Agendabundel

Bundel van de 1.Commissie Ruimte en Economie van 9 februari 2021

0.1

Afsprakenlijst Commissie Ruimte en Economie van 9 februari 2021 AFSPRAKENLIJST Commissie Ruimte en Economie 09-02-2021.pdf

1 2

Opening door de voorzitter, de heer D. van Willegen Vaststelling van de agenda Agenda commissie R&E 09-02-2021.doc

3 4

Mededelingen van het college Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 Portefeuillehouders: W.B. Alink-Scheltema en R.K. van Rijn De behandeling is gericht op het vaststellen van de agenda en het actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 en in te stemmen met de bijgestelde richtlijnen. Ook wordt gevraagd in te stemmen met de klimaatadaptatie agenda. Daarnaast wordt gevraagd een bedrag eenmalig in te zetten in 2022 voor onderzoek ten behoeve van hittestress locaties en een jaarlijks bedrag beschikbaar te stellen voor de periode 2021 tot en met 2026 voor de bewonersagenda en deze bedragen te storten in een gevormde bestemmingsreserve. Tot slot wordt gevraagd de kosten te dekken uit de Algemene Reserve en de Begroting meerjarig aan te passen bij de Kadernota 2022. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021. Dossier 208 voorblad 20210105 RAADSVOORSTEL Agenda en Actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026.docx Agenda en actieplan klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026.pdf

5

Vaststellen bestemmingsplan 'Oosteinderweg 2020' Portefeuillehouder: L.B. Kabout De behandeling is gericht op het vaststellen van de Nota van Beantwoording ontwerp bestemmingsplan Oosteinderweg 2020 te besluiten geen exploitatieplan vast te stellen.Tevens wordt gevraagd voornoemd bestemmingsplan, met bijbehorende toelichting en bijlagen ten opzichte van het ontwerp gewijzigd vast te stellen overeenkomstig de Staat van Wijzigingen. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021. Dossier 209 voorblad 20210113 Raadsvoorstel vaststellen BP Oosteinderweg.docx Nota van beantwoording en Staat van Wijzigingen (anoniem).pdf Planregels Oosteinderweg 2020.Pdf.pdf Inhoudsopgave bijlagen regels.Pdf.pdf Bijlage 1 Regels Staat van Bedrijfsactiviteiten.pdf Bijlage 2 Regels Lijst afwijkende maatvoering woonarken.pdf Bijlage 3 Regels Rekenmethode molenbiotoop.pdf Plantoelichting Oosteinderweg 2020.Pdf.pdf Inhoudsopgave bijlagen toelichting.Pdf.pdf Bijlage 1 Nota van Inspraak en Vooroverleg anoniem.pdf Bijlage 2 Toelichting Wezenlijke kenmerken en waarden.pdf Bijlage 3 Toelichting Omschrijving beschermd dorpsgezicht .pdf Bijlage 4 Toelichting Archeologische waardevolle gebieden.pdf Bijlage 5 Toelichting LIB art 2.2.2.pdf Bijlage 6 Toelichting LIB art 2.2.2a.pdf Bijlage 7 Toelichting LIB art 2.2.3.pdf NL.IMRO.0358.14-VG01-20210107 BLAD1.pdf NL.IMRO.0358.14-VG01-20210107

BLAD2.pdf NL.IMRO.0358.14-VG01-20210107 BLAD3.pdf

6

Vaststellen bestemmingsplan Parkmeer, besluit hogere waarden Wet geluid-hinder, aanvullende welstandscriteria Portefeuillehouder: L.B. Kabout De behandeling is gericht op het vaststellen van de Nota van Beantwoording ontwerp bestemmingsplan Parkmeer en te besluiten af te zien van het vaststellen van een exploitatieplan.Tevens wordt verzocht het bestemmingsplan Parkmeer, met bijbehorende toelichting en bijlagen, gewijzigd vast te stellen en de aanvullende welstandscriteria zoals opgenomen in het Beeldkwaliteitsplan Parkmeer vast te stellen. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021.

Dossier 210 voorblad 20210113 RDV Parkmeer.docx Nota beantwoording zienswijze.docx regels.Pdf Bijlage 1 regels Staat van Bedrijfsactiviteiten ontwerp.pdf Bijlage 2 regels Aalsmeer Luchtvaartverkeerszone LIB HOOGTEN 2014.pdf Bijlage 3 regels Aalsmeer Luchtvaartverkeerszone LIB HOOGTEN RADAR 2014.pdf Bijlage 4 regels Aalsmeer Luchtvaartverkeerszone LIB VOGELS 2009.pdf toelichting.Pdf bijlage 1 beeldkwaliteitplan Parkmeer.pdf bijlage 2 verkennend bodem- en asbestonderzoek.pdf bijlage 3 asbest rapport.pdf bijlage 4 verleende watervergunning.pdf bijlage 5 akoestisch onderzoek.pdf bijlage 6 Notitie Aanvulling akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai Parkmeer te Aalsmeer dd 16-042020 (incl bijlagen).pdf 20210119 bijlage 7 Getekend B&W besluit Hogere grenswaarden Parkmeer.pdf bijlage 8 ecologisch onderzoek.pdf bijlage 9 stikstofdepositie.pdf bijlage 10 vormvrije m.e.r.-beoordeling.pdf bijlage 11 toelichting Nota van Beantwoording artikel 3.1.1. - reacties.pdf NL.IMRO.0358.07P-OW01 20201001.pdf overzichtskaart watercompensatie.pdf

7

Borgstelling leningen Eigen Haard middels het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Portefeuillehouder: R.K. van Rijn De behandeling is gericht op het aangaan van een gelimiteerde achtervangovereen-komst met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021. Dossier 211 voorblad Raadvoorstel Waarborgfonds Sociale Woningbouw.docx Toelichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw en onderbouwing bedragen, actueel december 2020.docx

8

Koersdocument Mobiliteit Aalsmeer Dossier 205 voorblad 20201130 Koersdocument_Raadsvoorstel.docx 20201211 Koersdocument Mobiliteit Aalsmeer def.pdf 20210119 Memo 03 Reactie op toezeggingen Cie R&E 07-01-2021 en beantwoording techn vragen fractie AA inzake Koersdocument Mobiliteit Aalsmeer.pdf Amendement GroenLinks Koersdocument mobiliteit Aalsmeer.docx Motie GroenLinks fietspaden.docx

9 10 11

Regionale samenwerking Vragenkwartier Sluiting

AFSPRAKENLIJST COMMISSIE RUIMTE EN ECONOMIE D.D. 9 FEBRUARI 2021 COMMISSIE R&E Aanwezig: Voorzitter : de heer D. van Willegen Griffier : de heer O.F. Matheijsen Portefeuillehouders: mevrouw W.B. Alink-Scheltema en de heren R.K. van Rijn en L.B. Kabout Leden : CDA : mevrouw A.M. Harte-Fokker en de heren M.P. Buskermolen, T.F.M. Verlaan en, G.J.H. Winkels VVD : de dames N. Hauet, M. Vleghaar en E.S.I. Mijwaart en de heren E.P. Abbenhues, J.G.E. Bouwmeester, J.J. van Leeuwen en T.J. Treur AA : de dames C. van Hilst-Dekker en G. Holtrop en de heer D. Kuin D66 : de heren W. Kikkert, P. van Riet en S.J.R. de Vries GroenLinks : de heren R.P. Fransen en O.W. Verbeek PvdA : de heren J.H. Buisma en O. El Hri Fractie René Martijn: de heer R. Martijn Fractie Keessen : mevrouw J. Keessen

Tijd

Onderwerp

20.00

Agenda punt 1.

20.02

2.

Vaststelling van de agenda

Afspraak

Opening door de voorzitter, de heer D. van Willegen Vanwege de avondklok wordt agendapunt 5, Bestemmingsplan Oosteinderweg 2020, waarvoor een

inspreker fysiek aanwezig is, als eerste behandeld. Met inachtneming van deze wijziging wordt de agenda vastgesteld.

20.05

3.

Mededelingen van het college

Er zijn geen mededelingen vanuit het college

5.

Vaststellen bestemmingsplan ‘Oosteinderweg 2020’ Portefeuillehouder: L.B. Kabout

Door naar de raad van 04-03-2021 als behandelstuk

Er zijn 6 insprekers: Ter vergadering: de heren J. Kolman, C. Alderden namens W. Alderden en als rentmeester van de Oosterkerk en de heer J. Jongkind. Schriftelijk: de heren B. van de Lagemaat, R.L. Visser namens Klaas Visser Vastgoed B.V. en de heer J.H. Koster namens Hotel Chariot. Toezegging: 1.Stukken inzake handhaving komen op korte termijn naar de raad 21.35

4.

Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 Portefeuillehouder: W.B. Alink-Scheltema en R.K. van Rijn Toezegging: Portefeuillehouder Van Rijn zegt toe: 1.De technische vragen welke niet beantwoord zijn, waaronder de vragen inzake de onderzoeken (waar komt het bedrag vandaan, wat krijgen we daarvoor en wie bepaalt de uitgangspunten) worden schriftelijk beantwoord; 2.De opmerking inzake kwetsbare gebouwen aan te vullen met zorginstellingen en scholen wordt meegenomen; 3.Er zal worden gekeken of de enquête op een beter moment kan worden ingepland.

Door naar de raad van 04-03-2021 als behandelstuk

Zowel fractie Judith Keessen als D66 delen mede dat zij hun vragen schriftelijk zullen indienen.

Portefeuillehouder Alink zegt toe dat aan het einde van het jaar het bomenplan wordt voorgelegd. 22.25

6.

Vaststellen bestemmingsplan ‘Parkmeer, aanvullende welstandscriteria’ Portefeuillehouder: L.B. Kabout

Door naar de raad van 04-03-2021 als behandelstuk

Toezegging: 1.Punt 3 van het raadsbesluit zal beter leesbaar/begrijpelijk worden aangepast. 22.55

7.

Borgstelling leningen Eigen Haard middels het Waarborgfonds Sociale Woningbouw Portefeuillehouder: R.K. van Rijn

I.v.m. het late tijdstip, is de commissie van mening dat de agendapunten 7 t/m10 worden doorgeschoven naar een later moment. De agendacommissie zal hiertoe een voorstel doen.

8.

Koersdocument Mobiliteit Aalsmeer Portefeuillehouder: R.K. van Rijn

Zie agendapunt 7

9.

Regionale samenwerking

Zie agendapunt 7

10.

Vragenkwartier Vragen voor het vragenkwartier van de VVD-fractie inzake aanlegsteiger op het Surfeiland naast restaurant On the Rocks

Zie agendapunt 7.

1. 2.

11.

Kan de portefeuillehouder aangeven of deze steiger in het project behouden zou blijven? Zo ja, kan de portefeuillehouder aangeven waarom deze palen zijn afgezaagd?

Sluiting

De voorzitter sluit de vergadering om 23.00 uur.

2 Vaststelling van de agenda 1 Agenda commissie R&E 09-02-2021.doc

Deze vergadering vindt digitaal plaats. U kunt de vergadering volgen via de livestream op de website van de gemeente. AGENDA VOOR DE VERGADERING VAN DE COMMISSIE RUIMTE EN ECONOMIE op dinsdag 9 februari 2021, 20.00 uur

Tijd 20.00

Agenda Onderwerp punt 1. Opening door de voorzitter van de Commissie Ruimte en Economie, de heer D. van Willegen Griffier: O.F. Matheijsen

20.02

2.

Vaststelling van de agenda

3.

Mededelingen van het college

4.

Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 Portefeuillehouders: W.B. Alink-Scheltema en R.K. van Rijn De behandeling is gericht op het vaststellen van de agenda en het actieplan KlimaatAdaptatie Aalsmeer 2021-2026 en in te stemmen met de bijgestelde richtlijnen. Ook wordt gevraagd in te stemmen met de klimaatadaptatie agenda. Daarnaast wordt gevraagd een bedrag eenmalig in te zetten in 2022 voor onderzoek ten behoeve van hittestress locaties en een jaarlijks bedrag beschikbaar te stellen voor de periode 2021 tot en met 2026 voor de bewonersagenda en deze bedragen te storten in een gevormde bestemmingsreserve. Tot slot wordt gevraagd de kosten te dekken uit de Algemene Reserve en de Begroting meerjarig aan te passen bij de Kadernota 2022.

20.05

Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021. 20.45

5.

Vaststellen bestemmingsplan ‘Oosteinderweg 2020’ Portefeuillehouder: L.B. Kabout De behandeling is gericht op het vaststellen van de Nota van Beantwoording ontwerp bestemmingsplan Oosteinderweg 2020 te besluiten geen exploitatieplan vast te stellen.Tevens wordt gevraagd voornoemd bestemmingsplan, met bijbehorende toelichting en bijlagen ten opzichte van het ontwerp gewijzigd vast te stellen overeenkomstig de Staat van Wijzigingen. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021.

21.25

6.

Vaststellen bestemmingsplan Parkmeer, aanvullende welstandscriteria Portefeuillehouder: L.B. Kabout De behandeling is gericht op het vaststellen van de Nota van Beantwoording ontwerp bestemmingsplan Parkmeer en te besluiten af te zien van het vaststellen van een exploitatieplan.Tevens wordt verzocht het bestemmingsplan Parkmeer, met bijbehorende toelichting en bijlagen, gewijzigd vast te stellen en de aanvullende welstandscriteria zoals opgenomen in het Beeldkwaliteitsplan Parkmeer vast te

stellen. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021. 21.55

7.

Borgstelling leningen Eigen Haard middels het Waarborgfonds Sociale Woningbouw Portefeuillehouder: R.K. van Rijn De behandeling is gericht op het aangaan van een gelimiteerde achtervangovereenkomst met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021.

22.15

8.

Koersdocument Mobiliteit Aalsmeer Portefeuillehouder: R.K. van Rijn Tijdens de raadsvergadering van 21 januari 2021 doorgeschoven naar de Commissie Ruimte en Economie van 9 februari 2021. De behandeling is gericht op bespreking van bijgevoegde motie en amendement en het vaststellen van het Koersdocument Mobiliteit Aalsmeer. Besluitvorming wordt voorgesteld in de raadsvergadering van 4 maart 2021.

22.40

Regionale samenwerking

22.45

Vragenkwartier

23.00

Sluiting

4 Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 1 Dossier 208 voorblad.pdf

1.Commissie Ruimte en Economie Dossiernummer

208

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

9 februari 2021

Agendapunt

4

Omschrijving

Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 20212026

Geagendeerd

Vergaderdatum

1.Commissie Ruimte en Economie

9 februari 2021

1 20210105 RAADSVOORSTEL Agenda en Actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026.docx

RAADSVOORSTEL

Raadsvoorstel nr.

Datum B&W-besluit

Portefeuillehouder

Z20-087049 12 januari 2021

Voor de vergadering van raad d.d.

Afdeling Projecten en Advies Behandelend ambtenaar (voor technische vragen)

Mirjam Bakker, Wim Kok

4 maart 2021

Behandelen in de raadscommissie op

Wethouder W. Alink en mr. R.K. van Rijn, MBA

Ruimte en Economie

9 februari 2021

Onderwerp

Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 Gevraagd besluit

1. 2.

3.

4. 5. 6. 7. 8.

De Agenda en het actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 vast te stellen. In te stemmen met bijgestelde richtlijnen voor het beperken van wateroverlast, hittestress, droogte en overstroming (waterveiligheid) voor nieuwbouw, bestaande openbare ruimte en privaat terrein. Deze richtlijnen opnemen bij de actualisatie van de LIOR 2021 (Leidraad inrichting openbare ruimte). In te stemmen met de klimaatadaptatie agenda (factsheets) bestaande uit:  Klimaatadaptieve acties gemeentelijke organisatie en beleidsborging  Meekoppelkansen in ruimtelijke (renovatie)projecten  Onderzoeken en aanpak van de vastgestelde knelpunten een bedrag van € 40.000 eenmalig in te zetten in 2022 voor onderzoek ten behoeve van hittestress locaties; een jaarlijks bedrag van € 40.000 beschikbaar te stellen voor de periode 2021 tot en met 2026 voor de bewonersagenda; een bestemmingsreserve te vormen waarin de beschikbaar gestelde gelden ad € 280.000 worden gestort; De kosten ad € 280.000 te dekken uit de algemene reserve; De begroting meerjarig aan te passen bij de Kadernota 2022.

WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN Wat willen we bereiken (effectindicatoren)

De negatieve effecten van klimaatverandering op de thema’s wateroverlast, overstromingen (water veiligheid), hittestress en droogte in de gemeente te beheersen door middel van koppelkansen in de werkprocessen en projecten. Toewerken naar een klimaatbestendige openbare ruimte, privaat terrein en gebouwen in 2050. Wat gaan we daarvoor doen (prestatie-indicatoren)

Klimaatadaptatie agenda uitvoeren waarbij:  Meekoppelkansen worden benut bij ontwikkelingsprojecten en renovatieprojecten;  Reguleren en borgen klimaatadaptatie door middel van nieuwe richtlijnen, beleid en werkprocedures;  Stimuleren en faciliteren van bewoners en bedrijven om een bijdrage te leveren aan klimaatadaptatie;  De kosten in beeld brengen om bovenstaande doelen te bereiken.

