Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - 2a.Commissie Maatschappij en Bestuur Beeldvormend van 5 september 2024 0.1 1 2 3 4 5
6
7 8
Afsprakenlijst beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur van 5 september 2024 AFSPRAKENLIJST Beeldvormende Commissie Maatschappij en Bestuur 05-09-2024 Opening door de voorzitter van de Commissie Maatschappij en Bestuur, mevrouw G. Holtrop Vaststelling van de agenda Agenda Beeldvormende commissie M&B 05-09-2024 Actieve informatie uit het college Mededelingen vanuit de fracties Initiatiefvoorstel oprichten Jongerenraad Aalsmeer Het doel van dit voorstel is het bevorderen van politiek-maatschappelijke participatie van jongeren uit Aalsmeer en Kudelstaart in samenspel met de gemeentelijke organisatie, het college en de gemeenteraad en bijdragen aan de maatschappelijke ontwikkeling van jongeren. Daarnaast worden jongeren actief betrokken bij de politiek waardoor de kloof tussen jongeren en politiek worden verkleind en wordt er in beleid rekening gehouden met de belangen, invalshoeken en prioriteiten van jongeren. Vergaderorde: 1ste termijn 1. Toelichting door indiener initiatiefvoorstel 2. Insprekers met betrekking tot het initiatiefvoorstel (5 min. per inspreker en na iedere inspreker gelegenheid tot het stellen van vragen door fracties). 2de termijn 3. Stellen van toelichtende vragen door fracties aan initiatiefnemer en college (mbt wensen en bedenkingen).
Initiatiefvoorstel Jongerenraad Aalsmeer RAADSBESLUIT CDA, VVD, Absoluut Aalsmeer, D66, GroenLinks, PvdA, FlorAalsmeer, jongerenraad Aalsmeer 20240718 Zienswijze over initiatiefvoorstel Jongerenraad Vaststellen Bibliotheekvisie Aalsmeer 2025 - 2030 Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van dit voorstel is het bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van bewoners door o.a. het ter beschikking stellen van kennis en informatie, het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, het organiseren van ontmoeting en debat en het kennis laten maken met kunst en cultuur. Vergaderorde: Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 20240709 Getekend raadsvoorstel Bibliotheekvisie Aalsmeer 2025 - 2030 Raadsbesluit Bibliotheekvisie Aalsmeer 2025 - 2030 Bibliotheekvisie Aalsmeer 2025 - 2030 Regionale Samenwerking Sluiting
AFSPRAKENLIJST BEELDVORMENDE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN BESTUUR D.D. 5 SEPTEMBER 2024 BEELDVORMENDE COMMISSIE M&B Aanwezig: Voorzitter: mevrouw G. Holtrop Griffier: mevrouw M.J.M. Nijman-de Zeeuw Leden: CDA: VVD: Absoluut Aalsmeer: D66: GroenLinks: PvdA: FlorAalsmeer:
de dames M. van Diemen, T. van der Meer en de heren M.P. Buskermolen, D. van Willegen, G.J.H. Winkels en B.P. Adema de dames E.S.I. Mijwaart, M. Vleghaar en C.A.M. Simon-van Oosterhout en de heren J.G.E. Bouwmeester en E.P. Abbenhuës de heren W.T.J.M. Koster en D. Kuin mevrouw M.J. Geisler en de heer S.J.R. de Vries mevrouw J.I. Koopmann-Trawinski de heer J.H. Buisma mevrouw J. Keessen en de heer D.J. Biesheuvel
Portefeuillehouders: de heren L.B. Kabout, W. Kikkert en S.A.S. Spaargaren
Agenda punt 1.
Onderwerp Opening door de voorzitter, mevrouw G. Holtrop Griffier: M.J.M. Nijman-de Zeeuw
Afspraak
2.
Vaststelling van de agenda
De voorzitter deelt mee dat de ingeplande presentatie inzake de brandweerkazerne is komen te vervallen. De bedoeling is dat deze presentatie in een beeldvormend deel van de oordeelsvormende commissie Maatschappij en Bestuur van 19 september a.s. wordt geagendeerd. Een notitie komt komende week naar de raad. De agenda is conform vastgesteld.
3.
Actieve informatie uit het college
Er is nog geen actieve informatie uit het college.
4.
Mededelingen vanuit de fracties
Er zijn geen mededelingen vanuit de fracties.
5.
Initiatiefvoorstel oprichten Jongerenraad Aalsmeer
Door naar de oordeelsvormende commissie van 19-09-2024
Het initiatiefvoorstel wordt doorgezet naar de oordeelsvormende commissie van 19 september a.s. In de tussentijd is er ruimte om met de fracties onderling te overleggen en het initiatiefvoorstel waar nodig aan te passen. Toezegging: De wethouder zegt toe dat het college het voorstel voor een jongerenraad, in samenwerking met de Kernorganisatie, verder vorm wil geven in lijn met de aangegeven kaders en financiën dekking wil onderzoeken. De planning op dit moment is dat het voorstel in december kan voorliggen.
6.
Vaststellen Bibliotheekvisie Aalsmeer 2024 Portefeuillehouder: W. Kikkert
Door naar de oordeelsvormende commissie van 19-09-2024
Toezeggingen: De bibliotheekvisie wordt z.s.m. aangepast naar aanleiding van de opmerkingen vanuit de commissie zoals het schrappen van één grafiek op pagina 10 die dubbel is opgenomen, een duidelijker omschrijving van de whize doelgroepen en het uit elkaar halen van doelstellingen en parameters.
7.
Regionale samenwerking
Er zijn geen mededelingen inzake de regionale samenwerking
8.
Sluiting
De voorzitter sluit de vergadering om 21.15 uur
AGENDA VOOR DE VERGADERING VAN DE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN BESTUUR op donderdag 5 september 2024, 20.00 uur BEELDVORMEND Fracties kunnen hun vragen indienen tot 12 uur op de vrijdag voor de vergadering. Het college beantwoordt de vragen op de dinsdag daarna. Het doel van een beeldvormende vergadering is dat alle deelnemers dezelfde informatie hebben over een voorstel.
Tijd 20.00
Agenda Onderwerp punt 1. Opening door de voorzitter van de Commissie Maatschappij en Bestuur, mevrouw G. Holtrop Griffier: M.J.M. Nijman-de Zeeuw
20.02
2.
Vaststelling van de agenda
3.
Actieve informatie uit het college
4.
Mededelingen vanuit de fracties
5.
Initiatiefvoorstel oprichten Jongerenraad Aalsmeer Het doel van dit voorstel is het bevorderen van politiek-maatschappelijke participatie van jongeren uit Aalsmeer en Kudelstaart in samenspel met de gemeentelijke organisatie, het college en de gemeenteraad en bijdragen aan de maatschappelijke ontwikkeling van jongeren. Daarnaast worden jongeren actief betrokken bij de politiek waardoor de kloof tussen jongeren en politiek worden verkleind en wordt er in beleid rekening gehouden met de belangen, invalshoeken en prioriteiten van jongeren.
20.10
Vergaderorde: 1ste termijn 1. Toelichting door indiener initiatiefvoorstel 2. Insprekers met betrekking tot het initiatiefvoorstel (5 min. per inspreker en na iedere inspreker gelegenheid tot het stellen van vragen door fracties). 2de termijn 3. Stellen van toelichtende vragen door fracties aan initiatiefnemer en college (mbt wensen en bedenkingen). 20.40
6.
Vaststellen Bibliotheekvisie Aalsmeer 2024 Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van dit voorstel is het bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van bewoners door o.a. het ter beschikking stellen van kennis en informatie, het bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en
educatie, het bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur, het organiseren van ontmoeting en debat en het kennis laten maken met kunst en cultuur. Vergaderorde: 1. Gelegenheid voor inspraak 2. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 3. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 21.10
7.
Regionale samenwerking
21.20
8.
Sluiting
{{signer1}}
INITIATIEFVOORSTEL
Zaaknummer:
Z24-076829
Voorstel van:
CDA, VVD, Absoluut Aalsmeer, D66, GroenLinks, PvdA, FlorAalsmeer
Datum: Portefeuillehouder:
{{signer2}}
Behandelend ambtenaar:
M.J. Oostveen marjon.oostveen@aalsmeer.nl
11 juli 2024 Willem Kikkert
Onderwerp
Jongerenraad Aalsmeer Raadsbesluit
Initiatiefnemers stellen de raad voor te besluiten:
1. 2. 3. 4.
