Agendabundel

Participeren

35

Succesfactoren participatie inwoners en ondernemers

Er is geen kant-en-klaar-recept voor de samenwerking tussen inwoners en de gemeente. Wel kan de gemeente leren van uw ervaringen. De gemeente hoort daarom graag wanneer u tevreden bent als de gemeente u betrekt. Uw mening is ook belangrijk als u nog niet eerder heeft meegedacht of meegedaan met de gemeente.

Er is geen kant-en-klaar-recept voor de samenwerking tussen ondernemers en de gemeente. Wel kan de gemeente leren van uw ervaringen. De gemeente hoort daarom graag wanneer u tevreden bent als de gemeente u betrekt. Uw mening is ook belangrijk als u nog niet eerder heeft meegedacht of meegedaan met de gemeente.

Wanneer is voor u het meedenken of meedoen met de gemeente goed gelukt? Met andere woorden; wanneer bent u tevreden?

Wanneer is voor u het meedenken of meedoen met de gemeente goed gelukt? Met andere woorden; wanneer bent u tevreden?

Inwoners noemen onderstaande zaken als indicatie van tevredenheid over participatieprocessen van de gemeente:

Ondernemers noemen onderstaande zaken als indicatie tevredenheid over participatieprocessen van de gemeente:

• • • • • • • • •

• • • • • • •

Betrokkenheid en inspraak Transparantie en terugkoppeling Vertrouwen Daadwerkelijk wat doen met de input Respect Mogelijkheid tot digitale participatie Afspraken en planning nakomen Betrekken van jongeren Veiligheid en leefbaarheid gewaarborgd

van

Betrokkenheid Transparantie over besluitvorming Communicatie en terugkoppeling Vertrouwen en samenwerking Participatie en resultaten Aandacht voor kleine ondernemers en ZZP’ers Ondersteuning van ondernemers

Voorwaarden participatie

36

Succesfactoren participatie inwoners en ondernemers

Wanneer is voor u het meedenken of meedoen met de gemeente niet goed gelukt? Met andere woorden; wanneer bent u niet tevreden?

Wanneer is voor u het meedenken of meedoen met de gemeente niet goed gelukt? Met andere woorden; wanneer bent u niet tevreden?

Inwoners zijn ontevreden over het meedenken of meedoen met de gemeente wanneer er sprake is van:

Ondernemers zijn ontevreden over het meedenken of meedoen met de gemeente wanneer er sprake is van:

• • • • • • •

• • • • • •

Doorzetten van plannen zonder rekening te houden met inwoners Geen duidelijke communicatie Beloftes niet nakomen Beslissingen nemen zonder input Meningen niet serieus nemen Geen terugkoppeling na inspraakmomenten Geen actie ondernomen met de input van inwoners

Gebrekkige communicatie Gebrek aan inspraak en participatie Eenzijdige besluitvorming Geen transparantie Onvoldoende keuzemogelijkheden Geen actie ondernomen na inspraak

Voorwaarden participatie

37

Participatieplatformleden zijn vergeleken met niet-leden beter bekend met het wijkoverleg

Bent u bekend met het wijkoverleg of de dorpsraad bij u in de buurt en weet u wat voor werk zij doen?

22% Ja, en ik weet wat zij doen

30% 25% 31%

Ja, maar ik weet niet precies wat zij doen

35% 32% 47%

Nee

35% 42%

Geen lid participatieplatform (n=275) Lid participatieplatform (n=167) Inwoners totaal (n=442)

Wijkoverleg/ dorpsraad

38

Inwoners die bekend zijn met het wijkoverleg/de dorpsraad geven dit gemiddeld een voldoende

Welk rapportcijfer geeft u het wijkoverleg of de dorpsraad bij u in de buurt? (Rapportcijfer 1=zeer slecht; 10= uitstekend)

35% 30% 25%

5% 4% 5% 1

1% 0% 1% 2

4%

7% 0% 2%

3%

3

4

5%

Geen lid participatieplatform (n=58)

