mee te nemen in het proces. We kennen deze groep niet persoonlijk, maar bereiken ze vooral met ‘algemene communicatie’.
•
6. Communicatiestrategie In onze communicatiestrategie zijn de volgende uitgangspunten leidend: 1. Interne communicatie is net zo belangrijk als externe communicatie en gaan gelijk op. 2. We maken zoveel mogelijk gebruik van bestaande communicatiemiddelen en –kanalen (van SDA, de gemeenten en indien mogelijk zorgaanbieders en andere partners). 3. We richten de communicatie campagnematig in: per fase actualiseren we het communicatieplan, omdat elke fase een andere focus en aanpak heeft. 4. We gebruiken in onze communicatie zoveel mogelijk de wettelijke termen: ‘jeugdige’ als we het hebben over de doelgroep van de Jeugdwet en ‘cliënt’ als we het hebben over de Wmodoelgroep. Ook hebben we het over ‘aanbieders’ en ‘hulp en ondersteuning’. 7. Uitwerking van de communicatiestrategie Het inkoopproject bestaat uit een viertal fases: 1- Opstarten 2- Voorbereiding 3- Uitvoeren van de inkoopprocedures/contracteren 4- Implementatie. Zoals in de inleiding al aangegeven, kent elke fase eigen kenmerken en uitdagingen. Op hoofdlijnen zetten we per fase de volgende inhoudelijke (rij 2) en communicatieve (rij 3) stappen:
-
-
Fase 0 – Opstarten (voorjaar 2024)
Fase 1 – Voorbereiding (april-oktober 2024)
Opstellen samenwerkingsafspraken Besluitvorming samenwerkingsafspraken in colleges Inrichten projectorganisatie
-
Actualisatie visie en beleidsdoelstellingen Besluitvorming beleidsdoelstellingen Vormgeven segmentatie
Fase 2 – Uitvoeren Fase 2 – Implementatie inkoop (maart 2025 – 1 januari (Oktober 2024 – maart 2026) 2025) - Opstellen - Invoeren inkoopdocumenten overgangsregeling - Marktconsultatie - Implementatie toegang - Samenstelling - Implementatie back beoordelingscommissies office - Publicatie - Vragenrondes
5
-
Opzet fasering en planning
-
-
-
-
-
-
Opzetten Communicatieplan Inrichten basiscommunicatie (website, nieuwsbrief) Heisessies POHO Kick-off per gemeente, ook gemeenteraden en directeurenoverleg Communicatie n.a.v. besluitvorming colleges (o.a. raadsmemo)
Vertaling beleid en doelstellingen naar inkoopinstrument Uitvoeren kostprijsonderzoek Kiezen bekostigingssystematiek Opstellen inkoopstrategie tbv go/no go Go/no go besluit Marktconsulstatie(s) aanbieders Communicatie n.a.v. besluitvorming (o.a. raadsmemo en richting interne organisatie, aanbieders, verwijzers)
-
-
Beoordeling inschrijvingen Opstellen gunningsadvies Ondertekenen overeenkomsten
Communicatie rondom marktconsultatie Communicatie rondom start inkoop Communicatie rondom gunning / ondertekening
-
Inwoners- / cliëntencommunicatie Communicatie bij start nieuwe overeenkomsten
8. Hoe communiceren we met wie? Zoals in hoofdstuk 5 al benoemd, heeft elke doelgroep een andere rol. Daar hangt ook een andere communicatiebehoefte mee samen. Bovendien bereiken we de verschillende doelgroepen op verschillende manieren. Dus zetten we per doelgroep deels andere communicatiemiddelen en kanalen in. De uitwerking per doelgroep volgt in dit hoofdstuk. Op welke momenten we communiceren met de verschillende doelgroepen volgt in hoofdstuk 9.
Doelgroep
Hoe communiceren we?
Colleges van Burgemeester en Wethouders / managers gemeenten
• • • •
Gemeenteraden
• • •
• • • • •
Heisessies Portefeuillehouders-/managersoverleg (POHO Sociaal / MOSD) Collegevoorstellen Nieuwsbrief Kick-off / informatiebijeenkomsten (SDA komt in de raad) Regionale raadsbijeenkomsten Lokale informatievoorziening (bijpraatmomenten / presentaties met facilitering vanuit SDA, maatwerk per gemeente) Reguliere (lokale) vergaderingen / bijeenkomsten Raadsmemo (rondom besluitvorming en indien aanleiding) Infoblad (n.a.v. inkoopstrategie) Website SDA Nieuwsbrief 6
Medewerkers Toegang / Lokale Teams / consulenten
• • • • • •
Startbijeenkomst (in elke gemeente) Q&A’s (via eigen pagina website) Website SDA Nieuwsbrief Infoblad (n.a.v. inkoopstrategie) Eigen communicatiekanalen en -activiteiten gemeente
‘Samenwerkingsstructuur’ / overige betrokken medewerkers gemeenten
• • • •
Website SDA Nieuwsbrief Infoblad (n.a.v. inkoopstrategie) Eigen communicatiekanalen / -activiteiten gemeente
Sociale Raden
• • • •
Kick-off bijeenkomst Website SDA Infoblad (n.a.v. inkoopstrategie) Toelichting / presentaties / tijdens bijeenkomsten sociale raden (desgevraagd) Bespreekpunt op de vergaderagenda (meedenken) Eigen communicatiekanalen / -activiteiten gemeente (evt. gefaciliteerd vanuit SDA
• • Aanbieders
• • • • • • •
Groot Bestuurlijk Overleg Klein Bestuurlijk Overleg Dialoogsessies / marktconsultaties Nieuwsbrief Website SDA (Inkooppagina met nieuws, Q&A’s, achtergronddocumenten, data etc.) Infoblad (n.a.v. inkoopstrategie) Brief / mailing (en later: inkoopplatform Mercell)
Verwijzers
• • • • •
Informatiebijeenkomsten Dialoogsessie (vorm n.t.b.) Infoblad (n.a.v. inkoopstrategie) Mailing Website SDA (inkooppagina met nieuws, Q&A’s, achtergrondinfo
Professionals aanbieders
• •
Communicatiemiddelen / -kanalen aanbieders Website SDA (nieuws, Q&A’s, achtergrondinfo, etc.)