Een onafhankelijke Aalsmeerse jongerenraad te installeren, die gevraagd en ongevraagd advies uitbrengt aan het college van B&W; Een externe begeleider aan te nemen voor gemiddeld 8 uur per week voor het begeleiden van de jongerenraad; Jaarlijks een budget van €35.000 te reserveren voor een periode van 3 jaar; Het functioneren van de jongerenraad na 2,5 jaar te evalueren en op basis daarvan te besluiten de jongerenraad al dan niet voort te zetten.
Samenvatting
De gemeenteraad en het college van B&W hechten veel waarde aan participatie van inwoners, organisaties en bedrijven. Dat blijkt uit de vastgestelde Participatievisie en uit het raads- en collegeprogramma. Politieke besluiten hebben grote gevolgen voor het leven van kinderen en jongeren nu en in hun nabije toekomst, maar zij hebben weinig mogelijkheden om mee te denken en te praten over wat er in hun dorp gebeurt. Voor kinderen tussen de 10 en 12 is dat deels ondervangen: in Aalsmeer kennen we sinds 2019 een goed functionerende kinderraad. Voor jongeren vanaf 12 jaar bestaan er echter nauwelijks mogelijkheden om politiek te participeren en hun stem en ideeën te laten meewegen. Daarom willen de initiatiefnemers dat er een Aalsmeerse jongerenraad komt, die politiek neutraal is en onafhankelijk gevraagd en ongevraagd advies kan uitbrengen aan het college van B&W. Onderzoek heeft uitgewezen dat een jongerenraad het beste functioneert als deze wordt ondersteund door een extern begeleider. Jongerenorganisaties zoals Gro-up en De Binding en het Yuverta College hebben aangegeven zich te zullen inzetten op gebied van publiciteit en werving van leden. Gestreefd wordt naar oprichting van de jongerenraad in Q1 van 2025. De jongeren bepalen zelf hun prioriteiten, werkwijze en manier van adviseren.
Gedacht wordt aan een structuur waarbij een kernteam verantwoordelijk is voor de reguliere activiteiten en er via social mediakanalen en met scholen, (sport) verenigingen en jongerenorganisaties een brede groep van jongeren betrokken is en gehoord wordt. In het najaar van 2027 zal er een evaluatie met daaruit voortvloeiend advies volgen. Doel
1.
2. 3.
Bevorderen van politiek-maatschappelijke participatie van jongeren uit Aalsmeer en Kudelstaart in samenspel met de gemeentelijke organisatie, het college van B&W en de gemeenteraad. In beleid rekening houden met de belangen, invalshoeken en prioriteiten van jongeren. Jongeren actief betrekken bij de politiek en daarmee de kloof tussen jongeren en politiek verkleinen.
[.docx] 101/F105a/ICT
Pagina
4.
2 van 4
Bijdragen aan de maatschappelijke ontwikkeling (vaardigheden, kennis, netwerk) van jongeren.
Prestatie
We willen bereiken dat er in Aalsmeer een onafhankelijke jongerenraad functioneert, die het college van B&W gevraagd en ongevraagd advies geeft en zo de politiek/maatschappelijke participatie van Aalsmeerse jongeren bevordert en jongeren een stem geeft in de beleidsvoorbereiding, de uitvoering van beleid en in het besluitvormingsproces. Voorgeschiedenis en context
De gemeenteraad van Aalsmeer heeft de wens geuit om vorm te geven aan jongerenparticipatie in Aalsmeer. In de Presidiumvergadering van 30 november 2023 is afgesproken om dit uit te werken op basis van het memo ‘Verkenning jongerenraad Aalsmeer’. Tijdens een bijeenkomst met raads- en commissieleden heeft de Jongerenraad uit Stede Broec een presentatie gegeven en is er gediscussieerd over mogelijkheden, tips en valkuilen. Sindsdien zijn er gesprekken gevoerd met gemeenten waar reeds jongerenraden bestaan, met Aalsmeerse organisaties die betrokken zijn bij jongerenwerk, met middelbare scholen, met jongerenraden uit andere gemeenten en met jongeren die de democratiespellen in ons raadhuis volgen. Op basis van deze gesprekken is een Plan van Aanpak geformuleerd en ligt dit initiatiefvoorstel voor. Eén van de eerste stappen is het werven en aannemen van een extern begeleider en het werven van leden voor de jongerenraad. Hieraan zullen verschillende organisaties meewerken en wordt er een middag met alle leerlingen op het Yuverta College georganiseerd. De jongerenraad zal haar eigen structuur, prioriteiten, thema’s en werkwijze bepalen. Om dit goed vorm te geven wordt een externe begeleider ingehuurd. De jongerenraad werkt met een kernteam, dat via social media, sportverenigingen, jongerenwerk en contact met middelbare scholen, een bredere groep van jongeren bereikt en betrekt.
De jongeren ontvangen de landelijk vastgestelde bijdrage voor vrijwilligerswerk en krijgen een aantal vaardigheidstrainingen. Zij kunnen gebruik maken van de vergaderfaciliteiten in het raadhuis. Overwegingen die hebben geleid tot het voorgestelde besluit
Jongeren zijn niet expliciet in beeld bij beleidsvorming en -uitvoering, terwijl lokale besluitvorming grote invloed heeft op hun dagelijks leven en nabije toekomst. Vanuit de participatiegedachte leeft de wens om jongeren zelf een stem en inbreng te geven bij de ontwikkeling van gemeentelijke beleid en het stellen van prioriteiten. Oprichten van een jongerenraad is een middel om te komen tot meer betrokkenheid van jongeren bij de democratie in het algemeen en bij de beleidsvorming in Aalsmeer in het bijzonder. Keuzemogelijkheden/alternatieven
1.
Ervoor kiezen om geen begeleider aan te nemen Dit wordt afgeraden omdat uit ervaringen bij andere gemeenten is gebleken dat zonder begeleiding de jongerenraad moeilijk op gang komt en veel minder effectief is in haar activiteiten en adviezen.
2.
Ervoor kiezen om de vrijwilligersvergoeding niet uit te keren Dit wordt afgeraden omdat het een belangrijke drijfveer kan zijn voor jongeren een (kleine) vergoeding te ontvangen voor hun inzet, tijd en energie. Een vergoeding benadrukt bovendien de niet-vrijblijvendheid.
Participatie
Bij de start van het traject om te komen tot een jongerenraad is een werksessie georganiseerd met raads- en commissieleden, leden van het college, ambtelijk
Pagina
3 van 4
ondersteuners, vertegenwoordigers van Gro-Up, De Binding, de scouting, het Yuverta College en jongeren van de Jongeren Advies Raad van de SED-gemeenten. Er is een informele, maar intensieve, samenwerking met vergelijkbare initiatieven in Amstelveen en Uithoorn. Gro-up en De Binding werken mee op het gebied van werving en publiciteit. Aalsmeerse jongeren worden uiteraard ook zelf betrokken bij de oprichting van de jongerenraad. In september 2024 wordt een middag met scholieren van het Yuverta georganiseerd. Met ongeveer 400 leerlingen wordt het doel en de werkwijze van de jongerenraad besproken en worden leerlingen gevraagd zich aan te melden. Verder worden Aalsmeerse jongeren benaderd via leerlingenraden van scholen buiten Aalsmeer. Ex-leden van de kinderraad worden benaderd evenals de netwerken van het lokale jongerenwerk en sportverenigingen. Ook zal er via de leerlingenraden van de scholen in het voortgezet onderwijs in Uithoorn en Amstelveen werving plaatsvinden. Met de jongeren die deel gaan uitmaken van de jongerenraad wordt verdere invulling gegeven aan de werkwijze, prioriteiten en taken en rollen van de raad. Dit valt onder de noemer co-creatie. De jongerenraad wordt nadrukkelijk gevraagd op bredere schaal jongeren uit Aalsmeer te benaderen, te bereiken en te betrekken, waardoor de inbreng van jongeren groter en meer divers wordt.