5% 6% 6%

36% 31% 26%

10%

9%10%9%

5%

8%

6% 1%

5

6

Lid participatieplatform (n=64)

Wijkoverleg/ dorpsraad

7

8

9

4%

10

Inwoners totaal (n=122)

39

Wijkoverleg/dorpsraad moet volgens inwoners vooral de mening van inwoners verzamelen

Welke rol heeft het wijkoverleg of de dorpsraad volgens u, bij het betrekken van inwoners bij plannen van de gemeente? Meer antwoorden mogelijk 58% 64% 60%

Mening van inwoners verzamelen

46% Advies aan de gemeente geven

54% 49% 39%

Mij als inwoner vertegenwoordigen

Bepalen van regels en kaders

48% 43% 6% 5% 6%

Anders, namelijk:

4% 3% 3%

Ze hebben geen rol

4% 3% 4%

Weet ik niet

26% 22% 24%

Geen lid participatieplatform (n=275) Lid participatieplatform (n=167) Inwoners totaal (n=442)

Wijkoverleg/ dorpsraad

40

De meerderheid van de niet-leden is niet bekend met participatie.aalsmeer.nl

U kent het platform particpatie.aalsmeer.nl wel maar u bent geen lid. Kunt u uitleggen waarom u geen lid bent?

Bent u bekend met participatie.aalsmeer.nl? (n=324)

Inwoners die het participatieplatform kennen, maar er geen lid van zijn, geven hier uiteenlopen redenen voor, waaronder: Ja, ik ben ook lid van het platform

Ja, en ik weet waar het voor is maar ik ben geen lid

Ja, maar ik weet niet precies waarvoor het is

Nee

14%

• • • • • • •

14%

Gebrek aan interesse of motivatie Gebrek aan vertrouwen in de gemeente Gevoel dat participatie niet effectief is Onwetendheid wat lidmaatschap inhoudt Tijdgebrek Privacy redenen Leeftijd of andere persoonlijke overwegingen

11%

62%

De vragen over participatie.aalsmeer.nl zijn niet beantwoord door inwoners die vanuit het participatieplatform waar ze lid van zijn hebben deelgenomen.

Participatie.aalsmeer.nl

41

Participatie.aalsmeer.nl scoort gemiddeld een voldoende

Welk rapportcijfer geeft u participatie.aalsmeer.nl? (n=144) (Rapportcijfer 1=zeer slecht; 10= uitstekend)

31%

31%

15%

11% 1%

1%

1%

2%

1

2

3

4

5% 1% 5

6

Participatie.aalsmeer.nl

7

8

9

10

42

De gemeente moet bij ideeën van inwoners vooral helpen door betrokkenheid te tonen en kennis te delen De volgende vragen gaan over inwonerinitiatieven. Daarmee bedoelen we een inwoner of een groep inwoners die werkt aan de verbetering van de eigen leefomgeving. Dit doen ze door zelf met een idee te komen en de handen uit de mouwen te steken. Dat kan door bij te dragen aan het schoonhouden van de buurt, het beheren van een speeltuin, een manier om samen duurzame energie op te wekken, een project opzetten die eenzaamheid bij ouderen aanpakt. Hoe moet de gemeente helpen bij ideeën van inwoners? Meer antwoorden mogelijk 56% 63% 59%

Het tonen van betrokkenheid

57% 57% 57%

Het delen van de kennis Inhoudelijke ondersteuning (bijvoorbeeld opstellen van een plan of juridisch advies)

39% 45% 42%

Praktische ondersteuning (bijvoorbeeld een ruimte beschikbaar stellen)

38% 41% 39%

Het financieren van inwonerinitiatieven

35% 43% 38% 35% 35% 35%

Het adviseren over goede communicatie en coördinatie Anders, namelijk:

