Document · PDF

Bijlage 5 Archeologisch vooronderzoek.pdf

1a.Commissie Ruimte Beeldvormend 14 juni 2023, gemeente aalsmeerBij agendapunt: Oosteindedriehoek; bestemmingsplan, exploitatieplan, besluit Wet geluidhinder, beeldkwaliteitplan en vormvrije m.e.r.-beoordelingsbesluit11.947 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

In 1864 diende Eskes zelf een concessieaanvraag in voor de droogmaking van de Westeinderplassen in Aalsmeer, in dezelfde periode waarin Rutgers van Roozenburg zijn onderneming in de Oosteinderpoel begon. De Westeinderplassen zijn uiteindelijk nooit drooggemaakt.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[30]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 14. Ontwerp voor de droogmaking van de Oosteinderpoel van H.P. Eskes (1864). De hoofdstructuur wordt gevormd door de Machineweg, Hornweg, en Aalsmeerderweg en als watergangen de Machinetocht, de Horntocht en de Middentocht (Hoogheemraadschap Rijnland).

Figuur 15. Het plangebied geprojecteerd op de ontwerptekening van Eskes. Langs de randen ligt nog ‘oud’ land. Door het plangebied loopt de Middentocht. Het aantal sloten zou tijdens of kort na de uitvoering van het project verdubbeld worden (Hoogheemraadschap Rijnland).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[31]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

4.3.1

Wegen

Bij de aanleg van de polder werd slechts een paar wegen aangelegd: de Aalsmeerderweg (die door het plangebied loopt), de Hornweg, de Machineweg en waarschijnlijk ook de Kerkweg. De polderwegen zijn tussen 1873 en ca. 1876 op kosten van de bewoners van de polder verhard, waarna zij ze afsloten voor openbaar gebruik. Na een rechterlijk verbod op deze afsluiting werd er van 1877 tot 1903 tol geheven. Tussen ca. 1956 en 1960 zijn alle wegen in de Oosteinderpoelpolder aangepast en verbreed, vooral ten behoeve van het intensievere transportverkeer van en naar de bloemkwekerijen (Van der Hoeve, 1993). De hoofdwegen (o.a. Aalsmeerderweg) liggen iets hoger iets ten opzichte van de landerijen. Na de samenvoeging van de bestaande twee veilingen in de gemeente Aalsmeer tot één grote veiling aan de Legmeerdijk (1971) kreeg die weg een belangrijke functie en werd deels vernieuwd en verbreed. In de jaren tachtig werd de Legmeerdijk onderdeel van een grotere omleidingsweg naar Kudelstaart (de N231) (Van der Hoeve, 1993).

4.3.2

Water

Het ontwerp voor de hoofdwaterstructuur van de polder bestond uit een centrale tocht/polder vaart: de Machinetocht. Deze kwam uit bij het gemaal aan de Machineweg. Haaks daarop werden twee brede tochten aangelegd: de Middentocht (die door het plangebied loopt) en de Horntocht. Met de Middentocht- en de Horntocht werd een groot aantal parallel gelegen sloten verbonden. In het ontwerp uit 1864 is maar de helft van het totaal aantal aangelegde sloten getekend. Vermoedelijk is tijdens of in de eerste jaren na de uitvoering het aantal verdubbeld om de capaciteit van de waterafvoer te vergroten. Langs de wegen lagen eveneens sloten, waaronder langs de zuidkant van de Aalsmeerderweg. Ook parallel langs de Legmeerdijk kwam onderaan het flauw hellende dijktalud een sloot te liggen. Aan de noordoostkant van de polder (buiten het plangebied) lag het Schinkels luisje ten behoeve van een vaarverbinding met Amsterdam. Dit sluisje functioneerde tot omstreeks 1935 (Van der Hoeve, 1992).