Dit kan bijvoorbeeld via een platform als Discord. Kanttekeningen en risico’s
Het succes van de jongerenraad staat of valt uiteraard met de participatie van jongeren. De kans bestaat dat deze tegenvalt; dat er niet voldoende jongeren enthousiast worden en zich aanmelden. Ook leert de ervaring in andere steden dat jongeren vrij vaak tussentijds afhaken, vanwege studieverplichtingen, verhuizing naar een andere stad of simpelweg door andere bezigheden en interesses. Het is daarom van groot belang de jongerenraad doorlopend onder de aandacht te brengen onder en bij jongeren, zodat nieuwe aanwas de raad goed weet te vinden. Door het mogelijke verloop is goede begeleiding en training van vaardigheden extra belangrijk. Van belang is ook dat de jongeren plezier hebben in hun inzet voor de jongerenraad. Er moet voldoende ruimte zijn voor eigen inbreng, voor informele ontmoetingen en voor persoonlijke ontwikkeling. Financiën
Jaarlijks is een bedrag nodig van € 35.000, waaruit de volgende zaken gefinancierd kunnen worden: a. Externe begeleiding: 8 uur per week, flexibel in te vullen b. Vrijwilligersvergoeding voor de leden van de jongerenraad c. Vergaderkosten d. Organiseren van activiteiten e. Werving en promotie f. Social Media en Discord Platform Voorgesteld wordt om het totaalbedrag van €105.000 voor drie jaar te reserveren en dit in een op te richten Reserve Jongerenraad te storten. Het voorstel is om dit op te nemen in de Tweede Bestuursrapportage van 2024. Een alternatieve financieringsvorm is om hiervoor incidenteel geld uit de algemene reserve beschikbaar te stellen voor de maximale periode van 3 jaar. Vervolgstappen
1. 2. 3. 4.
Aannemen van een extern begeleider Q3 2024 Werven van leden voor de jongerenraad Q3 en Q4 2024 Installatie jongerenraad Q1 2025 Vaststellen programma en prioriteiten door de jongerenraad Q2 2025
Pagina
4 van 4
Evaluatie
1. 2.
Het functioneren van de jongerenraad wordt na 2,5 jaar (Q4) geëvalueerd. In Q4 2027 wordt besloten over al dan niet voortzetten van de jongerenraad.
Duurzaamheidsaspecten
Niet van toepassing. Bijlagen
-
Memo Verkenning jongerenraad Aalsmeer Plan van aanpak oprichten jongerenraad
Naam en ondertekening Sybrand de Vries, D66 Dirk van Willegen, CDA Dirk van der Zwaag, VVD Werner Koster, Absoluut Aalsmeer Ronald Fransen, GroenLinks Jelle Buisma, PvdA Judith Keessen, FlorAalsmeer
Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.
RAADSBESLUIT
De raad van de gemeente Aalsmeer;
gelezen het voorstel van CDA, VVD, Absoluut Aalsmeer, D66, GroenLinks, PvdA, FlorAalsmeer, d.d. 11 juli 2024, zaaknummer Z24-076829 gelet op artikel 147a lid 1 van de Gemeentewet; en gelet op artikel 36 van het Reglement van orde voor de raad van gemeente Aalsmeer 2022;
Besluit
1. 2. 3. 4.
Een onafhankelijke Aalsmeerse jongerenraad te installeren, die gevraagd en ongevraagd advies uitbrengt aan het college van B&W; Een externe begeleider aan te nemen voor gemiddeld 8 uur per week voor het begeleiden van de jongerenraad; Jaarlijks een budget van €35.000 te reserveren voor een periode van 3 jaar; Het functioneren van de jongerenraad na 2,5 jaar te evalueren en op basis daarvan te besluiten de jongerenraad al dan niet voort te zetten.
Aldus besloten in de openbare vergadering van 3 oktober 2024. De plv. griffier,
De voorzitter,
drs. O.F. Matheijsen
mr. G.E. Oude Kotte
[.docx] 101/F105/ICT
INTERNE NOTITIE
Aan Via Van
Betreft
Gemeenteraad Aalsmeer Sj. Vellenga College B&W
Datum
16 juli 2024
Zienswijze over initiatiefvoorstel Jongerenraad Het college heeft vanuit de griffie een initiatiefvoorstel van de gemeenteraad ontvangen over het oprichten van een jongerenraad, zoals bekend een langer gekoesterde wens van enkele raadsfacties. Hieronder enkele overwegingen vanuit het college over dit initiatiefvoorstel: 1. Participatie van inwoners past bij hoe Aalsmeer beleid wil maken en vormgeven. Het recent vastgestelde Participatiebeleid is hier een duidelijk voorbeeld van. 2. Een jongerenraad sluit op zich aan bij de participatiegedachte van Aalsmeer: betrokkenheid van inwoners, dus ook van jongeren 3. De basis voor dit voorstel is ambtelijk door de griffie gelegd, waarbij zij overleg heeft gehad met de Kernorganisatie en de AA-organisatie om input op te halen (vervolg op jongerenraad, aanstellen trekker van buiten de ambtelijke organisatie, etc.). Deze input is verwerkt in het voorstel. 4. Aalsmeer heeft geen formatie ingekocht bij AA voor de oprichting en begeleiding van een jongerenraad via de dienstverleningsbijdrage aan de AA-organisatie. Gezien de beoogde wijze van opzet (een pilot voor drie jaar waarbij de vraag sowieso zal zijn of er voldoende jongeren willen deelnemen), verdient het aanbeveling de benodigde ondersteuningscapaciteit extern in te huren. Dit is verwerkt in het voorstel. 5. Een enkele kritische kanttekening: a.
Binnen de huidige begroting is geen dekking voor dit voorstel. Het college heeft opdracht de komende jaren een aanzienlijk bedrag te bezuinigen. b. In het gevraagde raadsbesluit ontbreekt formeel de dekking. In de financiële paragraaf wordt gesproken over twee alternatieven, waar dit naar ons inziens geen alternatieven zijn. Daarbij wordt uitgegaan van de algemene reserve, wat financieel suboptimaal is. c. Zowel de eigen middelen van de raad als die van de griffie zijn niet toereikend om dit voorstel te dekken (op basis van historie afgelopen jaren) d. De financiële tekst zou wat ons betreft moeten luiden (zowel in het besluit als de financiële paragraaf): ‘De kosten te dekken uit de stelpost behoedzaamheid en hieruit voor drie jaar een bestemmingsreserve te vormen. De griffie te machtigen ten laste van deze reserve uitgaven te doen voor het aangeven doel.’ e. Het is van belang de jongerenraad mee te geven dat de gemeente Aalsmeer de komende jaren financieel geconfronteerd wordt met schaarste, wat in schril contrast kan staan met de eventuele wensen vanuit de jongerenraad.
[] 100/F012/ICT
Signed By: Oude Kotte, G.E. (Gido) <gido.oudekotte@aalsmeer.nl 10/07/2024 09:12:32 CEST ID: 90ebd460-53e5-468a-b96c-20b2cc037cb9 Auth: Scribble
RAADSVOORSTEL Zaaknummer:
Z24-071865
Voorstel van:
College van burgemeester en wethouders
Datum: Portefeuillehouder:
Signed By: Vellenga, Sj. (Sjoerd) <sjoerd.vellenga@aalsmeer.nl> 09/07/2024 15:30:35 CEST ID: 90ebd460-53e5-468a-b96c-20b2cc037cb9 Auth: Scribble
Behandelend ambtenaar:
Mirjam Flik Kernorganisatie Aalsmeer
1 juli 2024 Wethouder W. Kikkert
Onderwerp
Bibliotheekvisie Aalsmeer 2025 - 2030 Raadsbesluit
Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten:
1.
De bibliotheekvisie ‘Op weg naar een moderne en toekomstbestendige bibliotheek'een nieuwe bibliotheekvisie voor de gemeente Aalsmeer 2025-2030’ vast te stellen. De bibliotheekvisie ‘De bibliotheek van nu naar 2025’ uit 2016 in te trekken. De bedragen die Aalsmeer ontvangt vanuit de decentralisatie-uitkering voor de zorgplicht bibliotheken 1-op-1 ten behoeve van de bibliotheekfunctie in Aalsmeer te verwerken in de P&C-documenten.
2. 3.
