jaarverslag-2021-afvalsturing-friesland-nv.pdf

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

1

Leeuwarden, 18 maart 2022

samen halen we alles eruit Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

2

Inhoudsopgave Bericht van de Raad van Commissarissen aan de Algemene Vergadering

4

Samenstelling van de Raad van Commissarissen in 2021

8

Verslag van de directie Juridische structuur Afvalsturing Friesland NV Kerngegevens en kengetallen

9 33 34

Jaarrekening Geconsolideerde balans per 31 december 2021 na resultaatbestemming Geconsolideerde balans per 31 december 2021 na resultaatbestemming Geconsolideerde winst- en verliesrekening 2021 Overzicht totaal resultaat Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2021 Toelichting op de geconsolideerde balans, de geconsolideerde winst- en verliesrekening en het geconsolideerd kasstroomoverzicht Grondslagen voor de consolidatie Algemene grondslagen voor de opstelling van de geconsolideerde jaarrekening Grondslagen voor de waardering van activa en passiva Grondslagen voor de bepaling van het resultaat Grondslagen voor de opstelling van het geconsolideerd kasstroomoverzicht Toelichting op de onderscheiden posten van de geconsolideerde balans Toelichting op de onderscheiden posten van de geconsolideerde winst- en verliesrekening Overige toelichtingen Vennootschappelijke balans per 31 december 2021 na resultaatbestemming Vennootschappelijke winst- en verliesrekening over 2021 Toelichting op de vennootschappelijke balans en winst- en verliesrekening Toelichting op de onderscheiden posten van de enkelvoudige balans Voorstel tot bestemming van het resultaat over het boekjaar 2021 Resultaatbestemming voorgaand boekjaar 2020 Toelichting op de onderscheiden posten van de winst- en verliesrekening Gebeurtenissen na balansdatum Ondertekening van de jaarrekening

35 36 37 38 38 39

Overige gegevens Statutaire regeling betreffende de bestemming van het resultaat Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

64 64 65

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

40 40 41 42 44 45 46 51 53 54 56 57 57 61 61 62 62 63

3

Bericht van de Raad van Commissarissen aan de Algemene Vergadering Jaarrekening Hierbij bieden wij u het jaarverslag van Afvalsturing Friesland NV over 2021 aan. Deloitte Accountants heeft de jaarrekening gecontroleerd en zal deze van een controleverklaring voorzien. Deze verklaring is aan het eind van dit jaarverslag opgenomen. Wij hebben het jaarverslag 2021 in onze vergadering van 18 maart 2022 besproken. Deze bespreking is voorafgegaan door een overleg van de auditcommissie van onze raad van commissarissen met de directie. In dit overleg is van gedachten gewisseld over de belangrijkste bevindingen wat betreft de ontwikkeling en de kwaliteit van het resultaat, de ontwikkeling van de balansposten en de vermogenspositie, significante risico’s en de betrouwbaarheid van de (administratieve) beheersorganisatie. Op basis van de opgestelde jaarstukken, het accountantsverslag en de toelichting van de directie heeft de auditcommissie positief aan onze raad geadviseerd over de jaarrekening 2021. Toezicht De raad van commissarissen heeft in 2021 acht keer vergaderd. Zes vergaderingen zijn vanwege de coronabeperkende maatregelen digitaal gehouden en twee hebben we door de tussentijdse versoepelingen fysiek kunnen houden. Vast onderwerp van bespreking door onze raad zijn de stukken die in het kader van de planning- en controlcyclus worden opgesteld.

In dat kader zijn het jaarplan 2021, het jaarverslag 2020, de begroting 2022 en de managementrapportages (over achtereenvolgens de eerste vier maanden en de eerste acht maanden van het verslagjaar) door onze raad met de directie besproken. Het jaarplan, het jaarverslag en de concept-begroting zijn vooraf onderwerp van bespreking geweest in het overleg van de auditcommissie en de directie, waarna door de auditcommissie een positief advies aan de raad van commissarissen over deze stukken is uitgebracht. De remuneratiecommissie van onze raad heeft begin 2021 de doelstellingen van de bestuurder voor het verslagjaar vastgesteld en de door hem gerealiseerde doelstellingen over 2020 beoordeeld. Onze toezichthoudende taak richt zich verder op het nauwlettend volgen van de ontwikkelingen op het gebied van kwaliteit, arbeidsomstandigheden, veiligheid en milieu (KAVM) bij Omrin. Waar nodig gaan we hierover in bespreking met de directie en haar vertegenwoordigers en brengen we relevante aandachtspunten bij hen onder de aandacht. Dat gebeurt met name in het overleg dat twee van onze commissarissen, de heren Hoogendoorn en Wigboldus, regelmatig met de KAVMdirectievertegenwoordiger en de KAVM-concerncoördinator van Omrin voeren. De commissarissen brengen van dit overleg verslag uit aan onze raad.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

4

In het afgelopen jaar is vooral van gedachten gewisseld over de uitvoering van het projectplan dat is opgesteld om de veiligheidscultuur binnen Omrin verder te versterken. Omrin heeft als doel gesteld om de huidige score van 3,2 (calculatief) op de veiligheidscultuurladder te verhogen naar het hoge niveau 4 (proactief). De rapportage van de voortgang hiervan in managementrapportages, zoals dat vanaf 2022 invulling zal krijgen, biedt ons als commissarissen de mogelijkheid om dit proces proactief te volgen en hierover waar gewenst advies uit te brengen. Aan de jaarlijkse overlegvergadering van de bestuurder en de ondernemingsraad die aan het begin van het jaar wordt gehouden, is namens onze raad deelgenomen door de heer Wigboldus. In deze overlegvergadering worden de jaarplannen van de bedrijvengroepen besproken en komen belangrijke ontwikkelingen met betrekking tot de onderneming, zowel terugkijkend als vooruitblikkend, aan de orde. Het reguliere jaarlijkse informeel overleg tussen de ondernemingsraad van Omrin en onze raad, dat vanwege de coronamaatregelen in 2020 helaas niet door kon gaan, is het afgelopen jaar in september gehouden. In dit overleg is in een groepsgewijze opzet van gedachten gewisseld over onder meer de krapte op de arbeidsmarkt en de gevolgen daarvan voor Omrin, de interne communicatie, de veiligheidscultuur en diversiteit.

In november 2021 vond het jaarlijkse informeel overleg tussen de bedrijfsdirecteuren van Omrin en onze raad plaats. Tijdens dit overleg informeren de directeuren ons over relevante ontwikkelingen binnen hun bedrijvengroepen en vragen wij hun mening over voor het bedrijf belangrijke zaken, bijvoorbeeld op het gebied van innovatie, duurzaamheid en het realiseren van de strategische en operationele doelstellingen van Omrin. Vanuit onze toezichthoudende rol stellen wij met tevredenheid vast dat de onzekerheden die het uitbreken van de coronapandemie in 2020 voor ons bedrijf met zich bracht, zoals voor vele andere bedrijven, in het afgelopen jaar bij Afvalsturing Friesland aanzienlijk zijn gereduceerd. Daarmee was de impact van de corona-ontwikkelingen en -maatregelen weliswaar nog steeds een regelmatig terugkerend aandachtspunt in onze vergaderingen, maar veel minder in relatie tot (mogelijke) substantiële effecten op de bedrijfsvoering. We zijn regelmatig het gesprek met de directie aangegaan over belangrijke ontwikkelingen in de operationele bedrijfsvoering in samenhang met de eerder vastgestelde strategische uitgangspunten voor Omrin.