Cliënten, omgeving van de cliënt
• • •
Communicatiemiddelen / -kanalen gemeenten Facilitering vanuit SDA met Q&A’s, teksten, filmpje(s), etc. Persbericht / contact met pers
9 Communicatiematrix en -planning In hoofdstuk 8 zijn de in te zetten communicatiemiddelen en -kanalen genoemd. Een deel van de middelen zetten we voor meerdere doelgroepen in. Dit is in onderstaande tabel (communicatiematrix) terug te zien. De matrix hebben we aangevuld met de communicatiemomenten voor zover die bekend zijn. Op deze manier is inzichtelijk wanneer met welke doelgroepen wordt gecommuniceerd in deze fase. Een chronologische planning is opgenomen in bijlage 1 (Mijlpalenkalender). 7
Interne doelgroepen Zie volgende pagina kalender voor externe doelgroepen Colleges B&W / managers
Gemeenteraden
Lokale Toegang / consulenten
Bijeenkomsten
22-4 en 15-5: Heisessies POHO
April-juni: Kick-off bijeenkomst in elke gemeente
Sept/okt: Kick-off bijeenkomst per gemeente Invullen door gemeente (lokaal maatwerk)
Regulier overleg Nieuwsbrief Nieuwsflits Memo / voorstellen
(inkoop-)MOSD en POHO April – juni – september
April-juni: Kick-off bijeenkomst in elke gemeenteraad September: Regionale raadsbijeenkomst Lokaal maatwerk Verschilt per gemeente April – juni – september
Verschilt per gemeente April – juni – september Juni (en bij aanleiding)
Verschilt per gemeente
Infoblad Website SDA
11 juni: Collegebesluit samenwerkingsafspraken en mandaat Sept: Collegebesluit doelstellingen Okt: Collegebesluit inkoopstrategie en go/no go
juni: Raadsmemo Sept/okt: Raadsvoorstel/memo doelstellingen Okt: Raadsmemo inkoopstrategie en go/no go Nov: Infoblad inkoopstrategie Doorlopend
Brief / mailing / e-mail
Q&A’s
Eigen communicatie doelgroepen
Invullen door gemeente
Nov: Infoblad inkoopstrategie Vanaf juni: inkoop-pagina op SDA-site (met Q&A’s, achtergrondinfo, etc.) Juni: e-mail/intern bericht n.a.v. besluitvorming samenwerkingsafspraken en mandaat Sept/okt: e-mail/intern bericht n.a.v. besluitvorming doelstellingen Nov: e-mail/intern bericht n.a.v. go/no go Juni: n.a.v. besluitvorming samenwerkingsafspraken en mandaat Sept/okt: update n.a.v. besluitvorming doelstellingen Nov: update n.a.v. besluitvorming inkoopstrategie en go/no go Invullen door gemeente
8
Overige betrokken medewerkers gemeenten
Sociale raden e.d.
April – juni – september
Nov: Infoblad inkoopstrategie Vanaf juni: inkoop-pagina op SDA-site (met Q&A’s, achtergrondinfo, etc.)
Nov: Infoblad inkoopstrategie Vanaf juni: inkoop-pagina op SDA-site (met Q&A’s, achtergrondinfo, etc.)
Invullen door gemeente, te denken valt aan intranet
Invullen door gemeente
Externe doelgroepen Bijeenkomsten
Regulier overleg
Nieuwsbrief Memo / voorstellen Infoblad Website SDA Brief / mailing
Q&A’s
Aanbieders 3 juli: 1e marktconsultatie Sept-feb: marktconsultaties / dialoogsessies
Verwijzers 2-7: Kennismakingsbijeenkomst huisartsen HZOIJ Aanvullen met data van overige bijeenkomsten Nader uitwerken op basis van behoeften (n.a.v. bijeenkomsten)
Professionals
16-5: Groot Bestuurlijk overleg (1x/jaar) 26-9 en 12-12: Klein Bestuurlijk overleg (3x/jaar) April – juni – september Nov: Infoblad inkoopstrategie Vanaf juni: inkoop-pagina op SDA-site (met Q&A’s, achtergrondinfo, etc.) 11 juni: n.a.v. besluitvorming samenwerkingsafspraken, over ingang nieuwe contracten per 1-1-2026 Eind juli: n.a.v. kostprijsonderzoek Sept/okt: n.a.v. besluitvorming doelstellingen Nov: n.a.v. besluitvorming inkoopstrategie en go/no go 10 juni: n.a.v. besluitvorming ingangsdatum nieuwe contracten (Q&A’s op website SDA) Sept/okt: update n.a.v. besluitvorming doelstellingen Nov: update n.a.v. besluitvorming inkoopstrategie en go/no go
Nov: Infoblad inkoopstrategie Vanaf juni: inkoop-pagina op SDAsite (Q&A’s, achtergrondinfo, etc.) Mei: Mailing ter aankondiging nieuwe inkoop Nov: evt. n.a.v. besluitvorming doelstellingen en go/no go
Vanaf juni: inkoop-pagina op SDA-site (met Q&A’s, achtergrondinfo, etc.)
