Agendabundel

Drechtdoorsteek Er wordt als onderdeel van het programma Westeinderscheg onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van een Drechtdoorsteek, een vaarverbinding tussen de Westeinderplassen en De Drecht in Bilderdam. De doorsteek kan mogelijk gerealiseerd worden langs de bestaande landschappelijke dijk tussen de Vriesekoopsepolder in Kaag en Braassem en de Zuider Legmeerpolder in Aalsmeer en Uithoorn. Op die manier ontstaat een kortere vaarroute dan nu naar bijvoorbeeld de Nieuwkoopse Plassen of de Braassemermeer, en het vaarrondje Amsterdam wordt met circa 1,5 tot 2 uur ingekort. Daarbij is ruimte beoogd voor gebiedsontwikkeling aan de ‘koppen’ en aan de oostzijde van de doorsteek in de Zuider Legmeerpolder in combinatie met recreatieve ontwikkelingen aan de zuidwestelijke oevers van de Westeinderplassen. Dit zou een impuls kunnen geven aan de waterrecreatie langs de oevers van Kudelstaart. Op dit moment wordt door de genoemde overheden binnen het gebiedsprogramma Westeinderscheg onderzocht of en onder welke voorwaarden de Drechtdoorsteek kan worden gerealiseerd. Recreatieve verbinding Westeinderplassen naar Uithoorn Een ander onderdeel uit het programma Westeinderscheg is het versterken van de recreatieve verbinding van de Westeinderplassen naar Uithoorn.

Het gaat daarbij om de versterking van de recreatieve verbinding Bachlaan/Vuurlijn, waarbij de verbetering van de oversteekbaarheid van de N231 een belangrijk aandachtspunt vormt. De historische betekenis van dit gebied in het kader van het UNESCO werelderfgoed wordt betrokken bij de ontwikkeling van deze zone. 3.1.6 Mobiliteit Sommige wegen en kruisingen in Kudelstaart worden als druk en onveilig ervaren, bijvoorbeeld rond het centrum (laden & lossen Albert Heijn, kruising Einsteinstraat) en bij de Kudelstaartseweg. Op regionale schaal is de ontsluiting via N231-Zuid (provinciale weg) een aandachtspunt. Deze weg heeft mogelijk te weinig capaciteit om verkeer in de toekomst naar/vanuit Kudelstaart te kunnen ontsluiten, met name op kruispunten met Bachlaan, de Mijnsherenweg en de Hoofdweg. In 2020 is onderzocht hoe er op de N231 tussen de Hoofdweg in Kudelstaart en de Burgemeester Kasteleinweg in Aalsmeer meer capaciteit kan worden gecreëerd om de doorstroming in de spits te verbeteren. In 2025 vindt groot onderhoud plaats aan het zuidelijke deel van het NoordHollandse gedeelte van de N231. Hierbij zullen ook aanpassingen worden doorgevoerd om de verkeersdoorstroming op de kruispunten van de N231 met de Bachlaan en de Mijnsherenweg te verbeteren. De inzet blijft een substantiële verbetering van de doorstroming van het verkeer in de ochtend- en avondspits.

Er loopt nog een onderzoek om het aansluitende weggedeelte tussen de Bosrandbrug en de aanliggende rotonde om te bouwen in een VRI-geregelde kruising met aanzienlijk meer capaciteit dan de huidige turborotonde. Ook is er de opgave om het autobezit- en gebruik te verminderen. Dat komt niet alleen de verkeersveiligheid ten goede, ook ontstaat er dan ontwikkelruimte voor het toevoegen van woningen en voorzieningen.

26

3.2 Participatieopbrengst Een belangrijke basis voor de gebiedsvisie is het participatieproces, dat in november 2023 is gestart op een drukke zaterdagmiddag met gesprekken met voorbijgangers bij voetbalvereniging RKDES en op de parkeerplaats bij de Albert Heijn. In de winter van 2023-2024 hebben bewoners van Kudelstaart ook via een digitale enquête input geleverd over hun dromen, wensen en zorgen aangaande de toekomst van Kudelstaart. De Dorpsraad van Kudelstaart heeft de mooie plekken en aandachtspunten van Kudelstaart tijdens een fietstocht toegelicht. Diverse gesprekken met de Greenport Aalsmeer, de tuinders bij de Hoofdweg, Mijnsherenweg en Cactuslaan e.o., woningcorporatie Eigen Haard, de winkeliersvereniging van Kudelstaart, de schoolbesturen, Solidoe en ESA gaven inzicht in hun meer specifieke belangen en opgaven. De diverse participatiemomenten hebben veel waardevolle inzichten opgeleverd, en zijn integraal verwerkt in het toekomstperspectief voor Kudelstaart zoals beschreven in hoofdstuk 4. Kudelstaart als dorp Bewoners vinden het behoud van het dorpse karakter belangrijk. Kudelstaart kent een sterk verenigingsleven en het in de hand werken van spontane ontmoeting op straat wordt belangrijk gevonden. De combinatie van groen, ruimte en rust wordt erg gewaardeerd en bewoners zien graag dat dit behouden en versterkt wordt.

Plannen voor de toekomst van Kudelstaart moeten daar volgens inwoners rekening houden. Wonen Dit is één van de meest besproken onderwerpen in de participatie met bewoners. Vaak genoemd zijn een tekort aan betaalbare starterswoningen en doorschuifmogelijkheden voor senioren om doorstroming te stimuleren. Bewoners zien graag snel meer (starters)woningen om vergrijzing in het dorp tegen te gaan en het voorzieningenniveau, met name met het oog op onderwijs, op peil te houden. Bewoners zien o.a. graag meer woningen in het centrum, vlakbij voorzieningen, en op plekken waar glastuinbouw in de toekomst mogelijk verdwijnt. Voorzieningen, recreatie en toerisme Met betrekking tot voorzieningen zijn er zorgen over het winkelaanbod, de krimpende basisscholen en het gebrek aan voorzieningen voor jongeren en kinderen buiten de sportverenigingen om. Graag zien bewoners een tweede (discount)supermarkt, een bibliotheek, meer horeca voor alle leeftijden, gezondheidscentrum en waterrecreatie bij de loswal in Kudelstaart in de toekomst. In gesprekken met de winkeliersvereniging is duidelijk de wens naar voren gekomen om voorzieningen zo veel mogelijk in het centrum te clusteren omdat dit ten goede komt aan klandizie. Ook zij staan open voor meer voorzieningen, zoals een tweede (discount)supermarkt.

Sport is een belangrijk onderdeel van het verenigingsleven in Kudelstaart en er is, zeker voor een dorp als Kudelstaart, veel aanbod wat de bewoners graag behouden en waar mogelijk versterkt zien worden door de sporthal te vernieuwen. Bewoners en ondernemers zien graag dat recreatiekansen op het gebied van water, groen, cultuur en sport worden aangegrepen. Vooral waterrecreatie bij de loswal aan de Westeinderplassen is vaak genoemd, evenals het aanleggen van meer (groene) wandelroutes en losloopvelden voor honden. Daarnaast is het versterken van de verbinding van de jachthaven met het centrum door ondernemers genoemd als wens voor de toekomst. Met betrekking tot cultuur en (groen)recreatie is het herstellen van de Vuurlijn als historisch culturele wandelroute is gesuggereerd. Een ander voorbeeld voor cultuurversterking is meer culturele evenementen in het dorpshuis.

27

Glastuinbouw Met betrekking tot de toekomstbestendigheid van de glastuinbouwsector zijn verschillende sessies met tuinders georganiseerd. De individuele standpunten met betrekking tot de toekomstbestendigheid van de glastuinbouwsector in Kudelstaart lopen uiteen. Tuinders die toekomst zien voor hun bedrijf in Kudelstaart geven aan dat collectiviteit noodzakelijk is om een duurzame warmtevoorziening voor elkaar te krijgen. Samenwerking met andere tuinders is cruciaal voor de toekomstbestendigheid van het glas. Andere belangrijke aspecten voor toekomstbestendigheid volgens de tuinders is het tegengaan van verrommeling door gebiedsvreemde functies in de glastuinbouwconcentratiegebieden te weren, het behouden van afstand tussen woonwijk en kassen in verband met overlast en het verbeteren van de verkeerssituatie. Ook zien sommigen een oplossing in het verruimen van de bestemming van glas: de huidige verhouding ‘schuur/glas’ doet onvoldoende recht aan de huidige werkzaamheden van veel tuinders. Door robotisering, automatisering én een veranderende markt vinden er bij glastuinbouwondernemers méér activiteiten plaats in het proces net na de sierteeltproductie. Deze activiteiten vragen volgens tuinders meer ruimte in een loods/schuur naast de kassen.