Het gaat dan om zaken als de bijdrage die Omrin als totaaloplosser aan de gehele keten van het huishoudelijk restafval levert, de afvalportefeuille, het optimaal benutten van de beschikbare verwerkingscapaciteit van onze installaties, de samenwerking met onze aandeelhouders en de invulling die Omrin geeft aan haar proactieve rol in de circulaire transitie. Zo hebben we ook uitgebreid van gedachten gewisseld over de voorgenomen realisatie door Afvalsturing Friesland van een digestaatverwerkingsinstallatie. Verder hebben we aan de hand van een presentatie van het hoofd HR en de programmamanager HR uitgebreid gesproken over het inclusiviteits- en diversiteitsbeleid bij Omrin. Door de security-officers van de afdeling ICT van Omrin is een toelichting gegeven op de wijze waarop de informatiebeveiliging bij Omrin is ingericht, welke waarborgen zijn ingebouwd om ervoor te zorgen dat de risico’s van datalekken en ransomware-aanvallen tot een minimum worden beperkt en hoe aan

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

5

bewustwording hierover onder de medewerkers wordt gewerkt. We hebben met veel interesse kennis genomen van de planontwikkeling van onze bedrijfslocatie Ecopark De Wierde in Heerenveen, waarbij een relatie is gelegd naar het programma ‘Werklandschappen van de toekomst’. Dit landelijke programma is gericht op het realiseren van groene, gezonde en klimaatbestendige bedrijventerreinen. Samenstelling Er hebben zich in het afgelopen jaar geen wijzigingen voorgedaan in de samenstelling van onze raad en in de commissies van onze raad. Rekening houdend met het aflopen van de maximale statutaire – en met instemming van de algemene vergadering met één jaar verlengde – benoemingsperiode van mevrouw Vlietstra als president-commissaris bij Afvalsturing Friesland per 1 februari 2022, is in het voorjaar van 2021 het traject voor haar opvolging gestart. We hebben een actuele profielschets voor deze functie vastgesteld en de profielschets vervolgens gedeeld met onze aandeelhouders en met de ondernemingsraad van Omrin, om hen de mogelijkheid te bieden geschikte personen voor deze functie aan te bevelen. Vervolgens zijn contacten gelegd met enkele potentiële kandidaten en zijn gesprekken gevoerd door de daartoe uit onze raad samengestelde selectiecommissie.

Op basis daarvan is de heer Den Oudsten unaniem door de commissie voor benoeming voorgedragen en is hij unaniem door onze raad van commissarissen benoemd tot president-commissaris bij Afvalsturing Friesland met ingang van 1 februari 2022. De heer Den Oudsten was eerder onder andere burgemeester van Meppel, Enschede en Groningen en waarnemend burgemeester van Utrecht. Ten tijde van het uitbrengen van dit jaarverslag is mevrouw Vlietstra inmiddels afgetreden. Daarmee heeft onze raad en heeft Afvalsturing Friesland afscheid genomen van een uiterst kundige en zeer betrokken voorzitter, die met veel inzet invulling aan haar voorzitterschap heeft gegeven. Ze heeft in haar hoedanigheid van voorzitter en toezichthouder een belangrijke rol gehad bij de ontwikkeling die Afvalsturing Friesland gedurende haar negenjarige zittingsperiode heeft doorgemaakt, dit steeds in een uitstekende verstandhouding met onze aandeelhouders. Wij zijn mevrouw Vlietstra daar zeer erkentelijk voor. Per 1 januari 2022 is een wetswijziging van kracht geworden op grond waarvan voor grote vennootschappen zoals Afvalsturing Friesland de zogenoemde streefcijferregeling geldt. Met deze regeling moet waar nodig een evenwichtiger verhouding tussen mannen en vrouwen in raden van commissarissen, raden van bestuur en de subtop van de desbetreffende bedrijven worden gerealiseerd.

Gelet op de huidige samenstelling van onze raad zal dit een belangrijk uitgangspunt zijn bij de (voordracht voor) benoeming in toekomstige vacatures.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

6

Bezoldiging commissarissen In het afgelopen jaar hebben wij een extern bureau gevraagd om een analyse te maken van de hoogte van de in 2013 vastgestelde en nietgeïndexeerde bezoldiging in relatie tot de beloningsontwikkelingen in de jaren daarna, de toegenomen verantwoordelijkheden van de commissarissen als toezichthouders en het grotere tijdsbeslag dat met het commissariaat bij ons bedrijf is gemoeid. In de analyse is een vergelijking gemaakt met een referentiemarkt van andere bedrijven, met als resultaat het advies om de bezoldiging met ingang van 2022 te verhogen tot bedragen rond de mediaan van de referentiemarkt en de bezoldiging met ingang van 2023 te indexeren. De aandeelhouders hebben in hun vergadering van 10 december 2021 in meerderheid ingestemd met de voorgestelde aanpassing van de bezoldiging. Ten slotte 2021 was een jaar met (opnieuw) de nodige uitdagingen, zowel strategisch als operationeel. Deze zijn veelal voortvarend en proactief opgepakt, met de kanttekening dat de doorlooptijd van projecten vaak onvermijdelijk een langere periode dan een kalenderjaar bestrijkt. Afvalsturing Friesland is er gedurende het afgelopen jaar prima in geslaagd om invulling te geven aan haar rol als bedrijf ‘van en voor de overheid’, met een verantwoord tarievenbeleid en een grote bijdrage op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en inclusiviteit.

Dit wordt bevestigd door de weloverwogen keuze van de gemeenten Groningen, Het Hogeland en Westerkwartier om aandeelhouder van Afvalsturing Friesland te worden en vanaf 2022 hun huishoudelijk afval aan ons bedrijf te leveren. Onze dank en complimenten gaan uit naar de directie en medewerkers van Afvalsturing Friesland die zich hebben ingespannen om daar ieder vanuit hun eigen rol een bijdrage aan te leveren. Namens de raad van commissarissen, P.E.J. den Oudsten, president-commissaris Leeuwarden, 18 maart 2022

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

7

Samenstelling van de Raad van Commissarissen in 2021 amestelling van de Raad van Commissarissen mw. J.G. Vlietstra

president-commissaris, benoemd door de raad van commissarissen, lid sinds 1 februari 2013, herbenoemd per 1 februari 2017, (met verlenging van de tweede termijn tot 1 februari 2022), tevens voorzitter van de remuneratiecommissie

dhr. J.G. Bonnema

benoemd door de algemene vergadering overeenkomstig een daartoe bindende voordracht namens de aandeelhouders serie A, lid sinds 1 januari 2017, herbenoemd per 1 januari 2021, tevens lid van de auditcommissie

dhr. D. Hoogendoorn

benoemd door de algemene vergadering overeenkomstig een daartoe bindende voordracht namens de aandeelhouders serie A, lid sinds 2 juni 2018, tevens lid van de KAVM-commissie

mw. M.A.J. Jager-Wöltgens

benoemd door de algemene vergadering overeenkomstig een daartoe bindende voordracht namens de aandeelhouders serie A, lid sinds 1 mei 2016, herbenoemd per 1 mei 2020, tevens lid van de remuneratiecommissie en plv. voorzitter van de raad van commissarissen

dhr. R.A.M. Karsmakers

benoemd door de raad van commissarissen, lid sinds 1 december 2015, herbenoemd per 1 december 2019, tevens lid van de auditcommissie en de remuneratiecommissie

mw. B. Vlieger-Ruitenberg

benoemd door de algemene vergadering overeenkomstig een daartoe bindende voordracht namens de aandeelhouders serie B, lid sinds 1 januari 2016, herbenoemd per 1 januari 2020, tevens voorzitter van de auditcommissie

dhr. J.E. Wigboldus

benoemd door de raad van commissarissen overeenkomstig het versterkt aanbevelingsrecht van de ondernemingsraad, lid sinds 1 januari 2017, herbenoemd per 1 januari 2021, tevens lid van de KAVM-commissie

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

8

Verslag van de directie Inleiding Gedurende het verslagjaar hebben we met veel enthousiasme en inzet invulling gegeven aan de strategische en operationale doelstellingen van Omrin zoals die voor de periode 2021-2024 zijn vastgesteld. Het was een jaar waarin we met tegenvallers in de bedrijfsvoering werden geconfronteerd, maar waarin we ook uitstekende prestaties hebben verricht. De samenwerking met onze publieke aandeelhouders, essentieel voor het bestaansrecht van Omrin, is steeds leidend geweest bij het uitvoeren van onze activiteiten binnen de keten en in het circulaire transitieproces. De meerwaarde hiervan is nog eens bevestigd door de recente toetreding van de gemeenten Groningen, Het Hogeland en Westerkwartier tot Afvalsturing Friesland. Graag neem ik u in dit jaarverslag mee in onze terugblik op 2021. Externe ontwikkelingen Het Europees Parlement heeft begin 2021 zijn steun uitgesproken voor het nieuwe EU-actieplan voor de transitie naar een circulaire economie. Centraal hierin staat dat om een volledig circulaire economie tot stand te brengen, in alle stadia van een waardeketen aandacht moet worden besteed aan circulariteit en duurzaamheid: van ontwerp tot productie, en in het hele traject tot bij de consument.