[.docx] 101/F105a/ICT

Pagina

2 van 5

ACHTERGROND EN OVERWEGINGEN Programma (speerpunt)

Programma: Openbare ruimte. In het college uitvoeringsprogramma is het opstellen van een beleidsplan klimaatadaptatie opgenomen. Aanleiding

Het is van belang om de leefomgeving aan het veranderende klimaat aan te passen. Het Rijk heeft in het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) de landelijke aanpak van klimaatadaptatie vastgesteld. Gemeenten en het Rijk hebben hierin met elkaar afgesproken dat klimaatadaptatie vanaf 2020 een integraal onderdeel is van het beleid, zodat in het jaar 2050 ons landklimaatbestendig ingericht is. De gemeente Aalsmeer volgt de landelijke aanpak voor klimaatadaptatie. De ‘Agenda en actieplan Klimaatadaptatie 2021-2026’ is een eerste stap op weg naar een klimaatbestendige gemeente in 2050. Argumenten

Klimaatverandering is een actueel thema. Weersextremen nemen in onze regio steeds meer in aantal toe. De frequentie en hevigheid van extreme buien veroorzaken overlast en schade. De afgelopen zomers steeg de temperatuur tot recordhoogte, wat kan leiden tot gezondheidsproblemen. In samenwerking met de interne en externe partijen heeft de gemeente Aalsmeer per klimaattrend (wateroverlast, hitte, droogte, overstroming ook wel waterveiligheid) de belangrijkste aandachtspunten, knelpunten en/of risico’s geprioriteerd. Na de prioritering is een beleidskader ontwikkeld voor klimaatadaptatie met ambities, normen en richtlijnen. De technische normeringen voor de inrichting van de openbare buitenruimte worden aangescherpt. De richtlijnen gaan ook in op privaat terrein en nieuwbouw. De ambities zijn als volgt:  Wateroverlast: inrichten van de buitenruimte op extreme buien;  Hitte: beperken van de impact op de gezondheid en de leefomgeving;  Droogte: vergroten sponswerking van de buitenruimte en de bodem;  Overstromingen (waterveiligheid): regionaal samenwerken aan gevolgbeperking en dijkversterking. De gemeente Aalsmeer heeft de acties voor klimaatadaptatie vastgelegd in de uitvoeringsagenda.

Deze klimaatadaptatie agenda bestaat uit een set factsheets voor het oplossen van knelpunten, mee koppelen met projecten en het klimaatadaptief handelen voor de periode 2021-2026 met de bijbehorende kosten. Kanttekeningen

Dit plan is de eerste stap richting concrete acties. De kennis over klimaatadaptatie neemt toe en er wordt veel ervaring opgedaan, zowel lokaal als landelijk. Het hele proces vereist daarom dat het beleid en de aanpak in 2026 worden geactualiseerd. Financiën

Middelen in GRP Aalsmeer 2021-2026 De financiële paragraaf in de ‘Agenda en actieplan Klimaatadaptatie 2021-2026’ brengt de benodigde investeringen voor de gemeente in beeld. Bij klimaatadaptatie in Aalsmeerse projecten is het van belang om klimaat in ontwerp en inrichting door te voeren en afwegingen te maken welke (uitvoerende) maatregelen de meeste waarde toevoegen tegen acceptabele (meer)kosten. Op basis van de huidige inzichten is een bedrag van 1.660 miljoen euro berekend voor de periode 2021-2026. Een belangrijk deel hiervan, ruim 1.380 miljoen euro, kan gedekt worden uit de klimaatopslag van 10% in het kosten dekkingsplan van het Gemeentelijke Rioleringsplan 2021-2026 (GRP 2021-2026). Het GRP 2021-2026 wordt in januari 2021 aan de raad aangeboden.

Pagina

3 van 5

In onderstaand schema is weergegeven welke acties gedekt worden uit de GRP-budgetten.

Onderdeel

Borging

Kosten

1.1

Een klimaattoets invoeren

1.2

Borgen binnen vergunningen

2.1

MeerjarenProjectenPlan en meekoppelkansen

Onderdeel van reguliere beleidstaken Onderdeel van reguliere beleidstaken Opslag KA in GRP voor de periode 2021 – 2026: € 1.040.000 (€ 175.000 gemiddeld per jaar)

2.2

Stedelijke Ontwikkeling en Meekoppelkansen Verdiepingsonderzoek diverse gebieden in relatie tot wateroverlast en grondwateroverlast Verdiepingsonderzoek naar grondwateronderlast en droogte: - Droogte kwetsbare objecten - Functioneren huidige drainage - Houten paalfunderingen - QuickScan kansen opslag regenwater in de (diepere) ondergrond

Jaarprogramma en afdelingsplannen Jaarprogramma en afdelingsplannen Jaarplanning en budgettering MPP. Kosten voor klimaatadaptatie als opslagpercentage meegenomen in de begroting van het GRP Projectexploitatie

3.1

3.3

Totaal

(MPP)

GRP

Onderdeel projectexploitatie € 340.000

van

GRP Ten laste van factsheet 3.1

€ 1.380.000

Meekoppelen in projecten Naar aanleiding van de uitgevoerde analyses op de stresstesten zijn er nog geen knelpunten gesignaleerd die een acute aanpak noodzakelijk maken. Na het uitvoeren van de voorgestelde onderzoeken zou dit overigens nog wel kunnen gebeuren; maar dan worden die situaties in aparte voorstellen aan u voorgelegd. Het verdient de voorkeur, en daar is dit beleid op gebaseerd, om klimaatmaatregelen uit te voeren tegelijk met groot onderhoud wegen (25-30 jaar na aanleg) of tegelijk met de vervanging van de openbare ruimte en de riolering bij einde levensduur (50 jaar na aanleg). Ook wordt in de nabije toekomst bekeken of er meekoppelkansen zijn met energietransitie projecten, zoals de aanleg van warmtenetten of het verzwaren van het elektriciteitsnet. Aanvullende middelen 2021-2026 Het aanvullende budget is nodig om samen met bewoners en bedrijven bewustwording en acties te creëren voor klimaatadaptieve maatregelen op hun eigen terrein en om de opgave voor klimaatadaptatie specifiek in de gemeentelijke organisatie te verankeren. Voor de uitwerking zijn extra middelen geraamd. De kosten betreffen onderzoekskosten, communicatie acties om bewustwording bij bewoners te versterken, ondersteunen en faciliteren van acties en het actualiseren van beleidsplannen (hierin opnemen van de klimaatadaptie component).

Er moeten instrumenten ontwikkeld worden en er is extern advies benodigd voor technische innovatieve oplossingen bij renovatieprojecten en nieuwe inrichtingen. Belangrijk is ook de extra benodigde ondersteuning en samenwerking in de komende periode met partners zoals de waterschappen, de veiligheidsregio, de GGD, de ondernemers en de bewoners. Voor de periode 2021-2026 is totaal € 280.000 aanvullend budget benodigd (€40.000/jaar) om de doelstellingen in de klimaatadaptatie agenda te behalen. Wij stellen u voor dit bedrag beschikbaar te

Pagina

4 van 5

stellen via een aanvraag in de Kadernota 2022. Zijnde €40.000 voor onderzoek ten behoeve van hittestress locaties (eenmalig) en €40.000 per jaar voor de bewonersagenda: het stimuleren en faciliteren van bewoners en bedrijven om een bijdrage te leveren aan een klimaatbestendig Aalsmeer. In 2026 wordt dit actieplan geactualiseerd en volgt een bijgestelde financiële dekking. In onderstaande tabel zijn de aanvullende benodigde middelen voor de periode 2021-2026 weergegeven.

Onderdeel

Doorkijk Kosten Totaal 2021-2026

Kosten per jaar

1.3

Bewonersagenda klimaat. Apps, social media, ondersteuning acties, communicatiekosten om bewoners d.m.v. diverse acties te motiveren mee te doen aan de klimaatopgave.