Het kan hier gaan om laaddocks, kantoren, laboratoria, energie-installaties, koelcellen en machinerie zoals stekrobots en spuitgietmachines. Zij zien graag een verruiming van de glasbestemming, waardoor er meer m2 loodsen/schuren mogelijk zijn ten opzichte van het aandeel glas. Er zijn ook tuinders die geen toekomst meer zien in Kudelstaart. De investeringen die nodig zijn om gebieden toekomstbestendig te houden zijn in hun ogen te groot. Zij zien kansen voor het ontplooien van woningbouw in het deel van het concentratiegebied waar geen LIB-contour op rust en in andere vormen van bedrijvigheid. Tuinders geven aan dat duidelijkheid vanuit de overheid nodig is om weer beweging te krijgen in het gebied, ongeacht de keuze vanuit de overheid. Gezond dorpsleven, vergroening en klimaatadaptiviteit Het groen en water zijn voor veel bewoners bepalende kenmerken van Kudelstaart. Dit zien zij graag verbeterd en versterkt. Suggesties die gedaan zijn door bewoners zijn onder andere het plaatsen van bloembakken, meer groene wandel- en fietsgebieden, groene daken op huizen en een park. Met betrekking tot klimaat zien bewoners graag dat de openbare ruimte vergroend wordt om wateroverlast en hitte tegen te gaan, en dat bewoners en ondernemers gestimuleerd worden om te verduurzamen en hun dak of tuin te vergroenen.

28

Mobiliteit Op het gebied van mobiliteit hebben bewoners de grootste zorgen over verkeersveiligheid en bereikbaarheid. De wegen in en rondom het dorp worden niet overal als even prettig ervaren voor voor de fietser en wandelaar. Bewoners zien liever meer autoluwe of ‘auto te gast’ wegen in het centrum. De drukte op de weg heeft ook een negatief effect op de bereikbaarheid van de auto, fiets en wandelaar volgens bewoners. De bereikbaarheid van het dorp met het openbaar vervoer zien bewoners ook graag verbeterd. Denk aan directe verbindingen met Schiphol, Zuidas, Amsterdam, Uithoorn en Leimuiden, en het verbeteren van OV verbindingen binnen het dorp voor minder mobiele senioren.

29

3.3 Samenhang van de opgaven Een aantal opgaven voor Kudelstaart die volgen uit de analyse hangen nauw met elkaar samen en beïnvloeden elkaar. Dat komt onder andere doordat de ruimtevraag van deze opgaven deels in dezelfde gebieden landen: Centrum: voorzieningen, woningbouw en mobiliteit Er is behoefte aan meer voorzieningen in Kudelstaart en meer appartementen om een breder woningaanbod te kunnen bieden al dan niet in combinatie met zorg. Ruimte voor nieuwe voorzieningen en woningen kan mogelijk worden gevonden in het centrum. Dat brengt een verdichtingsopgave met zich mee, waar respect voor het dorpse karakter van Kudelstaart een belangrijk aandachtspunt is. Een uitdaging bij verdichting is ook de parkeeropgave en toename van mobiliteit. Glastuinbouwgebied: woningbouw, cultuurhistorie en recreatie De keuze welke delen van het glastuinbouwconcentratiegebied in Kudelstaart deze gebruiksfunctie behouden, heeft invloed op de mogelijkheden voor woningbouw en op de mate waarin de cultuurhistorische waarden van de Stelling van Amsterdam beter tot uiting kunnen komen. Ongeveer de helft van het totale Kudelstaartse glastuinbouwconcentratiegebied bevindt zich namelijk buiten de LIB-contouren, die beperkingen met zich meebrengen voor woningbouw. Als het glas daar verdwijnt, behoort woningbouw wellicht tot de mogelijkheden.

Ook kan herstructurering van het glasareaal rond het fort mogelijkheden bieden om het UNESCO werelderfgoed landschappelijk beter tot haar recht te laten komen en tegelijk de kansen voor een ontspannen woonmilieu en een versterking van de groen/recreatieve verbindingen te vergroten. Andersom biedt een toekomstbestendige glastuinbouwsector kansen voor het beter betaalbaar maken van de warmtetransitie voor zowel tuinders als bewoners, omdat deze bedrijven grote hoeveelheden energie afnemen en daarmee zowel de structurele als variabele kosten die gemoeid zijn met het realiseren van warmtenetten dalen. Zuider Legmeerpolder Oost: toekomstbestendigheid glastuinbouw en Drechtdoorsteek Als de glastuinbouwsector in Kudelstaart toekomstbestendig gehouden of gemaakt moet worden, is het onder andere van belang dat er lokaal meer duurzame energie wordt opgewekt. Het ligt dan voor de hand om de Zuider Legmeerpolder Oost hiervoor te benutten. Dit gebied is in de Regionale Energie Strategie aangewezen als zoekgebied voor zonne- en windenergie.

Tegelijkertijd loopt er vanuit het gebiedsprogramma Westeinderscheg een regionaal onderzoek naar de kansrijkheid en haalbaarheid van een Drechtdoorsteek, waarmee Kudelstaart en omgeving – in combinatie met aanpalende ontwikkelingen – een boost kan krijgen voor de vitale en gezonde leefomgeving, klimaatadaptatie, de recreatieve sector, landschap, natuur en biodiversiteit. Deze doorsteek loopt over de hele westelijke grens van de Zuider Legmeerpolder Oost. In hoeverre deze doorsteek samengaat met energieopwekking is de vraag. Voor het bepalen van de toekomstige functie van dit gebied wordt uitgegaan van de gebiedseigen kenmerken en de relatie die er is tussen het opwekken van energie en toekomstbestendige glastuinbouw: de ligging in de directe nabijheid van de Westeinderplassen, het overgangsgebied van bebouwd naar open agrarisch gebied en de potentiële beperkingen en kansen die energieopwekking met zich meebrengt.

30

deelgebieden behorend tot Kudelstraat langs de Herenweg

Woningbouw Woongebied Toekomstige woningbouwlocatie

Kansen voor Kudelstaart

Uitbreiding van de woningbouw is mogelijk door versterking van het centrum en ontwikkeling van de Hoofdweg-Zuid.

Voorzieningen

Recreatie

Basisscholen

Fort Kudelstaart

Cluster dagelijkse voorzieningen

Dijkje

Zorg

Historische linten

Sportcomplex De dagelijkse voorzieningen en zorg worden geconcentreerd in het centrum. Het centrum krijgt een meer naar buiten gericht karakter. In het centrum blijft een basisschool aanwezig.

Energietransitie (en glastuinbouw)

Zicht op Westeinderplassen Fort Kudelstaart is als onderdeel van de Stelling van Amsterdam Unesco wereld erfgoed. Het contact met de Westeinderplassen kan op deze plaats, maar ook bv bij de loswal versterkt worden.

Groen, water, verkeersstructuur

Centrumgebied Glastuinbouw

Groenstructuur

Zoekgebied energieopwekking

Waterstructuur

CO2 leiding

Verkeersstructuur

RES: Toekomstige warmtenet leidingen

Agrarisch gebied/groen

Er wordt bij de energietransitie ingezet op meervoudig ruimtegebruik voor zonne-energie. Voor verduurzamen van de glastuinbouw wordt op initiatief van de sector zelf ingezet op een warmtenet. 31

Belangrijke fiets-/wandelroute De continuiteit van de groen en waterstructuur zoveel mogelijk versterken en de biodiversiteit verbeteren.