Het actieplan is gericht op zeven gebieden die cruciaal zijn om een circulaire economie te realiseren en waar veel grondstoffen worden gebruikt: kunststoffen, textiel, elektronisch afval, verpakkingen, levensmiddelen/water/voedingstoffen, batterijen/ voertuigen en gebouwen/bouwmaterialen. Door het Parlement is in aanvulling op het actieplan gevraagd om voor 2030 bindende EU-doelstellingen te formuleren voor materiaal(her)gebruik en voor het gehalte aan gerecycled materiaal in producten. In het nationale programma ‘Nederland circulair in 2050’ wordt de transitie geschetst naar een volledig circulaire economie in Nederland in 2050. Tussendoel hierbij is 50% minder gebruik van primaire grondstoffen in 2030. Om aan het realiseren van die ambitie te kunnen bijdragen heeft de toenmalige staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) in januari 2021 aangekondigd dat het Landelijk Afvalbeheerplan 2017-2023 (LAP3) zal worden opgevolgd door een Circulair Materialenplan (CMP1). Waar het huidige LAP volgens de staatssecretaris vooral op de achterkant van de keten is gericht (het afvalbeheer), moet met het CMP meer worden gestuurd op de hogere treden van de afvalhiërarchie, zoals preventie en hergebruik. De ambitie is om met het CMP in een stimulerend kader te voorzien voor het doorontwikkelen van de circulaire economie.

Het belang van opschaling en het versnellen en intensiveren van de stappen om de circulaire doelstellingen te kunnen realiseren wordt breed onderkend, zowel in de politiek als vanuit het werkveld.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

9

In de actualisatie van het Uitvoeringsprogramma Circulaire Economie 20212023, die in oktober 2021 aan de Tweede Kamer is aangeboden, ligt de focus op drie thema’s: hoger op de R-ladder (verdere verlaging van het grondstoffengebruik en maximaal waardebehoud), systeemverandering van lineair naar circulair en impact door focus op de relevante grondstoffenstromen. Branchevereniging NVRD (waarin de Nederlandse gemeenten en de overheidsbedrijven die actief zijn op het gebied van afvalbeheer zich hebben verenigd, waaronder Omrin) heeft in aanloop naar de vorming van een nieuw kabinet aanbevelingen gedaan om tot een echte ketenaanpak te komen. De in 2020 ingevoerde belastingheffing op de import van buitenlands afval (de importheffing) was voor de brancheorganisatie Vereniging Afvalbedrijven aanleiding om met het ministerie van IenW in gesprek te gaan over een alternatief plan voor de importheffing. Door de toenmalige staatssecretaris van IenW zou een alternatief totaalpakket acceptabel kunnen zijn met inachtneming van de volgende voorwaarden: • Overeenstemming over een gemeenschappelijke agenda met concrete afspraken over recycling en een tijdpad voor het volledig afbouwen van verbranden en storten in Nederland. • Een vervangend pakket aan maatregelen met minimaal equivalente CO2-besparing.

• Overeenstemming met het ministerie van Financiën over het opnieuw uitzonderen van afvalstoffenbelasting over buitenlands afval en alternatieve dekking van de opbrengsten. Met name de eerste voorwaarde stond het bereiken van overeenstemming in de weg. Volgens de staatssecretaris zou afbouw van Nederlandse verbrandingscapaciteit noodzakelijk zijn vanuit het nationale perspectief van circulaire economie, bodemassen en CO2-uitstoot. De impact op hoeveelheden afval en emissies in Nederland zou juist groter worden door de import van afval. De Vereniging Afvalbedrijven wijst daarentegen op het grote tekort aan recycle- en verbrandingscapaciteit in Europees verband tot zeker 2035 en de grote hoeveelheden afval die in andere Europese landen nog steeds worden gestort en de negatieve milieueffecten daarvan. In juni 2021 heeft de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin de regering wordt verzocht om in overleg met de afvalsector een realistisch scenario te ontwikkelen voor de afbouw van Nederlandse afvalverbrandingscapaciteit dat past bij de route naar een circulaire en klimaatneutrale economie. Dit met inachtneming van de effecten op de gehele afvalketen, de werkgelegenheid, de duurzame energie en warmte die afvalenergiecentrales leveren en CO2-reductie op Europees niveau. Als over dit afbouwpad overeenstemming is bereikt, zou de importheffing heroverwogen moeten worden.

Het overleg hierover tussen de ministeries van IenW en Economische Zaken en Klimaat en de afvalsector is gaande. Medio 2021 is de Europese Klimaatwet aangenomen, waarin is vastgelegd dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Daartoe moet in 2030 de CO 2emissie met 55% zijn gedaald ten opzichte van 1990.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

10

In Nederland vormen het Klimaatakkoord, de Klimaatwet en het Klimaatplan de basis van het klimaatbeleid. Doel voor 2030 is 49% CO 2reductie ten opzichte van 1990. Daaraan moet onder andere worden bijgedragen door de per 1 januari 2021 van kracht geworden Wet CO2heffing industrie. Op basis van deze wettelijke regeling kan een heffing per ton uitgestoten CO2 bij industriële bedrijven (waaronder de afvalverbrandingsinstallaties) in rekening worden gebracht. Deze heffing bedroeg in 2021 € 30 per ton CO2 en kan oplopen naar € 125 per ton CO2 in 2030. In de eerste jaren na invoering wordt door middel van een systeem van dispensatierechten (voor een van de heffing vrijgestelde hoeveelheid CO2emissie) ruimte aan bedrijven geboden om investeringen te doen waarmee hun CO2-emissie kan worden verminderd, zodat niet meteen de (gehele) heffing hoeft te worden betaald. Onder regie van het landelijke Transitieteam Kunststoffen is in het voorjaar van 2021 het actieplan ‘Toepassen kunststof recyclaat’ uitgebracht. Omrin was een van de betrokken partijen bij de totstandkoming hiervan. In het actieplan wordt het belang van versnelde actie op korte termijn benadrukt om de ambitieuze doelen van de Transitieagenda Kunststoffen te halen.

De acties zijn als volgt onderverdeeld: • bevorderen van de vraag naar kunststof recyclaat • ontwikkelen van het aanbod van kunststof recyclaat • ketensamenwerking om vraag en aanbod beter te laten aansluiten • marktvoorwaarden en economische prikkels. Streefbeeld voor 2030 is de inzet van 1.000 kton kunststof recyclaat, waarvan 750 kton uit mechanische recycling en 250 kton uit chemische recycling. In de Ketenovereenkomst Verpakkingen 2020-2029 tussen de VNG namens de gemeenten en het Afvalfonds Verpakkingen is de keuzevrijheid van gemeenten vastgelegd over hun rol in de keten van inzameling tot en met recycling van kunststof verpakkingen en drankenkartons. De gemeenten kunnen kiezen voor het bronscheidingsmodel of het nascheidingsmodel met bijbehorende inzamelvergoeding, als alternatief voor het ketenregiemodel waarin gemeenten verantwoordelijk zijn voor de keten van kunststof verpakkingsafval van brongescheiden inzameling of nascheiding, overslag, sortering en laten recyclen met bijbehorende ketenvergoeding. In het nascheidingsmodel levert de gemeente haar restafval aan bij een door het Afvalfonds namens het verpakkend bedrijfsleven gecontracteerde nascheider die zorgt voor nascheiding van het kunststof verpakkingsafval.