4.3.3

Spoorlijn

In 1912 werd de spoorlijn Amsterdam-Aalsmeer aangelegd, voor zowel goederen- als passagiersvervoer. De spoorlijn maakte onderdeel uit van een netwerk van 116 kilometer aan lokaalspoorlijnen dat werd aangelegd door de Hollandse Elektrische Spoorwegmaatschappij en dat bekend werd als de Haarlemmermeerspoorlijnen. De lijn lag ten zuiden van de Aalsmeerderweg. Op de kruising met de Machineweg werd het station Oosteinde gebouwd. Het station was tot 1950 in gebruik, hoewel het goederenvervoer daarna nog enige tijd doorging. In 1975 is de lijn opgebroken. Het tracé van de spoorbaan is langs de Aalsmeerderweg nog zeer goed herkenbaar in de vorm van een fietspad.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[32]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 16. Halte Oosteinde tijdens de bouw omstreeks 1910. Op de voorgrond de spoorrails, op de achtergrond de uitgestrekte Oosteinderpoelpolder (Noord -Hollands Archief).

Figuur 17. Het plangebied in oostelijke richting ter hoogte van Aalsmeerderweg nr. 340 omstreeks 1980. Links de autoweg, op de voorgrond het spoortracé na het opruimen van de rails in 1975. Hier is later een fietspad aangelegd (Noord-Hollands Archief).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[33]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

4.4 Ontwikkeling van de Oosteinderpoelpolder 1 4.4.1

Grondgebruik in de polder

De Oosteinderpoelpolder werd na de droogmaking hoofdzakelijk gebruikt voor akker - en tuinbouw, aangevuld met enige veeteelt. Bonen en augurken waren de belangrijkste producten (’t Hart, 19 92) . In 1907 deed de glasteelt zijn intrede in de polder. Deze teeltwijze werd sinds 1872 in Aalsmeer toegepast (Vijverberg e.a., 2019). Vanaf de jaren 1920 richtten kwekers uit de omgeving van de Uiterweg, die daar geen uitbreidingsmogelijkheden meer hadden, nieuwe kwekerijen op in de Oosteinderpoelpolder. Daarmee werd de polder onderdeel van de eeuwenoude kwekerscultuur van Aalsmeer, waarmee het dorp vanaf de 17e eeuw faam had gemaakt. De Aalsmeerse kwekers hadden onder meer de beplanting geleverd aan de buitenplaatsen langs de Vecht en in Kennemerland. Aan het einde van de 19 e eeuw was het zwaartepunt naar de bloemkwekerij verschoven. In de grote Oosteinderpoelpolder konden relatief grootschalige bedrijven opgericht worden. In de kwekerijen lag de nadruk op de teelt van heesters en siergewassen, vooral langs de Aalsmeerderweg, Oosteinderweg en de Hornweg. De teelt was voortdurend onderhevig aan verandering; gewassen volgden elkaar op en de kassen moderniseerden. Gedurende de 20e eeuw zijn veel kwekerijen opgeheven, andere zijn gemoderniseerd. Het plangebied is pas na de Tweede Wereldoorlog op grote schaal als kwekersgrond in gebruik genomen.

De huidige kassen in het plangebied maken onderdeel uit van een aantal grotere complexen en dateren allen uit de periode 1969-1993. In de nieuwe polder vormde zich in eerste instantie een klein gehucht/centrum op de kruising van de Oosteinderweg, de Machineweg en de Pontweg. Na de aanleg van de spoorweg Aalsmeer -Amsterdam verschoof dit langs de Machineweg in zuidelijke richting. De positie van dit centrum is in het begin van de jaren zeventig versterkt door de aanleg van de Oranjewijk. In de 20e eeuw is in de polder op tal van plekken schaalvergroting en functieverandering opgetreden. De polder heeft zijn agrarische functie goeddeels verloren. Hoewel deze ontwikkeling zich ook in het plangebied heeft voorgedaan, is binnen de Oosteindedriehoek het oorspronkelijke 19e eeuwse poldergrid nog relatief goed te herkennen. De zuidkant van de Aalsmeerderweg, met fietspad op het oude spoortracé, de naastgelegen sloot, de woningen met daarachter de bedrijven maken de historisch gegroeide opzet nog afleesbaar. Dit geldt ook voor de aanwezigheid van de Middentocht en het nog onbebouwde talud aan de noordkant van de Legmeerdijk. Deze en de overige geïnventariseerde cultuurhistorische structuren en de bijbehorende waardering zijn opgenomen in Hoofdstuk 5.

