Document · PDF

ALS_visie_op_participatie_2024_def

2b.Commissie Maatschappij en Bestuur oordeelsvormend 4 april 2024, gemeente aalsmeerBij agendapunt: Participatie visie Aalsmeer 202421.124 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

PARTICIPATIEVISIE AALSMEER

Inhoudsopgave Voorwoord

Aanleiding

Huidige stand van zaken 2.1 Huidige participatie beleid 2.2 Evaluatie

5 5 6

Hoe is deze visie tot stand gekomen? 3.1 Nulmeting participatie; samenvatting van de resultaten 3.1.1 Wie waren de deelnemers? 3.1.2 Hoe zijn inwoners en ondernemers benaderd? 3.1.3 Hoe beoordelen inwoners en ondernemers participatie in Aalsmeer? 3.1.4 Hoe kijken de advies organen naar participatie in Aalsmeer?

7 7 7 7 8 9

Wat willen we bereiken? 4.1 Definitie van participatie 4.2 Doelen van participatie 4.3 Duidelijke afspraken 4.4 Waarden 4.5 Ambities 4.6 Maatwerk

11 11 11 11 12 12 13

Participatieproces 5.1 Voorbereiding 5.1.2 Mate van invloed en rollen 5.2 Participatieplan 5.3 Uitvoering 5.4 Evaluatie 5.4.1 Moment van evaluatie

14 14 14 16 16 17 17

Ruimte voor initiatieven in de samenleving 6.1 Right to challenge 6.2 Wijkoverleggen

18 18 19

Het vervolg 7.1 Participatie paragraaf 7.2 Communicatie en participatie met speciale groepen 7.3 Inwoners leren kennen 7.4 Participatiecultuur: training, kennis en begeleiding 7.5 Bekendheid participatieplatform 7.6 Evaluatie

20 20 20 20 21 21 21

Financiën

Bijlagen: 1. Toolbox 2. Resultaten 0 meting

23 26 2

Voorwoord Participatie; er wordt veel wordt over gesproken. Ook in Aalsmeer. Het is namelijk bij beleidsontwikkelingen en projecten van belang om te horen wat onze inwoners en ondernemers denken; Welke belangen zijn er? Hoe zwaar wegen deze belangen? En regelmatig komen we tot de conclusie dat het lastig is om tegenstrijdige belangen af te wegen. Dat is echter wel onze taak. Maar dat kunnen we alleen doen als we een goed participatieproces hebben gevolgd en de verwachtingen over dit proces goed hebben gemanaged. Dat leidt dan hopelijk tot begrip over de keuzes die we als gemeente maken, tegelijkertijd is het vanzelfsprekend dat dit niet altijd het geval zal zijn. In Aalsmeer maken we de samenleving samen. De gemeente is niet de enige die initiatief neemt. Zeker de grote opgaves als klimaatbeleid en woningbouw kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. Dus we staan open voor initiatieven van inwoners, ondernemers, partners, organisaties en andere overheden. Ambtenaren en bestuurders denken mee met de initiatiefnemer over of en hoe we zijn plan uitvoerbaar kunnen maken. Op die manier voelt iedereen zich verantwoordelijk voor het prettig samenleven. We hebben er vertrouwen in dat deze participatie visie Aalsmeer de komende jaren helpt om tot een goede en waardevolle dialoog te komen. En dat het een stevige pijler wordt onder de verdere ontwikkeling van onze mooie gemeente.

Wethouder Willem Kikkert

Aanleiding

De samenleving verandert in een steeds sneller tempo en er zijn een flink aantal grote uitdagingen waar we voor staan. Die veranderende samenleving vraagt om een flexibele houding van de gemeente om in te kunnen spelen op nieuwe situaties. Grote vraagstukken als de energietransitie en klimaatverandering kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. Steeds meer inwoners, ondernemers en organisaties willen invloed hebben op de kwaliteit van hun fysieke of sociale leefomgeving en hier een bijdrage aan leveren. Door de komst van online participatie is dit eenvoudiger en toegankelijker dan voorheen. Online participatie is echter niet altijd de beste oplossing en zeker niet voor iedereen een passende manier. Passende participatie vereist begrip van de diverse rollen die belanghebbenden (willen) hebben, duidelijke afspraken hierover en de toepassing van de juiste participatievormen.

Waarom participatie?

voortdurend in ontwikkeling is. Door de veranderingen vanuit de samenleving, veranderen wij bij participatie mee. De insteek blijft echter hetzelfde, namelijk de (vaak tegenstrijdige) maatschappelijke en particuliere belangen goed in beeld brengen en meewegen om zo tot een weloverwogen, transparant en gemotiveerd besluit te komen. Kortom, een doorlopend leerproces.

Inwoners, ondernemers en andere organisaties/partners in Aalsmeer beschikken samen over een rijke kennis en ervaring. Bij de keuzes die de gemeente maakt, biedt hun inbreng een grote maatschappelijke meerwaarde. Als gemeente willen wij die inbreng graag benutten. Participatie van inwoners, ondernemers en organisaties speelt voor ons dan ook een belangrijke rol bij besluitvorming.

Doel en opzet van deze visie Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het belang van effectieve participatie alleen maar groter geworden. Daarom is in het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving vastgelegd hoe we bij ruimtelijke ontwikkelingen omgaan met participatie en wat we hierbij verwachten van initiatiefnemers met een ruimtelijk plan. Het wetsvoorstel “participatie op decentraal niveau” wil daarnaast de betrokkenheid van inwoners bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van beleid versterken. Ook voor het sociaal domein is participatie van belang. Inwoners passend ondersteunen gaat immers het beste als je weet wat inwoners nodig hebben en van belang vinden. Alleen dan kun je adequaat beleid maken en uitvoeren.

Deze visie is bedoeld om bij ontwikkelingen in zowel het sociaal als fysiek domein een kader te scheppen hoe we participatie op een passende manier vormgeven. Met een visie op participatie willen we duidelijk maken wat Aalsmeerders van de gemeente mogen verwachten. Ook maken we in deze visie helder hoe we initiatieven van inwoners ondersteunen. Daarom benoemen we in deze visie wat we bedoelen met participatie, welke waarden daarbij van belang zijn, welke ambities hierbij horen en hoe een participatieproces er dan uit zou moeten zien. In deze participatievisie gaan we daarnaast onder andere ook in op initiatieven vanuit de Aalsmeerse samenleving. En in de bijlage hebben we onder meer een Toolbox met participatiemiddelen opgenomen.

Participatie is maatwerk doordat een grote variatie van omstandigheden bepalen welke randvoorwaarden er zijn. Hierdoor is geen enkel participatietraject hetzelfde. Verder is participatie een vakgebied dat

Huidige stand van zaken

2.1 Huidige participatiebeleid Het huidige participatiebeleid in Aalsmeer is gebaseerd op hieronder opgesomde beleidsstukken.

Het Stappenplan Participatie (2012) Dit Stappenplan is een hulpmiddel om te bepalen of het starten van een participatieproces wenselijk is en op welke wijze het proces kan worden ingericht.

De Algemene Inspraak- en Participatieverordening Aalsmeer 2010 Deze verordening benoemt doelstellingen, uitgangspunten en spelregels voor participatie en formuleert een aantal aanbevelingen voor het concreet vormgeven van participatie in de praktijk.

Dit stappenplan is in de basis een goede start voor het vormgeven van participatie maar geeft geen indicatoren over wanneer we de participatie goed vinden en biedt ook geen richtlijnen met betrekking tot het terugkoppelen van de inbreng van participanten en wat geëvalueerd moet worden.

Deze verordening biedt een stevige en goede basis. Echter op basis van het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving en het wetsvoorstel participatie op decentraal niveau zijn er wijzigingen nodig. Dit staat gepland voor 2024. De Rapportage Burgerparticipatie en Wijkaanpak (2011) Deze rapportage beschrijft dat burgerparticipatie als instrument goed aansluit bij het wijkgericht werken, daar waar het gaat om beleid dat van invloed is op de leefbaarheid in de wijken en buurten. Dit rapport is met name beschrijvend en biedt te weinig houvast als het gaat om te komen tot een participatie aanpak voor beleid of ontwikkelingen die wijk overstijgend zijn of juist op een kleiner deelgebied of specifieke groep zijn gericht of bij ontwikkelingen van sociaal maatschappelijke aard.