Weet ik niet/ geen mening

2% 2% 2% 15% 12% 14%

Geen lid participatieplatform (n=275) Lid participatieplatform (n=167) Inwoners totaal (n=442)

Inwonerinitiatieven

43

Inwoners zijn het vooral (helemaal) oneens met de stelling ‘Ik weet waar ik met mijn ideeën terecht kan’

Wat vindt u van de volgende uitspraken over ideeën van inwoners in de gemeente Aalsmeer? - Totaal inwoners (n=442)

Inwoners krijgen voldoende ruimte om eigen ideeën uit te voeren

11%

30%

De gemeente moedigt ideeën vanuit de samenleving aan

15%

Ik weet waar ik met mijn ideeën terecht kan

15%

Ik heb voldoende vertrouwen in de gemeente om met een idee naar de gemeente te gaan

Helemaal eens

Eens

Niet eens/ niet oneens

27%

Inwonerinitiatieven

7%

17%

25%

23%

Oneens

10%

41%

4%

28%

29%

Helemaal oneens

34%

12%

19%

8%

20%

19%

Weet ik niet/ geen mening

44

Helft van niet-leden geeft aan niet te weten of inwoners genoeg ruimte krijgen voor hun ideeën

Wat vindt u van de volgende uitspraken over ideeën van inwoners in de gemeente Aalsmeer? - Geen lid participatieplatform (n=324)

Inwoners krijgen voldoende ruimte om eigen ideeën uit te voeren

7%

25%

De gemeente moedigt ideeën vanuit de samenleving aan

11%

Ik weet waar ik met mijn ideeën terecht kan

12%

Ik heb voldoende vertrouwen in de gemeente om met een idee naar de gemeente te gaan

Helemaal eens

Eens

Niet eens/ niet oneens

9%

27%

14%

22%

23%

Oneens

Inwonerinitiatieven

8%

50%

6%

28%

23%

Helemaal oneens

42%

14%

20%

10%

24%

23%

Weet ik niet/ geen mening

45

Bijna kwart van de leden vindt dat de gemeente ideeën van inwoners aanmoedigt

Wat vindt u van de volgende uitspraken over ideeën van inwoners in de gemeente Aalsmeer? - Lid participatieplatform (n=118)

Inwoners krijgen voldoende ruimte om eigen ideeën uit te voeren

18%

De gemeente moedigt ideeën vanuit de samenleving aan

Ik weet waar ik met mijn ideeën terecht kan

21%

20%

Ik heb voldoende vertrouwen in de gemeente om met een idee naar de gemeente te gaan

Helemaal eens

Eens

Niet eens/ niet oneens

37%

11% 6%

27%

23%

29%

27%

24%

Oneens

Inwonerinitiatieven

Helemaal oneens

38%

28%

3%

24%

8%

19%

14%

5% 11%

Weet ik niet/ geen mening

46

Toelichting ontevredenheid inwoners

Kunt u uitleggen waarom u het niet (helemaal) eens bent met de uitspraak: Inwoners krijgen voldoende ruimte om eigen ideeën uit te voeren: Inwoners twijfelen aan de bereidheid van de gemeente om naar inwoners te luisteren en hun ideeën serieus te nemen. Ook is volgens respondenten het niet altijd duidelijk waar inwoners terecht kunnen met hun ideeën.

De gemeente moedigt ideeën vanuit de samenleving aan: Over het algemeen ervaren inwoners frustratie over het gebrek aan openheid voor ideeën, het niet uitvoeren van ingediende suggesties en het ontbreken van effectieve betrokkenheid van inwoners.