€ 240.000

2021-2026 €40.000 (per jaar)

3.2

Verdiepingsonderzoek kwetsbare verblijfsplekken in relatie tot hittestress en verkoeling

€ 40.000

2022 € 40.000

Totaal

2021-2026 € 280.000

De genoemde middelen voor het borgen van klimaatadaptatie in beleidsplannen zijn geraamd voor het actualiseren van deze plannen. De uitvoering van eventuele maatregelen volgend uit deze plannen is hierin niet meegenomen, maar wordt zoveel mogelijk meegenomen in het meekoppelen met projecten. De hierboven weergegeven aanvullende middelen worden in de Kadernota 2022 aangevraagd. Communicatie

Externe partners zoals de waterschappen, de GGD, de veiligheidsregio en vertegenwoordigers van groen en natuurverenigingen zijn betrokken bij de totstandkoming van deze ‘Agenda en actieplan klimaatadaptatie 2021-2026’. Naast het meekoppelen van de gemeentelijke ruimtelijke projecten moet een belangrijk deel van de klimaatopgave binnen het particulier bezit gerealiseerd worden. De gemeente Aalsmeer richt zich dan ook nadrukkelijk op samenwerking met bewoners en bedrijven, bewustwording, communicatie en voorlichting. Het klimaatbestendig maken van de gemeente kan de gemeente niet alleen. Dit moet samen met de externe partners, de bewoners en bedrijven in de hele gemeente. Het overdragen van de kennis en inzichten dient zowel extern als intern te gebeuren. Voor het bevorderen van de bewustwording en de actiebereidheid bij bewoners is een netwerkaanpak nodig met concrete acties, ondersteund door gerichte voorlichting. Te denken valt aan promotie tijdens evenementen, het vergroenen van de tuinen of een hele straat, het vergroten van de biodiversiteit zoals insectenplanten en vlinderplanten, maar ook het onttegelen van de tuinen. Procedure

Standaard procedure Bijlagen

Agenda en actieplan Klimaatadaptatie gemeente Aalsmeer 2021-2026

Pagina

De secretaris,

De voorzitter,

Drs. Sj. Vellenga

mr. G.E. Oude Kotte

5 van 5

BEHANDELING RAAD Wijziging/aanvullingen na behandeling raadscommissie

Het voorstel aan de raad is

Aanvaarde amendementen / moties

Ongewijzigd aanvaard Gewijzigd aanvaard Verworpen

RAADSBESLUIT Besluit

1. 2.

3.

4. 5. 6. 7. 8.

De Agenda en het actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026 vast te stellen; In te stemmen met bijgestelde richtlijnen voor het beperken van wateroverlast, hittestress, droogte en overstroming (waterveiligheid) voor nieuwbouw, bestaande openbare ruimte en privaat terrein. Deze richtlijnen opnemen bij de actualisatie van de LIOR 2021 (Leidraad inrichting openbare ruimte); In te stemmen met de klimaatadaptatie agenda (factsheets) bestaande uit:  Klimaatadaptieve acties gemeentelijke organisatie en beleidsborging  Meekoppelkansen in ruimtelijke (renovatie)projecten  Onderzoeken en aanpak van de vastgestelde knelpunten een bedrag van € 40.000 eenmalig in te zetten in 2022 voor onderzoek ten behoeve van hittestress locaties; een jaarlijks bedrag van € 40.000 beschikbaar te stellen voor de periode 2021 tot en met 2026 voor de bewonersagenda; een bestemmingsreserve te vormen waarin de beschikbaar gestelde gelden ad € 280.000 worden gestort; De kosten ad € 280.000 te dekken uit de algemene reserve; De begroting meerjarig aan te passen bij de Kadernota 2022.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van 4 maart 2021. De griffier,

De voorzitter,

O. van Kolck

mr. G.E. Oude Kotte

1 Agenda en actieplan klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026.pdf

Agenda en actieplan klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026

Verantwoording Titel Opdrachtgever Auteur(s)

Aantal pagina’s Datum

Colofon Agenda en actieplan klimaatadaptatie Aalsmeer Gemeente Aalsmeer

Tauw bv Zekeringstraat 43g Postbus 20748 Projectteam Klimaatadaptatie gemeente Aals1001 NS Amsterdam meer: Wim Kok, Mirjam Bakker, Chris Fase, Mar- T +31 20 60 63 22 2 cel Clewits en Paul Nagtegaal. E info.amsterdam@tauw.com Adviesbureau Tauw: Leon Valkenburg, Barbara Bekhof en Gwendolijn Vugs.

58 10 december 2020

2

Inhoudsopgave Voorwoord 4 Samenvatting

5

1. Inleiding

8

Het proces klimaatadaptatie 8 2. Werkwijze

10

2.1. Stapsgewijze aanpak

10

2.2

Risicodialogen 11

2.3

Twee-sporen beleid

2.4

Doelstellingen van de Agenda en het actieplan Klimaatadaptatie

2.5

Leeswijzer

2.6

Doelgroepen

11

11 12

3. Weten: de opgave 14 3.1. Wat komt er op de gemeente af? 4. Weten: de klimaatstresstesten 4.2

Hitte

4.3

Droogte 21

14

16

18

4.5. Waterveiligheid 22 5. Willen: risicoanalyse en prioritering van kwetsbaarheden 27 5.1

Werkwijze: Indeling in categorieën en op de kaart

5.2

Prioritering per klimaattrend

28

6. Willen: ambities en richtlijnen voor een klimaatbestendig Aalsmeer

36

36

6.1

De sturingsfilosofie

6.2

Ambities en richtlijnen 37

6.2.1.

28

36

Wateroverlast: inrichten voor op extreme buien 38

6.2.2. Hitte: beperken van de impact 39 6.2.3.

Droogte: vergroten sponswerking

40

6.2.4. Overstroming: regionaal samenwerken aan gevolgbeperking 6.3

Toetsing ambities

41

7. Werken: klimaatadaptatieagenda 44 7.1

Algemeen geldende principes

44

7.2

Overzicht klimaatadaptatieagenda 2021-2026 44

7.3

Klimaatadaptieve gemeente en organisatie

7.4 Meekoppelen met andere projecten

47

7.5

49

Onderzoeks- & maatregelagenda

8. Werken: financiële gevolgen 8.1

Benodigde middelen

8.2 Baten

51

51

53

3

45

40

11

Voorwoord De “Agenda en actieplan Klimaatadaptatie Aalsmeer 2021-2026” beschrijft acties die wij als gemeente willen ondernemen om toe te werken naar een klimaatbestendig Aalsmeer. Uiteindelijk willen wij in 2050 een klimaatbestendige gemeente zijn. Klimaatverandering gaat ook onze gemeente aan. Het wordt warmer, droger en tegelijk nemen regenbuien steeds meer in hevigheid en aantallen toe. Bekend uit het nieuws zijn de vele activiteiten en plannen die moeten bijdragen aan het tegengaan van klimaatverandering. Daarnaast, en daar gaat dit plan over, willen wij maatregelen treffen om de negatieve gevolgen van de klimaatverandering te kennen en te beheersen. Dit noemen wij klimaatadaptatie, het zodanig aanpassen van de ruimte dat we de gevolgen van de klimaatverandering weliswaar niet geheel kunnen voorkomen, maar wel beter kunnen beheersen. Klimaatverandering heeft voor ons negatieve gevolgen. Dit wordt zichtbaar in vier onderscheidbare trends: toenemende wateroverlast op straat en toenemende grondwateroverlast door meer regen en zwaardere buien; toenemende droogte en grondwatertekort door warmere en langere zomers; toenemende hittestress door steeds hogere temperaturen; en tot slot, een toenemend risico op calamiteiten vanuit de regionale boezems en vaarten door meer regen. Klimaatadaptatie is een proces dat zich over decennia uitstrekt.

Om nu beleid vast te leggen tot 2050 is een uitdaging. Wij willen een gefaseerde aanpak op dit nieuwe dossier. Het voorliggende plan beschrijft onze ambities tot 2026 en het legt de kaders daarvoor vast. Ons beleid en de bereikte resultaten gaan we regelmatig evalueren zoals ook het Rijk dat voorschrijft. Op deze manier profiteren we van nieuwe inzichten en kennis en kunnen we actief bijsturen als dat nodig is. Om het ontwikkelproces efficiënt te doorlopen, hebben wij de werkwijze gevolgd van het nationale Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie, dat sinds 2017 klimaatadaptatiebeleid stuurt. Negatieve effecten van klimaatverandering zijn tot op zekere hoogte te beheersen. Als bestuurders maken wij ons daarom sterk voor ambities die bij Aalsmeer passen. Schade en hinder door wateroverlast willen we kunnen beheersen. We willen voorkomen dat bij extreem veel regen het water de woningen binnenstroomt; voor vitale functies als zorgcentra leggen we die lat zelfs nog wat hoger. We willen voorkomen dat gezondheidsstress door hitte in de zomer minstens niet toeneemt. De kans op overstromingen is weliswaar heel klein, maar de gevolgen kunnen dan groot zijn. De sleutel tot beheersing van de gevolgen ligt in een goede samenwerking met betrokken partijen zoals de waterschappen.