Voor zover niet anders vermeld is de inhoud van dit hoofdstuk ontleend aan de MIP -Beschrijving van Aalsmeer waarin de verschillende aspecten van de ontwikkeling van de Oosteinderpoelpolder zijn beschreven.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[34]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 18. Kadastrale kaart van het plangebied (1940). Het plangebied is onbebouwd, de originele structuur van de polder (waterlopen, percelen) is nog geheel intact (Hoogheemraadschap Rijnland).

Figuur 19. Luchtfoto van het plangebied (1944) (WUR).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[35]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 20. Op topografische kaarten is de toename van de bebouwing en schaalvergroting in en rond het plangebied tussen 1954-nu goed te zien.

Figuur 21. Actuele luchtfoto van het plangebied.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[36]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 22. Huidig profiel van de zuidkant van de Aalsmeerderweg: v.r.n.l. de verbrede en verharde autoweg, het fietspad op de plek van het spoortracé, sloot, voortuinen, woningen (met soms daarachter nog een kwekerij) (foto: RAAP, 4-8-2021).

Figuur 23. Aalsmeerderweg in de tegenovergestelde richting (foto: RAAP, 4-8-2021).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[37]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 24. Noordwestkant van de Legmeerdijk met flauw hellend talud en onderaan de dijk een sloot (begroeid met riet (foto: RAAP, 4-8-2021).

Figuur 25. De Middentocht, onderdeel van de hoofdwaterstructuur, is in het plangebied nog goed herkenbaar. Deze volgt ook in de Oranjewijk (op de achtergrond) nog zijn oorspronkelijke loop (foto: Google).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[38]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 26. Karakteristiek ensemble van woning (1920) en aangebouwde schuur op Aalsmeerderweg 370 (Foto: RAAP 4-8-2021).

Figuur 27. Aangebouwde schuur (oudste deel vermoedelijk 1940 -1944) op Aalsmeerderweg 370 (Foto: RAAP 4 -82021).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[39]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

5 Conclusies en advies Cultuurhistorie 5.1 Inventarisatie Binnen de grenzen van het plangebied is één landschapstype te onderscheiden. Het ontstaan van dit type, het droogmakerijlandschap, is exact te dateren in 1867. Kenmerken van dit type landschap zijn de rationele en regelmatige verkaveling, de diepe ligging van de landbouwpercelen, en de aanwezigheid van bebouwing in linten langs een beperkt aantal hoofdwegen. De geïnventariseerde landschapselementen (wegen en watergangen) dateren hoofdzakelijk uit de periode waarin de polder is drooggemaakt. Ook zijn enkele verdwenen structuren in kaart gebracht (sloten en spoorlijn). De bebouwing dateert hoofdzakelijk uit de periode 1950 -heden. In het gebied liggen geen beschermde monumenten. De oudste bebouwing bevindt zich op het adres Aalsmeerderweg 370. De woning (1920) en achtergelegen schuur (oudste deel vermoedelijk 1940 -1944 dateert) vormen een karakteristiek ensemble.