Deze nascheider kan daarbij als samenwerkingsverband van gemeenten ook uitvoering geven aan de opslag, overslag, transport, sortering, vermarkting en/of recycling van kunststof verpakkingsafval.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

11

Andere voor Omrin en onze aandeelhouders relevante beleidsontwikkelingen in het verslagjaar waren: • Het invoeren van statiegeld op kleine plastic flessen om de hoeveelheid zwerfafval te reduceren (per 1 juli 2021). • Het invoeren van de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor matrassen (van kracht per 1 januari 2022). • Het besluit om per 31 december 2022 statiegeld op blikjes in te voeren, eveneens bedoeld om zwerfafval tegen te gaan • De voorgenomen invoering van uitgebreide producentenverantwoordelijkheid voor textiel met ingang van 2023, met als achterliggend doel om in 2025 50% van het afgedankte textiel opnieuw te gebruiken door producthergebruik en recycling (waarvan tenminste 20% producthergebruik). Strategische koers Omrin 2021-2024 In december 2020 is de strategie van Omrin voor de periode 2021-2024 vastgesteld.

Vanuit onze ‘purpose’ - het bouwen van circulaire (afval)ketens voor het welzijn van volgende generaties – wordt het bestaansrecht van Omrin en onze leidraad bij alles wat er in ons bedrijf gebeurt als volgt verwoord in: • onze missie: het afvalbeleid van gemeenten uitvoeren via inzameling, verwerking en valorisatie van huishoudelijk afval op de meest duurzame wijze; en in • onze visie: - innovatieve, meest duurzame afvalinzamelaar en verwerker (80% hergebruik in 2024) met een top-3 laag nettotarief en aantoonbare maatschappelijke meerwaarde - regisseur van impactvolle circulaire ecosystemen - aantrekkelijke werkgever. Als publiek bedrijf blijven we bouwen aan onderscheidend vermogen met ons unieke concept (‘bronscheiden waar het moet, nascheiden waar het kan’ en het optimaal benutten van onze innovatieve installaties) en met het versterken van onze proactieve rol in de transitie naar een circulaire economie (samenwerking met ketenpartners, het bouwen van ecosystemen en het participeren in communities). We geven dit vanuit een integrale circulaire visie invulling, waarbij naast het sluiten van grondstofketens en de productie van duurzame energie ook biodiversiteit en inclusiviteit belangrijke pijlers onder ons concept zijn.

Hierbij hanteren we de volgende strategische uitgangspunten: • Omrin kiest voor een publiek profiel • Omrin is en blijft als totaaloplosser de gehele afvalketen van huishoudelijk restafval bestrijken • Omrin neemt de regierol in de transitie naar een circulaire economie • Omrin verricht commerciële activiteiten ter ondersteuning c.q. versterking van de nutstaken • Omrin zoekt de balans tussen circulaire bedrijfsvoering, service en kosten • Omrin voert een financieel solide beleid • Omrin is een aantrekkelijke werkgever • Omrin zorgt voor meerwaarde voor de omgeving.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

12

Bij het uitvoeren van de strategie 2021-2024 staan de volgende doelen centraal: • we gaan voor tevreden klanten: goede service, lage kosten en uitstekende dienstverlening • we zetten in op het maximaal terugwinnen van grondstoffen en duurzame energie uit afval: door innovatie, door verbetering van voor- en nascheiding en door het aangaan van nieuwe samenwerkingen • we gaan voor circulaire bedrijfsvoering: volledig duurzaam transport, meer biodiversiteit op onze bedrijfslocaties en circulaire inkoop • we handelen overeenkomstig onze kernwaarden: innovatief, klantgericht, verantwoordelijk, verbindend en professioneel • we gaan voor een optimale benutting van onze installaties: de scheidings- en bewerkingsinstallatie (SBI), de kunststoffensorteerinstallatie (KSI) en de reststoffenenergiecentrale (REC). Deze strategische doelstellingen zijn uitgewerkt in operationele subdoelstellingen als richtinggevend kader voor onze bedrijvengroepen. De publieksversie van de vastgestelde strategische koers van Omrin is begin 2021 breed gedeeld met onze aandeelhouders en de desbetreffende gemeenteraden, zowel in fysieke vorm als digitaal, en ging vergezeld van een filmpje met de titel ‘Omrin inspireert en doet!’. Ook alle medewerkers van Omrin hebben een exemplaar van het strategieboekje ontvangen.

Publieke samenwerking Afvalsturing Friesland zorgt - met inachtneming van de hiervoor vermelde strategische uitgangspunten en doelen - voor het duurzaam overslaan, transporteren en be- en verwerken van het huishoudelijk afval van de bij haar aangesloten (samenwerkende) gemeenten en is hun kennispartner voor het realiseren van de VANG-doelstellingen. Gemeenten vertalen de VANGambities in hun gemeentelijk afval- of grondstoffenbeleidsplan. Daarin wordt, naast de kwantitatieve streefgetallen (tenminste 75% scheiding van het huishoudelijk afval en maximaal 100 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar, met als landelijke stip aan de horizon maximaal 30 kilogram per inwoner per jaar in 2025), steeds meer nadruk gelegd op de kwaliteit van de gescheiden ingezamelde deelstromen. Samen met onze aandeelhouders willen wij in 2024 een niveau van tenminste 80% hergebruik en recycling (door de combinatie van bron- en nascheiding) realiseren, waarbij 53% van het aangeboden restafval wordt gerecycled, met een zo hoog mogelijke kwaliteit van de gescheiden deelstromen. Met ingang van 1 januari 2021 levert de gemeente Westerwolde als nieuw toegetreden aandeelhouder haar huishoudelijk afval ter be- en verwerking aan Afvalsturing Friesland.

Eind 2021 zijn de overeenkomsten afgerond tussen Afvalsturing Friesland en de gemeenten Groningen, Het Hogeland en Westerkwartier voor de logistiek, de levering en de be- en verwerking van het door deze drie gemeenten vanaf 1 januari 2022 geleverde huishoudelijk afval. Dit in combinatie met het aandeelhouderschap van deze gemeenten in Afvalsturing Friesland, waarmee eerder door de Algemene Vergadering was ingestemd.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

13

Voor de verwerking van het gft-afval van Groningen, Het Hogeland en Westerkwartier is in 2021 een aanbesteding gehouden. Naar aanleiding daarvan is deze gft-verwerking gegund aan het bedrijf Attero voor een initiële periode van twee jaar vanaf 1 januari 2022, met een optionele verlengingsmogelijkheid van drie keer één jaar. Voor de gemeenteraden van Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk (de BAR-gemeenten die samen met de gemeenten Capelle a/d IJssel, Schiedam en Vlaardingen deelnemen in onze aandeelhouder Irado), hebben wij in maart 2021 een webinar verzorgd. Het huishoudelijk restafval van de BARgemeenten wordt vanaf 2020 door Afvalsturing Friesland nagescheiden. Tijdens het webinar is inzichtelijk gemaakt dat de hoeveelheid huishoudelijk restafval in kilogrammen per inwoner in 2020 een substantiële daling laat zien ten opzichte van 2019 en dat de hoeveelheid nagescheiden pmd-materiaal in 2020 substantieel is toegenomen ten opzichte van de hoeveelheid brongescheiden pmd-materiaal in 2019. De juridische procedure die eind 2019 door afvalverwerker AVR (het bedrijf dat tot 2020 het huishoudelijk restafval van de BAR-gemeenten verwerkte) tegen de BAR-gemeenten, Irado en Afvalsturing Friesland was gestart, is nog niet tot een definitief einde gekomen. Kern van dit geschil is de vermeende strijd van deze samenwerking met de geldende aanbestedingsregels.