“Het is 2040. Sandra trekt de deur van haar nieuwe appartement in hartje Kudelstaart achter zich dicht. Tien jaar geleden had ze niet kunnen vermoeden in Kudelstaart te kunnen wonen. Een eengezinswoning is niets voor haar, te groot, te duur. Maar ander aanbod was er eigenlijk niet. Het centrum van Kudelstaart oogde tien jaar geleden ook nog rommelig. Een naar binnen gekeerd centrum, met verschillende kleuren bestrating, veel achterkanten en een hoop blik op straat. Maar toen Sandra de nieuwe plannen bekeek was ze verkocht! Het verouderde schoolgebouw in het centrum werd gesloopt en er is een nieuwe robuust school voor in de plaats gekomen aan de zuidkant van de singel. Met kinderopvang, BSO, gymfaciliteiten. De Proosdijhal is ook gesloopt, en nieuw gebouwd bij het sportcluster in Caslagen. Veel logischer eigenlijk, om al die sportvoorzieningen op één plek te hebben. Toen de nieuwe school werd opgeleverd bracht dat een domino aan positieve effecten teweeg. Middenin het centrum ontstond ineens ruimte voor een bibliotheek, horeca, een discountsupermarkt en een zorgcentrum, waar Sandra’s tandarts zit. Inmiddels is de openbare ruimte ook helemaal aangepakt en vormen het ‘oude’ knusse plein en het nieuwe deel één geheel. Het is gezelliger op straat, nu de auto’s plaats hebben gemaakt voor bankjes en groen.

Mensen maken een praatje op het plein, kinderen eten hun ijsje bij de nieuwe groenbakken die ook dienst doen als bankje. Sandra loopt vanuit haar appartementencomplex de ondergrondse parkeergarage in. Ze zou haar auto kunnen pakken, maar ze kiest voor de fiets. Ze gaat zo koffiedrinken met een vriendin bij Fort Kudelstaart, waar niet veel parkeergelegenheid is. En de fietsroute vanuit het centrum naar het Fort is super mooi geworden! Ze kan lekker doorfietsen, en het uitzicht vanaf de Kudelstaartseweg over de Westeinderplassen is waanzinnig. Het is druk op het water. De nieuwe verhuur in de jachthaven draait vast overuren met dit mooie weer!”

Hoofdstuk 4. Visie “Een toekomstbestendig en leefbaar Kudelstaart” We willen dat Kudelstaart een aantrekkelijke plek is en blijft om te wonen, werken en verblijven. Om de leefbaarheid te versterken en Kudelstaart toekomstbestendig te maken zetten we in op: • Passende woningbouw voor de Kudelstaarter, door vol in te zetten op de ontwikkeling van Hoofdweg-Zuid als laatste grootschalige ontwikkellocatie, door te verdichten in het centrum en door eventueel beperkte woningbouw mogelijk te maken rond de Geniedijk in een groene landschappelijke setting. • Het op peil houden en bereikbaar houden van de voorzieningen door nieuwe voorzieningen te clusteren in het centrum. • Het glastuinbouwconcentratiegebied (rond de Mijsherenweg en Hoofdweg) behouden en waar nodig toekomstbestendig te maken, onder andere door het faciliteren van verduurzaming wat ook kansen biedt voor verduurzaming van de woonvoorraad en door meer regie te voeren samen met onder andere de provincie Noord-Holland. • Daar waar dit niet mogelijk is; bezuiden het Fort Kudelstaart en Geniedijk, te zoeken naar een passende invulling die de toekomstbestendigheid van het glastuinbouwgebied niet schaadt. • De recreatieve waarden van Kudelstaart te vergroten door van het fort weer een recreatieve bestemming te maken, en te blijven investeren in het gebiedsprogramma Westeinderscheg.

• In te zetten op vergroening en verduurzaming van de openbare ruimte, en daarbij ook oog te hebben voor het stimuleren van beweging en ontmoeting. • Aandacht te hebben voor het verbeteren van de fiets- en looproutes in Kudelstaart en het reguleren van autobezit- en gebruik bij verdichtingsopgaven. Het centrum vormt een belangrijke component in het verwezenlijken van de ambitie voor Kudelstaart, omdat verschillende elementen in het toekomstbestendig en leefbaar maken en houden van Kudelstaart samen komen in het centrum. Met een paar slimme keuzes kan ruimte worden gecreëerd voor het toevoegen van voorzieningen, woningen, het verbeteren van de openbare ruimte en routing. Maar er zijn meer gebieden die een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het toekomstbestendig en leefbaar houden van Kudelstaart. In dit hoofdstuk beschrijven we achtereenvolgens: 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

De geschikte woningbouwlocaties De centrumontwikkeling Glastuinbouw in Kudelstaart Visie op de Zuider Legmeerpolder Oost Kansen voor Fort Kudelstaart en (water)recreatie Een groene, gezonde en klimaatadaptieve leefomgeving Meer ruimte voor langzaam verkeer

33

4.1 De geschikte woningbouwlocaties Bij alle woningbouwplannen zijn klimaatadaptatie en de energietransitie leidende principes. Ook dient ruimte te worden gecreëerd voor experimentele woonvormen en voor kleinere woningen geschikt voor starters, eenpersoonshuishoudens en ouderen. Verder dient er te worden aangesloten bij de kaders uit de vigerende woonvisie. 4.1.1 Hoofdweg-Zuid In Kudelstaart zijn de mogelijkheden voor grootschalige woningbouwprojecten beperkt. Op nog één locatie zijn er in de verdere toekomst mogelijkheden om grootschalig woningen toe te voegen. Langs de Hoofdweg kunnen in potentie circa 300 woningen worden gebouwd. De locatie Hoofdweg-Zuid grenst aan de groene long van Kudelstaart, die uitloopt in het Corry Vonk pad. De Romeijnstraat loopt hier dwars door de groene long, waardoor dit deel van de groene long niet autoluw is. De ontwikkeling van de Hoofdweg-Zuid kan bijdragen aan het autovrijer maken van ook dit deel van groene long.

Corry Vonk pad

Groene long

Hoofdweg-Zuid

LIB zone 3 LIB zone 4 LIB zone 5

Ligging Hoofdweg-Zuid t.o.v LIB en groene long

34

4.1.2 Verdichting Verdere mogelijkheden voor het toevoegen van woningen liggen er binnen de bestaande woongebieden, met name daar waar woningcorporaties en de gemeente bezit hebben. Bij grootschalige renovatie of sloop-nieuwbouwprojecten zijn er kansen om meer woningen toe te voegen. Bij renovatie is optopping kansrijk. Voor sloop-nieuwbouw is het centrum het meest kansrijk, waar circa 220 woningen kunnen worden gerealiseerd (zie volgend hoofdstuk). Mobiliteit en parkeren is bij verdichting een aandachtspunt, evenals het klimaatadaptief en groen houden of maken van de wijk. In bestaand stedelijk gebied is dat moeilijker, maar des te belangrijker om in de plannen te realiseren.

4.2 De centrumontwikkeling Het centrum van Kudelstaart wordt door het aanbod aan dagelijkse voorzieningen drukbezocht. Er zijn onder andere een grote supermarkt, drogist, kadowinkel, slijterij en basisschool te vinden. De opgave om ruimte te bieden aan een zorgcentrum, robuuste school, bibliotheek en horeca krijgt idealiter plek in het centrum. Nieuwe voorzieningen profiteren van de aantrekkingskracht van het centrum, en andersom versterken nieuwe voorzieningen de toestroom naar het centrum. De herinrichting van het centrum biedt ook mogelijkheden om extra woningen in Kudelstaart te realiseren. Én het is de aanleiding om de uitstraling en verblijfskwaliteit van het centrum fors te verbeteren. Centrum een gezicht geven Clusteren voorzieningen Toevoegen budgetsupermarkt

Clusteren sport

Voorzieningen Basisscholen Cluster dagelijkse voorzieningen Zorg Sportcomplex

Voorzieningen clusters in Kudelstaart

35

De dagelijkse voorzieningen en zorg worden geconcentreerd in het centrum. Het centrum krijgt een meer naar buiten gericht karakter. In het centrum blijft een basisschool aanwezig.

4.2.1 Opzet en uitstraling huidige centrum Het huidige winkelcentrum stamt uit verschillende tijdsperioden waarbij het oudste gedeelte uit de jaren ‘60 komt en het nieuwste gedeelte uit de jaren ‘10. Met de laatste uitbreiding is het winkelcentrum helemaal naar binnen gekeerd. Het centrale plein is bereikbaar vanuit drie smalle doorgangen. Het plein is gezellig en het winkelaanbod divers door de enthousiaste groep betrokken ondernemers. Langs de Einsteinsstraat, Robend en Mijnsherenweg is de kwaliteit van het plein echter niet zichtbaar. Grote parkeerplaatsen bepalen het beeld van de randen en met name aan de Einsteinstraat en Mijnsherenweg liggen de achterkanten van gebouwen, waardoor het centrum aan de buitenzijde aan het zicht onttrokken is en niet uitnodigend is. Ook de verrommeling van de openbare ruimte speelt hierbij een rol, zoals het gebruik van verschillende materialen en onlogisch geplaatste objecten. Het is lastig eenheid te ontdekken en de routing wordt hierdoor niet versterkt, maar eerder verslechterd. Het winkelcentrum nodigt niet uit om langer te verblijven dan noodzakelijk, terwijl hier zoveel kansen liggen. Aan de zuidzijde van de singel ligt de sporthal de Proosdijhal en kinderopvang Solidoe. De Proosdijhal is een introverte hal zonder ramen.