5.2 Waardering Uit de waardering van het landschap blijken alleen de randen van het plangebied positief te scoren. Op de overgangen van de Aalsmeerderweg en Legmeerdijk naar de dieper gelegen polder is de historische ontwikkeling van het plangebied nog goed herkenbaar. Langs de Aalsmeerderweg bestaat deze overgang achtereenvolgens uit de hoger gelegen dijkweg met fietspad (voormalig spoortracé) – sloot – voortuinen – kwekerswoningen (met traditioneel daarachter de bedrijven). Langs de Legmeerdijk gaat het om de overgang van de van oudsher relatief onbebouwde hooggelegen dijk – langzaam hellend talud – sloot onderaan aan de dijk. In het centrum van de polder zijn veel verstoringen opgetreden (demping/nieuwe aanleg van sloten en koelbassins, bouw van grote moderne kassen) waardoor de rationele verkaveling hier niet goed herkenbaar meer is. Dit deel heeft daarom de score basiswaarde. Uit de waardering van de landschapselementen blijkt dat de Aalsmeerderweg en de Legmeerdijk beide positief scoren. De Legmeerdijk is een erfenis uit de middeleeuwse ontginningsfase van Aalsmeer. De Aalsmeerderweg was één van de drie hoofdwegen in het ontwerp voor de droogmaking van de Oosteinderpoel. Beide wegen zijn getransformeerd in drukke verkeerswegen waarbij de Legmeerdijk aan de westkant deels is voorzien van een groenstrook.

De wegen zijn verbreed en geasfalteerd en hebben daardoor hun historische karakter deels verloren. De Legmeerdijk heeft ter hoogte van het plangebied wel zijn relatief dun bebouwde karakter behouden. De Middentocht heeft eveneens een positieve waarde, als een nog goed herkenbare hoofdwatergang in het watersysteem van de droogmakerij. Het westelijk deel va n de Middentocht is bij de aanleg van de Oranjewijk behouden. Alle overige sloten die nog op hun oorspronkelijke plek liggen hebben de score basiswaarde, omdat zij vrijwel consequent gedeeltelijk zijn gedempt.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[40]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 28. De geïnventariseerde landschapstypen en elementen in het plangebied.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[41]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 29. Cultuurhistorische waardering van het plangebied.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[42]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Uitleg scores bij waardekaart 1: Basiswaarde. Het historische landschap/element is nog te herkennen, maar er is een beperkte mate van historische zeggingskracht. Verstoringen (door bijvoorbeeld toename bebouwing, vervaging van kavelstructuren, nieuwe infrastructuur, verbreding/verharding, nieuwe waterkering etc.) treden op de voorgrond. 2: Positieve waarde. Landschap/element lijkt op situatie omstreeks 1867 en heeft historische zeggingskracht, die echter wordt verminderd door enige verstoringen door bijvoorbeeld toename bebouwing, vervaging van kavelstructuren, nieuwe infrastructuur, verbreding/verharding, nieuwe waterkering etc. 3: Hoge waarde. Het landschap/element lijkt sterk op de situatie omstreeks 1867 en heeft een hoge zeggingskracht. Verstoringen hebben slechts beperkte invloed o p het landschapsbeeld. Ook op nationale schaal is sprake zeldzaamheid.

5.3 Aanbevelingen 

Behoud en versterk het hierboven omschreven karakter van de overgang tussen de hoger gelegen dijken/wegen (Aalsmeerderweg en Legmeerdijk) en het laaggelegen droogmakerijla ndschap. In deze zones kan ondanks de voorgenomen plannen de historische opbouw van het gebied toch inzichtelijk gehouden worden. Het verdient hierbij aanbeveling om nieuwe bebouwing op enige afstand van de Legmeerdijk te situeren om zijn vrije ligging en van oudsher dun bebouwde karakter te behouden;



Behoud en versterk de Middentocht als onderdeel van de oorspronkelijke hoofdwaterstructuur van de Oosteinderpoelpolder;



Zoek bij het opstellen van het stedenbouwkundig plan naar aanknopingspunten met de ratio nele ordenings- en verkavelingsprincipes van het droogmakerijlandschap, zoals ze in 1864 door Eskes zijn vertaald in het ontwerp voor de Oosteinderpoelpolder. Deze principes kunnen als inspiratie dienen voor een nieuw ontwerp.