Nadat in eerste instantie de voorzieningenrechter in het voordeel van de BAR-gemeenten, Irado en Afvalsturing Friesland had beslist en vervolgens de rechtbank in een bodemprocedure tot een vergelijkbaar oordeel kwam, is in 2021 door AVR hoger beroep bij het gerechtshof ingesteld. Een uitspraak in dit hoger beroep wordt in de tweede helft van 2022 verwacht. In juni 2021 is door de gemeenteraad van Smallingerland een motie aangenomen waarin het college van B&W wordt verzocht om een vergelijking op duurzaamheids- en financiële aspecten te maken tussen HVC (het overheidsbedrijf dat al een aantal jaren het huishoudelijk afval van de gemeente Smallingerland verwerkt) en Omrin. Omdat wij tot de conclusie kwamen dat de door het college van B&W aan de gemeenteraad gepresenteerde vergelijking niet volledig en niet geheel juist was, hebben wij de gemeenteraad geïnformeerd over de duurzaamheidsvoordelen en financiële voordelen bij een keuze voor Omrin ten opzichte van HVC. Naar aanleiding daarvan is meegedeeld dat Omrin in de gelegenheid zal worden gesteld haar inbreng in een ronde tafel-bijeenkomst van de gemeenteraad toe te lichten.

Diverse gemeenten in de regio Duin- en Bollenstreek (zuidelijk van Haarlem) oriënteren zich op de toekomstige verwerking van hun huishoudelijk afval, nu hun huidige contracten met Afval Energie Bedrijf (AEB) in Amsterdam binnen afzienbare tijd aflopen en AEB door de verkoop aan AVR als privaat bedrijf verder zal gaan. Onderdeel van deze oriëntatie is, naast aanbesteding, een mogelijke samenwerking met Afvalsturing Friesland of overheidsbedrijf HVC (Alkmaar).

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

14

Afvalsturing Friesland en het Afvalfonds hebben het afgelopen jaar het overleg voortgezet over het sluiten van een samenwerkingsovereenkomst op basis van het eerder in dit jaarverslag genoemde nascheidingsmodel voor het kunststof verpakkingsafval. Zolang over de voorwaarden van deze samenwerking geen overeenstemming is bereikt, kan worden teruggevallen op het eerder toegepaste ketenregiemodel om in aanmerking te komen voor vergoeding vanuit het Afvalfonds. Intussen worden de besprekingen tussen Afvalsturing Friesland en het Afvalfonds over de voorgenomen samenwerkingsovereenkomst voortgezet. Als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 zal, afhankelijk van de collegevorming in de deelnemende gemeenten, de aandeelhoudersvergadering van Afvalsturing Friesland in april 2022 in meer of mindere mate uit nieuwe bestuurlijke vertegenwoordigers van de aandeelhoudende gemeenten bestaan. Daarmee rekening houdend past hier een woord van dank aan de vertegenwoordigers die hun gemeente in de afgelopen jaren in de aandeelhoudersvergaderingen van Afvalsturing Friesland hebben vertegenwoordigd en waarmee wij op directieniveau regelmatig bestuurlijk contact hebben onderhouden. Wij hebben de samenwerking met hen steeds als buitengewoon constructief ervaren.

Duurzame prestaties Omrin wil binnen de mogelijkheden die het heeft, actief aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties bijdragen (de SDG’s: sustainable development goals). Deze doelen moeten ervoor zorgen dat onze wereld in 2030 een eerlijke, gezonde en veilige plek is om te leven. We hebben ons met name verbonden aan de volgende SDG’s: • betaalbare en duurzame energie (doel 7) • eerlijk werk en economische groei (doel 8) • industrie, innovatie en infrastructuur (doel 9) • duurzame steden en gemeenschappen (doel 11) • verantwoorde consumptie en productie (doel 12) • leven in het water (doel 14) • leven op het land (doel 15) • partnerschappen om doelstellingen te bereiken (doel 17).

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

15

Een project waarin een aantal van deze SDG’s samenkomen is de toekomstige ontwikkeling van onze bedrijfslocatie Ecopark De Wierde. Bedrijfsmatig gezien moet daarbij rekening worden gehouden met het combineren van de bestaande operationele activiteiten en huidige installaties met gewenste uitbreidingsmogelijkheden en noodzakelijke opschaling. Vanuit duurzaamheidsoogpunt willen we op deze locatie meer gebruik gaan maken van duurzame energie door de realisatie van een zonnepark en willen we het bedrijfsterrein verder ‘vergroenen’ en de biodiversiteit vergroten. Daarom is voor Ecopark De Wierde een plan ontwikkeld binnen de kaders van het landelijke programma ‘Werklandschappen van de toekomst’ dat is gericht op het realiseren van groene, gezonde en klimaatbestendige bedrijventerreinen. Uit de 51 ingediende plannen zijn tien bedrijventerreinen geselecteerd - waaronder Ecopark De Wierde als enige in Noord-Nederland - die zijn opgenomen in de subsidieaanvraag voor het programmavoorstel ‘Werklandschappen van de Toekomst’ die bij het Nationaal Groeifonds is ingediend. In het voorjaar van 2022 wordt bekend gemaakt welke voorstellen een financiële bijdrage uit het fonds ontvangen. In mei 2021 is door de Stichting Nederland Schoon in samenwerking met Omrin een webinar gehouden onder de titel ‘Fries succes vieren èn verzilveren’.

Tijdens deze online sessie is aan de hand van praktijkvoorbeelden besproken hoe verder kan worden samengewerkt en koers kan worden gehouden in de succesvolle uitvoering van het project ‘Friesland 100% zwerfafvalvrij’ dat in 2019 van start is gegaan. De stuurgroep (bestaande uit vertegenwoordigers van de Friese Milieu Federatie, de gemeente Heerenveen, de Vereniging Circulair Friesland, Stichting Nederland Schoon en Omrin) heeft de gemeenten vervolgens geïnformeerd over het voornemen om jaarlijks kennisdelingsbijeenkomsten te organiseren, zodat gemeenten van elkaars aanpak van het zwerfafval kunnen leren. Verder zal een menukaart worden samengesteld van incidentele of structurele acties die zijn gericht op de bestrijding van zwerfafval. Afgesproken is dat de Friese Milieu Federatie de rol van initiator overneemt van Nederland Schoon. Waar de coronamaatregelen het in 2020 niet mogelijk maakten om de Himmelwiken door te laten gaan, konden wij dit zwerfafvalproject in het afgelopen jaar samen met de basisscholen weer met veel enthousiasme oppakken. Inmiddels wordt dit project voor het 20e jaar georganiseerd. In de gemeenten Harlingen, Heerenveen, Leeuwarden, Noardeast-Fryslân, Ooststellingwerf, Opsterland en Waadhoeke hebben ruim 7300 leerlingen van de deelnemende basisscholen meegedaan aan het opruimen van zwerfafval in de omgeving van de scholen.

Gedurende het afgelopen jaar hebben we ook weer gastlessen over afval en duurzaamheid op een aantal basisscholen verzorgd, deels fysiek en deels online. In 2021 is 71,0% van het huishoudelijk afval van onze gemeenten gescheiden (in 2020 was dat 72,9%; deze percentages zijn gebaseerd op de cijfers van bronscheiding in de Friese gemeenten en de cijfers van nascheiding van alle gemeenten die hun afval bij Omrin laten nascheiden). De hoeveelheid na bron- en nascheiding resterend brandbaar residu bedroeg in 2021 125 kilogram per inwoner (in 2020: 117 kilogram per inwoner).

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

16

Een groot gedeelte van ons wagenpark waarmee het afvaltransport wordt uitgevoerd maakt gebruik van fossielvrije brandstof in de vorm van groengas dat op Ecopark De Wierde uit afval wordt geproduceerd. Bij vervanging of uitbreiding van transport- en inzamelwagens en van rijdend materieel op onze bedrijfslocaties (zoals containerwisselauto’s en heftrucks) wordt gekozen voor duurzame brandstof. Overeenkomstig onze strategische doelen streven wij ernaar om ons complete wagenpark uiteindelijk volledig fossielvrij te laten rijden door gebruik te maken van groen gas, groene stroom of blauwe (plantaardige) diesel. Omrin heeft ook in het afgelopen jaar substantieel bijgedragen aan de productie van duurzame energie uit afval in de vorm van gas, stoom en elektriciteit. Uit de organische fractie is in 2021 onder andere een hoeveelheid van circa 12,7 miljoen m3 biogas geproduceerd (in 2020: 15,7 miljoen m3). Dit biogas is, samen met het stortgas uit onze afvalberging, deels omgezet in elektriciteit (via WKK’s) dat met name is ingezet voor eigen gebruik om de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet te kunnen opvangen. Het grootste gedeelte van het geproduceerde biogas is opgewerkt tot ruim 0,9 miljoen m3 biomethaan en meer dan 6,7 miljoen m3 groengas.