De entree ligt aan de zuidzijde waar het parkeerterrein ligt en is daarmee afgekeerd van het winkelcentrum van Kudelstaart. Solidoe is een kindercentrum dat met name omringt wordt door parkeerplaatsen en geen directe binding heeft met het centrum. Doordat het winkelcentrum in verschillende perioden is gebouwd in combinatie met een versnipperd eigendom van panden is het lastig, maar niet onmogelijk om de uitstraling van het centrum te veranderen.

Impressie huidige centrum: een mooi binnenplein, maar slechte uitstraling aan de buitenzijde 36

4.2.2 Een nieuw rondje centrum Het winkelcentrum ligt centraal in de structuur van Kudelstaart en is ook door de ligging aan de autoluwe groene long goed bereikbaar voor fietsers en voetgangers. Aan de noordzijde grenst het centrum aan de Kudelstaartseweg, het historische lint met z’n vele voorzieningen zoals de kerk en dorpshuis. Daarnaast liggen hier de recreatieve voorzieningen die gekoppeld zijn aan de Westeinderplassen, zoals de loswal, jachthaven en het café. Ook ligt hier het Boezemdijkje. Door de trap en hellingbaan wordt dit historische deel van Kudelstaart verbonden met het nieuwe centrum. Deze route noemen we ‘de rode loper’. De ruimtelijke structuren in en rond het centrum bieden goede aanknopingspunten om een verbeterslag te maken: 1. Door de rode loper wordt de verbinding tussen de loswal en winkelcentrum versterkt. Ter plaatse van de loswal ligt een belangrijke kans om de relatie met de Westeindeplassen beter beleefbaar te maken en in te zetten als recreatieve trekker. Hierdoor krijgt de relatie rode loper – winkelcentrum nog meer betekenis. Het opwaarderen van de inrichting van de rode loper is een belangrijke opgave. Net als de entree van het winkelcentrum vanaf deze noordzijde, die nu nog rommelig oogt. 2. Het centrum kan beter aansluiten op de groene long, door de zichtrelatie tussen noord en zuid te verbeteren (minder dicht groen).

Ook kunnen looproutes van het centrum naar de groene long verstrekt worden, waardoor je een rondje centrum kunt lopen. Zeker als er meer maatschappelijke voorzieningen aan de overzijde van de singel worden geconcentreerd, wordt deze verbinding nog belangrijker.

1. rode loper

Loswal

Westeinderplassen

2. groene long 3. nieuwe entree winkelcentrum

4. rondje centrum 1. Kudelstaartseweg historisch lint recreatieve centrum

Boezemdijkje

37

3. Aan de zijde van de Einsteinstraat is voldoende maat aanwezig om een nieuwe aantrekkelijke entree te maken als verlengde van het huidige winkelplein. Hiervoor is het noodzakelijk het straatparkeren te verplaatsen naar een gebouwde parkeervoorziening. Met nieuwe bebouwing aan de buitenschil van het centrum en een kwalitatieve inrichting gericht op voetgangers wordt dit nieuwe plein aan de westzijde hét visitekaartje van het huidige centrum. De westelijke entree van het huidige plein wordt hierdoor versterkt. 4. Uiteindelijk wordt iedereen voetganger in het centrumgebied, of je nu met de auto komt of met de fiets. Daarom staat de voetganger op nummer één bij de inrichting van de openbare ruimte. Het is dan niet wenselijk dat de fietsroute over de Mijnsherenweg ter plaatse van het centrum door het gebied heen snijdt. De fietsroutes worden om het centrum heengeleid om een aangenaam verblijfsgebied te verkrijgen. Door deze ingrepen wordt het gebied beter verbonden met de omgeving en groeit het centrum uit tot het visitekaart van Kudelstaart.

Uitgangspunten centrum Bij het renoveren van het centrum moet op de volgende punten worden gelet: • Logische clustering van samenhangende voorzieningen • Robuuste school gelokaliseerd in het centrum • Proosdijhal geschikt en bereikbaar voor bewegingsonderwijs • Minder parkeren op maaiveld tbv verblijfskwaliteit in het centrum • Duidelijke entrees voor het winkelcentrum • Logische routing winkelcentrum • Behoud dorps karakter • Samenhangende openbare ruimte

Impressie loswal

4.2.3 De schuifpuzzel Om ruimte te maken voor nieuwe voorzieningen, woningen en het verbeteren van de openbare ruimte en routing in het centrum, moet er eerst ruimte worden gecreëerd. In Kudelstaart kunnen een aantal bestaande voorzieningen worden gecombineerd en verplaatst waardoor deze ruimte ontstaat in het centrum en daarbuiten. De belangrijkste is het verplaatsen van de huidige huisvesting van basisschool KC De Ruimte – die aan vervanging of grootschalige renovatie toe is – naar de zuidzijde van de singel waar deze wordt gecombineerd met de robuuste school met kinderopvang, peuterspeelzaal, buitenschoolse opvang, een aantrekkelijke buitenruimte en mogelijk een sportvoorziening voor bewegingsonderwijs. Door deze verplaatsing ontstaat er ruimte voor een betere samenhang van het centrum. Op de huidige locatie van de school wordt een ensemble van gebouwen gerealiseerd die het winkelcentrum een herkenbare en uitnodigende entree geven aan de Schweitzerstraat. In het ensemble kan voldoende ruimte en een logische samenhang worden gecreëerd voor voorzieningen en functies waar vraag naar is in Kudelstaart (zie kader).

Proosdijhal wordt nieuw gebouwd in Calslagen

Rob

school

end

Proosdijhal

Sc

hw

eitz

ers

tra

at

Einste

instraa

t

Mijn she ren weg

Impressie verplaatsing school

fW

aa

Gr

Rode loper

Verplaatsen school biedt ruimte voor nieuwe centrumvoorzieningen

Nieuwe voorzieningen In Kudelstaart is – gebaseerd op het normenkader maatschappelijke en commerciële voorzieningen – in ieder geval behoefte aan: • Een zorg/gezondheidscentrum van maximaal 2.100 m2 bvo • Een robuuste school van 2.200 tot 3.200 m2 bvo en met een footprint van respectievelijk 3.500 tot 4.000 m2 inclusief schoolplein. • Een discountsupermarkt van 1.300 m2 bvo • Een bibliotheek van 300 m2 bvo • 2.600 tot 3.000 m2 bvo sporthal (Proosdijhal) • Horeca

n

aa

ml

ille

Het combineren van functies geeft ook de mogelijkheid om op vrijgekomen plekken elders woningen te realiseren, zoals bij de locatie van Solidoe De Stempel en Place2Bieb als deze bestaande functies samengaan met bijvoorbeeld de robuuste school of een plek vinden in het nieuwe ensemble. Maar ook in het gebouw van de Antoniusschool ontstaat ruimte voor bijvoorbeeld een bibliotheekvoorziening of jeugd- en jongerenwerk als OBS Kudelstaart haar intrek neemt in de robuuste school. De Proosdijhal wordt nieuw gebouwd in het sportcluster Calslagen. Zo spelen we ruimte vrij in het centrumgebied – waar geen LIB-contour ligt – voor de toevoeging van circa 120 woningen. Totdat de nieuwe Proosdijhal is gerealiseerd in Calslagen, kunnen sporters van de huidige Proosdijhal gebruik blijven maken. In Calslagen komt de Proosdijhal idealiter tussen de kantines van RKDES en VZOD. De nieuwe Proosdijhal wordt kleiner, aangezien sporters mogelijk gebruik kunnen maken van de kantines van RKDES en/of VZOD. De haalbaarheid van bovenstaande wordt momenteel onderzocht mede gelet op de afstand tussen de scholen en de beoogde locatie van de nieuwe sporthal. 4.2.4 Parkeeropgave Om van het centrum een prettige groene verblijfsruimte te maken, moeten er parkeerplekken van het maaiveld verdwijnen. Daar is een gebouwde parkeeroplossing voor nodig, en dubbelgebruik van parkeerplaatsen.