Ik weet waar ik met mijn ideeën terecht kan: Het is voor inwoners niet altijd duidelijk wie het aanspreekpunt is voor verschillende zaken binnen de gemeente. Over het algemeen ervaart men verwarring en onzekerheid over waar en hoe inwoners betrokkenheid kunnen tonen en ideeën kunnen delen. Ik heb voldoende vertrouwen in de gemeente om met een idee naar de gemeente te gaan: Inwoners die aangeven niet voldoende vertrouwen in de gemeente te hebben om met een idee naar de gemeente te gaan, geven onder andere aan dat dit komt door ontevredenheid over de gemeentelijke participatieprocessen. Dit komt weer voort uit negatieve ervaringen uit het verleden en onduidelijkheden in het heden.

Inwonerinitiatieven

47

Veel inwoners vinden dat de gemeente wat kan verbeteren aan het ondersteunen van ideeën

Kan de gemeente Aalsmeer nog wat verbeteren aan het ondersteunen van ideeën van inwoners?

Wat er volgens inwoners verbeterd kan worden aan het ondersteunen van ideeën van inwoners is onder andere:

38% Ja

40%

• • • • • •

39% 3% Nee

Wat kan volgens u verbeterd worden?

5% 4%

Betere communicatie en informatievoorziening Luisteren naar inwoners Ideeën serieus nemen Betrokkenheid van inwoners vergroten Duidelijke kanalen voor het indienen van ideeën Betere samenwerking tussen inwoners en de gemeente

58% Weet ik niet/ geen mening

55% 57%

Geen lid participatieplatform (n=275) Lid participatieplatform (n=167) Inwoners totaal (n=442)

Inwonerinitiatieven

48

De ruime meerderheid is niet bekend met het Right to Challenge

Bent u bekend met het Right to Challenge (het Recht om uit te dagen)?

1% Ja dit ken ik, en ik heb er gebruik van gemaakt

0% 1% 5%

Ja dit ken ik, maar ik heb er (nog) geen gebruik van gemaakt

18% 10% 93%

Nee dit ken ik niet

82% 89%

Geen lid participatieplatform (n=275) Lid participatieplatform (n=167) Inwoners totaal (n=442)

Inwonerinitiatieven

49

Inleiding interviews Kwalitatief onderzoek

Onderzoeksopzet interviews Benaderen doelgroep Er zijn verschillende partijen benaderd voor een interview over participatie. We hebben alle actieve wijkoverleggen uitgenodigd voor een gesprek over participatie. Ook de Adviesraad Sociaal Domein en Nieuw Aalsmeer zijn uitgenodigd voor een interview. Alle partijen zijn uitgenodigd per mail. We hebben ze telefonisch benaderd indien er geen reactie kwam op de uitnodigingsmail.

Partijen Er is een gesprek geweest met wijkoverleggen Kudelstaart, De Dorper en Hornmeer. Met wijkoverleg Aalsmeer Oost is het niet gelukt tijdig een interview in te plannen. Wijkoverleg Uiterweg gaf aan geen interesse te hebben in een interview, aangezien zij van mening zijn dat ze geen zinvolle bijdrage kunnen leveren na de gesprekken die reeds zijn gevoerd over participatie en inspraak. De partijen Adviesraad Sociaal Domein en Nieuw Aalsmeer hebben beiden deelgenomen aan het interview.

Resultatenweergave Verschillende thema’s en onderzoeksvragen zijn behandeld tijdens de interviews. Op de volgende pagina’s ziet u bovenaan de pagina het besproken thema met daaronder een korte samenvatting wat de verschillende partijen daarover hebben gezegd met vervolgens de hoofdlijnen geresumeerd. De samenvatting van de hoofdlijnen is een grijs vlak weer gegeven.

Kwalitatieve onderzoeksopzet

51

Resultaten interviews Kwalitatief onderzoek

Huidige rollen op het gebied van participatie Adviesraad Sociaal Domein

Samengevat

De Adviesraad Sociaal Domein noemt dat hun rol wettelijk verplicht is. Ze hebben een signalerende taak en kijken wat er speelt in de samenleving. Dat koppelt de Adviesraad, gevraagd en ongevraagd, terug aan de gemeente. Ook zijn er verschillende werkgroepen op het gebied van participatiewet, Wmo en jeugd. De Adviesraad vertegenwoordigt inwoners en geven advies aan de gemeente namens hun doelgroep. Zij geven aan dat ze dit positief ervaren. De Adviesraad wil graag dat inwoners hen beter kunnen vinden. Ook al is de agenda van hun vergaderingen openbaar, ze ervaren dat inwoners niet proactief deelnemen aan participatie.