Uitvoeringskader Right to Challenge (2021) Bij Right to Challenge kunnen initiatiefnemers taken van overheden overnemen als zij denken het slimmer, beter, goedkoper of anders te kunnen doen. Met het uitvoeringskader maken we duidelijk welke kaders hiervoor gelden.

overheden worden gesteld aan participatie. Daartoe is ook de motie Nooren aangenomen2 . Deze motie verzoekt overheden een participatiebeleid op stellen waarin vorm wordt gegeven aan participatie en de lokale eisen met betrekking tot participatie die daarbij gelden.

Participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving (oktober 2023) Het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving geeft richtinggevende kaders en spelregels voor participatie bij ruimtelijke ontwikkelingen aan alle initiatiefnemers met daarin veel handvatten voor de vormgeving en inrichting van de participatie.

2.2 Evaluatie Aan het begin van 2023 is het bestaande participatiebeleid opnieuw beoordeeld. We concludeerden dat aanscherping en verbetering nodig is. Vanwege de komst van de Omgevingswet is eerst het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving opgesteld (vastgesteld in oktober 2023). Vervolgens is gewerkt aan de revisie van de rest van het participatiebeleid door deze samen te brengen, aan te scherpen en te verbeteren. Met uitzondering van het Uitvoeringskader Right to Challenge kunnen de oude beleidsstukken van voor 2023 vervallen. Deze visie vormt dus samen met het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving de twee (nieuwe) bouwstenen voor de Aalsmeerse participatie.

Dit beleid is in het kader van de Omgevingswet opgesteld en dient als een van de bouwstenen voor participatie samen met deze visie. Er staat gepland om een jaar na indiensttreding van de Omgevingswet te evalueren hoe dit beleid in de praktijk werkt. Het adequaat vormgeven van participatie is een essentieel onderdeel van de Omgevingswet. Het is belangrijk voor de inwoners en initiatiefnemers om inzicht te hebben in de eisen die door lokale

Hoe is deze visie tot stand gekomen?

Om tot een participatie visie te komen is het uiteraard waardevol om de beoordeling van Aalsmeerders over participatie in kaart te brengen. Voorafgaand aan het opstellen van deze visie heeft het college aansluitend op het raadsakkoord dan ook een participatie nulmeting gedaan. Als we weten hoe inwoners van Aalsmeer de participatie op dit moment beoordelen, kunnen we ook volgen hoe dit zich ontwikkelt en ervan leren. Door een onafhankelijk onderzoekbureau is onderzoek gedaan om inzichtelijk te maken waar we ons als gemeente op moeten focussen. De uitkomsten en aanbevelingen die hieruit zijn voortgekomen vormen de basis voor deze visie. Aalsmeer is wereldbekend door de bloementeelt en vooral de bloemenveiling. De veiling - de grootste bloemenveiling ter wereld - is een van de belangrijkste toeristische trekpleisters van Aalsmeer. Aalsmeer kent een hoge percentage ondernemers en logischerwijs een kwekerscultuur. De inwoners van Aalsmeer zijn vaak aan het werk of indirect betrokken bij in deze sector. Dit economische succes van Aalsmeer is te danken aan gedreven ondernemers. Daarom is, naast de mening van inwoners, in het onderzoek ook expliciet gevraag naar de mening van de Aalsmeerse ondernemers.

3.1 Nulmeting participatie; samenvatting van de resultaten

3.1.2 Hoe zijn inwoners en ondernemers benaderd? Via het participatieplatform; participatie. aalsmeer.nl Aankondigingen op sociale media Advertenties in de krant Flyers op diverse locaties Brievencampagne onder inwoners via een a-selecte steekproef Via de ondernemersverenigingen

3.1.1 Wie waren de deelnemers? In juli en augustus 2023 konden inwoners uit Aalsmeer meedoen aan het onderzoek over participatie in de gemeente. 494 mensen hebben de vragenlijst compleet ingevuld. 275 inwoners die geen lid zijn van het participatieplatform van de gemeente 167 inwoners die wel lid zijn van het participatieplatform van de gemeente 52 ondernemers die werkzaam zijn binnen de gemeente Wijkoverleggen, Adviesraad Sociaal Domein en Nieuw Aalsmeer Er is gebruik gemaakt van een vragenlijst voor inwoners en een aparte vragenlijst voor ondernemers (voor de volledige rapportage verwijzen wij naar de bijlage). Tevens zijn er kwalitatieve interviews gehouden met afgevaardigden van diverse advies organen.

3.1.3 Hoe beoordelen inwoners en ondernemers participatie in Aalsmeer? Zowel inwoners als ondernemers zijn van mening dat ze weinig worden betrokken bij de plannen van de gemeente. Zo zegt 62% van de inwoners en 85% van de ondernemers die hebben deelgenomen aan het onderzoek dat ze nooit worden betrokken bij plannen van de gemeente.

Wordt u weleens door de gemeente betrokken bij plannen?

Bij welke onderwerpen wilt u door de gemeente betrokken worden? - Top 3 Woningbouw: 59%

Ja, vaak: 2%

Aanpassingen openbare ruimte: 51%

Ja, soms: 36% Nee, nooit: 62%

Natuur: 44%

Ook geeft bijna 40% van de deelnemende inwoners aan dat er nu niet genoeg manieren zijn om mee te denken met de gemeente. Inwoners geven nu het rapportcijfer 5,2 voor het betrokken worden bij plannen door de gemeente. Ondernemers geven nu een 4,5 als cijfer voor het betrokken worden bij plannen door de gemeente. Van de ondernemers geeft 15% aan vaak of soms betrokken te worden bij plannen. Inwoners willen voornamelijk betrokken worden bij woningbouw en aanpassingen in de openbare ruimte door de gemeente.

Kan de gemeente Aalsmeer nog wat verbeteren aan het betrekken van inwoners?

Gemiddelde rapportcijfers voor de gemeente voor...:

Ja: 62%

6.0

...het informeren van inwoners

5.2

...het betrekken van inwoners

Nee: 4% Weet ik niet/ geen mening: 34%

Van de inwoners die lid zijn van het participatieplatform van de gemeente Aalsmeer wordt ruim de helft (54%) soms of vaak door de gemeente betrokken bij plannen. Van de inwoners die geen lid zijn van het participatieplatform is dit ruim een kwart (26%). Op welke manier wilt u zelf betrokken worden door de gemeente? - Top 3

Hoe kan de gemeente u het beste bereiken om te betrekken bij een onderwerp? - Top 3

Mening geven: 77%

Brief huis-aan-huis: 51%

Meebeslissen: 36%

Digitale nieuwsbrief: 48%

Adviseren: 26%

Online platform: 43%

Voor het informeren van inwoners krijgt de gemeente van de inwoners gemiddeld een voldoende (6.0). Leden van het participatieplatform zijn iets positiever (6.3) dan niet-leden (5.8). De gemeente krijgt van ondernemers gemiddeld een onvoldoende (4.7) als het gaat om het informeren van ondernemers. 57% geeft een onvoldoende (5 of lager).Voor het betrekken van inwoners krijgt de gemeente van de inwoners gemiddeld een onvoldoende (5.2). 51% geeft een onvoldoende. Leden van het participatieplatform zijn iets positiever (5.5) dan niet-leden (5.1). De gemeente krijgt van ondernemers ook gemiddeld een onvoldoende (4.5) als het gaat om het betrekken van ondernemers. 62% geeft een onvoldoende.

Bent u bekend met participatie.aalsmeer.nl?