Samenvatting
Aalsmeer vindt het belangrijk dat de bibliotheek een steeds duidelijkere sociale en maatschappelijke rol vervuld in de samenleving. Dit past ook bij het Rijksbeleid: vanaf 2025 krijgen gemeenten een zorgplicht voor bibliotheken, met extra financiering van het Rijk voor een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening. Dit vraagt om een vernieuwde rol van de bibliotheek. Deze bibliotheekvisie voor de gemeente Aalsmeer, ontwikkeld in samenwerking met Bibliotheek Amstelland, gaat hierop in. Deze bibliotheekvisie biedt een raamwerk voor de veranderende rol van de bibliotheek en sluit aan op de ambitie van de gemeente zoals vastgelegd in de Strategienota Sociaal Domein 2024-2027, waarin de gemeente inzet op gelijke kansen en een gezond en gelukkig leven voor iedereen. Doel
De bibliotheek draagt, met haar vestigingen in Aalsmeer (Oude Veiling) en Kudelstaart (mobiele vestiging/pilot), bij aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van bewoners. Dit doet zij door het: • ter beschikking stellen van kennis en informatie; • bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; • bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur; • organiseren van ontmoeting en debat; en • laten kennis maken met kunst en cultuur. Prestatie
De bibliotheek speelt een cruciale rol in het bevorderen van lezen, kennisdeling, cultuurparticipatie en digitale inclusie. De opdracht aan Bibliotheek Amstelland is om, op basis van de gemeentelijke maatschappelijke uitdagingen, doelen te bereiken die verdeeld zijn over vier pijlers: 1.
Toegang tot kennis en informatie: de bibliotheek biedt een breed scala aan bronnen en materialen, zowel fysiek als digitaal, om aan de diverse interesses en behoeften van de gemeenschap te voldoen.
[.docx] 101/F105a/ICT
Pagina
2. 3.
4.
2 van 4
Cultuur en gemeenschap: de bibliotheek fungeert als cultureel centrum, bevordert inclusie en biedt ondersteuning voor maatschappelijke kwesties zoals eenzaamheid en dementie, in samenwerking met lokale zorginstellingen. Educatie en een leven lang leren: de bibliotheek creëert een stimulerende leeromgeving met programma's en activiteiten gericht op leesbevordering, mediawijsheid, digitale vaardigheden, taalondersteuning en persoonlijke ontwikkeling. Digitale inclusie: de bibliotheek helpt bij het overbruggen van de digitale kloof door toegang te bieden tot moderne technologieën en trainingen om de digitale vaardigheden en zelfvertrouwen van inwoners te vergroten.
Voorgeschiedenis en context
De huidige bibliotheekvisie loopt af in 2025. Vanaf 1 januari 2025 krijgen gemeenten een zorgplicht voor bibliotheken en hun functies, ondersteund door extra financiering van het Rijk voor een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening. Het doel van de invoering van de zorgplicht is een landelijk dekkend netwerk van fysieke bibliotheken en een versterkte online bibliotheekfunctie. Bibliotheken en provinciale ondersteuningsinstellingen zullen met gemeenten en provincies plannen maken om bibliotheekvoorzieningen te herstellen, versterken en toekomstbestendig te maken. Het Rijk beschouwt een toekomstgerichte bibliotheek als een goed bereikbare openbare ruimte met diverse maatschappelijke functies, belangrijk voor de lokale gemeenschap.
Overwegingen die hebben geleid tot het voorgestelde besluit
1. 2. 3. 4. 5. 6.
Aalsmeer vindt een bibliotheek voor haar inwoners van belang, die een steeds duidelijkere sociale en maatschappelijke rol vervuld in de samenleving. De nieuwe zorgplicht voor bibliotheken en hun functies per 1 januari 2025 Het in 2025 aflopen van de huidige bibliotheekvisie Het bieden van extra financiering van het Rijk voor een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening. Het veranderen van de samenleving en daarmee de rol van de bibliotheek willen we een plek geven in onze nieuwe Aalsmeerse bibliotheekvisie. De mogelijkheid tot het uitbreiden van de bibliotheek in De Oude Veiling en het invullen van een (mobiele) bibliotheek voor Kudelstaart op basis van extra (SPUK)middelen vanuit het Rijk. Deze zes overwegingen maken de 2e helft van 2024 een passend moment om een nieuwe visie op een bibliotheek voor Aalsmeer vast te stellen.
Keuzemogelijkheden/alternatieven
Met het indienen van een SPUK-aanvraag voor de bibliotheek in De Oude Veiling en een (mobiele) bibliotheek voor Kudelstaart heeft Aalsmeer richting gegeven aan het invullen van de (verplichte) zorgfunctie van bibliotheken. Het kader waaraan een bibliotheek moet voldoen vanaf 2025 ligt vast. Het niet invullen van een bibliotheek voor Kudelstaart was een optie geweest. Dit was vanuit inwoners, scholen en de politiek echter niet wenselijk. Een permanente vestiging in Kudelstaart is een andere optie. Met de middelen vanuit het Rijk is dit echter niet haalbaar, los van de effecten op het gebruik van de vestiging in De Oude Veiling. Daarom kiezen we nu voor het experiment van een mobiele vesting. Participatie
De bibliotheekvisie is opgesteld in samenwerking met de bibliotheek en er is er gebruik gemaakt van informatie en onderzoeken uit het bibliotheeknetwerk. Daarnaast hebben er gesprekken
Pagina
3 van 4
plaatsgevonden met een inwoners en een aantal partners uit de Oude Veiling. Ook is er een presentatie aan de raad verzorgd om input op te halen. Kantekeningen en risico’s
1.
2.
3.
Vanuit de toegekende SPUK-aanvragen ontvangt de bibliotheek incidenteel extra middelen. Deze zijn niet structureel. De exacte bedragen die de gemeente ontvangt voor de nieuwe taken in het kader van de zorgplicht bibliotheken zijn nog niet geheel duidelijk. Dit betekent dat het college samen met de bibliotheek nagaat welke inzet de bibliotheek op termijn zal kunnen blijven leveren. Er zijn veel ontwikkelingen in Aalsmeer en Kudelstaart en de bevolking groeit gestaag. Daarnaast zijn er mogelijke (ruimtelijke) ontwikkelingen in het centrum van Kudelstaart. Het is van belang om deze ontwikkelingen mee te nemen in het uitvoeren van deze bibliotheekvisie. Aalsmeer heeft een ombuiging binnen het sociaal domein opgenomen in de kadernota 2025. Deze ombuiging was nog niet nader ingevuld ten tijde van het opstellen van dit raadsvoorstel. Mogelijk heeft deze ombuiging na 2026 gevolgen voor de inzet van de bibliotheek. Indien dit het geval is rapporteren we uw raad over (mogelijke) consequenties in de P&C documenten of zo nodig separaat. Wij zullen hierbij rekening houden met de wettelijke eisen rond de zorgplicht bibliotheken. Eerder dan 2026 verwachten we geen effecten. Een keuze eerder ombuigingen in te zetten richting de bibliotheek zou immers betekenen dat Aalsmeer de door het rijk beschikbare SPUK-gelden (€ 270.000) zou moeten terugbetalen.
Financiën
Deze visie is uit te voeren op basis van de huidige programmabegroting en de doelsubsidies die Aalsmeer voor de nieuwe zorgplicht zal ontvangen. Daarnaast zijn de verleende SPUK-subsidies zijn van belang om het uitwerken van deze visie vorm te geven. De bedragen zijn voor het jaar 2025 opgenomen in de programmabegroting. Vanaf 2026 is er een wettelijke zorgplicht. De gemeente ontvangt voor de uitvoering hiervan (naast in 2025) ook in 2026 een decentralisatie-uitkering bovenop de huidige middelen in het gemeentefonds. Deze decentralisatie-uitkering mag niet aan iets anders worden uitgegeven dan aan de wettelijke zorgplicht bibliotheken. Zodra de bedragen van deze decentralisatie-uitkering duidelijk zijn zullen wij deze 1-op-1 ten behoeve van de bibliotheek in de P&C-documenten verwerken. Vanaf 2027 ontvangt Aalsmeer extra middelen om in de zorgplicht te voorzien niet meer via een decentralisatie-uitkering, maar via de algemene uitkering in het gemeentefonds. We informeren uw raad via de gebruikelijk P&C-momenten over de hoogte hiervan. Indien de hoogte van deze bedragen van invloed zijn op de uitvoerbaarheid van deze visie, dan informeren we uw raad hier eveneens over, zo nodig voorzien van een voorstel om deze visie op onderdelen aan te passen. Vervolgstappen Uitvoering en procesplanning
Na vaststellen publiceren wij deze visie en voeren we de visie uit.
Evaluatie
We evalueren in het vierde kwartaal van 2025 of we met deze visie op de juiste weg zijn en gewenste resultaten bereiken.