Persbericht / contacten met de pers Eigen communicatiemiddelen doelgroepen
Cliënten / omgeving van cliënt
Verschilt per aanbieder, bepaalt aanbieder zelf
9
Doorlopend: Desgevraagd persvragen beantwoorden door regionaal woordvoerder Invullen door gemeente (mogelijk gefaciliteerd vanuit SDA)
10. Communicatieboodschap In deze voorbereidende fase hanteren we de volgende boodschap, die overigens in de komende fases ook als kern dient maar wordt aangevuld met de actualiteit van dat moment: In de Achterhoek werken we aan een toekomstbestendig zorglandschap. Waar inwoners op de hulp en ondersteuning kunnen rekenen waar ze echt behoefte aan hebben. Dat doen we samen: als gemeenten, aanbieders, verwijzers, cliënten en inwoners. Sámen voor optimale hulp en ondersteuning in de Achterhoek. Hiervoor is de nieuwe inkoop van Jeugd en Wmo/Wonen nodig. De komende tijd bereiden de acht Achterhoekse gemeenten, samen met aanbieders en andere relevante stakeholders, deze inkoop voor. We bewandelen met elkaar een zorgvuldig proces, waarbij de eerste stap is dat de gemeenten duidelijke samenwerkingsafspraken maken met elkaar. Onderdeel van de nieuwe inkoop is ook een kick-off per gemeente, zodat elke gemeente en alle gemeenteraden precies weten wat er gebeurt en welke stappen er nodig gaan zijn. In de voorbereidingsperiode vindt dialoog plaats met aanbieders over de inhoud van de inkoop, zodat we straks in de Achterhoek overeenkomsten hebben waarmee iedereen goed kan werken. Én waarmee we de gewenste versnelling realiseren in onze transformatieopgave. Overigens beginnen we niet opnieuw. In de afgelopen jaren hebben we al stappen in de goede richting gezet.
We zeggen daarom: “De goede dingen behouden we en dat wat beter kan, verbeteren we.” 11. Organisatie van de communicatie De communicatieadviseur van Sociaal Domein Achterhoek is lid van het projectteam van de nieuwe inkoop. Communicatie is een standaard onderwerp op de agenda van het projectteamoverleg (elke 2 weken). Het communicatieplan en de communicatie-uitingen worden in dit overleg vastgesteld. De coördinatie van de (uitvoering van de) communicatie vindt plaats door de communicatieadviseur van Sociaal Domein Achterhoek. Dit gebeurt in afstemming met de Werkgroep Communicatie, waaraan van elke gemeente een communicatieadviseur verbonden is. De communicatieadviseur van Sociaal Domein Achterhoek is ook lid van het Regieteam RSSDA en de Stuurgroep Communicatie. Indien nodig worden communicatievraagstukken ook op deze plekken (voor)besproken. Vaststelling van het communicatieplan gebeurt in het MOSD. Het POHO ontvangt het communicatieplan ter informatie. Eventuele aanpassingen en aanvullingen tijdens een projectfase worden via een memo ter besluitvorming aangeboden aan het MOSD.
10
Bijlage 1 – Communicatiekalender De Communicatiekalender is het werkdocument voor de communicatie. In deze kalender staat chronologisch wat er wanneer wordt gecommuniceerd. En ook met wie. Eventuele wijzigingen worden in deze kalender bijgehouden. De kalender wordt steeds besproken in het projectteamoverleg en indien gewenst (maandelijks) gedeeld met het (inkoop-)MOSD.
Wanneer
Wat
Voorjaar 2024 22 april 2024
Fase 0: Opstarten Heisessie POHO
24 april 2024
Nieuwsbrief (o.a. bericht over start inkoop)
April-mei 2024
Kick-off bijeenkomsten ambtelijke organisatie gemeenten
Mei 2024 April-juni 2024 15 mei 2024 16 mei 2024 Juni 2024
Wie
Raadsmemo (over start inkoop) Kick-off bijeenkomsten gemeenteraden Heisessie POHO Groot Bestuurlijk overleg Mailing verwijzers (over start inkoop)
Wethouders sociaal domein Colleges, gemeenteraden, medewerkers gemeenten, aanbieders, overige belangstellenden (op inschrijving) Medewerkers gemeenten, inkopers, financials, directeurenoverleg, CLM, consulenten, backoffice Gemeenteraden Gemeenteraden Wethouders sociaal domein Aanbieders Verwijzers (huisartsen, medisch specialisten, GI’s, jeugdartsen) Gemeenteraden, medewerkers gemeenten, aanbieders, verwijzers, sociale raden, zorgprofessionals
Juni 2024
Themapagina op website SDA ingericht
Vanaf 11 juni 2024
Communicatie n.a.v. besluitvorming samenwerkingsafspraken (o.a. nieuwe contracten per 1 januari 2026): • Raadsmemo • Interne berichtgeving (o.a. consulenten) • Bericht website SDA
Colleges, gemeenteraden, aanbieders, medewerkers gemeenten, sociale raden
26-27-28 juni 2024
Bijpraten / kick-off AO’s
Medewerkers gemeenten
Juni 2024
Nieuwsflits
Juni 2024
Nieuwsbrief (o.a. samenwerkingsafspraken)
2 juli 2024 April - oktober 2024
Lokale toegang / consulenten en betrokken medewerkers Inkoop Colleges, gemeenteraden, medewerkers gemeenten, aanbieders, overige belangstellenden (op inschrijving) Verwijzers (huisartsen)
Bijeenkomst HZOIJ Fase 1: Voorbereiding 11
Juli 2024
Eind juli 2024 Sept 2024 Okt/nov 2024 Okt 2024 Sept 2024 – feb 2025
1e Marktconsultatie Bijeenkomst (of aansluiten bij regulier overleg) Ntb communicatie rondom kostprijsonderzoek Besluitvorming doelstellingen
Aanbieders Sociale raden Aanbieders Consulenten, sociale raden, gemeenteraden
Besluitvorming inkoopstrategie en go/no-go door colleges Presentatie inkoopstrategie
Gemeenteraden
Marktconsultaties
Aanbieders
Communicatie n.a.v. doelstellingen en go/no go besluit colleges Infoblad over de inkoop(strategie) NB. Deze kalender wordt geactualiseerd bij nieuwe ontwikkelingen
12
Uitnodiging
achterhoek Stoomcursus Sociaal domein
’ g n i g i t s o k e B & n e d e t s e ‘Aanb Datum:
18 september 2024
Tijd:
19.30 – 21.30 uur
Waar:
Raadszaal gemeente Bronckhorst
Voor wie: Raadsleden, commissieleden en overige geïnteresseerden vanuit de raadsfracties
Hoe werkt een aanbesteding in de jeugdhulp en Wmo eigenlijk? Hoe zit het met de bekostiging? Wat zijn de vooren nadelen van PxQ en taakgerichte financiering? Nu we aan het begin van de nieuwe inkoop voor Jeugd en Wmo/Wonen staan, is het handig om de antwoorden te weten op deze en nog veel meer vragen. U bent van harte uitgenodigd voor deze eenmalige ‘stoomcursus’ over de uitdagende thema’s: aanbesteden en bekostigen.