Welk rapportcijfer geeft u participatie. aalsmeer.nl? - Gemiddelde

Ja en ben ook lid: 14% Ja, weet wat het is, maar ben geen lid: 14%

6.5

Ja, maar weet niet waarvoor het is: 11% Nee: 62%

Vergeleken met ondernemers hebben inwoners vaker meegedacht en/of meegedaan met de gemeente, met name inwoners die lid zijn van het participatieplatform. De belangrijkste reden voor inwoners om met de gemeente mee te denken of doen bij een plan is om de eigen woonomgeving te verbeteren en op te komen voor de belangen van de buurt(gemeenschap). Inwoners die hebben meegedacht of meegedaan, deden dit vooral via bewoners- of inspraak-avonden, terwijl ondernemers dit via individuele gesprekken met werknemers van de gemeente deden. 3.1.4 Hoe kijken de advies organen naar participatie in Aalsmeer? Bij de interviews met de adviesorganen zijn belangrijke punten naar boven gekomen. De rollen en impact van participatie van de geïnterviewde partijen verschilt. Dat komt deels omdat de context van de partijen divers is. Dit zie je ook terug in hun beschrijving over wat hun rol is op het gebied van participatie. Zo zijn er verschillen tussen de wijken en we zien dit terug in de gesprekken. Ieder wijkoverleg beschrijft haar rol op een andere manier. Ook het contact met de gemeente verschilt daarin. In de gesprekken blijkt ook dat iedereen participatie anders definieert en operationaliseert. Het ene wijkoverleg ziet het meer als een informerende rol en andere willen meer.

Over het algemeen willen alle geïnterviewde partijen meer betrokken worden bij projecten en plannen die spelen in de gemeente Aalsmeer. Het niveau waarop en hoe de partij de samenwerking voor zich ziet, verschilt wel. Duidelijke communicatie, vroegtijdige betrokkenheid, actief gebruik van input en een terugkoppeling zijn algemene thema’s die partijen als wens uitspreken voor wanneer zij betrokken worden door de gemeente.

Bent u bekend met het wijkoverleg of de dorpsraad bij u in de buurt en weet u wat voor werk zij doen?

Welk rapportcijfer geeft u het wijkoverleg of de dorpsraad bij u in de buurt? - Gemiddelde

Ja en weet wat ze doen: 25%

6.8

Ja, maar weet niet wat ze doen: 32% Nee: 42%

In de interviews komt naar voren dat wijkoverleggen kunnen fungeren als een brug tussen inwoners en gemeente, waarbij ze signalen van inwoners kunnen doorgeven aan de gemeente. Samenwerking met inwoners en de gemeente zien ze wel als een belangrijke succesfactor. Tegelijkertijd ervaren de wijkoverleggen dat het lastig is om medebewoners te enthousiasmeren voor deze vrijwilligersrol. Zo is het ook nu de situatie dat er in Stommeer geen wijkoverleg is. Door elke partij wordt aangegeven dat de waardering voor inbreng, transparante communicatie, streven naar co-creatie en actief betrekken van inwoners bijdraagt aan succesvolle participatie. Na het onderzoek zijn de resultaten en aanbevelingen van de nul meting gepresenteerd aan de Adviesraad Sociaal Domein en de Gemeenteraad waarbij de concept is visie gedeeld. Ook met Nieuw Aalsmeer en de wijkenoverleggen is een bijeenkomst geweest met een toelichting op de resultaten en aanbevelingen. De inbreng die tijdens deze bijeenkomsten is opgehaald is meegenomen in deze visie.

Wat willen we bereiken?

Zoals uit de nulmeting blijkt is er nog voldoende ruimte voor verbetering en is de belangrijkste vraag wat we willen bereiken met participatie. Om daar antwoord op te geven is het van belang eerst duidelijk te maken welke betekenis we geven aan dit begrip.

4.1 Definitie van participatie

particuliere belangen en komen we tot een weloverwogen en gemotiveerd besluit. En met dat besluit hoeft en kan niet iedereen het eens zijn. Een zorgvuldig participatieproces kan wel bijdragen aan meer acceptatie van de uitkomst.

Participatie is meedoen en gaat over samenwerken met elkaar. Meedoen met een initiatief van de gemeente of meedoen met een initiatief van inwoners. In Aalsmeer onderscheiden we twee vormen van participatie:

Participatie zorgt ervoor dat de gemeente zo goed mogelijk rekening kan houden met de belangen van de Aalsmeerders. Maar participatie is geen tovermiddel: het kan er niet voor zorgen dat iedereen het eens is met alle ontwikkelingen. Tegengestelde belangen zijn niet altijd met elkaar in overeenstemming te brengen, dus niet iedereen zal altijd blij zijn met de uiteindelijke oplossing. Het is goed dat steeds te blijven benoemen. Tegelijkertijd is het van belang om wel zoveel mogelijk ruimte te creëren voor dialoog en de nadruk te leggen op het de waarde van de inbreng van belanghebbenden. In een dialoog wordt namelijk duidelijkheid verkregen over ieders meningen en gevoelens, over achterliggende motivaties en vooronderstellingen waardoor uiteindelijke keuzes in een zo volledig mogelijke context kunnen worden gemaakt.

Overheidsparticipatie - Ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving (initiatief ligt bij inwoners/organisaties). Hier komen we in hoofdstuk 6 op terug; 2. Inwonersparticipatie - Samen met inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden beleid maken, uitvoeren en evalueren (initiatief ligt bij de gemeente).

4.2 Doelen van participatie Aan het begin van elk participatieproces is het nodig om na te denken over de doelen ervan. Wat wil je met de participatie bereiken? Dat kunnen verschillende dingen zijn, bijvoorbeeld een zorgvuldige besluitvorming bevorderen, een inhoudelijk beter plan maken, een kwalitatief betere beslissing nemen, het verkleinen van de kloof tussen overheid en samenleving, het vergroten van de legitimiteit van besluitvorming, de relatie met betrokkenen behouden of versterken, de eigen kracht van de samenleving vergroten, een meer geïntegreerd beleid opstellen, vergroten van gemeenschaps gevoel enzovoort.

4.3 Duidelijke afspraken De samenleving verandert in een steeds sneller tempo. Die veranderende samenleving vraagt om duidelijke afspraken en inzicht in de verschillende rollen die iedereen daarin heeft. Het vraagt ook om een flexibele houding van de gemeente om in te kunnen spelen op nieuwe situaties. Grote vraagstukken als energietransitie en klimaatverandering kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. Steeds meer inwoners, ondernemers en organisaties willen invloed hebben op en een bijdrage leveren aan de kwaliteit van hun fysieke of sociale leefomgeving.

Goede participatie heeft niet als eerste doel om absoluut draagvlak te realiseren, of bezwaar en beroep te voorkomen. Met participatie wegen we de (vaak tegenstrijdige) maatschappelijke en

Het Masterplan Energie is een voorbeeld van hoe we de komende jaren in co-creatie met inwoners en ondernemers aan de slag gaan met het beperken van energieverbruik en het opwekken van energie en warmte.

De samenleving maken we samen. De gemeente is niet de enige die initiatief neemt. Zeker de grote opgaves als klimaatbeleid en woningbouw kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. In Aalsmeer staan we open voor initiatieven. Ambtenaren en bestuurders denken mee met de initiatiefnemer over de uitvoerbaarheid van het plan. Op die manier voelt iedereen zich verantwoordelijk voor het prettig samenleven.

om aan te sluiten bij de verschillen in behoefte van deze groepen. Deliberatie: besluitvorming doen we op basis van dialoog; we luisteren naar verschillende meningen Transparantie: hoe komt de gemeente tot afwegingen en besluiten, we leggen dit helder uit. Betrouwbaar: de afspraken die we voor de participatie maken komen we na.

We ‘hangen’ onze visie op aan waarden waarvan Aalsmeerders hebben aangegeven deze belangrijk te vinden. Wat we doen en willen bereiken, toetsen we aan deze waarden. Op deze manier kunnen we toetsen of we volledig zijn in onze aanpak of dat er blinde vlekken zijn.