De rollen en impact van participatie van de geïnterviewde partijen verschilt. Dat komt deels omdat de context van de partijen divers is. Dit zie je ook terug in hun beschrijving over wat hun rol is op het gebied van participatie. Zo zijn er verschillen tussen de wijken en we zien dit terug in de gesprekken. Ieder wijkoverleg beschrijft zijn rol wat anders en ook hun contact met de gemeente verschilt daarin. In de gesprekken blijkt ook dat iedereen participatie anders definieert en operationaliseert. Het ene wijkoverleg ziet het meer als een informerende rol en een ander erkent ook andere niveaus van participatie.

Nieuw Aalsmeer Nieuw Aalsmeer heeft een andere rol dan de Adviesraad. Zij nemen het initiatief om belangrijke onderwerpen te bespreken met inwoners en gemeente. Nieuw Aalsmeer wil de inwoner vertegenwoordigen, maar dit is geen formele rol die ze hebben gekregen van de gemeente. Ze ervaren dat gemeente Aalsmeer hen wel goed weet te vinden, maar de inwoners wat minder. Daar is nog ruimte voor verbetering.

Wijkoverleggen De wijkoverleggen geven verschillende reacties. De Dorper geeft aan dat er weinig gebeurt op het gebied van participatie. Ze proberen in contact te blijven met inwoners, hen te informeren en informatie op te halen. Ze werken vaak met klankbordgroepen als er iets gebeurt vanuit de gemeente. In Kudelstaart worden de wijkoverleggen goed bezocht. De functie van het wijkoverleg zien zij zelf als het zenden en ophalen van informatie; een schakel zijn tussen gemeente en inwoners op het gebied van informatie. Wijkoverleg Hornmeer ervaart het anders. Zij geven aan dat het eenrichtingsverkeer is en dat ze veel moeite moeten doen om informatie te verzamelen bij de gemeente en om dit terug te koppelen naar de inwoners. Wijkoverleg Hornmeer ziet hun rol als doorgeefluik van de gemeente naar inwoner, waarbij de gemeente initiatief neemt. Wijkoverleg Hornmeer geeft aan dat er het een en ander moet veranderen, als zij deze rol omtrent het verspreiden van informatie onder inwoners goed willen innemen.

Kwalitatieve onderzoeksresultaten

53

Betrokken worden door de gemeente Adviesraad Sociaal Domein Op dit moment is de Adviesraad Sociaal domein tevreden met de manier waarop zij betrokken worden bij de gemeente. Doordat het wettelijk is ingeregeld, gaat het veelal goed. Graag willen ze nog meer en verder betrokken worden, eigenlijk zien ze graag dat hun rol verder uitgebreid wordt. Bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van nieuwbouwwijken, zodat inwoners daar beter bij betrokken worden en hun behoeften voldoende gewaarborgd kunnen worden.

Nieuw Aalsmeer Nieuw Aalsmeer wil het liefst dat de gemeente hun kennis en betrokkenheid meer gebruikt. Nieuw Aalsmeer vindt dat er op dit moment vrijwel geen participatie is in de gemeente: ze doen alleen wat moet, wat verplicht is volgens wet- en regelgeving en dat functioneert niet naar behoren volgens Nieuw Aalsmeer. Innovatieve participatieoplossingen ziet Nieuw Aalsmeer als een mogelijkheid om inwoners mee te krijgen. Een goede informatievoorziening is daarbij erg belangrijk. Nieuw Aalsmeer pleit voor een activistische vorm van participatie.

naar de wijkoverleggen dient te komen. Ook zouden ze graag een terugkoppeling ontvangen op de input die het wijkoverleg ophaalt. Doordat dat nu niet gebeurt, voelen ze zich niet gezien. Ze zien wel mogelijkheden om de samenwerking tussen de gemeente en wijkoverleggen te verbeteren.