Het biomethaan wordt geleverd aan het eigen tankstation om te worden ingezet als brandstof voor het rijdend materieel en het groengas wordt via het aardgasnet afgezet. Via garanties van oorsprong (GvO’s) is het afgelopen jaar groengas geleverd aan de Veluwse gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten en aan (leden van de) overheidscoöperatie Midwaste. Een groeiend aandeel groengas wordt in het kader van verduurzaming ingezet als brandstof in het wegverkeer. Door verbranding van het niet-herbruikbare brandbaar restafval in de REC is ruim 126.000 MWh stroom (dit komt overeen met ruim 67.000 MWh aan groene stroom) en iets meer dan 483.000 MWh aan nuttige warmte in de vorm van stoom geproduceerd. Een belangrijke pijler van de integrale circulaire aanpak van Omrin is biodiversiteit. Dat was een belangrijke reden voor Omrin om in 2019 samen met veertien andere bedrijven, overheden en instanties het Bijenpact te ondertekenen. In het afgelopen jaar is in opdracht van het Associate lectoraat Bijen en Biodiversiteit van Hogeschool Van Hall Larenstein en Silence of the Bees een evaluatie uitgevoerd van de uitvoering en effecten van de eerste Bijenpacts. Omrin behaalt hierin de hoogste totaalscore, met als toelichting in het evaluatierapport dat Omrin een echte koploper en inspiratiebron is.

Daarbij wordt onder andere verwezen naar het ‘bij’vriendelijk maken van Ecopark De Wierde (met bijenhotels en bloemendiversiteit), aangepast maaibeleid, het ecopad, een vlinder hopover, faunapassages en een reptielentunnel. Het door Omrin opgestelde verslag van de vierjaarlijks verplichte energieaudit (op grond van de EED: de Europese Energie Efficiency Richtlijn) is begin 2021 door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland goedgekeurd. Deze energie-audit omvat alle bedrijfslocaties van Omrin en vormt een belangrijke basis voor inzicht in het bestaande energieverbruik, het energiebesparingspotentieel in de komende jaren en de te nemen energiebesparingsmaatregelen. De audit richt zich op processen, gebouwen, nutsvoorzieningen en vervoer.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

17

Aansluitend is van start gegaan met de concrete uitwerking van vervolgacties om waar mogelijk tot verdere energiebesparing en CO2reductie op onze bedrijfslocaties te komen. In februari 2021 werd de derde Nationale Conferentie Circulaire Economie gehouden, tevens de aftrap voor de landelijke Week van de Circulaire Economie, met als centraal thema: het kantelpunt naar een circulaire economie, van activiteiten op kleinere schaal naar grootschalige systeemverandering. Naast premier Mark Rutte, toenmalig staatssecretaris van IenW Stientje van Veldhoven, voorzitter VNO-NCW Ingrid Thijssen en Anne-Marie Rakhorst van Duurzaamheid.nl is ook namens Omrin een presentatie verzorgd. Hierin is toegelicht wat circulaire economie voor ons bedrijf betekent en hoe daaraan invulling wordt gegeven. Niet onvermeld mag hier blijven dat het succes en de ambities van Friesland en Noord-Nederland als het gaat om duurzaamheid en circulariteit, inmiddels ook internationaal aandacht en waardering krijgen. Zo werd aan de Vereniging Circulair Friesland in september 2021 de gelegenheid geboden om tijdens het digitaal gehouden World Circular Economy Forum in Vancouver toe te lichten hoe onze circulaire regionale aanpak zo succesvol invulling krijgt.

In december werd aan de Vereniging Circulair Friesland de internationale duurzaamheidsprijs “the Four Generation Award” toegekend door de Amerikaanse duurzaamheidsorganisatie Leaders in Energy. Ter gelegenheid daarvan is een pitch verzorgd over de duurzaamheidsinitiatieven die in verenigingsverband zijn opgepakt en uitgevoerd. Innovatie Zoals hiervoor aangegeven wordt het unieke concept van Omrin onder andere gekenmerkt door haar innovatieve be- en verwerkingsinstallaties. Onze innovatieprojecten (variërend in schaalgrootte en financieel belang) moeten bijdragen aan meer afvalscheiding, meer en (nog) betere recycling, een hogere productie van (duurzame) energie uit afval en reductie van het energieverbruik. Een groot innovatief project is de voorgenomen realisatie van een installatie waarin ons digestaat kan worden verwerkt. Bij de vergisting van organische afvalstoffen in onze vergistingsinstallatie op Ecopark De Wierde blijft als substantiële reststroom het digestaat over. Met een eigen verwerkingsinstallatie kunnen wij dit digestaat (en eventuele andere stoffen die niet kunnen worden gerecycled) opwerken tot hoogwaardige grondstof en door middel van verbranding in energie omzetten.

Het concept voor zo’n installatie en de mogelijkheden voor de daaraan verbonden energieafzet zijn in het afgelopen jaar verder uitgewerkt en zullen naar verwachting in de loop van 2022 onderdeel van besluitvorming zijn. Een ander eveneens omvangrijk innovatief project is de voorgenomen realisatie van een vergistingsinstallatie voor het gft-afval. Tot dusver laten wij alle door de aandeelhouders geleverde gft-afval door derden verwerken. Met een eigen installatie kunnen wij onze productie van duurzame energie uit afval in de vorm van groengas vergroten en financieel voordeel realiseren ten opzichte van het uitbesteden van de gftverwerking. In 2021 zijn hiervoor de eerste verkennende onderzoeken uitgevoerd.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

18

In het voorjaar van 2021 is de uitbreiding van onze nascheidingsinstallatie met de Dano-trommel in gebruik genomen. Met deze uitbreiding kan meer organisch materiaal uit het huishoudelijk restafval worden gehaald en wordt de hoeveelheid brandbaar restafval verder gereduceerd. Het op deze manier aanvullend uit het restafval nagescheiden nietherbruikbare papierafval en luierafval wordt vergist tot biogas dat in groengas wordt omgezet. Overeenkomstig de planning bij ingebruikname is het afgelopen jaar gebruikt voor het uitvoeren van diverse testen en het waar nodig aanpassen van de installatie, om tot een zo uitgebalanceerd mogelijk scheidingsproces te komen. Gedurende het afgelopen jaar is onderzoek gedaan naar het realiseren van een vierde bioreactor, als onderdeel van de vergistingsinstallatie op Ecopark De Wierde. Met deze uitbreiding wordt voorzien in de gewenste bedrijfscontinuïteit van de vergistingsinstallatie, die door het complexe vergistingsproces van afvalstoffen storingsgevoelig is. Bovendien is capaciteitsuitbreiding gewenst vanwege de steeds grotere hoeveelheid huishoudelijk restafval die door ons wordt nagescheiden, waardoor ook de hoeveelheid te vergisten organisch materiaal die uit het restafval vrijkomt toeneemt. Een definitief besluit en concrete vervolgstappen zijn in 2022 aan de orde.