Pagina
4 van 4
Duurzaamheidsaspecten
n.v.t. Bijlagen
Bijlage: ‘Op weg naar een moderne en toekomstbestendige bibliotheek'- een nieuwe bibliotheekvisie voor de gemeente Aalsmeer 2025-2030’.
De secretaris,
De voorzitter,
drs. Sj. Vellenga
mr. G.E. Oude Kotte
Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.
RAADSBESLUIT
De raad van de gemeente Aalsmeer;
gelezen het voorstel van college van burgemeester en wethouders, d.d. 9 juli 2024, zaaknummer Z24-071865;
Besluit
1. 2. 3.
De bibliotheekvisie ‘Op weg naar een moderne en toekomstbestendige bibliotheek'een nieuwe bibliotheekvisie voor de gemeente Aalsmeer 2025-2030’ vast te stellen. De bibliotheekvisie ‘De bibliotheek van nu naar 2025’ uit 2016 in te trekken. De bedragen die Aalsmeer ontvangt vanuit de decentralisatie-uitkering voor de zorgplicht bibliotheken 1-op-1 ten behoeve van de bibliotheekfunctie in Aalsmeer te verwerken in de P&C-documenten.
Aldus besloten in de openbare vergadering van 3 oktober 2024. De plv. griffier,
De voorzitter,
Drs. O.F. Matheijsen
mr. G.E. Oude Kotte
Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.
[.docx] 101/F105/ICT
‘OP WEG NAAR EEN MODERNE EN TOEKOMSTBESTENDIGE BIBLIOTHEEK’ Een nieuwe bibliotheekvisie voor de gemeente Aalsmeer
If libraries aren’ t about books, what are they about? - David Lankes
1
Willem Kikkert wethouder
Voorwoord In een tijdperk waarin digitale technologie en instant toegang tot informatie steeds meer de norm worden, staan bibliotheken voor de uitdaging én de kans om hun rol in de samenleving opnieuw te definiëren. Deze visie op bibliotheken en het gebruik ervan is een uitnodiging om samen na te denken over de toekomst van deze waardevolle instellingen, die al eeuwenlang kennis, cultuur en gemeenschap ondersteunen. Bibliotheken zijn meer dan slechts bewaarplaatsen van boeken; zij zijn levendige centra van leren, creativiteit en innovatie. Ze bieden een veilige en inclusieve ruimte voor iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of sociale status. In een wereld waar informatie overvloedig en soms overweldigend is, fungeren bibliotheken als gidsen, die ons helpen navigeren door het digitale landschap en betrouwbare bronnen te vinden. De uitdaging ligt in het balanceren van traditionele waarden met moderne eisen. Het behouden van een uitgebreide collectie fysieke boeken blijft essentieel, terwijl de integratie van digitale middelen en technologieën nieuwe mogelijkheden biedt om kennis en cultuur te delen. Daarnaast krijgen we vanaf 2025 een zorgplicht waarin moet worden voorzien. Bibliotheken hebben hierin een belangrijke functie en de vraag naar bibliotheekdiensten neemt hierdoor toe.
Binnen deze nieuwe verantwoordelijkheid van bibliotheken moeten we ons afvragen of we voldoende aansluiten op de kerntaken van de bibliotheek en de maatschappelijke vraagstukken. Wat willen we als gemeente bereiken voor onze inwoners? Welk aanbod van de bibliotheek - ook in samenwerking met anderen - is nodig? Wat is de opbrengst van dat aanbod voor de gemeente en haar inwoners? Hoe moet de ruimte van de bibliotheek eruitzien, zowel voor boeken als voor activitei-ten? Welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de bibliotheek van de toekomst in De Oude Veiling en in de aanstaande bibliotheekvoorziening in Kudelstaart? Met de bibliotheekvisie ‘Op weg naar een moderne en toekomstbestendige bibliotheek’ krijgen we inzicht in en bieden we kaders voor een toekomstbestendige bibliotheek voor heel Aalsmeer én Kudelstaart. Samen kunnen we ervoor zorgen dat bibliotheken een baken van kennis, verbinding en inclusiviteit blijven, nu en in de toekomst.
2
Inhoudsopgave H1 De bibliotheek in een breder perspectief
4
H2 Landelijke kaders, maatschappelijke opgaven en trends
6
H3 de Bibliotheek Amstelland
9
H4 Opdracht aan de bibliotheek
12
H5 Toekomstperspectief
19
H6 Hoe evalueren we de bibliotheek?
21
H7 Financiën
22
Bijlage 1: SPUK middelen
23
3
1 De bibliotheek in een breder perspectief Deze visie op de bibliotheek voor de gemeente Aalsmeer is ontwikkeld in nauwe samenwerking met de Bibliotheek Amstelland, die ook de gemeenten Amstelveen en Uithoorn bedient. De visie speelt in op bredere trends in de bibliotheeksector, waarbij de bibliotheek een steeds belangrijkere sociale en maatschappelijke rol in het dagelijks leven speelt. Om relevant te blijven en ondersteuning te bieden in onze huidige digitale informatiesamenleving, moet de bibliotheek voortdurend vernieuwen. Ook wordt de bibliotheek steeds meer het centrale punt waar bewoners samen komen.
De gemeente Aalsmeer staat voor diverse sociaal-maatschappelijke uitdagingen, zoals huisvesting, duurzaamheid, armoede, eenzaamheid, gezondheidszorg en werkgelegenheid. Met een groeiende bevolking streeft de gemeente naar gelijke kansen voor iedereen en zet zich in voor voorzieningen die bijdragen aan een gezond en gelukkig leven. Deze mensgerichte ambitie is vastgelegd in de Strategienota Sociaal Domein 2024-2027 - ‘Omzien naar elkaar, verbinden en versterken’. De veranderende verantwoordelijkheden van de overheid en de lokale behoeften vragen om een vernieuwde rol van de bibliotheek.
bibliotheekvoorzieningen. Het ministerie ziet een toekomstgerichte bibliotheekvoorziening als een goed bereikbare openbare bibliotheek die een breed scala aan maatschappelijke functies biedt, wat van groot belang is voor de lokale gemeenschap. Bibliotheken moeten zichzelf heruitvinden en samenwerking met partners speelt hierbij een cruciale rol. De toenemende vraag naar bibliotheekdiensten vereist specialistische kennis, waardoor de bibliotheek steeds meer fungeert als een ‘tussenportaal’ waar iedereen terecht kan. Het ontwikkelen van een doordachte toekomstvisie kan de bibliotheek een sterkere rol geven in de Aalsmeerse samenleving en de samenwerking met diverse professionele partijen en de gemeente versterken.
ZORGPLICHT 2025 Op de lange termijn beschouwt de Rijksoverheid het waarborgen van de bereikbaarheid van fysieke bibliotheken als een belangrijk aandachtspunt. Daarom krijgen gemeenten vanaf 1 januari 2025 een zorgplicht voor bibliotheken en hun functies. Gemeenten en provincies worden verplicht om een lokale bibliotheek of een provinciale ondersteuningsinstelling te hebben. Vanaf dat moment ontvangen gemeenten structureel extra financiering van het Rijk voor een zogenoemde ‘toekomstbestendige bibliotheekvoorziening’. Het doel is een landelijk dekkend netwerk van fysieke bibliotheken en het versterken van de online bibliotheekfunctie. Bibliotheken en provinciale ondersteuningsinstellingen (POI’s) kunnen, samen met hun gemeenten en provincies, plannen maken voor het herstellen, versterken en toekomstbestendig maken van
Als gemeente moeten we ons afvragen of we voldoende aansluiten op de kerntaken van de bibliotheek en de maatschappelijke vraagstukken. Wat willen we als gemeente bereiken voor onze inwoners? Welk aanbod van de bibliotheek – ook in samenwerking met anderen – is nodig? Wat is de opbrengst van dat aanbod voor de gemeente en haar inwoners? Hoe moet de ruimte van de bibliotheek eruitzien, zowel voor boeken als voor activiteiten? Welke verbeteringen kunnen worden aangebracht in de bibliotheek van de toekomst in De Oude Veiling en in de aanstaande bibliotheekvoorziening in Kudelstaart?