MELD JE HIER AAN
SPREKERS:
• Yvette Berkel (projectleider Inkoop 2026) • Nico Dam (Bureau HHM) (klik op deze knop of ga naar URL:
https://form.jotform.com/SDA_sda/stoomcursus)
Raadsmededeling - Openbaar Nummer Datum B&W datum Beh. Ambtenaar Portefeuillehouder Onderwerp
: : : : : :
20/2018 27 februari 2018 20 februari 2018 H. Visser H.J. Rijks Samenwerking Sociaal Domein Achterhoek
Aanleiding: In onze vergadering van 21 november 2017 hebben wij ingestemd met het visiedocument “Samenwerken om elkaar te versterken, Visie op het sociaal domein en op de samenwerking binnen de Achterhoek” van 24 augustus 2017. Door middel van raadsmededeling van 22 november 2017, nr. 152/2017 hebben wij u van dat besluit op de hoogte gesteld en wilden wij u het visiedocument ter kennisneming aanbieden. Recent is echter gebleken dat zich bij de administratieve afhandeling van ons besluit een storende fout heeft voorgedaan. Inhoud Mededeling: Tijdens de administratieve afhandeling van het gewaarmerkt besluit van 21 november 2017 is abusievelijk een ander document, namelijk het rapport “Samenwerking in het sociaal domein in de Achterhoek, het waarom, waarop en hoe” van 20 januari 2017, als bijlage gescand. Hoe deze verwisseling heeft kunnen plaatsvinden is ons niet duidelijk. Een verklaring ervoor is wellicht dat beide documenten hetzelfde gemeentelijk taakveld betreffen en de voorbladen van beide documenten zowel qua lay-out als qua tekst veel overeenkomsten vertonen. Dat het college wel met het juiste document heeft ingestemd moge blijken uit het feit dat in beslispunt 1. wel het correcte visiedocument “Samenwerken om elkaar te versterken, wordt vermeld. Om verdere verwarring te voorkomen hebben wij daarover een nieuw besluit genomen.
Het verkeerde document is echter wel als bijlage bij raadsmededeling 152/2017 gevoegd. Met excuses voor het ongemak bieden wij uw raad bij deze alsnog ter kennisneming het juiste visiedocument aan.
De volgende stukken zijn voor u bijgevoegd: 1. “Samenwerken om elkaar te versterken, Visie op het sociaal domein en op de samenwerking binnen de Achterhoek” van 24 augustus 2017. 2. Jaarplan 2018 Sociaal Domein Achterhoek.
Pagina 1 van 1
Samenwerken om elkaar te versterken Visie op het sociaal domein en op de samenwerking binnen de Achterhoek
Versie 4, 24 augustus 2017
Samenwerken om elkaar te versterken
Inhoud Inleiding ................................................................................................................................................... 2 1.
Visie op het sociaal domein ............................................................................................................. 4
1.1
Transformatie............................................................................................................................... 4
1.1.1
De rol van de inwoner .............................................................................................................. 4
1.1.2
De rol van de gemeente .......................................................................................................... 4
1.1.3
De rol van partijen in het sociaal domein ................................................................................ 5
1.2
De Achterhoek ............................................................................................................................. 5
1.3
Visie op het sociaal domein in de Achterhoek............................................................................. 6
1.3.1
Missie en doelen ...................................................................................................................... 6
1.3.2
Kantelen naar preventie .......................................................................................................... 7
1.3.3
Onze inspiratie ......................................................................................................................... 8
2.
Visie op samenwerking tussen gemeenten ..................................................................................... 9
3.
Visie op samenwerken met partijen in het sociaal domein ........................................................... 11
Bijlage 1. Demografie ............................................................................................................................ 13 Bijlage 2. Van visie naar resultaat, van ‘wat’ naar ‘hoe’ ........................................................................ 15 Bijlage 3. Preventie nader uitgewerkt .................................................................................................... 16 Bijlage 4. Het Esbjerg Model, Denemarken .......................................................................................... 17 Bijlage 5. Positieve Gezondheid ............................................................................................................ 19 Bijlage 6. Regionale samenwerking tussen gemeenten in het sociaal domein .................................... 20 Bijlage 7. Concretisering regionale samenwerking tussen gemeenten ................................................ 22
Versie 4, 24 augustus 2017
1
Samenwerken om elkaar te versterken
Inleiding Sinds de invoering van de decentralisaties per 1 januari 2015 is er binnen de gemeenten veel tijd en energie gestoken in de transities, het oppakken van de nieuwe taken en het op orde krijgen van de daarbij behorende processen. Vooruitlopend op de decentralisaties hebben de acht Achterhoekse gemeenten besloten om hierin samen te werken. De belangrijkste reden is samen efficiënter en effectiever de transitie aan te kunnen pakken. De afspraken daarover zijn vastgelegd in het document: ‘Achterhoekse kaderstelling in het maatschappelijk domein’. Dit document is door de verschillende gemeenteraden in maart 2013 vastgesteld. Het beschrijft vooral de verschillende fases van de transitie. Nu de transities voor een groot deel zijn afgerond, gaan de acht Achterhoekse gemeenten het vervolgproces aan. In dit vervolgproces staat de transformatie centraal. Daar gaan we met elkaar, zowel gemeenten als alle partners, gezamenlijk mee aan de slag. Voor de samenwerking tussen gemeenten is een interne overlegstructuur opgezet (zie hoofdstuk 2). Om de transformatie zo goed mogelijk te volbrengen, is er bij de samenwerkende gemeenten behoefte aan een visie van waaruit de komende jaren die transformatie verder kan worden ingezet.