4.5 Ambities De waarden die we belangrijk vinden bij participatie zijn geformuleerd op basis van de inbreng van de inwoners en ondernemers. Tegelijkertijd zijn er ook nog belangrijke doelen die wij nastreven: 1. Iedereen, die dat wil, kan participeren; door middel van participatie op maat is er gelegenheid om op dynamische wijze Aalsmeerders de gelegenheid te geven mee te doen; 2. We streven bij al het beleid en alle projecten naar ruimte voor participatie, anders motiveren we waarom we geen ruimte zien; 3. Ambtenaren en bestuur maken bij het opstellen, uitvoeren en evalueren van beleid en projecten goed inzichtelijk hoe proces en besluitvormingstraject eruit zien;

4.4 Waarden Toegankelijkheid: tijdens het participatie proces en in de communicatie zijn we zowel vooraf, tijdens en na afloop zichtbaar, bereikbaar, bekend en begrijpelijk. Inclusiviteit: we betrekken diverse groepen in de samenleving gericht maar ook breed, we doen dit effectief en we gebruiken hiervoor combinaties van verschillende participatie instrumenten

4. De houding van ambtenaren en bestuur ten opzichte van initiatieven van inwoners, organisaties en bedrijven is in de basis ‘ja mits’; 5. We maken zoveel mogelijk gebruik van een mix van online en offline participatie voor een zo groot mogelijk bereik van inwoners en ondernemers; 6. We zetten in op participatie van jongeren.

andere woorden; we vinden het belangrijk dat het participatieproces relevant is. Daarom moeten we steeds weer bewust stilstaan bij de volgende vragen: Welke ruimte is er voor invloed? Wie zijn de belanghebbenden en welk belang hebben zij bij het project of de beleidsontwikkeling en welke invloed hebben/krijgen zij? Hoeveel tijd, geld, capaciteit en expertise is beschikbaar? Stemt college en/of raad in met het voorgestelde participatieniveau? Hoe verhoudt dit participatieproces zich tot andere lopende of toekomstige participatie processen?

4.6 Maatwerk Om mensen mee te laten praten en denken, moeten we ons ervan bewust zijn dat we te maken hebben met heel verschillende groepen in de samenleving. Op informatieavonden zien we vaak dezelfde gezichten. We moeten als gemeenschap ons best doen om de verschillende doelgroepen op verschillende manieren te bereiken en maatwerk te leveren. Niet alle projecten en onderwerpen lenen zich even goed voor participatie. Als een plan niet aangepast kan worden, heeft het geen zin om mensen te vragen naar hun inbreng. Als de gemeente moet handhaven omdat er een onveilige situatie is, is participatie niet op zijn plaats. Tegelijkertijd is het belangrijk waakzaam te zijn voor “participatiemoeheid” waarbij er sprake is van overvragen. Met

Bij het opstellen van een participatieaanpak is het goed om te bedenken dat er een zogenaamde participatie paradox is. Daarmee bedoelen we dat mensen zich meestal meer betrokken voelen bij concrete plannen in de buurt (en dus bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning) dan bij het vaststellen van een visie voor een gebied. En dat terwijl een visie de plannen wel of niet mogelijk maakt. Invloed daarop is dus een stuk groter. Het is belangrijk onze doelgroepen daarover goed te informeren.

De optelsom van alle elementen (paragraaf 4.1 t/m 4.6) vraagt om een goede begeleiding. Daarom hebben we een gestroomlijnd participatie proces nodig. 13

Participatieproces

Elk participatieproces begint met het helder krijgen van een gemeenschappelijk doel en het bepalen van de urgentie. Er is een gedragen ambitie om een gebied mooier te maken en leefbaar te houden. Of er leeft een gedeelde zorg. De kennis, expertise en steun van anderen is nodig. Als we de voorbereiding af hebben kunnen we het participatieplan opstellen, wie betrekken we wanneer en op welke manier en met welke boodschap/vraag. Dit wordt voor akkoord bij de wethouder, college of raad voorgelegd afhankelijk van impact van het plan of de ontwikkeling. De uitvoering doen we vervolgens zoals afgesproken. We blijven wel flexibel, situaties veranderen en dat vergt soms een aanpassing in het plan. Na afloop van de participatie evalueren we.

Evaluatie (monitoren)

Voorbereiding (analyse)

Uitvoering

Participatieplan

5.1.2 Mate van invloed en rollen Verschillende groepen belanghebbenden kunnen op een ander participatie niveau deelnemen tijdens een traject. Ook is er een relatie tussen de rol van de gemeente en de invloed van de deelnemers. Als de wens is om belanghebbenden meer invloed te geven vraagt dit om een toenemende inhoudelijke openheid. Of andersom. Er is niet één specifieke manier die goed is voor participatie. Een intensieve participatie met veel invloed lijkt vaak beter en volwaardiger. Echter, niet iedereen is of voelt zich in staat om intensief te participeren. En bij een dijkdoorbraak moeten we als gemeente natuurlijk gewoon handelen. Daarom kan beperkt participeren met weinig invloed ook volstaan. Voor een volledige stakeholderanalyse werken we met onderstaande kwadrant om de belanghebbenden in te delen in de juiste participatierol. Het kwadrant is ingedeeld op twee assen. De mate van invloed en de mate van belang.

5.1 Voorbereiding In de voorbereiding wordt duidelijk:

Invloed

doel participatieproces; soort (beleid, project) en aard van het onderwerp (abstract, concreet); reikwijdte (wijk, buurt, gemeente breed of – overstijgend) stakeholderanalyse; wie heeft welke mate van invloed en belang?; in welke fase(n) van project of beleidsvorming;

BEINVLOEDER

SLEUTELFIGUUR Belang

TOESCHOUWER

BELANGHEBBENDE

Toeschouwer: De toeschouwer komt meestal in aanmerking voor het geringste participatieniveau “beperkte participatie”. Toeschouwers hebben weinig invloed en weinig belang. Het kan wel waardevol zijn hen in ieder geval te informeren en eventueel te raadplegen om plannen en ontwikkelingen te verrijken.

Sleutelfiguur: Deze persoon of groep heeft veel invloed én een groot belang bij de plannen of ontwikkeling. Hen betrekken we nauw bij de totstandkoming van een plan of visie. We consulteren hen, en vragen hen gericht mee te denken of met ons te co-creëren. Sleutelfiguren komen meestal in aanmerking voor het hoogste participatieniveau “intensieve participatie”. Als er van hun advies wordt afgeweken, moet het bestuur dit goed onderbouwen.

Beïnvloeder: Deze groep heeft veel invloed, maar geen hoog belang bij de ontwikkelingen of plannen. We halen informatie bij hen op en zorgen ervoor dat onze plannen in lijn zijn met de wensen/ belangen van deze partijen. Zo zorgen we voor verrijking van het plan, medewerking en zo min mogelijk weerstand. De beïnvloeders zullen met name actief zijn op het participatie niveau “gemiddelde participatie”.

Een bijzondere positie is er voor de samenwerkingspartner. Een samenwerking ontstaat wanneer het bestuur samen met de betrokkenen een plan ontwikkelt. Het kan zijn dat dit binnen vooraf vastgestelde kaders gebeurt. Het bestuur gaat mee met de keuze van de partijen die het plan ontwikkeld hebben. Betrokkenen gaan in nader overleg om de uitkomsten van het participatieproces om te zetten in een convenant of samenwerkingsovereenkomst waarin zij de gemaakte afspraken vastleggen.

Belanghebbende: Belanghebbenden hebben een groot belang, maar niet altijd invloed. Het is de uitdaging de juiste middelen in te zetten om hen nauw te betrekken in de participatie. Afhankelijk van de participatie ruimte is het participatie niveau “beperkt” of “gemiddeld”. Het kan dus zijn dat het bestuur anders besluit dan de voorkeur van de geraadpleegde betrokkenen.