4
Deze visie biedt een raamwerk voor maatschappelijke veranderingen, geeft inzicht in trends binnen het bibliotheekwezen en benadrukt de culturele en maatschappelijke waarde die de gemeente nastreeft tot 2030. Of zoals Staatssecretaris Fleur Gräper (Cultuur en Media) de rol van de bibliotheek van de toekomst verwoordt: “Bibliotheken zijn belangrijke plekken om te leren, te lezen, te ontmoeten. Iedereen kan er terecht voor een boek, het bekijken van een tentoonstelling, het volgen van een taalles of gewoon voor een kop koffie. Het is een plek waar kennis, verhalen en andere perspectieven binnen handbereik liggen. Daarom is het belangrijk dat de bibliotheek voor iedereen bereikbaar is.’’ (Rijksoverheid.nl).
inzet van partners. Landelijke initiatieven zoals Nieuw Leren, Nieuw Leiderschap, Nieuw Participeren en Nieuw Delen bieden inzichten en handvatten voor een werkwijze die past bij de bibliotheek van de toekomst, waarop onze lokale visie voor het bibliotheekwerk in onze gemeente kan aansluiten. Als brede instelling kan de bibliotheek een platform zijn voor nieuwe, geïntegreerde culturele, maatschappelijke en educatieve voorzieningen en initiatieven in de gemeente. Hiermee sluit de bibliotheek naadloos aan op de strategische ambitie van Aalsmeer en vervult ze een belangrijke rol. Het is belangrijk dat de gemeente als voornaamste financier met het Rijk het gesprek met de bibliotheek voert en vervolgens ook afspraken maakt over wat voor bibliotheek als organisatie zou moeten zijn en wat de context is waarin wordt geopereerd. Met deze bibliotheekvisie leggen we de kaders vast voor een langere periode. Voor tussentijdse acties is het altijd mogelijk om de komende jaren een (nieuw) uitvoeringsprogramma te overwegen, omdat dit flexibel en dynamisch is en kan inspelen op tussentijdse trends en ontwikkelingen.
TOT 2030 Dit document biedt niet alleen inzicht in de wettelijke kaders, maar sluit ook aan bij onze wensen en nieuwe ontwikkelingen binnen onze gemeente tot 2030. Waarom 2030? Omdat bibliotheken voortdurend moeten meebewegen met veranderingen in de samenleving, is het essentieel om te investeren in een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening met duurzame
WAT VINDEN WE BELANGRIJK? 1. Het voortzetten van de samenwerking met Bibliotheek Amstelland met de nadruk op vernieuwing, maatschappelijk betrokkenheid en als centrale plek van samenkomst. 2. Het investeren in toekomstbestendige bibliotheekvoorzieningen en het daarbij gebruikmaken van landelijke initiatieven en gelden. 3. Het zorgdragen voor een goed bereikbare fysieke en versterkte online bibliotheek in zowel De Oude Veiling als Kudelstaart. 4. Het vergroten van samenwerking van de bibliotheek met diverse partners. 5. Het maken van afspraken met de bibliotheek aan de hand van een flexibel uitvoeringsprogramma.
5
2L andelijke kaders, maatschappelijke opgaven en trends De Bibliotheek is de plek waar ik me thuis voel. Het is de enige plek waar echt iedereen naar toe kan. Het is een plek zonder politiek. Iedereen, elke leeftijd, achtergrond, nationaliteit is welkom. - Daan, bibliotheekbezoeker
is. Het is een organisatie die voldoende wendbaar kan reageren op de behoeften van het publiek, de wensen van subsidiegevers en ontwikkelingen op technologisch gebied.
In de klassieke bibliotheek wordt deze taak hoofdzakelijk ingevuld door het uitlenen van boeken en het aanbieden van lees-, studie- en werkplekken. In 2015 is er een nieuwe wet voor bibliotheekwerk gekomen, de Wsob (Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen). Deze wet regelt de verantwoordelijkheden van gemeenten, provincies en het Rijk. Samen zorgen zij voor een sluitend netwerk van bibliotheken. Deze ‘bibliotheekwet’ bevat een algemeen kader en beschrijft de verantwoordelijkheden op landelijk, provinciaal en lokaal niveau. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de instandhouding van bibliotheken, de landelijke kaders en de 5 kernfuncties. Deze staan in artikel 5 van de Wsob:
Voormalig staatssecretaris voor Cultuur en Media (OCW) in het kabinet-Rutte IV, Gunay Uslu, vertaalt het begrip robuuste bibliotheek als ‘een goed bereikbare openbare bibliotheek die de breedte aan maatschappelijke bibliotheek functies aanbiedt en daarmee van belang is voor de lokale gemeenschap. Het is een fysieke plek met een relevante digitale aanwezigheid en een robuuste bestuurlijke en financiële verankering.’ Het uitgangspunt van de Wsob is dat alle inwoners van Nederland binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek (dat is nog lang niet overal het geval). Tegen deze achtergrond heeft het voormalig kabinet het besluit genomen om te streven naar een toekomstgerichte bibliotheekvoorziening in elke gemeente. Dit houdt o.a. in dat de bibliotheek bijdraagt aan de oplossing van maatschappelijke vraagstukken.
Openbare bibliotheken omvatten in ieder geval de volgende functies, die bijdragen aan de persoonlijke ontwikkeling en verbetering van de maatschappelijke kansen van het algemene publiek: 1. 2. 3. 4. 5.
Ter beschikking stellen van kennis en informatie; Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; Bevorderen van lezen en het laten kennis maken met literatuur; Organiseren van ontmoeting en debat; en Laten kennis maken met kunst en cultuur. Bron: Bibliotheeknetwerk
Deze maatschappelijk opgaven zijn: Geletterde samenleving: bijdragen aan het voorkomen van taal- en leesachterstanden en bestrijden laaggeletterdheid. Informatiesamenleving: zorgen dat mensen digitaal mee kunnen blijven doen. Leven lang ontwikkelen: mensen de kans bieden om zich permanent te blijven ontwikkelen door workshops, cursussen, lezingen en meer.
‘ROBUUSTE’ LOKALE BIBLIOTHEEK Om een maatschappelijke rol te vervullen heb je een zogenoemde robuuste bibliotheek nodig. Een omschrijving van de robuuste bibliotheek die aansluit op het kabinetsbeleid is een toekomstbestendige bibliotheek die maatschappelijk relevant
6
Enkele voorbeelden die horen bij deze maatschappelijke opgaven zijn onder andere:
Ook veranderen Bibliotheken steeds meer in de richting van drukbezochte ontmoetingsplekken, zogenoemde ‘third places’1 naast thuis en werk of school. Vanuit landelijk perspectief worden bibliotheken (steeds meer) erkend als waardevolle partners voor educatieve en maatschappelijke organisaties.
Leesbevordering in het algemeen en met een accent op jonge kinderen van 0-6 jaar Een aanbod gericht op digitale inclusie, met o.a. het belastingspreekuur en een uitbouw van IDO’s (Informatiepunt Digitale Overheid) Het leren en ontwikkelen, denk hierbij aan het verminderen en/of voorkomen van laaggeletterdheid Het ondersteunen bij digitale basisvaardig heden Het versterken van mediawijsheid van 0-6 jaar De ontwikkeling van 21e-eeuwse vaardigheden van 0-12 en 12-18 jaar.
De trends die volgens Probiblio de toekomstvisie van de bibliotheek beïnvloeden zijn: Ontlezing: er is een algemene afname van lezen, vooral van lange teksten. Het vermogen om langere teksten te lezen en het plezier in lezen zijn cruciaal voor concentratie, inlevingsvermogen en wereldbeeld. Hoewel de opkomst van e-boeken, luisterboeken en podcasts dit deels compenseert, blijft de uitleen van fysieke boeken dalen, vooral in Nederland vergeleken met de rest van Europa. Digitalisering: onze samenleving verschuift steeds meer naar online platforms, een trend die door COVID-19 nog verder is versneld. Technologieën zoals internet, kunstmatige intelligentie, robotica en spraak gestuurde systemen zullen onze toekomst sterk beïnvloeden. Informatie en verhalen worden steeds vaker gedeeld via beelden en gesproken woord, terwijl het belang van geschreven teksten afneemt. Kansenongelijkheid: de kloof tussen verschillende groepen, zoals arm en rijk, digitaal vaardig en niet-vaardig, geletterd en ongeletterd, en sociaal geïntegreerd en eenzaam, wordt steeds groter. Recent onderzoek toont aan dat deze ongelijkheid al begint in de vroege kinderjaren, waar woordenschat, zelfvertrouwen en karakter worden gevormd. Leven lang ontwikkelen: een maatschappelijke veranderingen gaan steeds sneller.