Maar als gemeente willen wij bijdragen aan het nog verder verkleinen van de overstromingskans door een passende inrichting van onze buitenruimte. Grondwateroverlast in woningen willen wij minimaliseren door een betere inrichting en beheer. En wij willen voorkomen dat toenemende droogte onomkeerbare schade veroorzaakt aan gebouwen, wegen en natuur. Dit proces wordt een succes als wij samenwerken met tal van betrokkenen. Waterschappen, overheden, belangengroepen, ons eigen gemeentelijk apparaat en onze bewoners en bedrijven zijn belangrijke spelers en partners om resultaten te boeken. Wij kunnen niet zonder deze spelers en hebben hun actieve betrokkenheid nodig. Dit plan biedt ons voor het eerst de ruimte om met elkaar de negatieve gevolgen van klimaatverandering het hoofd te bieden. De acties zijn verwoord in de voorliggende klimaatadaptatie agenda voor de komende 5 jaar. Halverwege het proces heeft de gemeenteraad ook actief meegedacht en mede richting gegeven aan de prioritering en de ambities. Met een doordacht plan zetten wij in op uitvoering binnen projecten, onderzoek en de borging van klimaatadaptatie binnen onze organisatie. Naar onze overtuiging is dit plan daarin geslaagd.

Wilma Alink en Robert van Rijn wethouders

4

Samenvatting Klimaatadaptatie is voor de gemeente Aalsmeer een belangrijke transitie. Het is essentieel om de leefomgeving aan het veranderende klimaat aan te passen. De hete en droge zomers van 2018, 2019 en 2020 hebben het belang van klimaatadaptatie extra duidelijk gemaakt. Klimaatverandering versnelt op de vier belangrijkste klimaattrends:

Het Rijk heeft in het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) de landelijke aanpak van klimaatadaptatie vastgesteld. Gemeenten en het Rijk hebben hierin met elkaar afgesproken dat klimaatadaptatie vanaf 2020 een integraal onderdeel is van het beleid, zodat in het jaar 2050 ons land klimaatbestendig ingericht is. De gemeente Aalsmeer volgt de landelijke aanpak voor klimaatadaptatie via de volgende stappen:  Kwetsbaarheid in beeld brengen (weten)  Risicodialogen voeren en ambities (willen)  Klimaatadaptatieagenda opstellen (werken), waarin - Meekoppelkansen worden benut - Stimuleren en faciliteren - Reguleren en borgen - Handelen bij calamiteiten De kennis over klimaatadaptatie neemt toe en er wordt veel ervaring opgedaan. Het hele proces vereist daarom dat beleid jaarlijks wordt gemonitord en geëvalueerd en in 2025 wordt bijgesteld. Dit plan is een eerste beleidsopzet voor de eerstvolgende jaren. Vanwege de complexiteit van deze transitie naar 2050, biedt dit eerste beleidsplan met name richting en sturing aan het hele proces. Geleidelijk worden de inzichten concreter en zal het hele proces de komende decennia uitmonden in concrete projecten met concrete klimaatadaptieve maatregelen.

Kwetsbaarheid in beeld (weten) Met behulp van de regionale klimaatstresstesten heeft de gemeente Aalsmeer de lokale impact voor de vier klimaattrends op hoofdlijnen en knelpuntlocaties in kaart gebracht: 1. Wateroverlast: de kaart laat de waterdieptes zien op straat en tegen gebouwen bij een extreme regenbui; en de grondwateroverlast. Er zijn 9 locaties in de gemeente als knelpunt voor wateroverlast aangewezen. 2. Hitte tijdens een hittegolf: de kaart geeft de gevoelstemperatuur tijdens een extreem hete dag weer. Er zijn 3 locaties in de gemeente als hitteknelpunt aangemerkt. 3. Droogte: de gevolgen van een langdurig droogte voor bodemdaling en het grondwater zijn aangegeven. Voor droogte is 1 knelpunt benoemd. 4. Waterveiligheid: de kans op een dijkdoorbraak bij extreme waterstanden is in beeld gebracht. Bij de analyse zijn geen locatie specifieke knelpunten geconstateerd voor waterveiligheid.

5

Risicodialoog en ambities (willen) In samenwerking met in- en externe partijen heeft de gemeente Aalsmeer per klimaattrend de belangrijkste aandachtspunten, knelpunten en/of risico’s prioriteit gegeven. Daarvoor zijn drie criteria gebruikt: Onacceptabel, Onwenselijk, Acceptabel. Bij prioritering zijn zowel generieke als locatie specifieke knelpunten vastgesteld. In maart 2020 is een informatieve sessie met de gemeenteraad georganiseerd over klimaatadaptatie. De bijeenkomst vond plaats halverwege het klimaatadaptatieproces en heeft richting gegeven aan de prioritering en ambities voor de aanpak van klimaatadaptatie. Ambities klimaatadaptatie Aalsmeer Na de prioritering is een beleidskader ontwikkeld voor klimaatadaptatie met ambities, normen en richtlijnen. Aalsmeer maakt daarbij gebruik van de kennis van de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Hieronder staan de vier ambities kort weergegeven. De ambities zijn verder uitgewerkt in hoofdstuk 6. Ambitie: bij een bui van 70 mm in één uur stroomt er vanuit de openbare ruimte geen water gebouwen in; daarnaast blijven nutsvoorzieningen en vitale objecten functioneren bij een bui van 90 mm in één uur. Op openbaar en privaat terrein streeft de gemeente ernaar dat regenwater als waardevol product wordt gezien.

De gemeente streeft ernaar dat regenwater zoveel mogelijk opgevangen wordt waar het valt, hergebruikt wordt (groen, grondwater, toilet) of vertraagd wordt afgevoerd. Ambitie: de hitte impact is in 2050 niet erger dan in 2020; knelpunten van kwetsbare groepen uit de stresstest zijn onderzocht en waar nodig maatregelen getroffen. De negatieve gezondheidsimpact op kwetsbare groepen wordt verkleind; de openbare ruimte, gebouwen, nutsvoorzieningen en vitale functies worden hittebestendiger ingericht. Ambitie: Droogte leidt niet tot onomkeerbare schade aan gebouwen, infrastructuur en natuur.

Ambitie: Om de waterveiligheid blijvend te borgen draagt de gemeente actief bij aan de regionale samenwerking. Het waterschap is leidend bij dijkversterkingen. De Veiligheidsregio is leidend bij gevolgbeperking van overstromingen. De ambities voor wateroverlast en hitte zijn getoetst met impactanalyses: de kwetsbare panden kaart en de afstand tot koele plekken kaart. Deze kaarten geven aan waar de gemeente een opgave heeft. Een belangrijk deel van de klimaatopgave zal binnen het particulier bezit moeten worden gerealiseerd. Voor het bevorderen van de bewustwording en actiebereidheid bij bewoners en bedrijven zijn aansprekende (appellerende) acties nodig. In dit plan wordt hiervoor met een “bewonersagenda” een 1e aanzet gedaan. Klimaatadaptatieagenda (werken) De gemeente Aalsmeer heeft de acties voor klimaatadaptatie vastgelegd in de klimaatadaptatieagenda. Deze klimaatadaptatieagenda bestaat uit een set factsheets, voor het oplossen van knelpunten en klimaatadaptief handelen van de eigen organisatie voor de periode van 2021-2026, en voor de uitvoering klimaatadaptieve projecten in de periode van 2021-2050. Als basis voor alle maatregelen hanteert de gemeente Aalsmeer de volgende algemene principes bij de uitvoering:  We maken ruimte voor een klimaatbestendige inrichting.  We werken samen in een netwerksamenleving met een gedeelde verantwoordelijkheid.

 Onacceptabele knelpunten lost de gemeente samen met partners binnen 10 jaar op.  Voor de uitvoering van projecten wordt aangehaakt bij de bestaande processen en investeringen.

6



Werken aan het klimaat vindt plaats aan de hand van een continu leerproces.

De volgende acties zijn in beeld gebracht voor het behalen van de ambities: Onderdeel 1 1.1 1.2 1.3

Klimaatadaptieve gemeente en organisatie Een klimaattoets met bijbehorende criteria invoeren in beleid, LIOR en projecten als uitwerking van de klimaatambities Borgen van klimaatrichtlijnen binnen bestemmingsplannen en vergunningentrajecten Bewonersagenda klimaat

2 2.1 2.2

Meekoppelen in projecten MeerjarenProjectenPlan (MPP) en meekoppelkansen Klimaatkansen in grootstedelijke ontwikkelingen (nieuwbouw projecten)

3 3.1 3.2 3.3

Onderzoeksagenda Verdiepingsonderzoek diverse gebieden in relatie tot wateroverlast en grondwateroverlast Verdiepingsonderzoek kwetsbare verblijfsplekken tot hittestress en verkoeling Verdiepingsonderzoek diverse gebieden in relatie tot droogte en grondwateronderlast

De financiële paragraaf brengt het kostenplaatje van de klimaatadaptatieagenda voor de gemeente Aalsmeer in beeld. Op basis van de huidige inzichten is een bedrag van 1,66 miljoen euro berekend voor klimaatmaatregelen in de periode 2021-2026. Een belangrijk deel hiervan, ruim 1,38 miljoen euro, kan gedekt worden uit reguliere budgetten en een klimaatopslag van 10% in het kosten dekkingsplan van het (nog vast te stellen) Gemeentelijk Rioleringsplan Aalsmeer 2021-2026. De aanvullend benodigde middelen bedragen € 280.000 tijdens de periode van dit plan (2021-2026).