De participatieniveaus die we hanteren zijn conform de niveaus die in het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving benoemd zijn: Beoordelingscriteria

Beperkte participatie

Gemiddelde participatie Intensieve participatie

Participatieadvies

Informeren & raadplegen: Direct betrokkenen informeren, de mogelijkheid geven om te reageren en vragen naar wensen en zorgen

Raadplegen & adviseren: Belanghebbenden laten meedenken en belanghebbenden laten adviseren

Adviseren, Coproduceren & meebeslissen: Belanghebbenden laten meedenken, meewerken en meebeslissen over (een deel van) het plan en breed informeren

Als het gaat om “raadplegen en adviseren” is het wellicht vanzelfsprekender dat er spelregels en randvoorwaarden zijn. Tegelijkertijd geldt juist ook bij co-produceren (ook wel co-creatie) het belang van spelregels en kaders. Als er ‘carte blanche’ wordt gegeven leidt dit namelijk vaak tot langdurige trajecten omdat diverse stakeholders een ander belang hebben en de volledige ‘vrijheid’ van co-produceren komt dan tot stilstand.

2. Communicatie: Het participatieplan is ook een communicatieplan. We maken duidelijk op welke manieren het participatieproces verloopt. Het gaat dan om zowel het bekend maken van het participatieproces bij de belanghebbende als ook de inzet van de verschillende participatie instrumenten zoals bijvoorbeeld het online participatieplatform of een bewonersavond. Ook de juiste toon om specifieke groepen te benaderen wordt hierin opgenomen.

Ook de Gemeenteraad speelt een belangrijke rol in het participatieproces, niet als stakeholder maar in haar drie kerntaken: kaderstellend, volksvertegenwoordigend en controlerend. Ze variëren wel per fase van het participatieproces. Ze zijn terug te vinden in de fase van voorbereiding, uitvoering en evaluatie.

3. Transparantie: De aard, omvang, reikwijdte en verwachte opbrengst van het participatieproces zijn helder beschreven in het plan. Het participatieplan legt ook verwachtingen en afspraken vast, waarop binnen en buiten het project kan worden teruggevallen. Zo wordt de kans op misverstanden, teleurstellingen, en discussie over het participatieproces verkleind.

Rol in de voorbereidende fase:

5.3 Uitvoering

Kaderstellend De raad kan kaders voor het proces meegeven. De raad kan ook inhoudelijke kaders meegeven. Wat ligt er vast en waar zit de (inhoudelijke) ruimte voor de participatie? Dit kan aan de orde zijn bij grote, complexe en gevoelige onderwerpen.

De uitvoering hebben we zorgvuldig voorbereid. Zo blijven we flexibel. Situaties veranderen en dat vergt soms aanpassingen. Het kan ondanks een zorgvuldige stakeholderanalyse toch voorkomen dat een ‘nieuwe’ belanghebbende zich meldt. Of dat er een thema wordt aangestipt dat niet van te voren in het kader voor de participatie is meegenomen maar wel relevant blijkt.

Volksvertegenwoordigend Worden alle belangen in het proces meegenomen? Zijn er groepen (nog) niet benoemd die ook betrokken moeten worden? Hoe kunnen initiatieven vanuit de samenleving worden gestimuleerd?

Tijdens de uitvoering is de rol van gemeenteraad: Controlerend: De raad ziet toe op een goed proces. De raad kan ervoor kiezen om aanwezig te zijn tijdens de participatiesessies, waardoor meer transparantie en inzicht ontstaat dan via het verslag dat van het participatieproces wordt gemaakt.

De elementen die door de gemeenteraad worden meegegeven zijn terug te vinden in het participatieplan.

5.2 Participatieplan In het participatieplan maken we voor iedereen helder te maken hoe de participatie uitgevoerd gaat worden. Elk participatieplan kent een aantal doelen:

Volksvertegenwoordigend: De raad stimuleert de samenleving actief om mee te doen of mee te denken in de participatie. De raad maakt hier gebruik van zijn brugfunctie tussen de gemeente en de inwoners.

1. Doordacht planningsproces: Door een participatieplan op te stellen wordt duidelijk welke participatiemomenten er zijn voor de verschillende belanghebbenden hoe dit aansluit op de mijlpalen, besluitvormingsmomenten en de fasen die het project doorloopt.

5.4 Evaluatie Hoe bepalen we uiteindelijk of de participatie goed is verlopen? We kunnen met een aantal criteria de participatie beoordelen. Hierbij is het van belang een onderverdeling te maken tussen het participatieproces en de ervaring van deelnemers. Evaluatie maakt het mogelijk om de participatie continue te verbeteren Beoordelingscriteria

Onvoldoende

Voldoende

Goed

Wat is de ruimtelijke en maatschappelijke impact?

De ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen voor betrokkenen zijn niet onderzocht en/of onvoldoende beschreven.

Het is in grote lijnen duidelijk wat de ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen zijn voor betrokkenen.

Er is een breed en volledig beeld van de ruimtelijke en maatschappelijke gevolgen voor betrokkenen gegeven.

Is het gekozen participatie niveau passend en onderbouwd?

Er is geen onderbouwde keuze of een onjuiste keuze gemaakt voor een specifiek participatieniveau.

Er is een keuze gemaakt voor een specifieke participatieniveau en deze is toegepast in het initiatief.

Er is een onderbouwde keuze gemaakt voor een specifieke participatieniveau die passend is bij de impact.

Hoe is omgegaan met de inbreng van deelnemers?

De inbreng van betrokkenen is niet of onvoldoende beschreven.

De inbreng van betrokkenen is beschreven.

De inbreng van betrokkenen is in kaart gebracht en gemotiveerd. En het is duidelijk wat deze kan toevoegen.

Hoe is de verslaglegging van de participatie?

Geen of onvoldoende verslaglegging.

Er is een volledig verslag van de participatie aanwezig.

Er is een volledig verslag van participatie en de resultaten leiden tot verdere stappen.

Hoe tevreden zijn de deelnemers over hoe zij zijn betrokken?

Deelnemers zijn ontevreden over de manier waarop zij zijn betrokken.

Deelnemers zijn gedeeltelijk tevreden over hoe zij zijn betrokken

Deelnemers zijn volledig tevreden over hoe zij zijn betrokken

Hoe tevreden zijn deelnemers over de uitkomsten van de participatie?

Deelnemers zijn ontevreden over de uitkomsten van de participatie.

Deelnemers zijn gedeeltelijk tevreden over de uitkomsten van de participatie.

Deelnemers zijn volledig tevreden over de uitkomsten van de participatie.

Na afloop van de participatie tijdens het evaluatieproces heeft de gemeenteraad de volgende rollen:

Controlerend: De raad controleert mede aan de hand van het verslag of het afgesproken proces goed is uitgevoerd. Ook controleert de raad of er een goede belangenafweging is gemaakt. Tenslotte kijkt de raad of de afweging voldoende transparant is.

invloed is. Als er een langere tijd zit tussen de participatie en bijvoorbeeld de realisatie van de inrichting van een speeltuin waar omwonenden over konden meedenken, dan is het risico dat als we vragen naar de tevredenheid bij inwoners dit negatiever is in een periode voor realisatie dan als we het geruime tijd vragen na realisatie. De kinderen en ouders zijn op dat moment namelijk al gebruiker en ervaren dan in de praktijk hoe het speelveld is.

Kaderstellend: Wanneer blijkt dat meerdere participatietrajecten niet goed zijn verlopen, kan de raad erop aandringen de methodiek onder de loep te laten nemen. De raad stuurt hiermee op hoofdlijnen en niet op casusniveau.

Tegelijkertijd hebben de deelnemers dan wellicht niet meer zo helder hoe de participatie is verlopen. Afhankelijk van het thema, abstractieniveau en de planning is het dus nodig goed na te denken over de timing van de evaluatie.

5.4.1 Het moment van evaluatie We hebben concrete criteria om te bepalen hoe de participatie is verlopen. Het is ook belangrijk om te bedenken dat het moment van evaluatie ook van

Ruimte voor initiatieven in de samenleving

Aalsmeer is een levendige gemeente, waar veel gebeurt. Als gemeente zien we veranderingen in de wijken langzaam ontstaan: individualisering, eenzaamheid, elkaar minder ontmoeten en kunnen en willen helpen. Tegelijkertijd zijn veel Aalsmeerders creatief en ondernemend. Nieuwe ideeën ontstaan en inwoners willen in hun eigen omgeving taken van de overheid oppakken. Inwoners die leuke, slimme of bijzondere ideeën voor hun buurt of straat hebben kunnen die samen met de verschillende Wijkoverleggen voorleggen bij de Coordinator Participatiegroepen. Deze ideeën moeten dan wel in lijn zijn met het omgevingsplan. In Aalsmeer is tevens vanaf 2024 een wijkregisseur aan de slag om vanuit de gemeente de sociale samenhang en het welzijn van onze inwoners te verbeteren. De Coördinator Participatiegroepen en de Wijkregisseur werken waar nodig samen om initiatieven tot stand te laten komen.