Gemeenten die effectief en efficiënt samenwerken op die onderdelen waar het er toe doet, kunnen elkaar versterken in het uitvoeren van hun Transitie: de overdracht van taken en taken en in het ‘anders doen’. In deze notitie is deze verantwoordelijkheden van rijksoverheid visie vastgelegd. en provincies naar gemeenten.
Transformatie: het realiseren van de beoogde inhoudelijke effecten van de transitie, namelijk meer participatie, vitaliteit en zelfredzaamheid van de inwoner, minder bureaucratie, meer slimme combinaties om reële resultaten te bereiken, een beperktere rol van de overheid en vermindering van de inzet van overheidsgeld.
Deze notitie is als volgt tot stand gekomen. In maart is het raamwerk van het visiedocument opgesteld. Deze is nader uitgewerkt in vier verschillende werksessies, met respectievelijk wethouders, ambtenaren, vertegenwoordigers van inwoners (vanuit sociale raad/Wmo-raad) en een selectie van aanbieders. Zij hebben daarbij input kunnen leveren voor de verdere concretisering van de visie. Dit heeft geleid tot een concept, dat vervolgens voor de zomervakantie nog voor reactie is voorgelegd aan de wethouders, ambtenaren, een selectie van aanbieders en vertegenwoordigers van inwoners (vanuit de sociale raad/WMO-raad). Na een oriëntatieronde langs de gemeenteraden wordt het document in de colleges van de verschillende gemeenten in oktober vastgesteld. Vervolgens wordt het in oktober/november 2017 ter vaststelling doorgeleid naar de verschillende gemeenteraden. Het resultaat van het gezamenlijk proces om tot een visie te komen is dit document. Het is een regionale visie op het sociaal domein, op de samenwerking tussen de gemeenten en op de samenwerking tussen de gemeenten en de partijen die een rol spelen in het sociaal domein. Hierbij is de blik in eerste instantie vooral gericht op de onderwerpen van de nieuwe gedecentraliseerde taken op het terrein van de WMO en Jeugdhulp.
Dat betekent dat het geen brede, alomvattende visie op het sociale domein is, omdat het domein Werk en Inkomen en daarmee de Participatiewet ontbreekt. Het is een bewuste keuze om dit zo in fases te doen. De transformatie vergt veel energie, tijd en geld. Als er breed ingezet wordt loop je het Versie 4, 24 augustus 2017
2
Samenwerken om elkaar te versterken
risico dat de samenwerking niet goed tot stand komt. Vandaar dat er eerst gekozen is voor een samenwerking op WMO en Jeugdhulp, uiteraard in afstemming met aanpalende beleidsterreinen. Op het moment dat de regionale samenwerking op Wmo en Jeugd succesvol verloopt kan er een verbreding met andere beleidsterreinen volgen. Dit document is bedoeld om de visie en de daaruit volgende afspraken over regionale samenwerking vast te leggen. Met daarbij inzicht in wat lokaal en wat regionaal door de gemeenten wordt opgepakt en uitgevoerd (bijlage 7). Het bouwt voort op de samenwerking van de afgelopen jaren en de documenten (bijlage 6) die daarvoor zijn vastgesteld in verschillende bestuurlijke en ambtelijke gremia.
Versie 4, 24 augustus 2017
3
Samenwerken om elkaar te versterken
1. Visie op het sociaal domein
1.1
Transformatie
Nederland kent een uitgebreid stelsel van voorzieningen op het gebied van welzijn, ondersteuning, zorg en financiële ondersteuning. Het aanbod is echter gefragmenteerd en niet of onvoldoende vanuit de leefwereld en de vraag van de inwoner(s) ingericht. Daardoor is het onvoldoende effectief. Er is dus ruimte voor verbetering. Dat is ook nodig want de kosten in het sociaal domein zijn de afgelopen decennia sterk gestegen. Onder andere door die kostentoename neemt de druk op de solidariteit toe. Dit proces zal de komende jaren verder toenemen door de verwachte toename van kosten door vergrijzing. Daarnaast verandert het komende decennium de verhouding tussen werkenden en nietwerkenden. Er zullen meer niet-werkenden zijn, waardoor ook de benodigde hulpverleners volgens de huidige werkwijze niet meer beschikbaar zijn. Om ook in de toekomst de hulp en ondersteuning beschikbaar en toegankelijk te houden is een forse hervorming van het totale stelsel nodig. Dat betekent ook dat een andere kijk op de rol van de overheid, van de hulpverlening en van de inwoners noodzakelijk is. Daarom heeft de rijksoverheid de taken van de gemeenten op het gebied van jeugd, maatschappelijke ondersteuning en participatie vanaf 2015 verruimd (decentralisatie). Het idee hierbij is schaalverkleining.
Door die schaalverkleining kan meer worden gewerkt vanuit de leefwereld van inwoners in plaats vanuit de systeemwereld van overheid en organisaties. Zodat de menselijke maat wordt teruggebracht in het sociaal domein. Door de decentralisaties ontstaat de mogelijkheid om in de uitvoering van deze taken samenhang aan te brengen en vernieuwing te realiseren. Bij de transformatie in het sociale domein gaat het om het realiseren van een andere rolverdeling tussen inwoners, maatschappelijke instellingen en de overheid. Inwoners zijn zelf verantwoordelijk voor hun eigen leven. Het gaat dan om het versterken van zelfredzaamheid en zelfregie en van sociale samenhang. Transformeren is geen doel op zich, maar een dynamisch proces dat nooit af is. Het gaat erom dat we als gemeenten en betrokkenen gericht zijn op het bereiken van maatschappelijke effecten en blijven aansluiten bij de samenleving die steeds in verandering is. Deze verandering vereist dan ook een totaal andere manier van denken en handelen. 1.1.1 De rol van de inwoner Van onze inwoners wordt verwacht dat ze allereerst zelf en met hun eigen netwerk, voor oplossingen voor de door hen ervaren problemen zorgen. Het doel is dat de inwoner zo lang mogelijk actief mee doet in de samenleving en daarbij in regie is over zijn of haar eigen leven.