Om bij te blijven op zowel professioneel als sociaal gebied wordt permanente persoonlijke ontwikkeling steeds belangrijker, vooral gezien de vergrijzing van de samenleving. Beleving, gemak en sociale ontmoeting: In een steeds dominantere online samenleving verlangen mensen ook naar echt persoonlijk
VOORWAARDEN Om de gewenste maatschappelijke effecten te kunnen halen, is de nabijheid van een bibliotheekvoorziening dus een noodzakelijke randvoorwaarde. Ondersteuning van laaggeletterden, cursussen in het omgaan met je DigiD, ondersteuning bij de belastingaangifte, leesprogramma’s bij consultatiebureaus: deze diensten of activiteiten komen het best uit de verf als ze dicht bij de doelgroep worden aangeboden. Een belangrijke graadmeter van een robuuste bibliotheek is of de organisatie er in slaagt om met haar aanbod maatschappelijke impact te bewerkstelligen. De mate waarin bibliotheken erin slagen de doelgroepen te bereiken. Om dit te realiseren is een netwerkagenda opgesteld voor bestuurders, beleidsmakers van bibliotheekorganisaties en Provinciale Ondersteuningsinstellingen (POI). TRENDS De landelijke statistieken van de Bibliotheek laten een duidelijke trend zien, namelijk een afname van het aantal volwassen leden en een stijging van het aantal bezoekers. Hieruit blijkt dat de functie van een bibliotheek verandert. Aan de hand van programma’s en initiatieven wordt er veel aandacht besteed aan essentiële onderwerpen zoals lezen, digitale vaardigheden en informatievaardigheden.
1 Probiblio omschrijft een third place als een plek waar je, naast woning en werkplek, komt om te ontspannen, zoals ook in een park of een café. Een bibliotheek die nieuwsgierig maakt, in een gebouw dat uitnodigt, waar mensen werken die gastvrij en deskundig zijn.
7
contact en offline ontmoetingen. Duurzaamheid: gelukkig groeit de aandacht voor milieu, sociale ontwikkeling en verantwoord ondernemen. De moderne bibliotheek kan fungeren als een motor voor een geïnspireerde, geïnformeerde, betrokken en vaardige samenleving, waar gelijke kansen en duurzaam samenleven centraal staan.
De Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) legt de kerntaken van bibliotheken vast: kennis en informatie, educatie, leesbevordering, ontmoeting en cultuur. Een ‘robuuste’ bibliotheek is toekomstbestendig en maatschappelijk relevant, met een goede fysieke en digitale aanwezigheid. Bibliotheekprogramma’s richten zich op lezen, digitale inclusie en levenslang leren. Trends zoals digitalisering en kansenongelijkheid beïnvloeden de rol van bibliotheken als ontmoetingsplekken en educatieve centra. Samenwerking met gemeenten en andere partners is essentieel voor duurzame dienstverlening en culturele bijdragen aan de samenleving.
Concreet betekent dit dat nieuwe ontwikkelingen belangrijk zijn in de (digitale) dienstverlening van bibliotheken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan (extra) servicepunten op andere locaties, zoals in bestaande buurtcentra, onderwijsvoorzieningen of andere lokale gebouwen. Hierdoor wordt de leefbaarheid in een gemeente vergroot en worden ontmoetingen en daarmee verbindingen gestimuleerd. Om dit te kunnen realiseren moeten bibliotheken actief samenwerken met andere organisaties en is een visie vanuit de gemeente die dit ondersteund essentieel. Ondertussen blijft het boekenaanbod ook bestaan en is hiervoor de juiste huisvesting nodig die duurzaam is in de toekomst.
8
3D e Bibliotheek Amstelland De Bibliotheek Amstelland bedient drie gemeenten en is gevestigd in Amstelveen, Aalsmeer en Uithoorn. De gecombineerde bevolking van Uithoorn, Aalsmeer en Amstelveen bedraagt ongeveer 150.000 inwoners. Hoewel elke gemeente haar eigen identiteit heeft en behoudt, maken ze ook deel uit van de grotere metropoolregio Amsterdam. Ongeveer 33.000 inwoners van Aalsmeer wonen verspreid over een uitgestrekt gebied, met een concentratie rond het centrum, Aalsmeer-Oost en Kudelstaart.
Aalsmeer heeft de afgelopen decennia een enigszins gematigde bevolkingsgroei doorgemaakt. De bevolking is geleidelijk toegenomen door enerzijds natuurlijke aanwas als migratie, mede dankzij de nabijheid van Amsterdam en de aantrekkelijkheid van Aalsmeer als woonplaats. De groei is niet explosief geweest, wat heeft bijgedragen aan het behouden van het dorpskarakter en de groene omgeving. De gemeente heeft ingezet op duurzame ontwikkeling en het verbeteren van de leefbaarheid om de groei op een verantwoorde manier te ondersteunen. De bevolkingsopbouw van Aalsmeer is divers. Enkele kenmerken van de bevolkingsopbouw zijn: 1. Leeftijdsverdeling: er is sprake van een evenwichtige verdeling tussen verschillende leeftijdsgroepen, met een groot aandeel van gezinnen met kinderen, werkende volwassenen, en een groeiend aantal ouderen door de vergrijzing. De gemeente heeft voorzieningen die zijn aangepast aan deze diverse leeftijdsgroepen, zoals scholen, sportfaciliteiten en zorginstellingen. 2. Gezinsstructuur: er is een groot aantal huishoudens met kinderen, wat bijdraagt aan een relatief jonge bevolking in vergelijking met landelijke cijfers. Ook alleenstaanden en oudere echtparen vormen een aanzienlijk deel van de bevolking. 3. Etnische diversiteit: Aalsmeer kent een gemengde etnische samenstelling, hoewel het grootste deel van de bevolking van Nederlandse afkomst is.
De internationale invloeden zijn deels te danken aan de nabijheid van Schiphol en de sterke tuinbouwsector die internationale arbeidskrachten aantrekt.
4. Werkgelegenheid en opleiding: de gemeente heeft een relatief hoog opleidingsniveau en werkgelegenheid in diverse sectoren zoals de sierteelt, logistiek, en dienstensector. Veel inwoners werken in de regio Amsterdam, wat bijdraagt aan een dynamische en welvarende gemeenschap. Ondanks de landelijke trend van een afname in het aantal bezoekers, vertoont de situatie in Aalsmeer een stabiel ledenaantal van 6.000 en een groeiend aantal bezoekers van (anno 2023) 80.000 per jaar. Het leesplezier bij kinderen in Aalsmeer en Kudelstaart komt zelf iets boven het landelijk gemiddelde uit. Vergeleken met de rest van het werkgebied van de bibliotheek Amstelland, telt Aalsmeer veel gezinnen. Het culturele klimaat wordt gekenmerkt door een levendig verenigingsleven.
Ik hou ervan om tussen boeken te zijn, het maakt me rustig. - Eva, bibliotheekbezoeker
Bibliotheek Amstelland wil als ‘moderne bibliotheek’ aansluiten op de lokale maatschappelijke thematiek zoals verwoord in de Strategie nota Sociaal Domein en de landelijke netwerkagenda. Met het begrip moderne bibliotheek geeft ze aan dat ze wendbaar, flexibel en actief is en participeert op het gebied van digitalisering, inclusie en diversiteit in haar werkwijze en aanbod.
9
WHIZE DOELGROEPEN ANALYSE PROBIBLIO
Aalsmeer 2023 Jong en vrij Bescheiden ouderen Actieve 50+-ers Mee blijven doen Ambitieuze gezinnen Gezinnen voor leesbevordering 0%
5%
10% 2023
15%
20%
25%
30%
20%
25%
30%
2021
Aalsmeer 2023 Jong en vrij Bescheiden ouderen Actieve 50+-ers Mee blijven doen Ambitieuze gezinnen Gezinnen voor leesbevordering 0%
5%
10% 2023
10
2021
15%
VESTIGING AALSMEER De bibliotheek in Aalsmeer bevindt zich in De Oude Veiling. De vernieuwde Oude Veiling heeft mede gestimuleerd door de bibliotheek, de ambitie om uit te groeien tot de huiskamer voor alle inwoners van Aalsmeer met volop ruimte voor culturele en maatschappelijke activiteiten. In De Oude Veiling zitten op dit moment de volgende huurders: Exploitatie Sportaccommodaties Aalsmeer BV (ESA), Participe, Vluchtelingenwerk, de Bibliotheek Amstelland (dBA), Cultuurpunt (CPA) en restaurant De Oude Veiling (RDOV) en bieden in gezamenlijkheid ruimte voor ontmoeting, ontwikkeling, inspiratie, educatie en ontspanning.