Bijvoorbeeld door gebouwd parkeren onder of bovenop de supermarkt, en bij de appartementen. Er moet zorgvuldig aandacht worden besteed aan deze opgave, want gebouwde parkeervoorzieningen zijn kostbaar. Op Calslagen is er ruim voldoende parkeergelegenheid. 4.2.5 Dorps karakter Belangrijk is het dorpse karakter te behouden in het centrum van Kudelstaart en versterkt wordt. Dit geeft het dorpshart een passende en sterke identiteit. Het sluit dan beter aan bij de lintbebouwing aan de andere zijde van de rode loper aan de Kudelstaartseweg. Dit kan door nieuwe gebouwen te voorzien van een kap en bijvoorbeeld een pandsgewijze opbouw. De beeldkwaliteit sluit aan bij de uitstraling van het appartementencomplex aan de Nobehof dat deze beeldkenmerken al in zich draagt. Zo wordt het centrum meer één geheel. Het uitgangspunt is ook dat gebouwen in het centrum maximaal vijf bouwlagen hoog zijn zodat ontwikkelingen passen bij de kleinschalige, dorpse omgeving. Met name aan de oostzijde van het dorpshart kan nieuwe bebouwing het visitekaartje worden en vormt het de aantrekkelijke entree naar het bestaande winkelplein.

40

fW

aa

Gr

Rob

end

Sc

hw

eitz

ers

tra

at

Einste

instraa

Mijn

she

ren

weg

t

Impressie mogelijk nieuwe centrum

Referentiebeelden nieuwe centrum

41

n

aa

ml

ille

4.3 Glastuinbouw in Kudelstaart In Kudelstaart zien we – al sinds de ruimtelijke visie van Greenport Aalsmeer uit 2015 – ontwikkelingen die erom vragen goed naar de indeling van het glastuinbouwconcentratiegebied te kijken en duidelijkheid te verschaffen hoe tegen de toekomst van het gebied wordt aangekeken. Tuinders hebben een handelingsperspectief nodig om investeringsbeslissingen te kunnen nemen. We onderscheiden drie deelgebieden in Kudelstaart naar voorbeeld van de ruimtelijke visie uit 2015 van de Greenport Aalsmeer, van noord naar zuid: • • •

A 2.2: het gebied direct grenzend aan het Fort Kudelstaart bij de Geniedijk en Cactuslaan A 2.1: het gebied ten noorden van de Mijnsherenweg A 1: het gebied tussen de Mijnsherenweg en de Hoofdweg.

Indeling glastuinbouwconcentratiegebied, Bron: Greenport Aalsmeer

Gebied A 2.2: terugbrengen cultuurhistorie en woningbouw Voor het gebied A 2.2 zien we dat het niet meer geschikt is voor grootschalige glastuinbouw, onder andere door de typerende lintstructuur en de cultuurhistorische kenmerken van de Stelling van Amsterdam. Die maken het moeilijk om kavels te creëren die groot genoeg zijn voor de moderne glastuinbouwbedrijven en de verkeersontsluiting is onvoldoende. In dit gebied hebben zich al verschillende andere bedrijven gevestigd. Met inachtneming van de natuur- en cultuurhistorische waarden kan onderzocht worden of (kleinschalige) woningbouw in een ontspannen groen woonmilieu tot de mogelijkheden behoort. Er ligt ook een ontwerpopgave om de cultuurhistorische lijnen van de Stelling van Amsterdam met de Vuurlijn en het Fort Kudelstaart beter tot haar recht te laten komen. Daarnaast vormt de versterking van de groen/ recreatieve verbinding Bachlaan/Vuurlijnpad een kans om de historie Liniedijk Kudelstaart/Uithoorn zichtbaarder te maken.

42

Er is een ontwerpopgave nodig om te onderzoeken hoe het gebied binnen deze voorwaarden gestalte kan krijgen, de provinciale omgevingsverordening dient aangepast te worden zodat er geen sprake meer is van een glastuinbouwconcentratiegebied en er is een omgevingsplan nodig om woningbouw mogelijk te maken. Gebieden A 1 en A 2.1: behoud glastuinbouwconcentratiegebied Het gebied ten noorden en zuiden van de Mijnsherenweg is toekomstbestendig en toekomstbestendig te maken glastuinbouwconcentratiegebied. Het gebied maakt in ruimtelijk-functionele zin deel uit van glastuinbouwgebied Uithoorn. Er is nog niet erg sprake van verrommeling in het gebied door activiteiten die niet thuishoren in glastuinbouwconcentratiegebieden en kavels hebben overwegend een geschikte omvang. Tuinders in het toekomstbestendigde gebied A 2.1 zijn een collectief duurzame warmte-initiatief gestart. Het gebied A 1 geldt als ‘toekomstbestendig te maken’. In het gebied A 1 zijn een aantal activiteiten te vinden die niet in het gebied thuishoren. Ook ligt er een areaal van 9 hectare met verouderde kassen, waar de huidige eigenaren niet meer in willen investeren. Het verschaffen van duidelijkheid en creëren van randvoorwaarden die nodig zijn voor het realiseren van toekomstbestendige glastuinbouw zijn noodzakelijke voorwaarden.

Het wegnemen van redenen voor speculatie ten Onderzoeksgebied naar kansrijkheid ontspannen groen woonmilieu

LIB zone 3 Glastuinbouwconcentratiegebied niet toekomstbestendig, Bron: Greenport Aalsmeer

LIB zone 4 LIB zone 5

aanzien van andere (hoogwaardigere) functies zoals wonen, in combinatie met handhaving op niet-toegestane activiteiten, zoals caravanstalling, helpt (toekomstige) glastuinbouwondernemers initiatieven in dit gebied te ontplooien. Voor het toekomstbestendig houden van het gebied A 2.1 is het nodig dat het A 1 gebied weer volledig gaat functioneren als een glastuinbouwgebied. Anders komt A 2.1 te geïsoleerd te liggen en is de kans groot dat de toekomstbestendigheid uiteindelijk daar niet houdbaar is. Toekomstbestendigheid wordt bereikt en geborgd door ook in gebied A 2.1 te handhaven op activiteiten die er niet thuis horen, actief grondbeleid te voeren, te investeren 43

in passende ontsluiting van het gebied en ruimte te bieden aan verduurzaming van de sector via energieopwekking en een CO2-leiding en warmtenetten. Het is ook nodig om de verkeersontsluiting van gebied A 1 en A 2.1 te verbeteren en een bufferzone te creëren tussen de woonwijk en het glasareaal. De gemeente Aalsmeer zet om die reden in op regie, duidelijk beleid en handhaving op activiteiten die niet in een glastuinbouwconcentratiegebied thuis horen (waaronder woningbouw). Daarbij zoekt de gemeente de samenwerking met provincie Noord-Holland en de Greenport Aalsmeer. Zo ontstaat er in het concentratiegebied ruimte voor zittende tuinders om uit te breiden of voor tuinders uit niet- glastuinbouwconcentratiegebieden om zich te vestigen. Hier ligt een belangrijke relatie met de eventuele ontwikkeling van de Schinkelpolder van glastuinbouwconcentratiegebied naar bedrijventerrein. Mocht hiervoor worden gekozen, dan is het van belang om lokaal en regionaal uitplaatsingsruimte te vinden voor kwekers uit de Schinkelpolder die hun bedrijvigheid willen voortzetten in een toekomstbestendig glastuinbouwgebied. In totaal zou het kunnen gaan om een verplaatsingsbehoefte van circa 30 ha.

De gemeente wil ook onderzoeken of het verruimen van de glasbestemming van 15% overige bebouwing naar 25% overige bebouwing (naar voorbeeld van de tulpenteelt) ruimte geeft aan de trend dat tuinders in Nederland steeds meer bezig zijn met veredeling, handel, marketing. Voor die activiteiten zijn enkel kassen niet toereikend. Ook dient om die reden in algemene zin gekeken te worden welke activiteiten geclassificeerd kunnen worden als glastuinbouwactiviteiten. Zo blijft Kudelstaart ook voor deze telers een interessante vestigingsplaats. Aalsmeer verterkt door het inzetten op de concentratie van glastuinbouwbedrijven in het toekomstbestendig glastuinbouwgebied Kudelstaart haar sleutelrol in de regionale glastuinbouwsector.