Het is niet langer wenselijk –zoals nu vaak het geval is- dat de overheid of de hulpverlener bepaalt wat goed is voor hem of haar. Het is met deze verandering wel belangrijk alert te zijn op het feit dat lang niet alle inwoners onder alle omstandigheden hiertoe in staat zijn (WRR rapport ‘Weten is nog geen doen’, mei 2017). 1.1.2 De rol van de gemeente De taak van de gemeenten is om binnen de beschikbare budgetten: het eigen initiatief en de eigen verantwoordelijkheid van inwoners te stimuleren, inwoners te ondersteunen zelfredzaam en samenredzaam te blijven, hen te ondersteunen als zij zichzelf en samen met hun netwerk niet weten te redden. Om te voorkomen dat inwoners een beroep moeten doen op specialistische zorg, vraagt het van gemeenten om vol in te zetten op preventie. Gemeenten moeten in dit kader ervoor zorgen dat de onderlinge verbindingen met de beleidsterreinen zoals sport, gezondheid, cultuur en onderwijs in orde Versie 4, 24 augustus 2017
4
Samenwerken om elkaar te versterken
zijn. Vooral deze terreinen spelen een belangrijke rol bij preventie en vroegtijdige signalering. Daarnaast is de verbinding met het terrein werk en inkomen van groot belang. Aandacht voor een (solide) inkomen is een wezenlijk onderdeel van de integrale analyse/aanpak. Tevens streven we naar één gezin, één plan. De transformatie vraagt verder om innovatie in het aanbod van ondersteuning. Deze dient tegemoet te komen aan de diverse wensen en behoeften rond ondersteuning en zorg in de samenleving. Dat houdt in dat de ondersteuning zo licht en kort als mogelijk is en zo zwaar en lang als nodig. Hierin hebben de gemeenten een regierol in de transformatie. Zij zullen moeten sturen op afstemming tussen de diverse spelers, hun doelen en acties, om zo tot een min of meer samenhangend geheel te komen. Dit kunnen gemeenten o.a. doen door nieuwe financiële prikkels te ontwikkelen waarbij maatschappelijke doelen voorop staan en aansturing plaatsvindt vanuit de inhoud. De gemeenten hebben ook een regierol als het gaat om het aan elkaar knopen en integraal verbinden van de diverse domeinen (wmo, jeugdhulp, participatiewet, onderwijs, voorliggend veld). Ze kunnen daarmee belemmeringen voor de invulling van de menselijke maat wegnemen.
Een belangrijk uitgangspunt daarbij is dat voortaan de unieke hulpvraag vanuit de leefwereld van de hulpvrager het vertrekpunt wordt in plaats van de bestaande procedure of het beschikbare aanbod. 1.1.3 De rol van partijen in het sociaal domein De zorgkosten zijn in Nederland gestegen van 46 miljard in het jaar 2000 naar 95 miljard in 2016. De transformatie vraagt aan de partijen in het sociaal domein om vooral aan te sluiten op de veranderende vraag uit de samenleving en daar flexibel op in te spelen, met als doel effectievere hulpverlening en een verlaging van de kosten. Dit betekent dat ook de werkwijze van organisaties in het sociaal domein in sommige gevallen zal moeten veranderen. Deze zal meer gericht moeten zijn op samenwerking in plaats van onderlinge concurrentie. Dit alles aansluitend op de rol van onze inwoners en in samenwerking met gemeenten. Het vraagt van aanbieders bij te dragen aan maatschappelijke doelen op de langere termijn en een flexibele inzet op de ondersteuning van de veranderende vraag vanuit de leefwereld van onze inwoners.
1.2 De Achterhoek In de Achterhoek is er sprake van andere dynamiek dan in een grote stad en wordt gekenmerkt door sterke gemeenschappen, een rijk verenigingsleven en veel vrijwilligerswerk. De sociale samenhang (de betrokkenheid en de verbondenheid met elkaar) is in de Achterhoek groot. Het naar elkaar omkijken is vaak al aanwezig, hoewel omgaan met afwijkend gedrag toch ook in de Achterhoek moeilijk blijkt te zijn. Ook al is het naoberschap nog op veel plaatsen in de Achterhoek aanwezig , er moet toch voor gewaakt worden dat het wordt geïdealiseerd. Er zijn genoeg wijken en buurten waar het naoberschap zo goed als verdwenen is. Ook in de Achterhoek zijn veel mensen eenzaam en missen een sociaal netwerk. De uitdagingen van de Achterhoek zijn de vergrijzing en ontgroening. Vooral veel hoger opgeleide jongeren trekken weg. Ook verdwijnen er aan de onderkant van de arbeidsmarkt banen. Dit heeft gevolgen voor het op termijn in stand houden van voorzieningen en de leefbaarheid. Het stelt de gemeenten in de Achterhoek in het sociaal domein de komende jaren voor een enorme opgave. (Zie voor meer informatie over de demografsche ontwikkelingen bijlage 1).
Versie 4, 24 augustus 2017
5
Samenwerken om elkaar te versterken
1.3 Visie op het sociaal domein in de Achterhoek Onze kernboodschap is dat iedereen meedoet en zijn steentje bijdraagt, naar eigen kunnen. Iedereen is de moeite waard en hoort erbij. We stellen de leefwereld van de mens centraal. Ons doel is dat mensen een betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. We reiken hiervoor handvatten aan, gericht op zelfredzaamheid, samen-redzaamheid en participatie. Daarbij gaan wij uit van wat men kan en wat men kan leren. We willen een gezonde, sterke en sociale samenleving creëren. Onze maatschappelijke opdracht voor de lange termijn is het leefbaar houden van de Achterhoek, ook voor de komende generaties. Deze opdracht heeft veel facetten. Als we in het sociaal domein de goede dingen doen, draagt dat in hoge mate bij aan een leefbare Achterhoek. De nu voorliggende visie zien we als één van de stappen in het realiseren van onze lange termijn opdracht. 1.3.1 Missie en doelen In onderstaand schema staat onze regionale missie met bijbehorende maatschappelijke doelen. Ze geven ons richting in wat we willen bereiken en op welke wijze we dat willen doen. De acht kernwaarden die naar voren komen vormen de acht pijlers van ons jaarlijkse uitvoeringsprogramma. In dit uitvoeringsprogramma maken we concreet met welke activiteiten we bijdragen aan onze missie en maatschappelijke doelen (zie bijlage 2).