Wateroverlast Raadhuisplein september 2018, bron Peters Hotnews

7

1. Inleiding Het proces klimaatadaptatie Klimaatadaptatie is een transitie, het aanpassen van de leefomgeving aan het veranderende klimaat. Alle overheden en vele andere organisaties dragen hier aan bij. De stip op de horizon is in 2017 gezet op “2050”. De lezer begrijpt dan onmiddellijk dat het om de lange adem gaat. We spreken over zeker drie decennia, waarin vele opeenvolgende gemeentebesturen aan deze transitie sturing moeten geven. Aanpassing van de openbare ruimte aan de verwachte verandering van het klimaat, zodat de verwachte toenemende neerslag zonder grote waterschades verwerkt kan worden, de negatieve effecten van verwachte toename van temperatuur (hittestress) en droogte zo klein mogelijk blijven en de kans op overstromingen uit oppervlaktewater minimaal blijft. Klimaatadaptatie is een langjarig proces en vergt een grondige uitwerking van de transitie naar een klimaatbestendige buitenruimte in 2050. Het plan geeft vooral richting en sturing aan het hele proces en biedt kaders. Met andere woorden, dit nieuwe beleid is het begin. De agenda en het actieplan Klimaatadaptatie is de start van het proces dat uiteindelijk moet uitmonden in concrete projecten, concrete maatregelen en een vanzelfsprekende borging in onze samenwerkende organisatie. Om de ambities waar te maken zal het keuzes vragen van ons allemaal.

Gemeenten vormen de spil waarin klimaatadaptatie uiteindelijk gefaseerd tot stand zal komen. Het Rijk heeft daarom aangegeven dat het om regelmatig terugkerende beleidsprocessen gaat, ondersteund door beleidsplannen. Het Rijk schrijft voor dat risicodialogen de kern vormen van de eerste fasen: dialogen met overheden en betrokken maatschappelijke partijen. Gemeenten zijn hiervan veelal de trekker. Waterschappen, veiligheidsregio’s, regionale samenwerkingsverbanden en de GGD’s zijn voorbeelden van partijen die met de gemeenten samenwerken als het gaat over knelpunten, gebiedskennis, vakinformatie, wensen en eisen met betrekking tot klimaatadaptatie. Met de resultaten van deze gesprekken stellen gemeenten in 2020 hun eerste beleid op. Het voorliggende plan reikt tot 2026. In 2025 zal de gemeente de klimaatstresstesten opnieuw moeten uitvoeren. Periodiek vindt monitoring van het proces en de resultaten plaats. De evaluatie hierop wordt teruggekoppeld aan de Raad, waarbij beleid wordt bijgesteld en, indien nodig, voor de volgende cyclus middelen worden aangevraagd. De kennis over klimaatadaptatie neemt in snel tempo toe en er wordt veel ervaring opgedaan. Het is een dynamisch, onderzoekend, lerend en creërend proces. Dit eerste beleidsplan over klimaatadaptatie is dan ook een momentopname. We werken immers met de kennis en ervaring waarover de gemeente nu kan beschikken.

Het hele proces vereist daarom dat beleid regelmatig wordt geëvalueerd en bijgesteld. Klimaatadaptatie is een proces dat zich niet beperkt tot de openbare ruimte. Het betreft alle buitenruimte en gebouwen in de stedelijke omgeving, ook het particuliere bezit, zowel woningen/tuinen als bedrijven(terreinen). Dit geldt nog sterker voor Aalsmeer, omdat de gemeente een andere dan gemiddelde verdeling kent tussen land en water, én tussen openbare en particuliere ruimte: minder dan een kwart van het niet-water oppervlak bestaat uit openbare ruimte (22%) en ruim driekwart is particuliere ruimte (78%). Een derde van het totale oppervlak van de gemeente bestaat uit water, vrijwel geheel openbaar. Deze verdeling maakt duidelijk dat om klimaatadaptatie tot een succes te maken, maatre-

8

gelen in de openbare ruimte alléén niet voldoende zullen zijn: een belangrijk deel van het klimaatbeleid zal gericht moeten zijn op nieuwbouw in de stedelijke ontwikkelingen en in de particuliere omgeving; waaraan zowel bewoners als bedrijven bijdragen.

Figuur 1.1 Openbare Ruimte Aalsmeer; bron Kijk op Amstelland, bruin = openbare ruimte

Klimaatadaptatie staat niet op zichzelf. Het Aalsmeerse actieplan voor klimaatadaptatie raakt aan andere beleidsopgaven en plannen van de gemeente, zoals de Omgevingswet, het Gemeentelijk Rioleringsplan Aalsmeer 2021-2026, maar ook aan de energietransitie en circulaire economie. Wat doen we nu al? De gemeente onderneemt al klimaatadaptieve acties, vooruitlopend op het beleid. Voorbeelden daarvan zijn genoemd in tabel 1.2. Voorbeelden van klimaatadaptieve maatregelen in Aalsmeer in uitvoering 1 2 3

Onderzoek naar de oorzaken en de bestrijding van grondwateroverlast in de wijk Vogelbuurt (Hornmeer) Afkoppelen van het hemelwater van het gemengd rioolstelsel en de aanleg van een gescheiden riolering is standaard in gemeentelijke reconstructies en herinrichtingen in Aalsmeer. Het monitoren van de grondwaterstanden. Voor het beheer van het grondwater en om te kunnen acteren op eventuele grondwaterproblematiek heeft de gemeente een eigen grondwatermeetnet.

Tabel 1.2 Voorbeelden van klimaatadaptieve maatregelen in Aalsmeer in uitvoering

9

2. Werkwijze Het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie is een gezamenlijk plan van gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk. Het Deltaplan is opgebouwd aan de hand van 7 ambities, een werkwijze waar Aalsmeer direct op aansluit en dat de opbouw van dit beleid bepaalt. Deze werkwijze houdt in:  Kwetsbaarheid in beeld brengen (weten)  Risicodialoog voeren en ambities en strategie opstellen (willen)  Uitvoeringsagenda opstellen (werken), waarbij we als gemeente: - Meekoppelkansen benutten (werk-met-werk) - Stimuleren en faciliteren - Reguleren en borgen - Handelen bij calamiteiten

Figuur 2.1 Methodiek Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie

2.1. Stapsgewijze aanpak Weten  Het bepalen van de urgentie, de ernst en de omvang van de problemen (kennis inventariseren), samen met belanghebbende partijen. Klimaatstresstesten nemen hier een centrale positie in.  Knelpunten en risico’s in Aalsmeer lokaliseren. Willen  In samenwerking met in- en externe partijen bepalen wat de belangrijkste aandachtspunten, knelpunten en/of risico’s zijn en deze prioriteren. Daarvoor zijn drie criteria gebruikt: Onacceptabel, Onwenselijk, Acceptabel.  Een nieuw beleidskader creëren met ambities, normen en richtlijnen. Werken  Gericht op het aanpakken van onacceptabele en ongewenste knelpunten.  Samenwerking zoeken met belanghebbende partijen.  Het beleid borgen in de gemeentelijke beleids- en werkprocessen. 10

  

Het bepalen van de gewenste rollen die partijen en gemeente kunnen aannemen. Meekoppelen: maatregelen zoveel mogelijk binnen de kaders van het MPP uitvoeren. Het ontwikkelen van een klimaatadaptatieagenda met activiteiten en projecten.

2.2 Risicodialogen In Aalsmeer hebben we een aantal risicodialogen gevoerd, met partijen en met leden van de gemeenteraad. Deze zijn voorafgegaan door een “beheerderssessie”, waarin onze gebiedsbeheerders en waterschappen de technische informatie van de klimaatstresstesten op kaart hebben getoetst en hebben aangevuld met gebiedskennis.

2.3 Twee-sporen beleid Aalsmeer kiest voor een tweesporenbeleid met betrekking tot klimaatadaptatie. 1. Verankeren in beleidsontwikkeling: beleid, klimaattoets in projecten 2. Een gelijktijdige en praktische aanpak in:  klimaatadaptieve maatregelen uitvoeren waar dat noodzakelijk en mogelijk is (oplossen knelpunten en meekoppelen met projecten);  intern onderzoek naar de juiste klimaatadaptieve maatregelen;  voorlichting over klimaatadaptatie naar de samenleving. Dit is nodig om ervaring en kennis op te doen om daarmee het beleid en uitvoering te voeden.