Andere projecten met een innovatief karakter zijn het – volgens het principe van ‘operational excellence’ - stapsgewijs verhogen van de technische capaciteit van onze nascheidingsinstallatie op Ecopark De Wierde (van zo’n 230.000 ton per jaar in 2019 naar circa 260.000 ton in 2021 en naar verwachting 280.000 ton in 2022), onderzoek naar CO2-afvang bij de REC en onderzoek naar de mogelijkheden van transport over water voor het afval van de gemeenten die bij onze aandeelhouder Irado zijn aangesloten. Logistieke ontwikkelingen De overslag en afvoer van de afvalstromen vanaf de gemeenten naar de verschillende be- en verwerkingsinstallaties, het transport van diverse deelstromen vanaf Ecopark De Wierde en het afvaltransport naar de REC vergen een uitgekiende planning en sturing. Bij onderhoudstops en storingen van onze installaties moeten afvalstromen worden omgeleid en waar nodig tijdelijk worden opgeslagen. In het verslagjaar is het nodige voorbereidende werk verricht om de logistiek aan te passen op de aanvoer van het huishoudelijk afval vanuit de gemeenten Groningen, Het Hogeland en Westerkwartier vanaf 2022. Voor een optimale logistieke sturing van dit afval wordt een circulaire overslaghal op het industrieterrein ten zuidoosten van de stad Groningen gebouwd. Deze hal heeft eerder in Zuid-Nederland gestaan, is gedemonteerd en wordt opnieuw opgebouwd.

De werkzaamheden hiervoor zijn eind 2021 van start gegaan en de overslaghal zal voor de zomer van 2022 in gebruik worden genomen. In de tussenliggende maanden wordt gebruik gemaakt van een tijdelijke overslagvoorziening nabij de locatie waar de circulaire overslaghal wordt gerealiseerd. In de voor deze voorziening benodigde energie wordt met zonnepanelen voorzien.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

19

In mei 2021 is de overslaghal op onze overslaglocatie in Leeuwarden, waar ook de milieustraat van de stad Leeuwarden is gevestigd, door een grote brand verwoest. Het verbranden van de hal, waarin oud papier en grof huishoudelijk afval was opgeslagen, ging gepaard met veel rookoverlast. Gelukkig hebben zich hierbij geen persoonlijke ongevallen voorgedaan. De brand is buitengewoon adequaat door de grootschalig ingezette hulpdiensten bestreden. Dankzij de inzet van velen kon de milieustraat binnen enkele dagen weer in gebruik worden genomen. Herbouw van de overslaghal zal naar verwachting in de eerste helft van 2022 kunnen worden afgerond. Bedrijfsvoering Ecopark De Wierde Op Ecopark De Wierde worden alle bedrijfsactiviteiten uitgevoerd die te maken hebben met het scheiden en bewerken van recyclebare afvalstromen tot secundaire grondstoffen, het vergisten van organisch afval tot biogas, de productie van groengas en het storten van afval. Omdat de beschikbare ruimte voor het uitvoeren van deze activiteiten steeds meer in de knel komt, is aanpassing en uitbreiding van het terrein en het deels verplaatsen van bedrijfsactiviteiten in de komende jaren noodzakelijk.

Daarmee rekening houdend is het de bedoeling om het bedrijfsterrein aan de oostzijde uit te breiden (voor onder andere de opslag van digestaat en rdf-balen en het opstellen van lege containers) en de stortplaats van 24 meter naar 29 meter te verhogen (zonder uitbreiding van de totaal vergunde stortcapaciteit). De eerste voorbereidende stappen hiervoor zijn in het afgelopen jaar gezet.

Ecopark De Wierde Heerenveen

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

20

Gedurende het afgelopen jaar is op Ecopark De Wierde het nodige grootschalig onderhoud verricht en zijn renovatiewerkzaamheden en deels ingrijpende aanpassingen bij installaties uitgevoerd. De overslagbunker waar het afval wordt aangevoerd om te worden doorgeleid naar de nascheidingsinstallatie, is in twee fasen volledig leeg- en schoongemaakt en vervolgens voorzien van nieuwe bewapening en een nieuwe betonnen toplaag. Vanwege storingen in het vergistingsproces is bij twee van de drie bioreactoren waarin het organisch afval wordt vergist, het dak van de torens gehaald, zijn de torens leeggemaakt en zijn nieuwe roerwerken geïnstalleerd. De nascheidingsinstallatie is waar nodig gerenoveerd, evenals de weegbrug die wordt ingezet voor de registratie van interne verplaatsingen van deelstromen afval en secundaire grondstoffen. Van een van de twee installaties voor warmtekrachtkoppeling is de motor volledig gereviseerd. Deze motoren werken op groengas en produceren warmte en elektriciteit die in onze bedrijfsprocessen wordt benut. Omrin heeft door de inzet van de nascheidings- en vergistingsinstallatie in het verslagjaar in totaal 35,3% recyclebare deelstromen uit het huishoudelijk restafval gehaald (in 2020: 40,9%). De daling ten opzichte van 2020 kan worden verklaard door de storingen in de vergistingsinstallatie.

Met de installatie worden kunststof verpakkingsafval, drankenkartons, minerale stromen en metalen gescheiden. Uit de resterende organische natte fractie wordt vervolgens biogas gewonnen en wordt een deel van het residu als biobrandstof ingezet in de energiesector. De volgende deelstromen (met bijbehorende percentages gerelateerd aan de input) zijn uit het huishoudelijk restafval gehaald: • kunststof verpakkingsafval: 10,2% (in 2020: 9,5%) • drankenkartons: 1,6% (in 2020: 1,5%) • metalen (ferro en non-ferro): 4,2% (in 2020: 4,2%) • mineralen (zand en inert materiaal): 4,5% (in 2020: 6,5%) • organische natte fractie (biogas, biogranulaat, vocht): 14,8% (in 2020: 19,2%). Naast de hiervoor genoemde be- en verwerkingsactiviteiten is op Ecopark De Wierde de kunststoffensorteerinstallatie (KSI) gevestigd. Deze installatie wordt door Afvalsturing Friesland, HVC en Midwaste gezamenlijk geëxploiteerd. In de KSI worden de nagescheiden kunststoffen en drankenkartons en de brongescheiden kunststofstromen gesorteerd in (vrijwel) zuivere kunststof monostromen die zoveel mogelijk als grondstof worden vermarkt voor de productie van nieuwe kunststof producten. In 2021 is de installatie uitgebreid met een extra zeef en een magneetscheider.

Na deze uitbreiding wordt het bij de KSI aangeleverde kunststof verpakkingsafval gesorteerd in de volgende outputstromen: PETflessen, polyethyleen (PE), polypropyleen (PP), folies, mix-kunststoffen, non-ferro (aluminium), fijn ijzer, metalen, tetra (drankkartons), PETschalen en een residustroom (grof, middel en fijn). Het fijne residu wordt door Omrin vergist en de andere twee residustromen worden verbrand. Deze procesoptimalisatie resulteert in kwaliteitverbetering van de output en daardoor in een betere afzet en recyclebaarheid van de outputstromen uit de KSI. Op de stortplaats op Ecopark De Wierde wordt afval gestort waarvoor binnen de afvalhiërarchie zoals vastgelegd in het Landelijk Afvalbeheerplan, geen betere verwerkingsmogelijkheid beschikbaar is. Het gaat dan met name om asbesthoudend afval, grondreinigingsresiduen, verontreinigde grond en bagger en industrieel afval.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

21

Daarmee vormen onze stortactiviteiten het (vooralsnog) onmisbare sluitstuk van ons bedrijfsconcept. De hoeveelheid in het verslagjaar op Ecopark De Wierde gestort afval is gedaald ten opzichte van 2020. Omdat onze stortplaats in de huidige vorm vol begint te raken, is in het voorjaar van 2021 een uitbreiding in grondoppervlakte aan de zuidkant van het bedrijfsterrein in gebruik genomen, nadat deze is voorzien van de vereiste onderafdichting met folie en trisoplast®. Bedrijfsvoering REC Harlingen Alle brandbaar afval dat niet kan worden benut als grondstof en niet geschikt is voor de productie van groengas, wordt in de REC door verbranding omgezet in energie in de vorm van stoom en elektriciteit. De stoom wordt aan het naburige zoutproductiebedrijf geleverd en de via turbines geproduceerde elektriciteit wordt via het openbaar net afgezet. Waar de exploitatie van de REC in 2020 merkbaar nadeel ondervond van de sterk gedaalde energieprijzen door de coronacrisis, was deze situatie in het verslagjaar wezenlijk anders. Door de sterke stijging van de energieprijzen en de hoge stoomafzet zijn de opbrengsten van de REC uit haar afzet van energie substantieel hoger. In het voorjaar van 2021 is de REC een aantal weken uit bedrijf geweest voor de jaarlijkse geplande onderhoudstop.