Missie Iedereen doet mee en draagt zijn steentje bij, naar eigen kunnen. Daar helpen we elkaar bij. Maatschappelijke doelen 1. Jeugdigen groeien gezond op in een veilige en vertrouwde omgeving en kunnen zich maximaal ontwikkelen, zodat zij opgroeien tot zelfredzame mensen.
2. Mensen zitten fysiek en mentaal goed in hun vel, zij hebben veerkracht en voelen zich goed.
3. Mensen wonen zelfstandig in een veilige en toegankelijke omgeving, indien nodig met ondersteuning.
4. Mensen voelen zich thuis in hun stad of dorp en hebben een sociaal netwerk dat zich kenmerkt door wederkerigheid.
5. Mensen participeren naar vermogen, werken aan hun ontwikkeling en leveren een maatschappelijke bijdrage aan hun omgeving.
Kernwaarden Optimaal ontwikkelen
Gezond
Veilig
Zelfredzaam en samenredzaam
Participeren
Financieel in balans
Veerkracht
Sociaal verbonden
Versie 4, 24 augustus 2017
6
Samenwerken om elkaar te versterken
Ons streven is dat de Achterhoekers een zelfstandig leven leiden en beschikken over voldoende zelforganiserend vermogen om problemen en tegenslagen op te lossen. We mobiliseren de krachten in de samenleving en delen de verantwoordelijkheid met onze inwoners en organisaties. Samen houden we onze gemeenschap levend en vitaal. We stimuleren en waarderen initiatieven van mensen. Hiermee sluit de visie aan op wat kenmerkend is voor de Achterhoek; het Naoberschap. Wij willen vanuit een heldere regierol de randvoorwaarden voor nieuwe werkwijzen scheppen. Dit vanuit de overtuiging dat de transitie van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’ gebaat is bij een duidelijk onderscheid tussen het ‘wat’ en het ‘hoe’. Het ‘hoe’ is in de eerste plaats aan de inwoner(s) en in de tweede plaats aan de ‘professionals’. De professionals geven aan vanuit welke kennis en inzichten zij, -samen met de inwoners, en waar nodig met elkaar- een adequate en duurzame bijdrage kunnen leveren. Die bijdrage zal zich moeten richten op een betekenisvol leven met bijzondere aandacht voor inwoners die een vorm van ondersteuning nodig hebben. Deze ondersteuning is zo licht en kort als mogelijk en zo zwaar en lang als noodzakelijk. 1.3.2 Kantelen naar preventie De Achterhoekse gemeenten leggen de komende jaren de focus op de kanteling naar preventie.
De doelstelling is veel meer inzetten op preventieve vormen van ondersteuning, zodat op termijn minder behandeling en curatie nodig is. Voorkomen is beter dan genezen. Het doel is dat inwoners steeds meer verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen vitaliteit, hun eigen gedrag en een gezonde leefstijl. We willen problemen voorkomen (preventie) en zo vroeg mogelijk opmerken en aanpakken (vroegsignalering en vroegtijdige interventies). Daarmee willen we het beroep op voorzieningen op de langere termijn beperken en ervoor zorgdragen dat voorzieningen beschikbaar en toegankelijk blijven. Op dit moment vormt preventie nog maar een klein deel van de (zorg)uitgaven in Nederland. Een globale raming van het RIVM gaat ervan uit dat een kleine drie procent van de zorguitgaven aan preventie werd toegekend1. Alhoewel exacte cijfers ontbreken, kunnen we stellen dat dit beeld ook geldt voor het sociaal domein waar de gemeenten verantwoordelijk voor zijn. Een klein deel van de beschikbare middelen wordt besteed aan preventie en het grootste deel aan behandeling, begeleiding en curatie. Daarbij is het ook nog eens zo dat een relatief groot deel van de middelen besteed wordt voor de ondersteuning aan een relatief kleine cliëntengroep.
1 RIVM, Preventie in de Zorg, 2011
Versie 4, 24 augustus 2017
7
Samenwerken om elkaar te versterken
Universele en selectieve preventie als inzet We gaan uit van verschillende vormen van preventie. We hanteren de indeling: universele, selectieve, geïndiceerde en zorggerelateerde preventie (zie voor nadere toelichting bijlage 3). De komende jaren richten we ons op het doorbreken van vaak hardnekkige en ongewenste maatschappelijke patronen en een intergenerationele aanpak, door dichtbij en met inwoners en partners samen te werken. Dit betekent dat we de komende jaren de omslag maken naar meer inzet van universele (het goede bevorderen in algemene zin) en selectieve preventie (voorlichting/bewustwording op thema’s als gezonde leefstijl, opvoeding etc.), zodat minder zorggerelateerde preventie noodzakelijk is. Een eerste stap daarin is om vanuit de gestelde maatschappelijke doelen de gewenste effecten op de verschillende onderwerpen concreet uit te werken. Daarmee gaan we processen bevorderen van: kansrijk opgroeien (voorkomen onderwijsachterstand, schooluitval); zelfredzaamheid, samen-redzaamheid en een actieve, gezonde leefstijl (voorkomen van afhankelijkheid, sociale isolatie, eenzaamheid, gezondheidsachterstand) participatie en economische zelfstandigheid (voorkomen werkloosheid, belonen ‘loonwaarde’, doorbreken patronen van armoede).