6.1 Uitdaagrecht

De gemeente is van oudsher gewend om zelf het beheer en onderhoud van voorzieningen te organiseren. Zij geeft opdracht aan derden via aanbestedingsprocedures of voert de werkzaamheden zelf uit. Met het uitdaagrecht hebben bewoners het recht de gemeente uit te dagen om gemeentelijke taken over te nemen. Zo heeft de Stichting Behoud Seringenpark de gemeente uitgedaagd om het onderhoud van het Seringenpark over te nemen.

Het uitdaagrecht, ook wel Right to challenge genoemd, wordt gedefinieerd als 'het recht om uit te dagen'. In deze context krijgen de bewoners de mogelijkheid om de gemeente uit te dagen op een taak die de gemeente uitvoert. Het verschil met een bewonersinitiatief is dat het bij een bewonersinitiatief niet per se om een taak hoeft te gaan die de gemeente al uitvoert. Een bewonersinitiatief kan ook een nieuwe activiteit zijn, zoals het organiseren van een buitenspeelmiddag in de buurt.

De werkgroep Behoud Seringenpark heeft begin 2020 een Right to challenge ingediend bij de gemeente Aalsmeer om het onderhoud van het Seringenpark op zich te nemen. Vanaf 1 mei 2020 is de werkgroep gestart met het beheer van het park. De Werkgroep Behoud Seringenpark is in 2011 opgericht en nauw betrokken geweest bij de renovatie van het park in 2015. Het doel van de Right to challenge van de werkgroep is om het groenonderhoud van het Seringenpark voor hetzelfde budget naar een hoger niveau te tillen. De werkgroep is met een hovenier aan de slag gegaan om verbeteringen in het onderhoud van het Seringenpark aan te brengen.

6.2 Wijkoverleggen

gemeente. De gemeente biedt hierbij voldoende vrijheid aan de wijkoverleggen om hier zelf invulling aan te geven. Bijvoorbeeld over concrete ruimtelijke ontwikkelingen of brede thema’s waar ze bij betrokken willen worden maar ook op het gebied van sociale samenhang en het stimuleren van ontmoeting.

In Aalsmeer zijn er wijkoverleggen actief die op verschillende niveaus participeren. Gemeente Aalsmeer vindt het belangrijk om ruimte te geven aan de eigenheid van elk wijkoverleg. Waar het ene wijkoverleg vooral een informerende rol ziet weggelegd voor zichzelf, wil een ander wijkoverleg ook een rol spelen in andere vormen van participatie. Het streven is om per wijkoverleg een samenwerking te realiseren met concrete afspraken en verwachtingen. Dit zal de Coördinator Participatiegroepen nog verder uitwerken op basis van de inspiratiesessie die bij de gemeente Gooische Meren heeft plaatsgevonden.

Het wordt steeds lastiger om nieuwe enthousiastelingen te vinden die willen deelnemen aan buurtinitiatieven. Deze trend is voornamelijk te wijten aan dat steeds minder bewoners mogelijkheden zien om zich als vrijwilliger in te zetten. Bij participatie willen wij de wijkoverleggen daarom ondersteunen bij het vinden van nieuwe bestuursleden door bijvoorbeeld meer in te zetten op diverse communicatiekanalen. We zien echter het wel als de verantwoordelijkheid van de huidige wijkoverleggen om de continuïteit te borgen.

Hierin kan de rolopvatting scherp worden gesteld en worden vastgelegd welke verwachtingen de wijkoverleggen mogen hebben ten opzichte van de

Het vervolg

Het opstellen van een visie en ambities is de eerste stap, maar daarmee zijn we nog niet klaar. Er valt veel te verbeteren. Toch is het belangrijk om focus aan te brengen en slim te kiezen bij welke projecten de participatie de meeste impact heeft. Ook kijken we bij lopende projecten nog eens goed naar of en hoe de participatie gaat en stellen we bij waar nodig. Door op korte termijn kleine stappen te maken boeken we toch vooruitgang. Alle beschreven uitgangspunten hebben een doorwerking binnen de gemeentelijke organisatie. In dit hoofdstuk staat welke er al zijn en welke stappen na het vaststellen van deze beleidsvisie nog gezet worden.

7.1 Participatieparagraaf

Inwoners met een beperking of laaggeletterden zijn vaak moeilijk te bereiken. Er zijn hier wel verschillende methoden voor beschikbaar zoals beeldbrieven en Steffie (www.steffie.nl). Bij de afwegingen die in de voorbereiding rondom een participatieproces worden gemaakt moeten dergelijke communicatie middelen ter overweging worden besproken.

Willen we participatie verankeren in onze werkwijze, dan moeten we bij de start van elk project of beleidsontwikkeling nadenken over of en hoe we de participatie vormgeven. Dit moeten we vervolgens vastleggen in de (project)aanpak, bijvoorbeeld in een participatieparagraaf. Het betekent ook dat in voorstellen aan het college of de raad staat wat er aan participatie gedaan is, wat de uitkomsten daarvan waren en wat we met die uitkomsten hebben gedaan. Of hoe we het participatietraject gaan vormgeven en wat we met de uitkomsten gaan doen. Inclusief de besluitvorming door college en/of raad. Het kan zijn dat participatie niet van toepassing is. Ook dat leggen we uit in een participatieparagraaf.

7.3 Inwoners leren kennen Elk persoon is uniek. Een eenheidsworstaanpak motiveert niet iedereen om mee te werken aan plannen. Om verschillende mensen te bereiken zijn er verschillende profielen ontwikkeld. Een daarvan is het BSR-model (Brand Strategy Research model). Dit model biedt inzicht in wat de mens drijft. Op basis van postcode zijn inwoners te verdelen in leefstijlprofielen. Het helpt inspelen op hun behoeften met de juiste communicatieve aanpak en passende participatie. Op basis van de leefstijlprofielen is te achterhalen welke groep wanneer betrokken wil worden bij de participatie. En hoe deze mensen effectief te bereiken en betrekken.

7.2 Communicatie en participatie met speciale groepen De ambitie voor brede participatie brengt uitdagingen met zich mee. Er is een aantal bewonersgroepen die speciale aandacht vereist.

BSR kan ingezet worden voor specifieke thema’s zoals de energietransitie, wonen, mobiliteit, levensloopbestendigheid en recreatie. Voor gebruik van de database van Aalsmeer moet dit aangeschaft worden (zie hoofdstuk financiën).

Jongeren: samen met de gemeenteraad wordt gekeken naar het opzetten van een Jongerenraad. Samen met maatschappelijke partners willen we jongeren actiever betrekken bij wat er speelt in Aalsmeer. Daarnaast kent Aalsmeer al een kinderraad en een kinderburgermeester. Zij leveren bijvoorbeeld input voor onderwerpen als armoede onder kinderen.

7.4 Participatiecultuur: training, kennis en begeleiding

7.5 Bekendheid participatieplatform Het participatieplatform van Aalsmeer biedt de mogelijkheid om de inwoners van Aalsmeer te betrekken. Uit het onderzoek bleek dat de bekendheid van het platform nog beperkt is terwijl de ervaring met het platform wel positief is. Daarom zullen we inzetten op het vergroten van de bekendheid hiervan. Zowel intern als extern.

Steun van de politiek is enorm belangrijk voor het succes van participatie-initiatieven en het creëren van een participatiecultuur. Als de vertegenwoordigers prioriteit geven aan inwonersparticipatie, kunnen ze het managementniveau inspireren en de juiste context scheppen - zoals voldoende middelen uittrekken - voor een continue en zinvolle dialoog met de inwoners.