Nader onderzoek naar het ensemble op Aalsmeerderweg 370 is aanbevolen alvorens tot sloop van de aangebouwde schuur (die in het plangebied ligt) over te gaan.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[43]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Literatuur Berendsen, H.J.A., 2004. De vorming van het land. Inleiding in de geologie en geomorf ologie. Koninklijke van Gorcum, Assen. Boer, E.A.M de, 2018. Aalsmeer. Plangebied Hogedijk. Archeologisch en historisch-geografisch bureauonderzoek. BAAC Rapport V18.0112. BAAC, ’s-Hertogenbosch. Bremer, J.T., 1997. Hoge Heren van (de) Zijpe en omstreken. Johan Carel de Leeuw (1816-1880). In: De Zijpe nr. 2, pp. 28-30. Conradi, N.L.A., 2019. Plangebied Legmeerdijk 154 te Amstelveen, gem eente Amstelveen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek). RAAP-Rapport 3791. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., Weesp. Dasselaar, M. van, 2021. Oosteinderweg 394 te Aalsmeer. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen. Antea Group Archeologie 2021/1. Antea Group, Almere. Fens, R.L. & J. Tolsma, 2017. Bureauonderzoek werkzaamheden trajectbenadering N231b, gemeenten Aalsmeer en Amstelveen. Antea Group Archeologie 2017/32. Antea Group, Almere. Gans, W. de, H. Kok & H. Zwaan, 1995. Vereenvoudigde geologische kaart van Haarlem en omgeving, schaal 1:50.000. Haarlem. Giebels, L., 1997. Het recht op boezem, Rijnland en Rutgers van Rozenburg. De droogmaking van de Oosteinderpoel. In: Tijdschrift voor Waterstaatsgeschiedenis, nr. 6, pp. 35 -45. Haans, J.C.F.M., 1954. De bodemgesteldheid van de Haarlemmermeer.

De bodemkartering van Nederland XV / Verslagen Landbouwkundige Onderzoekingen 60.7. Stiboka/Ministerie van Landbouw Visserij en Voedselvoorziening, Wageningen/’s-Gravenhage. Haaring, L. & S. Moerman, 2011. Legmeerdijk 166, Amstelveen Gemeente Amstelveen. Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase. B&G rapport 975. Becker & Van de Graaf bv, Noordwijk. Hart, M.J. ‘t., 1992. Aelsmeer. Beknopte geschiedenis van een opmerkelijk dorp. Stichting Oud Aalsmeer, Aalsmeer. Hoeve, J.A. van der, 1992. Monumenten Inventarisatie Project Noord-Holland. Aalsmeer Gemeentebeschrijving. Provinciaal Bestuur van Noord-Holland, Haarlem. Huisman, J.J., 2020. Dijkversteviging Schinkelpolder, Gemeente Aalsmeer. Archeologisch bureauonderzoek. HA-2020/1. Huisman Archeologie. Kooij, B. (red), 2019. Kassen in Nederland 1650 – 1950. Studie over de geschiedenis, de ontwikkeling en het behoud van plantenkassen. Dl. 6: Glastuinbouw. Stichting in Arcadië, Amersfoort. Koomen, A.J.M. & G.J. Maas, 2004. Geomorfologische kaart Nederland (GKN). Achtergrond¬document bij het landsdekkende digitale bestand. Alterra-rapport 1039, Wageningen. Mol, E. & J. Rebergen, 2019. Trajectbenadering N231b Legmeerdijk PMI 3 – Amstelveen, Gemeente Amstelveen (NH). Een Archeologische Begeleiding, conform protocol Opgraven. Transect-rapport 2055. Transect b.v., Nieuwegein.