Tijdens deze stop hebben zo’n 400 medewerkers van externe – deels buitenlandse – bedrijven zoals steigerbouwers, lassers, metselaars, technische specialisten en IT’ers, hun bijdrage aan het onderhoud geleverd. Vanwege de coronamaatregelen is naast de REC een tijdelijk ‘contractorpark’ met separate kleedruimtes, toiletten, kantines en catering gebouwd, waar strenge regels ter voorkoming van coronabesmetting werden gehanteerd (toegangregistratie, teststraat, meertalige instructies, extern toezicht door BHV Friesland). De effectiviteit hiervan werd bevestigd door het feit dat zich geen enkel coronageval tijdens de onderhoudstop heeft voorgedaan.

ReststoffenEnergieCentrale (REC) Harlingen

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

22

In het afgelopen jaar moest de REC korte tijd buiten bedrijf worden gesteld door storingen (onder andere door stoomlekkages) in februari, augustus, september en december. Daardoor is de technische beschikbaarheid van de REC in 2021 achtergebleven ten opzichte van de verwachtingen. Hoewel storingen in een technisch complexe installatie zoals de REC onvermijdelijk zijn, proberen we door het analyseren van de storingen en door een uitgebalanceerd onderhoudprogramma de kans daarop te minimaliseren. Per saldo had de REC in 2021 te maken met 16 storingsuren, waarmee ruimschoots binnen het vergunde maximum van 60 storingsuren per jaar is gebleven. Tijdens de storingen heeft zich nagenoeg geen overlast voor de omgeving voorgedaan. In april 2021 is de rapportage van Wageningen University uitgebracht over het in opdracht van LTO Noord uitgevoerde biomonitoringonderzoek in 2020. In lijn met de resultaten van de biomonitoringonderzoeken over de voorgaande jaren, concludeert Wageningen University dat er ook over 2020 geen aanwijzingen zijn gevonden dat de emissie van de REC van invloed is geweest op de kwaliteit van agrarische gewassen en producten in de omgeving van de installatie. Er is geen sprake van een dalende of stijgende trend ten opzichte van de nulmeting uit 2010 (toen er nog geen sprake was van emissie van de REC).

Met de ongegrondverklaring door de Raad van State in april 2021 van het hoger beroep van omwonenden over wijziging van de omgevingsvergunning van de REC, kwam er een einde aan een reeks van juridische procedures tegen de REC sinds de start van de bouw in 2009. De afvalenergiecentrales waar huishoudelijk afval wordt verbrand (AEC’s) kunnen de status van ‘installatie voor nuttige toepassing’ krijgen, de zogenoemde R1-status, als ze voldoende energie-efficiënt zijn. In de EUKaderrichtlijn afvalstoffen is vastgelegd hoe deze energie-efficiëntie precies wordt bepaald. Begin 2021 is bekend gemaakt dat uit toetsing door Rijkswaterstaat Leefomgeving in 2020 van de afvalenergiecentrales in Nederland blijkt dat deze installaties allemaal voldoen aan de eisen voor de status van nuttige toepassing. Van deze installaties heeft de REC het hoogste energierendement, zoals ook in onderstaande grafiek wordt weergegeven.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

23

De energie-efficiëntie van de REC heeft in het afgelopen jaar een verdere invulling gekregen door de samenwerking met onkruidbestrijdingsbedrijf Weed Free Service. Restwarmte van de REC wordt gebruikt voor de productie van kokend water, dat via tankwagens wordt afgevoerd en vervolgens wordt ingezet voor milieuvriendelijke en duurzame onkruidbestrijding. Kwaliteit, arbo, veiligheid en milieu (KAVM) Omrin heeft een gecertificeerd en geïntegreerd managementsysteem voor de normen ISO 9001 (kwaliteit), ISO 14001 (milieu) en ISO 45001 (gezond en veilig werken). Met dit systeem worden risico’s op de betreffende onderdelen geïdentificeerd en waar mogelijk voorkomen, worden restrisico’s beheerst en worden (bedrijfs)processsen continu verbeterd. In maart 2021 heeft certificatiebureau Kiwa de jaarlijkse externe audit uitgevoerd. We hebben complimenten ontvangen over het goed werkende managementsysteem bij Omrin, met open communicatie, korte lijnen en de verder geprofessionaliseerde organisatie. Uit de audit zijn geen kritische tekortkomingen naar voren gekomen. Er zijn drie niet-kritische tekortkomingen geconstateerd, waaronder een periodieke check op relevante regelgeving en het onvoldoende kunnen aantonen dat meetmiddelen zijn gekalibreerd. Deze punten zijn opgepakt, waarna de externe audit met een positief eindoordeel is afgerond.

De processen en werkwijzen binnen Omrin worden periodiek intern beoordeeld door middel van interne auditrondes. Het functioneren en de effectiviteit van het integrale managementsysteem wordt jaarlijks op bestuurdersniveau beoordeeld en waar nodig bijgestuurd door middel van de KAVM-directiebeoordeling. Naast de hiervoor genoemde KAVM-certificering is ons bedrijf sinds begin 2020 gecertificeerd voor de norm ISO 27001 (informatiebeveiliging). Voor Omrin is essentieel dat we uit een oogpunt van maximale gegevensbescherming voldoen aan de noodzakelijke beheersmaatregelen voor informatiebeveiliging en dat de continuïteit van onze ICT-infrastructuur (die essentieel is voor onze bedrijfsvoering) maximaal is geborgd. Ook in het afgelopen jaar is veel aandacht besteed aan de interne veiligheidsmaatregelen in verband met het zoveel mogelijk voorkomen van verspreiding van het coronavirus onder onze medewerkers. Thuiswerken is in veel gevallen niet mogelijk, omdat een groot aantal medewerkers van Omrin operationeel wordt ingezet (in 24-uursdienst in de ploegen bij de SBI en de REC, bij onderhoudswerkzaamheden en op het rijdend materieel).

Daarom is zoveel mogelijk gekozen voor maatwerk in de vorm van bijvoorbeeld een gedeeltelijke mondkapjesplicht, aangepaste kantinefaciliteiten en aanvullende toegangscontroles op Ecopark De Wierde, in combinatie met op de geldende coronamaatregelen afgestemde communicatie. Hierbij zijn het gezondheidsbelang van de medewerkers en het zoveel mogelijk waarborgen van de bedrijfscontinuïteit steeds leidend geweest.

Jaarverslag 2021 Afvalsturing Friesland NV

24

Veilig werken is een continu aandachtspunt binnen Omrin, onder het motto ‘we werken veilig of we werken niet’. Dit is expliciet vastgelegd in de integrale beleidsverklaring van Omrin die in maart 2021 door alle directieleden is ondertekend. De aard van onze bedrijfsactiviteiten brengt met zich dat er veel (potentiële) veiligheidsrisico’s zijn tijdens het uitvoeren van de dagelijkse werkzaamheden. Deze risico’s vragen, los van het treffen en bewaken van concrete veiligheidsmaatregelen, organisatiebreed om verinnerlijking van het veiligheidbewust handelen van alle medewerkers. Uit de in 2020 gehouden meting (met een score van 3,2) blijkt dat de veiligheidscultuur van Omrin op een steeds hoger niveau komt te liggen, maar er moet nog wel het nodige gebeuren om ons ambitieniveau – een proactieve veiligheidscultuur (trede 4) – te kunnen realiseren. Daarom is in maart 2021, in overleg met vertegenwoordigers van de ondernemingsraad, een projectplan voor het verder versterken van de veiligheidscultuur bij Omrin vastgesteld. Acties die hieruit voortvloeien zijn onder andere het vergroten van de focus op het naleven van de veiligheidsregels, elkaar (durven en moeten) aanspreken op onveilig handelen, beter toezicht op consequente naleving van veiligheidsregels en sanctionering bij het nietnakomen van afspraken en voorschriften.