7.6 Evaluatie

Wat ook van cruciaal belang is voor het creëren van een participatiecultuur, is een goede samenwerking van de interne organisatie. Dit is soms een uitdaging, omdat onderdelen vaak los van elkaar werken, elk gericht op hun eigen doelen. De collega’s van participatie zetten zich in om dit te ontwikkelen door middel van het delen van kennis, training en begeleiding bij het opzetten van participatieprocessen.

Door focus aan te brengen willen we bij de volgende 1-meting een substantieel hoger cijfer behalen dan de huidige 5,2 dat als rapportcijfer is gegeven voor het betrekken van inwoners. Dat betekent dat we inzetten op zorgvuldige participatie trajecten bij projecten die een grote invloed hebben op de directe leefomgeving. Deze visie vormt samen met het participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving een pijler voor de Aalsmeerse participatie. Deze nota willen we eind 2026 evalueren, om onze ervaringen mee te kunnen geven aan een nieuwe gemeenteraad.

Er is voor de ambtenaren van de gemeente Aalsmeer een participatiegarage ingericht. De participatiegarage is de plek voor collega’s om expertise, kennis en tools over participatie te vinden. Hier kunnen zij terecht met participatievragen aan de experts. Er is een toolbox beschikbaar met een overzicht van alle beschikbare werkvormen die passen bij verschillende fases van participatie. Om de juiste werkvorm te selecteren is de toolbox ingericht op participatie niveau, participatiedoel, doelgroep, schaalgrootte, online en offline. De volledige toolbox is te vinden in de bijlage.

Financiën

Voor burgerparticipatie Aalsmeer is budget beschikbaar. Een deel hiervan is voor de subsidies van de diverse participatiegroepen (ASD en wijkenoverleggen) en een deel voor overige uitgave. De laatste jaren is zowel van het budget subsidies als van het budget overige geld overgebleven. Voor de subsidies komt dit doordat de groepen minder geld uitgeven dan voorheen (o.a. door de Corona tijd) en nu ook doordat wijkoverleg Stommeer niet langer bestaat. Voor de overige uitgave is dit omdat er geen duidelijk beleid was over waar op ingezet moet worden om de participatie te verbeteren. In het CUP is budget voor participatie beschikbaar van € 50.000,per jaar (2023, 2024, 2025). In 2023 is de participatie 0-meting hiervoor uitgevoerd en participatie voor de nota sociaal domein. Voor deze participatievisie zijn middelen nodig om de ambities te behalen:

Kosten participatie

2024

2025

2026

Pilot BSR leefstijlen (2 jaar, bij geslaagde pilot vervolgen)

11.000

Innovatieve participatie methoden

15.000

Bekenheid participatie.aalsmeer.nl

10.000

7.500

5.000

Evaluatie participatiebeleid voor de fysieke leefomgeving*

15.000

Participatie 1 meting (beschikbaar en toegekend vanuit het CUP voor 2025 )** Totaal benodigd voor uitvoering nieuwe participatiebeleid

15.000 36.000

48.500

46.000

Subsidies

50.100

Overig participatie

30.300

80.400

Subsidies

36600

Overig participatie

14000

Vrije ruimte bestaand budget (burgerparticipatie Aalsmeer)

16.300

Vrije ruimte bestaand budget (subsidies participatiegroepen)

13.500

Beschikbaar***

Begroting Lasten

CUP voor participatie 1 meting (overhevelen naar 2026)

15.000

Totaal beschikbaar

29.800

44.800

Tekort

-6.200

-18.700

-1.200

* Zoals opgenomen bij vaststelling ** Zoals opgenomen in het CUP en raadsvoorstel *** Voor de bedragen van 2025 en 2026 gaan we uit van een zelfde budget als 2024

Er ontstaat dan een tekort in alle jaren. Het voorstel is om deze bedragen van het KOA voor participatie over te hevelen naar burgerparticipatie Aalsmeer om de uitvoering mogelijk te maken.

Bijlagen: De toolbox In onze toolbox vinden jullie een overzicht van alle beschikbare werkvormen. Het schema is onderverdeeld in een aantal categorieën. Om de juiste werkvorm te selecteren wordt aangeraden om als eerst het moment in proces te bepalen. Vervolgens maak je een keuze tussen fysieke of online participatie. Daarna selecteer je het niveau, participatiedoel, doelgroep en schaal van jouw participatieproject. Sommige werkvormen zijn in verschillende fases inzetbaar. Kom je er niet uit en heb je hulp nodig? Neem dan contact op met een van onze participatieadviseurs.

# deelnemers

Niveau's

Participatiedoelen

Doelgroepen

Schaal

Informeren Raadplegen Adviseren Co-produceren Meebeslissen Bewustwording Verbinden Kwaliteit verbeteren Betrokkenheid Jongeren Senioren Experts Laaggeleterden Buurt Wijk Gemeente Tussen regio's Provincie

∞

200

x x

x x x x

x x x x x x

x x x x x

x x x x x x x x

120

x x x x x x x

x x

x x x

x x

x x x x

x x x x x x

x x x x x

x x

x x x x x x x

x x x x x x x x

∞

200

∞

x x x x x x x x

x x x x x x x x x x x

x x

300

x x

x x x

x x x x x

x x x x x x x x x

x x x x x x x x x x

👥👥

Swip ocrati e

us-ga min

👥👥

Serio

👥👥

Video zuil

👥👥

x x x x x x x x

👥👥

Speciale werkvormen

Klank bord groep

👥👥

∞

Vrage nlijst

👥👥

men

etspe l

ussie

Evualeren

Piram idedis c

👥👥

Stem

👥👥

100

👥👥

Budg

👥👥

Scho uw

fel Expe rtta

👥👥

Keuzes maken

Desig n wo rksho p

peilin g

thode

👥👥

Scena rio m e

👥👥

Klank bord groep

llings kame r

👥👥

Bood schap penli jstje

👥👥

Versn e

👥👥

∞

loting

jubelm uur

👥👥

Stads gespre k via

👥👥

∞

Klaag en

Inloo pavo nd

👥👥

∞

Ideee nb

Werkvormen Werkvormen

= online 👥👥= fysiek

Plan Plan uitwerken uitwerken

Plan en proces uitwerken

Delib eratie ve

Verkennen

Mind -map ping

Moment in proces

👥👥

∞

x x x x

x x x x x x x x

x x x x x x x x x x

Verkennen: informatie en suggesties bij bewoners ophalen

Boodschappenlijstje: Bewoners noteren hun eerste gedachten met betrekking tot het gespreks onderwerp terwijl ze naar een opdracht of doel van het participatieproject luisteren. Na de luistersessie besprek je in groepjes wat ieder belangrijk of interessant vond.

Mind-mapping: Een creatieve en logische manier voor het maken van aantekeningen over een bepaald thema. Het eindresultaat is een natuurlijke structuur door het gebruik van lijnen en symbolen.

Klankbordgroep: Een select groepje deelnemers (vrijwillig of ingeloot) die meedenken en adviseert over hoe een project of plan zich zou moeten ontwikkelen.

Ideeën-box: Een ideeënbus waar bewoners hun suggesties, plannen, voorstellen of ideeën kunnen achterlaten. Een ideeën-box kan overal geïnstalleerd worden.

Plan uitwerken: samen met bewoners in grote lijnen bepalen hoe het project zich ontwikkelt

Inloopavond: Een bijeenkomst waar geïnteresseerden de gelegenheid te geven om zich op eigen initiatief te laten informeren over toekomstige (beleid,-)plannen.

Scenario-methode: Het uitvoeren van een scenario-analyse vraagt tijd, mankracht en expertise. Met deze methode kun je samen met de deelnemers in gesprek gaan over verschillende scenario’s.

Klaag,- en jubelmuur: De muur is een manier om te inventariseren wat leeft. De deelnemers kunnen de situatie analyseren en op deze manier nadenken over oplossingen.

Experttafel: Er worden experts of professionals uitgenodigd om met elkaar in gesprek te gaan over projectontwikkelingen en de bijbehorende uitdagingen. De betrokkenen brengen na het gesprek een passend advies uit.