2.4 Doelstellingen van de Agenda en het actieplan Klimaatadaptatie 1. Het bewustzijn vergroten van de impact van de verwachte klimaatveranderingen in Aalsmeer. 2. Inzicht geven in ernst en omvang van de problematiek in Aalsmeer en waar welke problemen kunnen gaan optreden. 3. Kaders en technische normen stellen als uitgangspunt voor maatregelen. 4. Aanpak concreet maken voor geïdentificeerde knelpunten (“factsheets”). 5. Een eerste indruk van de kosten die met dit proces en deze projecten gemoeid gaan.

2.5 Leeswijzer Dit rapport beschrijft de analyse, de ambities en de klimaatadaptatieagenda. De structuur van het rapport is gebaseerd op de kernbegrippen Weten, Willen en Werken. In het WETEN (hoofdstukken 3 en 4) is de informatie over de klimaattrends opgenomen waarover wij op dit moment beschikken. Het is een eerste stand van zaken van de kennis die zich in hoog tempo verder ontwikkelt. Deze huidige kennis is in dit rapport vastgelegd in de kaarten die zijn opgenomen. In het WILLEN (hoofdstukken 5 en 6) zijn visie en beleid beschreven: wat willen we uiteindelijk bereiken en tot op welk beschermingsniveau (ambitie: normen en richtlijnen). Hiervoor zijn onderkende risico’s geanalyseerd, geprioriteerd en op de kaart gezet. Daarmee is een basiskader vastgelegd om naar een klimaatbestendig Aalsmeer in 2050 toe te werken.

11

Tot slot, in het WERKEN (hoofdstukken 7 en 8) is een aanzet voor de te volgen integratie van klimaat. Deze bestaat uit een agenda voor de klimaatadaptatie (hoofdstuk 7) met projectbeschrijvingen (‘factsheets’) en in hoofdstuk 8 een globale inschattingen van de kosten, voor zover nu bekend.

Hoofdstuk 1 Inleiding

Hoofdstuk 2 Werkwijze

Hoofdstuk 3 De opgave "weten"

Hoofdstuk 4 Klimaatstresstesten "weten"

Hoofdstuk 5 Risicoanalyse "willen"

Hoofdstuk 6 Ambities en richtlijnen "willen"

Hoofdstuk 7 Klimaatadaptatieagenda "werken"

Hoofdstuk 8 Financiën "werken"

Figuur 2.2. Opbouw rapport

2.6 Doelgroepen Dit rapport is enerzijds bedoeld voor ambtenaren, bestuurders en betrokken partijen, anderzijds wordt ook de samenleving nadrukkelijk betrokken bij klimaatadaptie. Concrete doelgroepen zijn:  De gemeenteraad en het gemeentebestuur van Aalsmeer: Het bestuur geeft de kaders aan voor klimaatadaptatiebeleid;  Beleidsmakers: Borging van klimaatadaptatie in het beleid van Aalsmeer en de werkwijze van de samenwerkende organisatie;  Programmamanagers en projectleiders: meekoppelen van klimaatadaptatie in projecten;  Samenwerkende partijen: Het vormen van samenwerkingen in lokaal en regionaal verband. Zie voor een overzicht figuur 2.3.  Samenleving: bewustwording van de eigen rol in klimaatadaptatie.

12

GGD Amstelland

VEILIGHEIDS REGIO METROPOOLREGIO AMSTERDAM

AGV WATERNET

ISARIZ

KLIMAATADAPTATIE AALSMEER

RIJNLAND

Projecten en Advies

COLLEGE EN RAAD AALSMEER

VAKBELEID  Groenbeleid  Rioolbeleid  Waterbeleid  Wegenbeleid

NME

Stedelijke Ontwikkeling

Centrale Beheer taken

Communicatie

PROJECT REALISATIE MPP

BEHEER  Gebiedsbeheer  Rioolbeheer  Waterbeheer  Wegenbeheer  Groenbeheer  Afvalbeheer  LIOR/DIOR

BELEIDSPROJECTEN AALSMEER  Energietransitie  Omgevingswet  Assetmanagement  KLIMAATADAPTATIE

Figuur 2.3. Beleidsomgeving Klimaatadaptatie Aalsmeer. Overzicht van organisaties, beleid, beheer en uitvoering.

13

3. Weten: de opgave 3.1. Wat komt er op de gemeente af? Het klimaat verandert sneller dan verwacht. Ook in Aalsmeer zijn de effecten hiervan te merken. Op 25 juli 2019 is bijvoorbeeld voor het eerst 40 ºC gemeten in Nederland. Op die dag werd 36,3 ºC gemeten op Schiphol. Temperaturen tot ver boven de 30 graden waren vroeger uitzonderlijk, maar de laatste jaren komen deze warme dagen steeds vaker voor. Het jaar 2020 was bijvoorbeeld het jaar met het hoogste aantal tropische dagen achter elkaar. Deze metingen passen in de trend van structureel warmere zomers, ook in Aalsmeer. Klimaatverandering in Nederland is ingedeeld in vier klimaattrends (figuur 3.1). Deze beschrijven de vier belangrijkste klimaatontwikkelingen:

Figuur 3.1 Klimaattrends De trends van klimaatverandering zijn eenduidig, maar nieuwe wetenschappelijke inzichten volgen elkaar snel op. Daar zit een onzekerheidsfactor in. Om deze onzekerheid een plek te geven zijn klimaatscenario’s ontworpen, die de bandbreedte van klimaatverandering weergeven. Samengevat zorgen de klimaattrends in Nederland voor de volgende opgave: 1. Hitte: het wordt warmer. De KNMI-klimaatscenario’s uit 2014 geven aan dat de gemiddelde temperatuur in 2050 1-2 ºC hoger zal zijn en dat voor warme zomerdagen een langduriger temperatuurstijging wordt verwacht van 2 tot 3 dagen. Hittegolven duren langer en worden heviger, waardoor de gezondheid sterker onder druk komt te staan. 2. Wateroverlast: de neerslag wordt heviger, er valt méér regen in minder tijd. De riolering alléén kan deze buien niet meer verwerken. Onderzoek door het KNMI en adviesbureau HKV (2015; 2018) geven aan dat de hoeveelheid neerslag, met dezelfde herhalingstijd, met 10% is toegenomen vergeleken met onderzoek uit 2004. 3. Droogte: er komen langere perioden voor zonder neerslag, waardoor de grondwaterspiegel tijdens deze perioden langer daalt en daardoor ook dieper uitzakt. De zomers van 2018, 2019 en 2020 zijn voorbeelden van zeer droge zomers met zeer lage grondwaterstanden. 4.

Waterveiligheid: de zeespiegel stijgt continu, waardoor zonder aanvullende maatregelen meer kans bestaat op overstromingen. Naast dijkversterking is het belangrijk aandacht te hebben voor gevolgbeperking van overstromingen met een doordachte ruimtelijke inrichting en een adequate crisisbeheersing. Anders dan bij de andere klimaattrends is waterveiligheid geen aspect waar de gemeente primaire verantwoordelijkheden heeft. Het voortouw ligt bij de waterschappen, het Rijk en de Veiligheidsregio’s. Om inzicht te krijgen in de impact van de klimaattrends op lokaal niveau, zijn de klimaattrends vanuit landelijk beeld vertaald in effectberekeningen. Dit zijn de klimaatstresstesten. Deze klimaatstresstes-

14

ten zijn in essentie openbaar gemaakte kaartensets waarin effecten van klimaatverandering zijn weergegeven vanuit verschillende invalshoeken en detailniveaus. Deze kaarten vormen voor Aalsmeer de inhoudelijke basis voor het nieuwe beleid. We hebben verschillende stresstesten gebruikt. Waterschap Amstel Gooi en Vecht (AVG/Waternet), Rijnland, de Metropool Regio Amsterdam (MRA) en de provincie Zuid-Holland hebben in de regio eigen ontwikkelde stresstesten gepubliceerd. Het belangrijkste verschil tussen deze stresstesten zijn de verschillende uitgangspunten voor de achterliggende berekeningen en het soort getoonde informatie. Aalsmeer heeft alle stresstesten beoordeeld en gekozen voor de uitgangspunten zoals gebruikt door de MRA (http://mra.klimaatatlas.net). Deze stresstest wordt ook door andere gemeenten in de regio gebruikt. Zo ontstaat in onze regio enige uniformiteit in de inzichten van de klimaateffecten. Alleen voor de wateroverlast stresstestkaart is gebruik gemaakt van www.klimaateffectatlas.nl. Het detailniveau varieert per klimaattrend. De stresstesten wateroverlast en hitte volgen specifieke landelijke rekenvoorschriften, de stresstesten droogte en waterveiligheid volgen landelijke kwalitatieve richtlijnen. In het volgende hoofdstuk zijn de stresstesten toegelicht en zijn de klimaateffecten voor Aalsmeer nader geanalyseerd.