De bibliotheek heeft altijd een plek gehad in ons gezin. Ik was vroeger al een boekenwurm en was altijd in de bibliotheek te vinden. Toen mijn kinderen klein waren nam ik ze mee, ik heb ze altijd voorgelezen. En nu gaat m’n dochter naar de bieb om er te studeren. - Kate, bibliotheekbezoeker
De gemeente start aan de hand van een pilot met een tijdelijke bibliotheekvestiging ingegeven door behoefte en de afstand tot de bieb in De Oude Veiling in relatie tot de zorgplicht. Op deze manier kan De Bibliotheek Amstelland, in samenwerking met diverse partners, gedurende een bepaalde periode onderzoeken of een vestiging in Kudelstaart ook werkelijk aansluit op een behoefte. De hoofdvestiging in Aalsmeer blijft de plek voor verdere verdieping. Succesvolle initiatieven in Aalsmeer zijn onder andere de Babybieb met Muziek, Boekstart en de Schrijversparade.
VESTIGING KUDELSTAART Kudelstaart is een buurt met veel kinderen, die verder weg wonen van de huidige vestiging van de bibliotheek. Het voornaamste doel van de gemeente is het verminderen van kansenongelijkheid op het gebied van taal, digitale vaardigheden. Daarbij heeft Aalsmeer speciale aandacht voor de behoeften van de jongere generatie. Daarom heeft de gemeente bij het Rijk extra middelen aangevraagd (en gekregen) om een pilot te doen met een tijdelijke (mobiele) vestiging van de bibliotheek in Kudelstaart. Dit om de toegankelijkheid en zichtbaarheid te vergroten, waarbij de nadruk ligt op de inzet van duurzame materialen die relatief eenvoudig verplaatsbaar zijn. Doel is een betere bereikbaarheid voor (jeugd)leden en het stimuleren van meer leesplezier. Ook wordt er aandacht besteed aan activiteiten zoals lezen in combinatie met sport, of het organiseren van literaire activiteiten. Op dit moment investeert de gemeente al samen met het primair onderwijs in Kudelstaart in initiatieven zoals de 'de Bibliotheek op school’ (dBos).
Kanttekening: Aalsmeer zou in plaats van een tijdelijke/verplaatsbare vestiging in Kudelstaart ook kunnen kiezen voor een volledige bibliotheekvesting in deze dorpskern. Op dit moment ligt het vestigen van een volledige bibliotheekvesting om meerdere redenen niet voor de hand. Zo spelen er bijvoorbeeld ontwikkelingen rond het centrum van Kudelstaart. Daarnaast zal het oprichten van een volledige vestiging in Kudelstaart mogelijk direct effect hebben op het gebruik van de vestiging in de Oude Veiling (afname gebruik), wat tot inefficiëntie leidt.2 Daarom kiest Aalsmeer voor een pilot met een mobiele vestiging en heeft hiervoor middelen vanuit het Rijk heeft ontvangen.
De Bibliotheek Amstelland bedient Aalsmeer, Uithoorn en Amstelveen met circa 150.000 inwoners. In Aalsmeer blijft het ledenaantal stabiel op 6.000, met jaarlijks 80.000 bezoekers, vooral gezinnen. De bibliotheek richt zich op lokale maatschappelijke thema’s en is flexibel en inclusief als moderne bibliotheek. De vestiging in De Oude Veiling bevordert cultuur en sociale activiteiten. In Kudelstaart start een pilot met een mobiele bibliotheek om leesplezier te stimuleren en digitale vaardigheden te verbeteren, met bijzondere aandacht voor de jeugd.
2 Ook zijn de kosten van een volledige bibliotheek vestiging in Kudelstaart structureel zo’n € 150.000 - € 180.000 extra en worden deze niet gedekt vanuit het Rijk. Het creëren van een passende, meer mobiele en minder kostbare oplossing voor Kudelstaart ligt daarom voor de hand. Dit kan gerealiseerd worden met SPUK middelen.
11
4O pdracht aan de bibliotheek Hoe verbinden we nu de landelijke trends en lokale ambities met de agenda van de gemeente Aalsmeer?
De legitimiteit van de bibliotheek wordt bepaald door de maatschappelijke waarde die ze heeft voor de inwoners in haar gemeente. In de Nota ‘Omzien naar elkaar, verbinden en versterken’ - strategienota Sociaal Domein 2024-2027 anticipeert de gemeente op maatschappelijke veranderingen door het formuleren van drie belangrijke speerpunten binnen het sociaal domein, namelijk:
2. Beide instellingen werken samen aan educatieve projecten, zoals leesbevordering, taalondersteuning, en digitale geletterdheid. De bibliotheek biedt ruimte en middelen voor cursussen en trainingen die door Cultuurpunt worden ontwikkeld of ondersteund. 3. De bibliotheek fungeert vaak als een fysieke locatie waar Cultuurpunt zijn activiteiten kan uitvoeren. Dit maakt de bibliotheek een centrale ontmoetingsplaats voor culturele en educatieve uitwisseling binnen de gemeenschap. 4. Door hun samenwerking dragen de bibliotheek en Cultuurpunt bij aan het versterken van de sociale cohesie in Aalsmeer. Ze bieden een platform voor inwoners om samen te komen, kennis te delen, en deel te nemen aan culturele activiteiten.
Het vergemakkelijken van een gezond en gelukkig leven (via ontmoeting, sport, kunst en cultuur). Het vergroten van kansengelijkheid (door een inclusieve samenleving te bevorderen). Het bevorderen van bestaanszekerheid (door ondersteuning te bieden aan inwoners zonder werk en/of inkomen). In relatie tot de bibliotheekvisie is de ambitie ‘Leren en verbinden door kunst en cultuur’ van belang, waarbij de gemeente de deelname aan kunst en cultuur stimuleert door middel van integratie met het onderwijs en het ondersteunen en versterken van amateurkunst/ verenigingen (cultuureducatie en actieve cultuurparticipatie). Dit zijn activiteiten die als basisvoorzieningen beschouwd worden voor alle inwoners. De Bibliotheek in Aalsmeer en Cultuurpunt Aalsmeer hebben een samenwerking gericht op het bevorderen van cultuur, educatie, en gemeenschapsvorming binnen de gemeente. Enkele voorbeelden zijn: 1. Ze organiseren samen culturele en educatieve evenementen zoals lezingen, workshops, tentoonstellingen, en voorstellingen. Deze activiteiten zijn gericht op verschillende doelgroepen, van kinderen en jongeren tot volwassenen en ouderen.
DE OPDRACHT AAN DE BIBLIOTHEEK De gemeente ziet de bibliotheek als meer dan een plek waar boeken worden uitgeleend; het is een aanjager van het maatschappelijke debat, een dynamische plek waar mensen samenkomen, leren, ontdekken en zich ontwikkelen. De gemeente heeft daarmee een inclusieve bibliotheek voor ogen die een centrale rol vervult in het bevorderen van lezen, kennisdeling, cultuurparticipatie en digitale inclusie binnen onze gemeenschap. Met de bibliotheek als partner op het gebied van kunst, cultuur en digitale vaardigheden, geeft de bibliotheek in belangrijke mate uitvoering aan de opgaven van de gemeente. De opdracht aan bibliotheek Amstelland is in feite om op basis van de beschreven gemeentelijke maatschappelijke uitdagingen een aantal doelen te bereiken voor haar inwoners.
12
Deze doelen kunnen we verdelen in vier pijlers, namelijk:
Met deze pijlers streven we samen naar een levendige en moderne bibliotheek die het welzijn en de ontwikkeling van alle inwoners van Aalsmeer en ook op termijn in Kudelstaart bevordert, waarbij nauw wordt samengewerkt met lokale partners en belanghebbenden om onze gemeenschap te versterken en te verrijken. De samenwerking tussen openbare bibliotheken en organisaties uit zorg, onderwijs, welzijn en cultuur zal bijna altijd draaien om de persoonlijke ontwikkeling van mensen en de verbetering van de maatschappelijke omstandigheden en kansen voor inwoners.