Stadgesprek: Tijdens een stadsgesprek kunnen inwoners met elkaar in gesprek over hun standpunten. Hierdoor wordt het duidelijk waar er overeenkomsten als verschillen zijn.

Deliberatieve peiling: Het werkt als volgt: Leg deelnemers een vragenlijst voor over een bepaald onderwerp waarna ze worden uitgenodigd voor een bijeenkomst. Dan komen de deelnemers samen waarbij ze in kleine discussiegroepen met elkaar in gesprek gaan en deskundigen vragen kunnen stellen over het onderwerp. Aan het eind worden opnieuw de opinies van de deelnemers geregistreerd waarmee het verschil in kaart wordt gebracht tussen opinies voor en na deliberatie.

Plan en proces uitwerken: verdieping van reeds opgehaalde informatie uitwerken Versnellingskamer: Deelnemers worden gevraagd om mee te denken of hun mening te geven zodra er een stelling of onderwerp op het computerscherm verschijnt. Deelnemers kunnen elkaars reacties zien en ook anoniem op elkaar reageren.

Design workshop: Deelnemers worden gezien als expert en uitgedaagd om in een creatieve pressure cooker een ontwerpoplossing te maken.

Klankbordgroep: Een select groepje deelnemers (vrijwillig of ingeloot) die meedenken en adviseert over hoe een project of plan zich zou moeten ontwikkelen.

Schouw: Bij een schouw bespreken ambtenaren, bewoners en experts ter plaatseproblemen, knelpunten en klachten. De achterliggende gedachte van een schouw is dat problematiek meer gaat leven door ter plaatse te zien wat er in een wijk aan de hand is. Hiermee verhoog je de kwaliteit van beleid of uitvoering van projecten.

Speciale werkvormen Videozuil: Bewoners spreken met een microfoon een boodschap in voor de camera. Ze kunnen ideeën, wensen of klachten delen. Na afloop kun je hier een leuk filmpje van maken. Tip: plaatst de videozuil op een druk bezochte plek.

Keuzes maken: samen met bewoners werken om tot een gezamenlijk doel te komen

Serious-gaming: Met serious games kun je dialoog aanzwengelen, toekomstscenario’s verkennen of testen, behoeften peilen en bewustwording creëren. De deelnemers verplaatsen zich in een personage of een verhaallijn en komen langs verschillende keuzemomenten of uitdagingen. De spelvorm stimuleert de spelers om op een informele manier in gesprek te gaan over het onderliggende vraagstuk. Spelers delen op een laagdrempelige en prikkelende manier hun behoeften, zorgen én ideeën voor hoe het beter kan.

Budgetspel: Tijdens dit spel krijgen de deelnemers een budget die vrij in te zetten is. Hiermee kopen de deelnemers als ware bepaalde attributen die zij graag in een project willen hebben. Stemmen: Een methode om te bepalen welk onderwerp, plan of idee de voorkeur van de deelnemers heeft. Dit betreft hetgeen met de meeste stemmen.

Swipocratie: Met behulp van stellingen en beelden kun je de voorkeuren van bewoners in kaart brengen. Bewoners ‘swipen’ vervolgens hun favoriete stelling of beeld. Dit is met name onder jongeren een bekende vorm en kan daarom als plezierige participatie worden ervaren.

Piramide-café: Alle deelnemers krijgen een vraag voorgelegd die zij in kleine groepjes beantwoorden en tot een beslissing komen. Daarna fuseren twee sub groepjes tot een nieuwe groep, waarin ze opnieuw een beslissing nemen. Herhaal tot er een twee of drietal groepen over zijn.

Evalueren: vaststellen of het doel is bereikt Vragenlijst: Een enquête waarin vragen over een bepaald onderwerp gesteld worden.

Rapportage Participatie

Gemeente Aalsmeer

Rapportage Participatie

Definitief Datum: 22-9-2023 Projectnummer: 21533

Gemeente Aalsmeer

Auteurs: Joyce Berentsen, Projectmanager/Onderzoeker Danique Rietman, Onderzoeker Nienke Berghuis, Onderzoeker Moventem BV T 0575 84 3738 E info@moventem.nl W www.moventem.nl Moventem werkt conform de Gedragscode voor Onderzoek & Statistiek van de Nederlandse Marktonderzoek Associatie (MOA) en mag het Fair Data Keurmerk voeren, waarmee wordt aangetoond dat op verantwoorde wijze met data en persoonsgegevens wordt omgaan. Tevens is Moventem aangesloten bij de Europese Vereniging voor Marktonderzoek (ESOMAR) en wordt voldaan aan de Internationale Code voor Markt- en sociaalwetenschappelijk onderzoek. Dit rapport is met grote zorg samengesteld. Desondanks kan het voorkomen dat informatie fout en/of onvolledig is. Moventem is niet aansprakelijk voor enige directe of indirecte schade die zou kunnen ontstaan door het gebruik van de aangeboden informatie.

Inhoudsopgave

1 Management samenvatting 1.1 Vragenlijst 1.2 Interviews

Pagina 4 Pagina 5 Pagina 7

2 Inleiding vragenlijst 2.1 Onderzoeksopzet

Pagina 8 Pagina 9

3 Resultaten vragenlijst 3.1 Binding met de gemeente Aalsmeer 3.2 Mening over participatie 3.3 Participeren 3.4 Voorwaarden participatie 3.5 Wijkoverleg/dorpsraad 3.6 Participatie.aalsmeer.nl 3.7 Inwonerinitiatieven

Pagina 10 Pagina 11 Pagina 12 Pagina 30 Pagina 36 Pagina 38 Pagina 41 Pagina 43

4 Inleiding interviews 4.1 Onderzoeksopzet

Pagina 50 Pagina 51

5 Resultaten interviews

Pagina 52

6 Bijlagen

Pagina 61 Pagina 62 Pagina 65

Bijlage l Achtergrondvariabelen Bijlage ll Onderzoeksverantwoording

Inhoudsopgave

Management Samenvatting

Management samenvatting vragenlijst Binding met gemeente Aalsmeer De grote meerderheid (97%) van de respondenten is inwoner in de gemeente Aalsmeer. 10% is ondernemer. Zij hebben de vragen beantwoord die voor de ondernemers bestemd waren.

het participatieplatform zijn iets positiever (5.5) dan niet-leden (5.1). De gemeente krijgt van ondernemers ook gemiddeld een onvoldoende (4.5) als het gaat om het betrekken van ondernemers. 62% geeft een onvoldoende. Inwoners willen het liefst via digitale participatie (participatie.aalsmeer.nl) betrokken worden.

Mening over participatie Van de inwoners die lid zijn van het participatieplatform wordt ruim de helft (54%) soms of vaak door de gemeente betrokken bij plannen. Van de inwoners die geen lid zijn van een participatieplatform is dit ruim een kwart (26%). Van de ondernemers geeft 15% aan vaak of soms betrokken te worden bij plannen. Inwoners willen voornamelijk betrokken worden bij woningbouw en aanpassingen in de openbare ruimte door de gemeente. Zowel inwoners als ondernemers willen het liefst betrokken worden door de gemeente middels het geven van hun mening (bijvoorbeeld via een vragenlijst) en vooral als het plannen zijn voor de eigen buurt, straat of het eigen dorp. Inwoners die lid zijn van het participatieplatform geven aan het best bereikbaar te zijn via een online platform (62%). Inwoners die geen lid zijn, zijn het beste te bereiken via een brief die huis-aan-huis bezorgd wordt (58%). Ondernemers geven de voorkeur aan een digitale nieuwsbrief (54%). Voor het informeren van inwoners krijgt de gemeente van de inwoners gemiddeld een voldoende (6.0). Leden van het participatieplatform zijn iets positiever (6.3) dan niet-leden (5.8). De gemeente krijgt van ondernemers gemiddeld een onvoldoende (4.7) als het gaat om het informeren van ondernemers. 57% geeft een onvoldoende (5 of lager).

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=aalsmeer&id=1a1fc64d-a484-4a5d-ac2e-4bb334931fbf