Samengevat Over het algemeen willen alle geïnterviewde partijen meer betrokken worden bij projecten en plannen die spelen in gemeente Aalsmeer. Het niveau waarop en hoe de partij de samenwerking voor zich ziet, verschilt wel. Duidelijke communicatie, vroegtijdige betrokkenheid, actief gebruik van input en een terugkoppeling zijn algemene thema’s die partijen als wens uitspreken voor wanneer zij betrokken worden door de gemeente.

Wijkoverleggen We zien dat elk wijkoverleg meer betrokken wil worden door de gemeente. De Dorper geeft aan dat er in het verleden een betere samenwerking was tussen de gemeente en het wijkoverleg. Nu is er een streven naar meer betrokkenheid bij alles wat de wijk raakt. Ook zouden ze graag meer bij projecten op het gebied van leefbaarheid en sociaal domein betrokken willen worden. Nu gaat het vooral over het fysieke domein. Wijkoverleg Kudelstaart wil graag dat gemeente hen actiever en breder betrekt bij alles wat de wijk aan gaat. Ook zij erkennen dat de samenwerking beter kan en dat de gemeente het wijkoverleg meer zou kunnen gebruiken om inwoners te bereiken. Als belangrijke randvoorwaarden voor participatie noemt het wijkoverleg Kudelstaart de communicatie en duidelijkheid over wat er met de input van inwoners wordt gedaan. Wijkoverleg Hornmeer geeft aan dat ze vinden dat de gemeente het initiatief moet nemen en met informatie

Kwalitatieve onderzoeksresultaten

54

Samenwerking met de gemeente Adviesraad Sociaal Domein De Adviesraad Sociaal Domein geeft aan dat de samenwerking met de gemeente goed verloopt. Er is positief contact en specifieke ambtenaren zijn beschikbaar voor directe communicatie. Wel zijn er verbeterpunten. Zo wijst de Adviesraad op noodzakelijke terugkoppeling van de gemeente na participatieprojecten. Terugkoppelingen en vervolgacties zijn belangrijk om betrokkenheid te houden en te vergroten. Er is behoefte aan duidelijkheid over wat er met de input gebeurt. De Adviesraad benadrukt dat het belangrijk is om inwoners die de moeite nemen om mee te denken, te belonen met adequate terugkoppeling en opvolging.

Samengevat Zowel de Adviesraad Sociaal Domein als Nieuw Aalsmeer geeft aan dat er wat ruimte is voor verbetering in de samenwerking met de gemeente. Ze hebben beide concrete ideeën over hoe de participatie effectiever vorm kan worden gegeven.

Nieuw Aalsmeer De samenwerking tussen de gemeente en Nieuw Aalsmeer wordt als minder effectief ervaren door laatstgenoemde. Er wordt aangegeven dat de gemeente niet proactief betrokken is bij burgerinitiatieven. Ze vinden dat de gemeente de betrokkenheid van inwoners niet volledig benut. Nieuw Aalsmeer verwacht dat de gemeente ook een rol pakt bij participatie en dat ze initiatief neemt. Ze benadrukken in het gesprek dat een toegewijd contactpersoon vanuit de gemeente helpt bij het ondersteunen en stimuleren van participatie-initiatieven. Ook vinden ze het belangrijk dat de gemeente meer gaat doen met de resultaten van een participatieproces, om zo te laten zien dat de input van inwoners serieus wordt genomen. Concreet advies van Nieuw Aalsmeer aan de gemeente: vertel hoe je de inbreng van inwoners gebruikt.

Kwalitatieve onderzoeksresultaten

55