15

4. Weten: de klimaatstresstesten De klimaatstresstesten brengen de lokale impact van de vier klimaattrends op hoofdlijnen in beeld. Ze zijn gemaakt volgens de landelijke richtlijnen van het Deltaprogramma. Diverse adviesbureaus waaronder TAUW en Nelen & Schuurmans voeren de berekeningen uit in samenwerking met onder andere de waterschappen. 1. 2. 3. 4.

Wateroverlast: wat zijn de waterdieptes op straat en tegen gebouwen bij een extreme regenbui? Hitte: wat is de gevoelstemperatuur tijdens een extreem hete dag? Droogte: wat zijn de gevolgen van een langdurig droge periode? Waterveiligheid: wat gebeurt er bij een dijkdoorbraak; waar komen overstromingen voor en hoe diep?

Dit hoofdstuk vat de inhoudelijke informatie samen. Analyse van de stresstesten: QuickScan Het doel van de analyse van de stresstesten in deze fase van het beleid is het signaleren van aandachtspunten of knelpunten in Aalsmeer voor de vier klimaattrends. De analyse moet beschouwd worden als een QuickScan. De aandachtspunten of knelpunten die eruit naar voren komen zijn locaties of gebieden (straten, gebouwen, groen) waar de effecten van één of meer klimaattrends aanzienlijk zijn, en waar sprake kan zijn van overlast of van aantasting van vitale en kwetsbare functies. Gedetailleerdere analyses om maatregelen op te baseren zijn onderwerp van nader onderzoek. De stresstesten geven niet aan of een effect acceptabel is of niet. Dit is het onderwerp van de risicoanalyse in hoofdstuk 5.

4.1 Wateroverlast Wat is wateroverlast? Korte, hevige buien komen steeds vaker voor. De riolering van de gemeente is berekend op 20 mm neerslag in een uur, een bui die in het huidige klimaat ongeveer 1 keer per 2 jaar voor komt. Water komt op straat te staan als de bui groter is dan 20 mm in een uur (maximale verwerkingscapaciteit van de riolering). Het is daarom bij extreme buien niet de vraag óf water op straat komt, maar vooral waar het water naartoe stroomt en blijft staan. De klimaatstresstest brengt in beeld waar water op straat voor komt bij zeer zware buien, en waar het water tegen gebouwen aan staat. Naast wateroverlast door extreme buien, zorgen langdurig natte perioden voor grondwateroverlast in Aalsmeer. Bijvoorbeeld door opstijgend (grond)water in kruipruimtes of kelders. Over grondwateroverlast is gerapporteerd in het nieuwe Grondwaterzorgplan 2021–2026 van Aalsmeer. De resultaten ervan zijn bij de QuickScan op de stresstesten betrokken, omdat de impact van grondwateroverlast voor Aalsmeer van belang is. De klimaatstresstest wateroverlast Het landelijke Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie en de MRA schrijven voor om de effecten van een extreme bui van 70 mm in 1 uur als uitgangspunt te nemen. Dit is een bui met 50 mm per uur meer neerslag dan waar de gemiddelde riolering op is berekend. In het klimaat van 2050 komt deze bui 1x per 100 jaar voor.

Dat is ongeveer 15% zwaarder dan de vergelijkbare bui in het huidige klimaat. De bui die nu 1x per 100 jaar voorkomt is 60 mm in 1 uur.

16

De risicokaart grondwateroverlast De grondwaterrisicokaart Hoog Grondwater Aalsmeer (bron: Grondwaterzorgplan Aalsmeer, Wareco 2020) maakt onderscheid in 4 risicocategorieën voor grondwateroverlast. Te zien is welke gebieden in Aalsmeer het meest kwetsbaar zijn voor grondwateroverlast. Deze informatie is opgenomen in de wateroverlastkaart (figuur 4.2). De onderbouwing van de grondwateroverlastcategorieën is toegelicht in bijlage 1. Analyse wateroverlast en grondwateroverlast in Aalsmeer De wateroverlast kaart toont de impact van de extreme bui op het stedelijk gebied en het regionale watersysteem in Aalsmeer. De kaart toont 6 categorieën van voorkomende waterdiepten in centimeters. De werkwijze is als volgt. De categorieën met de grootste waterdiepten in de straten zijn gecombineerd met de informatie over kwetsbare en vitale gebouwen. Deze locaties zijn geïdentificeerd als knelpunten en in dit rapport benoemd met een indicatie van het specifieke probleem op die locatie. Enkele opvallende locaties zijn: Nr.

locatie

Problematiek wateroverlast (70 mm/uur) en zeer hoog grondwaterrisico.

1

Einsteinstraat

2

Hornmeer

3

Zwarteweg Baccarastraat

4

Aalsmeer centrum

5 6

Uiterweg Polderzoom

7

Tussen de Linten Oosteindedriehoek Linneauslaan – AH Blauwstraat

Hoog risico wateroverlast (tot >20 cm waterdiepte). Bereikbaarheidsproblemen toegangswegen door grote waterdiepte. Hoog risico op grondwateroverlast (grote kans op hoge grondwaterstanden met stijgingen tot 50 cm: natte kruipruimtes en kelders. Blank staande straten tot >20 centimeter waterdiepte. Hoog risico op grondwateroverlast (grote kans op hoge grondwaterstanden met stijgingen tot 50 cm: natte kruipruimtes en kelders. Blank staande straten tot >20 centimeter waterdiepte Hoog risico op grondwateroverlast (grote kans op hoge grondwaterstanden met stijgingen tot 50 cm: natte kruipruimtes en kelders. Blank staande straten tot >20 centimeter waterdiepte Bereikbaarheidsproblemen/wateroverlast Hoog risico op grondwateroverlast en water op maaiveld tot >20 centimeter waterdiepte water op maaiveld tot >20 centimeter waterdiepte

8 9

water op maaiveld tot >20 centimeter waterdiepte Blank staande straten tot >20 centimeter waterdiepte.

Tabel 4.1 Opvallende locaties bij stresstestanalyse op risico wateroverlast

17

Figuur 4.2 Klimaatstresstest wateroverlast (70 mm in 1 uur), aangevuld met de grondwaterrisicokaart Hoog Grondwater (bron: Grondwaterzorgplan Aalsmeer)

4.2 Hitte Wat is hittestress? In het klimaat van 2050 ligt de verwachte maximumtemperatuur 2 tot 3 ºC hoger dan de huidige temperatuur. Het aantal tropische dagen (boven 30 ºC) en warme dagen (boven 25 ºC) tijdens de zomer neemt daardoor steeds meer toe. De toenemende hitte heeft grote impact op de gezondheid van mens en natuur. Hittestress is een relatief nieuw onderwerp voor Nederland. Wetenschappelijke inzichten en oplossingen zijn nog volop in ontwikkeling. De gezondheidsimpact van hitte wordt uitgedrukt in de berekende gevoelstemperatuur in ºC. De gevoelstemperatuur wordt niet alleen bepaald door de luchttemperatuur en de luchtvochtigheid, maar ook door lokale factoren. Veel verhard oppervlak verhoogt bijvoorbeeld de gevoelstemperatuur. Schaduw en groen verlagen de gevoelstemperatuur. De lokale inrichting van wegen en gebouwen draagt bij aan het verhogen of verlagen van hittestress. Er is sprake van hittestress als een sterk verhoogde gevoelstemperatuur optreedt, die onaangenaam en zelfs schadelijk kan zijn voor mens en dier. Hittestress bij mensen treedt op vanaf 35 ºC gevoelstemperatuur (PET) en wordt extreem boven 41 ºC gevoelstemperatuur. Als de hittestress extremer wordt, treden meer gezondheidsproblemen op bij kwetsbare groepen, wordt inspanning zwaarder en slapen moeilijker.

18

De klimaatstresstest hitte De landelijke richtlijnen schrijven voor om voor Aalsmeer de gevoelstemperatuur van een hete dag in beeld te brengen. De gevoelstemperatuur wordt berekend aan de hand van luchttemperatuur, straling, wind en luchtvochtigheid. De hoeveelheid groen en de dichtheid van bebouwing hebben hier invloed op. Hittestress in Aalsmeer Uit de stresstest blijkt dat in Aalsmeer de gevoelstemperaturen (vergeleken met de luchttemperatuur) in de toekomst op kunnen lopen tot rond de 40°C. Gevoelstemperaturen hoger dan 41°C worden onaangenaam, waarbij ook gezondheidsklachten voor mensen kunnen ontstaan. Bij analyse van de hittestresskaart vallen een aantal gebieden met verhoogd risico op hittestress op. Ook zijn locaties waar veel mensen bijeenkomen en locaties met kwetsbare groepen het waard om nader onderzocht te worden. Locatie