4.4 Visie op de Zuider Legmeerpolder Oost Kudelstaart is omsloten door glastuinbouwgebieden, behalve aan de zijde van de Zuider Legmeerpolder Oost. De weidsheid van dit landschap wordt door menig Kudelstaarter gewaardeerd en ook vanuit stedenbouwkundig/landschappelijk oogpunt is het wenselijk als het gebied een open karakter behoudt. Het gebied vormt de open verbinding van de Westeinderplassen naar het Groene Hart. Lange zichtlijnen van noord naar zuid in het Uithoornse deel bepalen hier het beeld. Zuider Legmeerpolder Oost ligt hier tegenaan en versterkt dit open karakter richting de Amstel. Behoud het open karakter van de Amstel en haar bovenlanden. (bron: Provincie Noord-Holland)

Zuider Legmeerpolder Oost

Openheid Zuider Legmeerpolder Oost, Bron: Provincie Noord-Holland

44

De Drechtdoorsteek is voorzien in het gebied. De Drechtdoorsteek is binnen het Groene Hart aangewezen als één van de sleutelprojecten die een kans biedt om de regio te versterken op drie belangrijke pijlers. Ten eerste wordt de leefomgeving vitaler en gezonder door het verbeteren van het vaar-, fiets- en wandelnetwerk, het creëren van recreatiemogelijkheden en het versterken van het cultuurhistorisch erfgoed. Daarnaast zorgt een toekomstbestendig watersysteem ervoor dat het water ook in droge periodes zoet blijft door extra verbindingen te maken, kwel- en regenwater op te vangen en extra waterberging te realiseren. Tot slot draagt de herstructurering van het landelijke gebied bij aan een duurzaam en veerkrachtig landschap door middel van groen-blauwe dooradering, ecologische verbindingszones en verbeterde biodiversiteit, wat tevens transitiemogelijkheden biedt voor (landbouw)ondernemers. Deze pijlers maken van de Drechtdoorsteek een veelbelovende kans voor Aalsmeer en de regio. De Zuider Legmeerpolder Oost is ook aangewezen als zoekgebied voor energieopwekking. In het licht van de verduurzamingsopgave van de glastuinbouwsector en woonvoorraad is het nodig nader onderzoek te doen naar de mogelijkheden van energieopwekking, met aandacht voor de landschappelijke inpassing en het mogelijke tracé van de Drechtdoorsteek en rekening houdend met de Kaders Zonne-energie Aalsmeer.

Daarbij wordt samen opgetrokken met de gemeente Uithoorn, aangezien ook het Uithoornse deel van de Zuider Legmeerpolder bij het RESzoekgebied hoort en de gemeente Uithoorn plaatsing van windturbines toestaat in De Kwakel. Belangrijk is dat 50% van het eigendom lokaal is als het tot een succesvol project komt, zodat de lokale samenleving ook financieel kan profiteren van de energieopwekking.

A2.1 en A2.2: toekomstbestendig

Energieopwekking

Koppelen aan het warmtenet

Koppeling energie en warmte aan glastuinbouw

45

4.5 Kansen voor Fort Kudelstaart en (water)recreatie Een belangrijke verbinding binnen het dorp is de route die het centrum, de vuurlijn, jachthaven, fort en loswal met elkaar verbindt. Deze route heeft de potentie om een fijne fietsroute te worden in de toekomst die verschillende belangrijke plekken binnen Kudelstaart met elkaar verbindt. De loswal De loswal is een plek in Kudelstaart die de kans heeft om zich te ontwikkelen tot fijne verblijfsplek. Nu is dit nog een vrij harde en stenige plek waarbij er geen contact met het water aanwezig is terwijl er aan de overkant van het water in Aalsmeer een fijn verblijfstrandje ligt om te verblijven in de zomer. Ook biedt de loswal samen met de naast gelegen jachthaven een potentiële kans op het doorontwikkelen van waterrecreatie zoals elektrisch varen, suppen, kanoën en zeilen. Fort Kudelstaart Het Fort Kudelstaart is, net zoals de loswal, ook een kans voor Kudelstaart vanuit zowel toeristisch, recreatief en cultuurhistorisch perspectief. Er zijn een aantal voorbeelden waarbij er een nieuwe invulling is gevonden voor de verschillende forten en waarbij er op een respectvolle manier is omgegaan met het bestaande fort. Belangrijk voor het Fort Kudelstaart is dat met een nieuwe invulling ook de mogelijkheid bestaat om het resterend achterstallig onderhoud te realiseren en de staat van het fort te verbeteren.

Daarbij ligt er een kans om de groene recreatieve uitstraling te verhogen. Drechtdoorsteek Het project Drechtdoorsteek biedt met het oog op recreatie kansen voor verbetering van het vaar-, fiets- en wandelnetwerk en het versterken van het cultuurhistorisch erfgoed. De haalbaarheid van een Drechtdoorsteek wordt onderzocht binnen het werkprogramma Westeinderscheg.

Voorbeelden van forten met een nieuwe invulling

Fort Vuurtoreneiland - zomerrestaurant buiten en winterrestaurant in de kazerne.

Fort-Zuid - bruiloften, feesten, watersportactiviteiten, bar en restaurant

Fort bij de Nieuwe Steeg - interactief science center met als thema aarde.

Fort Pampus - vinden verschillende activiteiten plaats zowel educatief als recreatief.

46

4.6 Gezond dorpsleven, vergroening en klimaatadaptiviteit Kudelstaart beschikt over een prachtige, groene en waterrijke omgeving en heeft een robuuste groenstructuur, maar de openbare ruimte op wijkniveau kan veel meer uitnodigen tot sporten en ontmoeting dan nu het geval is. Er zijn goede kansen om dit te verbeteren: Groene long De groene singelstructuur, die de groene long vormt van het dorp, is de basis voor ontmoeting, veilige wandel- en fietsroutes en een ecologische, biodiverse groenstructuur. Deze versterken we ter plaatse van het Corry Vonkpad, waar een mooie verbinding gemaakt wordt met het sportpark Calslagen en het wandelpad ten noorden van de Hoofdweg waarvan al ideeën leven deze te versterken. De groene long is het recreatieve hart tussen de nieuwe buurt en het bestaande dorp, waar ook ruimte wordt geboden aan een losloopveld voor honden en passende kleinschalige horeca (bijv. in de vorm van een kinderboerderij) een plek kan krijgen. Lokale wandelommetjes Door de wandelroutes uit de buurt te koppelen aan de groene long ontstaan groene ommetjes, zo versterken we de recreatieve verbindingen tussen het bebouwd gebied en de groene buitengebieden. Onmoeting Bij de ontwikkeling van gebieden kan meer aandacht worden besteed aan het faciliteren van ontmoeting.

De uitstraling van de openbare ruimte kan op verschillende plekken veel beter, met name in het centrum valt er aan beeldkwaliteit een hoop te winnen. Dat is ook onderdeel van de centrumontwikkkeling (zie paragraaf 4.2). Klimaatadapatie: wateropvang en hittestress Bij de inrichting van de openbare ruimte is het van belang dat het regenwater zoveel mogelijk wordt opgevangen, hergebruikt kan worden of dat wordt gezorgd voor een vertraagde afvoer. In Kudelstaart verdient de Einsteinstraat aandacht als het gaat om wateroverlast. Bij de herinrichting van de openbare ruimte wordt gewerkt aan het creëren van schaduwrijke plekken, meer groen en het tegengaan van hittestress. In Kudelstaart is de omgeving van het Einthovenhof een plek waar goed naar hittestress moet worden gekeken.

Wateroverlast, Bron: klimaateffectatlas

Hittestress, Bron: klimaateffectatlas

47

4.7 Meer ruimte voor langzaam verkeer Voor fietsers en voetgangers ligt er dwars door het dorp een bijna autovrije verbinding van oost naar west, langs de groene long. Dit is een bijzondere kwaliteit die in de toekomst versterkt wordt door de missende schakels in de fietsstructuur te herstellen en het gebied echt autovrij te maken. Zo kun je van de oostkant van het dorp veilig met je kinderen helemaal naar de westkant fietsen, naar sportpark Calslagen of vanuit de wijken naar de robuuste school in het centrum. Een belangrijke voetgangersverbinding is de route vanaf de loswal naar het winkelhart. Door deze te verlengen, verbindt de rode loper ook het historische lint met de loswal, de voorzieningen langs het lint, het fort, de kerk enzovoorts ook met het centrum. De structuur van het dorp met lange rechte wegen nodigt uit tot hard rijden. Ook de historische linten met smalle wegprofielen laten weinig ruimte naast de auto. Verkeersveiligheid is dan ook een belangrijk aandachtspunt. Een goed autovrij alternatief van goede paden langs de autovrije groene long is daarnaast ook een oplossing. Een aandachtspunt voor de autobereikbaarheid van Kudelstaart met de omgeving is de capaciteit van het zuidelijk deel van de N231. De provincie Noord-Holland is wegbeheerder van deze weg.