We realiseren ons dat er voor de kanteling naar preventie de komende jaren een flinke financiële impuls nodig is, om de periode tussen behandeling, begeleiding en curatie en preventie te overbruggen. We realiseren ons ook dat in die omslag niet alle effecten even goed meetbaar zullen zijn. Dat vergt extra aandacht hoe we de effectiviteit van de in te zetten interventies zo goed mogelijk kunnen volgen. Preventie is dan zinvol als het gestructureerd, geprogrammeerd en meerjarig wordt ingezet en de interventies ook daadwerkelijk bewezen effectief zijn. De komende periode werken we daarvoor - samen met betrokken partners – een meerjarenprogramma uit. 1.3.3 Onze inspiratie Het realiseren van de beoogde inhoudelijke effecten van de transities, of te wel de transformatie, is een zoektocht naar wat werkt en wat niet. Inspiratiebron is o.a. de ‘Denemarken-reis’, een studiereis in oktober 2016 gemaakt door een aantal bestuurders en medewerkers. Tijdens de reis hebben zij de mooie effecten van een andere kijk op de rol van de inwoners, de gemeenten en de betrokken partijen gezien in het Esbjerg-model (bijlage 4). Vooral de focus op preventie en de daarmee behaalde resultaten heeft de deelnemers aan de studiereis geïmponeerd en geïnspireerd. Ook het model van ‘Positieve Gezondheid’ (bijlage 5) ontwikkeld door Machteld Huber is een inspiratiebron.
Zij definieert gezondheid ‘als het vermogen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven’. Vanuit deze brede kijk op gezondheid wordt naast fysiek en mentaal functioneren, ook het dagelijks functioneren, de maatschappelijke participatie, kwaliteit van leven en zingeving als uitgangspunten voor het oplossen van problemen genomen. Positieve gezondheid is ook het uitgangspunt van het beleidskader Volksgezondheid van de Achterhoekse gemeenten.
Versie 4, 24 augustus 2017
8
Samenwerken om elkaar te versterken
2. Visie op samenwerking tussen gemeenten
Samenwerken om elkaar te versterken In de Achterhoek werken we sinds 2013 samen op de nieuwe taakvelden van Wmo en jeugdhulp van het sociaal domein. Dit was tot voor kort vooral gericht op de inkoop van ondersteuning en zorg voor wmo en jeugdwet en de uitvoering daarvan. Verder zocht men elkaar naar behoefte op thema op voor (vrijblijvende) afstemming en kennisdeling. Begin dit jaar is besloten de Doel samenwerking meer gestructureerd op te pakken in de overtuiging samen meer samenwerking: te kunnen bereiken dan ieder afzonderlijk. Het doel van de samenwerking in het kwalitatief betere sociaal domein is kwalitatief betere en kosten effectievere resultaten te en kosten realiseren voor de inwoners in de Achterhoek. Beter dan iedere gemeente effectievere individueel kan bereiken. We staan samen voor dezelfde taak en lopen daarin resultaten voor solidair gezamenlijk op. inwoners Een eerste voorwaarde om dit doel te halen, is dat Is dat de samenwerking duidelijke spelregels en afspraken kent over: het besluitvormingsproces, het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap, de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking en wie waar verantwoordelijk voor is. Een tweede voorwaarde om genoemd doel te bereiken is dat de samenwerking duidelijke samenhang en afstemming kent op inhoud en commitment van alle betrokken gemeenten op die inhoud.
Een effectieve en efficiënte samenwerking vraagt om: inhoudelijke sturing op het proces, zicht op het totaal, afstemming tussen de verschillende onderdelen, adequate prioritering, inzet van de juiste expertise op de urgente onderwerpen, het nakomen van gezamenlijke gemaakte afspraken en een gelijke wijze van uitvoering door elke gemeente. Om aan deze voorwaarden te voldoen is begin dit jaar een eenduidige en transparante structuur ingevoerd volgens de cyclus van besluitvorming zoals die binnen gemeenten verloopt (zie bijlage 6). De meerwaarde van onze samenwerking als gemeenten in de Achterhoek bestaat eruit dat wij elkaar versterken op de volgende terreinen: • Het versterken van elkaars preventie-, hulp- en ondersteuningsaanbod door het realiseren van kwalitatief betere programma’s en voorzieningen die voor een afzonderlijke gemeente niet haalbaar zijn vanwege de lage frequentie, of daar waar (specialistische) kennis schaars is. • Het versterken van elkaars ambtelijke organisatie, zowel rondom beleid, de toegang als de back office, door het bundelen en delen van capaciteit en expertise. Dit vermindert ook de kwetsbaarheid door het op elkaar terug kunnen vallen en risico’s samen op te vangen. Ook bestaat het elkaar versterken eruit dat er meer voortgang wordt geboekt tegen lagere kosten dan ieder afzonderlijk had kunnen realiseren.
Versie 4, 24 augustus 2017
9
Samenwerken om elkaar te versterken
•
•
Het versterken van elkaars innovatieve kracht door ervaringen en kennis met elkaar te delen. Voor alle spelers in het sociaal domein is er sprake van een ontwikkelende en lerende praktijk. Die praktijk wordt gevoed door de verschillende lokale situaties – veranderen van onderop – maar vergt wel dat de lessen bij elkaar worden gebracht en gedeeld. Het is van meerwaarde om deze kennis met elkaar te delen, van elkaar te leren en zo gezamenlijk deskundigheid te ontwikkelen. Het versterken van elkaars strategische positie en invloed door in gezamenlijkheid op te trekken. Wij zijn niet de enige partij die actief is in het sociaal domein. Het is van meerwaarde om richting de grotere partijen samen aan tafel te zitten in plaats van ieder afzonderlijk, voor ons zelf alsook voor die partijen.
Voor een succesvolle samenwerking is het verder van belang dat er een inhoudelijke visie op het resultaat van de samenwerking is en het ambitieniveau (welke maatschappelijke doelen willen we samen concreet bereiken) is bepaald. Parallel aan de inrichting van de nieuwe structuur voor de sturing van het samenwerkingsproces, is daarom gestart met de ontwikkeling van een gezamenlijke visie op het sociaal domein zoals vastgelegd in deze notitie.