Nederlands Normalisatie-instituut, 1989. Nederlandse Norm NEN 5104, Classificatie van onverharde grondmonsters. Nederlands Normalisatie-instituut, Delft.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[44]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Ouwerkerk, L. 2021. Archeologisch onderzoek De Scheg Amstelveen, gemeente Amstelveen. Bureauonderzoek. Sweco Archeologische Rapporten 2367. Sweco Nederland BV. Riezebos, P.A. & A. du Saar, 1969. Een dwarsdoorsnede door de mariene holocene afzettingen tussen Vijfhuizen en Vinkeveen. Med. Rijks Geol. Dienst, N.S. 20. SIKB, 2016. Beoordelingsrichtlijn Archeologie. BRL SIKB 4000. SIKB, Gouda. Vinkenoog, J.H., 2010. Aalsmeer. Gewonnen op het veen, bedreigd door het water. Canaletto/Repro Holland, Alphen aan den Rijn. Visser, J.S., 2011. Gebroken landen, geheelde gronden. Globale Cultuurhistorische analyse (CHA) Gemeente Aalsmeer. Bureau Landzij, Leiden. Vos, P. & S. de Vries, 2013. 2e generatie palaeogeografische kaarten van Nederland (versie 2.0). Deltares, Utrecht. Warning, S. 2015. Plangebied Oosteinderweg 433 in Aalsmeer, gemeente Aalsmeer; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) . RAAP-Notitie 5075. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., Weesp. Weerts, H., J. Schokker, K. Rijsdijk & C. Laban, 2006. Geologische overzichtskaart van Nederland. TNO Bouw en Ondergrond, Utrecht. Wink, K. 2016. Actualisatie archeologiebeleid gemeente Amstelveen. Toelichting op de actualisatie van de gemeentelijke archeologische verwachtings(waarden)kaart en de beleidsadvieskaart. RAAPRapport 3013. RAAP Archeologisch Adviesbureau BV, Weesp. Zee, R.M.

van der, 2017. Legmeerdijk 160, Amstelveen (gemeente Amstelveen) . Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van ee n verkennend booronderzoek. ADC Rapport 4282. ADC Archeoprojecten, Amersfoort.

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[45]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Overzicht van figuren, tabellen en bijlagen Figuren: Figuur 1. Aanduiding plangebied (rood kader). Inzet: ligging in Nederland (ster).

Figuur 2. Kadastrale perceelnummers in het plangebied en de omgeving.

Figuur 3. Het plangebied op de paleogeografische reconstructies van Vos & De Vries (2013).

Figuur 4. Het plangebied op de geologische overzichtskaart van Nederland.

Figuur 5. Maaiveldhoogten (AHN) en benoemde DINOboringen.

Figuur 6. Archeologische gegevens uit de omgeving van het plangebied.

Figuur 7. Luchtfoto plangebied en ligging kabels en leidingen (KLIC).

Figuur 8. Advieskaart Archeologie: verkennend archeologisch booronderzoek.

Figuur 9. Ontginning van Aalsmeer vanaf de Haarlemmermeer tot aan de Hollandse Waterscheiding (blauwe lijn rechtsonder) (De Bont, 2009).

Figuur 10. Kaart van het hoogheemraadschap van Rijnland, Oosteinde Aalsmeer van Floris Balthasars en Balthasar Florisz. van Berckenrode (1615). Op de kaart zijn de dicht bebouwde Oosteinderdijk, de ‘Landscheidinghe’ (waterloop) en de Legmeerdijk (vrijwel onbebouwd) reeds aanwezig (Hoogheemraadschap Rijnland).

Figuur 11. Nieuwe Kaart van het Baljuwschap van Amstelland Ter Ophelderinge van den Tegenwoordigen Staat der Vereenigde Nederlanden van I saak Tirion (1749). De Oosteinderpoel en veel omliggende gronden zijn grotendeels verveend. Lands de randen liggen nog tal van schiereilandjes (Stadsarchief Amsterdam).

Figuur 12. Kadastrale opmeting van de Oosteinderpoel (1811 -1832). Het grootste deel van het gebied bestaat uit water; de bebouwing is gesitueerd op schiereilandjes langs de Oosteinderweg (boven) (Noord-Hollands archief).