De gemeente Aalsmeer blijft zich inzetten voor een substantiële verbetering van de doorstroming van het verkeer in de ochtend- en avondspits, bijvoorbeeld door een verbreding van de weg te onderzoeken.

Verbeteren fietspad Fietser op weg Vrijliggend fietspad Voorstel alternatieve fietsroute 48

sfeerimpressie groene long met ruimte voor wandelen, fietsen, spelen en meer biodiversiteit

49

5. Uitvoering 5.1 Inbedding in de omgevingsvisie Aalsmeer De gemeente Aalsmeer wil de Aalsmeerse omgevingsvisie in 2026 vaststellen. De omgevingsvisie vormt het fundament onder het overige gemeentelijk omgevingsbeleid: het omgevingsplan en de omgevingsvergunningen die op grond hiervan worden verstrekt. De omgevingsvisie vormt tevens de kapstok voor de later eventueel op te stellen programma’s die gericht zijn op uitvoering van het beleid uit de omgevingsvisie. De verschillende visies die de gemeente al rijk is, worden vervat in de omgevingsvisie. Zo ook deze gebiedsvisie voor Kudelstaart. Dat betekent dat de uitgangspunten en richting die in deze gebiedsvisie is beschreven worden opgenomen in de omgevingsvisie. Waar nodig worden de keuzes uit deze gebiedsvisie in het omgevingsvisieproces gestaafd met een Milieu Effect Rapportage (MER) als de verwachting is dat plannen en projecten die hieruit volgen relatief grote gevolgen voor het milieu hebben. Los van de wettelijke verplichting is deze MER-procedure ook een belangrijk hulpmiddel om tot betere plannen en een heldere onderbouwing van de te maken keuzes te komen. Het proces van het maken van de omgevingsvisie voorziet in de mogelijkheid van participatie voor iedereen die daar belangstelling voor heeft.

Het concept van de omgevingsvisie zal, conform de daarvoor geldende procedure, tevens zes weken ter inzage worden gelegd, waarbij zienswijzen kunnen worden ingediend. Uiteindelijk zal de omgevingsvisie door de gemeenteraad worden vastgesteld.

5.2 Beoogde vervolgstappen De gebiedsvisie Kudelstaart wordt ingebed in de omgevingsvisie. Ook moeten er per ambitie of ontwikkeling programmamatige of projectmatige stappen worden gezet om de beoogde ambities en ontwikkelingen te realiseren. In een programma neemt de gemeente maatregelen op die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Een programma kan ook door meerdere overheden worden vastgesteld, wat bij de opgaven rondom onder meer de glastuinbouw, RES en het programma Westeinderscheg voor de hand ligt. De maatregelen in een programma bestaan uit (een combinatie van): • inzet van communicatie- en informatie-instrumenten; • beleidsregels waarin de gemeente aangeeft hoe zij belangen tegen elkaar afweegt, feiten vaststelt of wettelijke voorschriften uitlegt bij de uitoefening van een bevoegdheid; • inzet van financiële instrumenten, zoals overheidsinvesteringen, leningen of subsidies; • afspraken met organisaties; • feitelijke maatregelen, zoals de uitvoering van projecten door de gemeente. Denk hierbij aan de centrumontwikkeling van Kudelstaart; • het stellen van algemene regels in een algemene maatregel van bestuur, de omgevingsverordening of het omgevingsplan.

51

Voorbeeldmaatregel omgevingsprogramma voor de centrumontwikkeling De ruimtelijke inpasbaarheid en financiële haalbaarheid voor de centrumontwikkeling is op hoofdlijnen onderzocht ten behoeve van de gebiedsvisie. De ontwikkeling lijkt financieel uit te kunnen. Het cruciale grondeigendom ligt bij de gemeente, en daarmee kan de ontwikkeling relatief eenvoudig van de grond komen. De richting die in deze gebiedsvisie is gegeven, dient verder te worden uitgewerkt in een concreet stedenbouwkundig plan voor het centrum. Aan de hand van ontwerpend onderzoek en in nauwe afstemming met de betrokken stakeholders worden in het stedenbouwkundige plan keuzes gemaakt over de definitieve inrichting van het centrum. De eerste stap daarin is het realiseren van een robuuste school en daarmee verplaatsing van KC de Ruimte. Het stedenbouwkundige plan vormt de onderlegger voor een nieuw omgevingsplan. Bij de totstandkoming van het stedenbouwkundige plan is het van belang aandacht te besteden aan quick wins in het centrum; kleine deelprojecten die vooruitlopend op de planvorming uitgevoerd kunnen worden. Denk hierbij aan het verplaatsen van fietsnietjes en vuilcontainers, het alvast omleggen van routing. Dit soort zaken zijn de winkeliersvereniging al langer een doorn in het oog, en kunnen worden aangepakt zolang het ’t definitieve eindbeeld niet in de weg staat.

In een parallel proces dient ook bekeken te worden hoe de verschillende betrokkenen samenwerken in en aan de robuuste school, hoe sportverenigingen in Calslagen slim gebruik kunnen maken van elkaars faciliteiten enzovoorts.

52

Inspraakreactie Gebiedsvisie Kudelstaart

Commissie Ruimte 14-01-2025

Geacht College en commissieleden, In de gebiedsvisie wordt het huidige Glastuinbouwconcentratiegebied, zoals vastgelegd in de Provinciale Omgevingsverordening 2022, opnieuw ingedeeld. Het deel ten zuiden van de Geniedijk, en ten noorden en oosten van Fort Kudelstaart (in de gebiedsvisie aangeduid als A2.2), zou niet toekomstbestendig zijn als Glastuinbouwconcentratiegebied. Het gebied, aangeduid met A2.2, betreft de inundatiegebieden bij Fort Kudelstaart, Stelling van Amsterdam, onderdeel van het UNESCO Werelderfgoed 'Hollandse Waterlinies'. Fort Kudelstaart is uniek in de Stelling van Amsterdam, vanwege de vooruitgeschoven positie ten opzichte van de verdedigingslinie. Oftewel, de inundatiegebieden liggen tussen de Geniedijk (Liniedijk UithoornKudelstaart) en het Fort. Dit betekent dat ontwikkelingen in het gebied A2.2 in de eerste plaats moeten voldoen aan de regels uit de Provinciale Omgevingsverordening, die voorschrijven dat de UNESCO kernkwaliteiten moeten worden behouden of versterkt, maar dat het ook essentieel is om de samenhang tussen Fort, inundatiegebieden, fortsluis en liniedijk te versterken.

In de Technical Review van ICOMOS van juli 2022 staat te lezen: ”It is therefore advised that the entire project for Fort bij Kudelstaart be reconsidered and reconceptualised to align it with the maintenance of the Outstanding Universal Value of this property, as should be done for any other future redevelopment project of the forts and inundation areas of this property.” Door het predicaat Glastuinbouwconcentratiegebied voor het gebied A2.2 te laten vervallen, is er sprake van een (her)ontwikkeling van de inundatiegebieden. Dit biedt een grote kans om de ontwikkeling van Fort Kudelstaart samen met het omliggende gebied van inundatiegebieden, fortsluis en Geniedijk, integraal aan te pakken, zoals wordt geadviseerd door UNESCO en de Provincie Noord-Holland. Verrommeling van het gebied, zoals nu plaatsvindt door illegale bedrijfsmatige stalling van caravans e.d. wat al jaren wordt gedoogd en waar niet adequaat op wordt gehandhaafd, conflicteert met het schrijven van ICOMOS en de uitgangspunten van UNESCO. Het toestaan van andere bedrijfsactiviteiten dan glastuinbouw zal een ongewenste precedentwerking voor het hele gebied veroorzaken. Dit zal afbreuk doen aan de integriteit, herkenbaarheid en beleefbaarheid van de inundatiegebieden, en zorgen voor aantasting van de UNESCO kernkwaliteiten.