Figuur 13. Het plangebied op de Topografische Militaire Kaart (185 0).

Figuur 16. Halte Oosteinde tijdens de bouw omstreeks 1910. Op de voorgrond de spoorrails, op de achtergrond de uitgestrekte Oosteinderpoelpolder (Noo rd-Hollands Archief).

Figuur 18. Kadastrale kaart van het plangebied (1940). Het plangebied is onbebouwd, de originele structuur van de polder (waterlopen, percelen) is nog geheel intact (Hoogheemraadsch ap Rijnland). Figuur 19. Luchtfoto van het plangebied (1944) (WUR).

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

35 35

[46]

Plangebied Oosteindedriehoek (OED) te Aalsmeer, gemeente Aalsmeer ; archeologisch vooronderzoek (bureauonderzoek) en cultuurhistorisch onderzoek

Figuur 20. Op topografische kaarten is de toename van de bebouwing en schaalvergroting in en rond het plangebied tussen 1954-nu goed te zien.

Figuur 21. Actuele luchtfoto van het plangebied.

Figuur 22. Huidig profiel van de zuidkant van de Aalsmeerd erweg: v.r.n.l. de verbrede en verharde autoweg, het fietspad op de plek van het spoortracé, sloot, voortuinen, woningen (met soms daarachter nog een kwekerij) (foto: RAAP, 4 -8-2021).

Figuur 23. Aalsmeerderweg in de tegenovergestelde richting (foto: RAAP, 4-8-2021).

Figuur 24. Noordwestkant van de Legmeerdijk met flauw hellend talud en onderaan de dijk een sloot (begroeid met riet (foto: RAAP, 4-8-2021).

Figuur 26. Karakteristiek ensemble van woning (1920) en aangebouwde schuur op Aalsmeerderweg 370 (Foto: RAAP 4-8-2021).

Figuur 27. Aangebouwde schuur (oudste deel vermoedelijk 1940 -1944) op Aalsmeerderweg 370 (Foto: RAAP 4-8-2021).

Figuur 28. De geïnventariseerde landschapstypen en elementen in het plangebied.

Figuur 29. Cultuurhistorische waardering van het plangebied.

Tabellen: Tabel 1. Administratieve gegevens.

Tabel 2. Overzicht van de huidige situatie van het plangebied.

Tabel 3. De toekomstige situatie.

Bijlagen: Bijlage 1. Tijdschaal Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen archeologisch bureauonderzoek

RAAP-rapport 5344 / versie 20-08-2021

[47]

Bijlage 1. Tijdschaal

Bijlage 2. Motivatie geraadpleegde bronnen archeologisch bureauonderzoek

Geomorfologische kaart van NL

Gedetailleerde bodemkaarten

DINO

Gegevens milieukundig bodemonderzoek

Actueel Hoogtebestand Nederland

Lucht- en satellietfoto’s

Topografische kaart van Nederland

Oud(st)e kadasterkaarten

Historische kaarten van Nederland

Beeldmateriaal bouwhistorie

Archeologische en cultuurhistorische rapportages

Archieven (RAAP)

Eigenaar, gebruiker of opdrachtgever

AMK

ARCHIS

CMA

CAA

CHW

Literatuur (arch./aardwet.)

Gebiedsgerichte specialisten

+ Niet benaderd

Amateurarcheologen Gemeentelijke waarden- of verwachtingskaart Archeologisch depot

Opmerking

Geologische kaart van NL

Bevat geen (nieuwe) relevante informatie

Niet beschikbaar voor dit plan-/onderzoeksgebied

Bodemkaart van NL

Geraadpleegd, niet afgebeeld

Bron

Geraadpleegd en afgebeeld/beschreven

LS03 en LS04, motivatie voor de keuze van de geraadpleegde bronnen (+ indien van toepassing)

+ Niet benaderd

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=aalsmeer&id=2d9837cf-ede4-4361-b9e6-aace37cc0cec