In de Gebiedsanalyse Kernkwaliteiten Hollandse Waterlinies voor het gebied Stelling van Amsterdam Zuid, van de Provincies Noord-Holland en Utrecht, november 2022, wordt uiteengezet dat de inundatiegebieden onderdeel zijn van de UNESCO kernkwaliteit 'strategisch landschap'. Op pagina 34 wordt aangegeven dat kernkwaliteiten niet mogen worden aangetast; “Aantasting houdt in dat er sprake is van gehele of gedeeltelijke afbraak van gebouwde objecten, doorsnijding, bebouwing, begroeiing of afgraving van landschappelijke Hollandse Waterlinies-elementen.” Dit betekent dat woningbouw in de inundatiegebieden, zoals voorgesteld in de Gebiedsvisie Kudelstaart, niet kan plaatsvinden.

Conclusie De Stichting Werkgroep Fort Kudelstaart pleit voor een integrale visie voor Fort Kudelstaart, fortsluis, inundatiegebieden en liniedijk, waarbij de cultuurhistorische waarde van de Stelling van Amsterdam wordt versterkt. Echter, door het mogelijk maken van woningbouw of andere bedrijfsvoering dan glastuinbouw in de inundatiegebieden zal de cultuurhistorische waarde van dit gebied juist verslechteren. De cultuurhistorische waarde van de Stelling van Amsterdam is te versterken door de inundatiegebieden weer zoveel mogelijk open veld te maken. Kassen, die niet meer gebruikt worden voor glastuinbouw, kunnen verdwijnen, zodat het verhaal van Fort Kudelstaart en de Stelling van Amsterdam beter in samenhang kan worden ervaren. Daarmee worden de UNESCO kernkwaliteiten versterkt, en de beleefbaarheid vergroot. De Stichting verzoekt u dan ook om zowel de Gebiedsvisie Kudelstaart als uitgangspunt 1.d. van het Raadsvoorstel met kenmerk Z24-128718 overeenkomstig aan te passen. Met vriendelijke groet,

Emile Abbing voorzitter Stichting Werkgroep Fort Kudelstaart Kudelstaartseweg 97 1433 GB Kudelstaart info@fortkudelstaart.com KvK 76304892

Gemeente Aalsmeer t.a.v. M.J. Geisler, voorzitter Raadscommissie Ruimte Leden van de Gemeenteraad

Datum Ons kenmerk Onderwerp

: : :

14 januari 2025 inspraakreactie Gebiedsvisie Kudelstaart en Uitgangspuntennotitie Schinkelpolder – Commissie Ruimte 14-01-2025

Geachte mevrouw Geisler, beste raadsleden van de commissie Ruimte, Vanavond bespreekt u onder agendapunten 5 en 6 respectievelijk de ‘Gebiedsvisie Kudelstaart’ en de ‘Uitgangspuntennotitie Schinkelpolder’. Glastuinbouw Nederland heeft kennis genomen van de documenten en heeft op onderdelen haar bedenkingen en suggesties alvorens u tot definitieve besluitvorming over gaat. Wij hopen dat u onderstaande ter harte neemt en het college verzoekt om de gebiedsvisie (beperkt) aan te passen, zodat de glastuinbouwsector kan door ontwikkelen naar een circulaire glastuinbouw en kan bijdragen aan de beleidsdoelen voor de sector als voor de lokale situatie.

SCHINKELPOLDER Voor de Schinkelpolder (140 hectare bruto) voorziet uw gemeente geen toekomst als duurzaam glastuinbouwgebied. In het gebied zijn echter wel nog enkele toekomstbestendige bedrijven gevestigd. Voor deze bedrijven ontbreekt handelingsperspectief als het gebied een transitie naar andersoortige functies zal ondergaan. Hoewel er thans nog geen visie voor ligt, moeten ondernemers lange termijn beslissingen maken voor hun bedrijfsvoering. Dat betekent dat zij perspectief moeten hebben naar de toekomst, zodat zij hierop kunnen acteren. Terecht wordt aangegeven dat bij het her ontwikkelen van de Schinkelpolder het ontwikkelen en realiseren van geschikte en beschikbare glastuinbouwkavels in glastuinbouwconcentratiegebieden een opgave is waaraan ook de gemeente Aalsmeer moet werken. Als oplossingsrichting wordt gesteld dat een deel van het glastuinbouwgebied in Kudelstaart rond de Mijnsherenweg en Hoofdweg gezien wordt als een toekomstbestendig of toekomstbestendig te maken glastuinbouwgebied. Glastuinbouw Nederland bestrijd dit niet, maar het biedt geen ruimte voor de bedrijven uit de Schinkelpolder om zich daar te vestigen.

ZUIDER LEGMEERPOLDER OOST De visie op de Zuider Legmeerpolder Oost (ca. 93 hectare bruto excl. opvanglocatie water) maakt onderdeel uit van de Gebiedsvisie Kudelstaart. De polder geldt als zoeklocatie voor de opwek van zon- en windenergie. Met name voor zonne-energie geldt thans een ‘zonneladder’, waarbij het realiseren van zon op land via enkelvoudig ruimtegebruik zo goed als uitgesloten is. Het ontwikkelen van de Zuider Legmeerpolder Oost (driehoek Hoofdweg-Ambachtsheerweg) als glastuinbouwlocatie kan oplossing bieden voor dit vraagstuk, een goede en groene ruimtelijke verbinding naar de beoogde ‘Drechtdoorsteek’ en ruimte bieden voor verplaatsers uit o.a. Schinkelpolder. Door het combineren van wateropvang en (drijvende) zonnepanelen kan meervoudig ruimtegebruik worden toegepast. Ook kan de combinatie van duurzame opwek van elektra en warmte tussen glastuinbouw en de (nieuwe) woonwijken worden gemaakt. Ook de aanwezigheid van de CO2-leiding is daarbij al een grote pré.

Illustratie mogelijkheden combinatie RES-opgave, groene verbindingen en circulaire glastuinbouw

Voor Glastuinbouw Nederland is het randvoorwaardelijk voor het verdwijnen van de Schinkelpolder in Aalsmeer om perspectief te bieden aan ondernemers met toekomstperspectief in de regio. Het combineren van opgaven in de Zuider Legmeerpolder Oost biedt kansen om hier invulling aan te geven en verschillende beleidsopgaves mogelijk te maken. Nu beide documenten aan u voorliggen is dit hét moment om het proces tot invulling van deze combinatie te agenderen in de Gebiedsvisie Kudelstaart. Tot slot merken wij op dat in de visie (onder ‘Van Meer naar Beter’) gesteld wordt dat het bruto areaal wel 1.000 hectare minder kan zijn. Glastuinbouw Nederland onderschrijft dat efficiënter ruimtegebruik wenselijk is en hiervoor slimme keuzes gemaakt moeten worden

in gebieden. Tegelijkertijd worden steeds meer functies geïntegreerd in het bruto glasareaal, zoals aardwarmte, retentiewater, grotere waterbassins, ruimere bedrijfsruimten en voorterreinen, natuurvriendelijke oevers, huisvesting van arbeidsmigranten, fietspaden, etc. Deze ontwikkelingen, naast de aanwezigheid van specifieke glastuinbouwbedrijven met relatief veel buitenteelt en open tuinbouwbedrijven in deze regio alsmede de noodzakelijkheid van enige schuifruimte, maakt dat er ook naar de toekomst toe voldoende (bruto) areaal nodig is om de ontwikkeling naar circulaire glastuinbouw mogelijk te maken. Dit maakt dat het onttrekken van 140 hectare in de Schinkelpolder niet alleen opgevangen kan worden in de bestaande glastuinbouwgebieden in Aalsmeer.

KUDELSTAART A2.2 In 2022 heeft Greenport Aalsmeer ontwerpend onderzoek naar de glastuinbouwgebieden tussen de woonkern Kudelstaart, Hoofdweg, Legmeerdijk, Geniedijk en Kudelstaartseweg opgeleverd. Hieruit is destijds voortgekomen dat er beperkt toekomstperspectief is voor het gebied tussen de Kudelstaartseweg en de Cactuslaan (incl. verlengde hiervan). Eind 2023 is hierin enige ontwikkeling gekomen. Niet alleen ontstond uitbreidingbehoefte van een reeds aanwezig bedrijf voor een deel van het gebied, ook werden er illegale bouwwerkzaamheden gedaan in het gebied. Hierop heeft Glastuinbouw Nederland een handhavingsverzoek ingediend, welke thans nog loopt en het college nog geen besluit op heeft genomen. In dit verzoek hebben wij ook laten zien dat een bedrijf van voldoende omvang nog goed mogelijk is: