Agendabundel

Bundel - 2a.Commissie Maatschappij en Bestuur Beeldvormend van 11 januari 2024 0.1 1 2 3 4 5

6

Afsprakenlijst beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur van 11 januari 2024 AFSPRAKENLIJST Beeldvormende Commissie Maatschappij en Bestuur 11-01-2024 Opening door de voorzitter van de Commissie Maatschappij en Bestuur, mevrouw G. Holtrop Vaststelling van de agenda Agenda Beeldvormende commissie M&B 11-01-2024 Actieve informatie uit het college Mededelingen vanuit de fracties Presentatie voor de beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur van 11 januari 2023 inzake de woonwelzijnzorgvisie. Portefeuillehouder: W. Kikkert Op 3 juli 2023 is de raad per brief geïnformeerd over de aftrap en het vervolgproces van de woonwelzijnzorgvisie voor Aalsmeer. In deze brief is aangegeven dat er een presentatie volgt in de beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur. Het proces om te komen tot een gemeentelijke Woonwelzijnzorgvisie is op stoom. Samen met bureau Companen B.V. zijn dit jaar stappen gezet op weg naar een Woonwelzijnzorgvisie. Begin juli jl. vond de bestuurlijke aftrap plaats, met de corporaties, welzijns- en zorgaanbieders, het zorgkantoor en de huurdersorganisatie. Vervolgens is uit deze partijen een kopgroep gevormd, die het proces inhoudelijk vorm geeft. In de kopgroepbijeenkomst van 11 december zullen we reacties ophalen van alle partners. De presentatie zal dan nog aangepast worden. De toegevoegde presentatie geeft een goede basis weer.

Graag halen wij aan de hand van een concept Woonwelzijnzorgvisie en de daarvoor opgestelde presentatie, op 11 januari 2024 input op bij de raad, in een beeldvormen- de bijeenkomst. Die input zullen wij vervolgens verwerken in de uiteindelijke visie. De presentatie zal worden verzorgd door onze adviseur van Companen B.V. Vergaderorde: 10 minuten presentatie 20 minuten voor vragen van de commissieleden Oplegnotitie Presentatie Beeldvormende Commissie Woonwelzijnzorgvisie Voorzet presentatie commissie 11 januari 2024 20240111 Aangepaste presentatie Woonwelzijnzorgvisie 20200814 Taskforce Zorg en Wonen 20240111 Inspraakreactie ASD Woonwelzijnzorgvisie Procesnotitie programma arbeidsmigranten 2024-2027 Portefeuillehouder: S.A.S. Spaargaren Het doel van de procesnotitie programma arbeidsmigranten is te komen tot een inte- grale aanpak en structurele oplossingen voor, daar waar nodig, het verbeteren van de woon- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten in onze gemeente. Het pro- gramma is opgesteld voor de duur van 4 jaar om deze aanpak uit te voeren. Vergaderorde: Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v.

de beantwoording door de portefeuillehouder Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel 20231212 Raadsvoorstel programma arbeidsmigranten 2024-2027 Raadsbesluit procesnotitie programma arbeidsmigranten 2024-2027 aangepast 5-12-2003 Procesnotitie programma arbeidsmigranten voor BW 11-12-2023 def versie-wvo 231025_Kaart Arbeidsmigranten 20220114 Ongevraagd advies arbeidsmigranten Analyse arbeidsmigranten 20240111 Inspraak ASD Procesnotitie Arbeidsmigranten

8

9 10

Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van het wijzigingsbesluit verordening Wmo is dat de dienstverlening en de verordening voldoet aan de eisen die de Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft gesteld ten aanzien van de hoogte van de pgb’s voor hulp uit het sociaal netwerk. Ook wil men in 2024 en verder het geïndexeerde abonnementstarief in rekening kunnen brengen. Vergaderorde: Gelegenheid voor inspraak Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel 20231219 B&W besluit inzake wijzigingsbesluit Verordening Wmo ivm indexering abonnementstarief en uitspraak Centrale Raad van Beroep - CRvB 20240104 Raadsvoorstel wijziging wmo verordening raadsbesluit wijziging wmo verordening Wijzigingsbesluit Wmo verordening 2.0 Luchtvaartzaken Dit is een terugkerend agendapunt. Het doel van dit agendapunt is dat fracties of de portefeuillehouder Schiphol onderwerpen beeldvormend ter bespreking kunnen aandragen op het gebied van Schiphol en overlast van het vliegverkeer. Actuele onderwerpen ter bespreking 48 uur vooraf aanmelden bij de griffie. Reguliere voorstellen ter besluitvorming worden afzonderlijk via de agendacommissie geagendeerd.

Regionale Samenwerking Sluiting

AFSPRAKENLIJST BEELDVORMENDE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN BESTUUR D.D. 11 JANUARI 2024 BEELDVORMENDE COMMISSIE M&B Aanwezig: Voorzitter: mevrouw G. Holtrop Griffier: de heer M. Swagemakers Leden: CDA: VVD: Absoluut Aalsmeer: D66: GroenLinks: PvdA: FlorAalsmeer:

de dames M. van Diemen, T. van der Meer en A.M. Harte-Fokker en de heren D. van Willegen, G.J.H. Winkels en B.P. Adema de dames E.S.I. Mijwaart, M. Vleghaar en C.A.M. Simon-van Oosterhout en de heer E.P. Abbenhuës mevrouw D.M. Prent Bouten en de heren W.T.J.M. Koster en D. Kuin mevrouw M.J. Geisler en de heren S.J.R. de Vries en J. van der Tol mevrouw J.I. Koopmann-Trawinski en de heer R.P. Fransen de heer F.A. Nisters de heer D.J. Biesheuvel

Portefeuillehouders: de heren L.B. Kabout, W. Kikkert en S.A.S. Spaargaren

Agenda punt 1.

2.

Onderwerp

Afspraak

Opening door de voorzitter, mevrouw G. Holtrop Griffier: M. Swagemakers Vaststelling van de agenda

Conform vastgesteld

3.

Actieve informatie uit het college

Er is geen actieve informatie uit het college

4.

Mededelingen vanuit de fracties

Er zijn geen mededelingen vanuit de fracties

5.

Presentatie Woonwelzijnzorgvisie Portefeuillehouder: W. Kikkert

De commissie is van mening dat het onderwerp voor nu voldoende is besproken. Op 25-01-2025 vindt er een verdieping plaats van dit onderwerp. De raad wordt verzocht hierin richting te geven en de prioriteiten aan te geven.

De presentatie is gegeven door de heer Blijenberg en mevrouw De Groot van Companen BV. Er is ingesproken door de heer J.J. Overbeek van de Adviesraad Sociaal Domein. Toezeggingen: 1.De meest actuele presentatie wordt nog toegevoegd aan de vergaderstukken; 2.Op 25-01-2024 vindt een verdieping plaats op de woonwelzijnzorgvisie. 6.

Procesnotitie programma arbeidsmigranten 2024-2027 Portefeuillehouder: S.A.S. Spaargaren

Na vergadering toegevoegd: Het verzoek om op 25-01-2024 externen aan tafel mee te laten praten wordt nog besproken. Door naar de oordeelsvormende commissie van 25-01-2024 op verzoek VVD (mevrouw Vleghaar)

Insprekers zijn de heren J.J. Overbeek van de Adviesraad Sociaal Domein en G. Zelen. Toezeggingen: 1. De suggestie om bij de arbeidsmigranten wensen rondom huisvesting te inventari-seren wordt meegenomen; 2. De procesnotitie zal worden nagekeken op taal- en spelfouten. 7.

Wijzigingsbesluit Verordening Wmo Portefeuillehouder: W. Kikkert Toezeggingen: -

Door naar de raadsvergadering van 0102-2024 als akkoordstuk

8.

Luchtvaartzaken

De heer Abbenhues deelt mede dat in de raadsvergadering van 1 februari een voorstel zal komen om een commissie Schiphol in te stellen. Dit wordt allereerst verder ingekaderd in het presidium.

9.

Regionale samenwerking

Er zijn geen mededelingen inzake de regionale samenwerking.

10.

Sluiting

De voorzitter sluit de vergadering om 21.35 uur.

AGENDA VOOR DE VERGADERING VAN DE COMMISSIE MAATSCHAPPIJ EN BESTUUR op donderdag 11 januari 2024, 20.00 uur BEELDVORMEND Fracties kunnen hun vragen indienen tot 12 uur op de vrijdag voor de vergadering. Het college beantwoordt de vragen op de dinsdag daarna. Het doel van een beeldvormende vergadering is dat alle deelnemers dezelfde informatie hebben over een voorstel.

Tijd 20.00

Agenda Onderwerp punt 1. Opening door de voorzitter van de Commissie Maatschappij en Bestuur, mevrouw G. Holtrop Griffier: M. Swagemakers

20.02

2.

Vaststelling van de agenda

3.

Actieve informatie uit het college

4.

Mededelingen vanuit de fracties

5.

Presentatie Woonwelzijnzorgvisie Portefeuillehouder: W. Kikkert Op 3 juli 2023 is de raad per brief geïnformeerd over de aftrap en het vervolgproces van de woonwelzijnzorgvisie voor Aalsmeer. In deze brief is aangegeven dat er een presentatie volgt in de beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur.

20.05

Het proces om te komen tot een gemeentelijke Woonwelzijnzorgvisie is op stoom. Samen met bureau Companen B.V. zijn dit jaar stappen gezet op weg naar een Woonwelzijnzorgvisie. Begin juli jl. vond de bestuurlijke aftrap plaats, met de corporaties, welzijns- en zorgaanbieders, het zorgkantoor en de huurdersorganisatie. Vervolgens is uit deze partijen een kopgroep gevormd, die het proces inhoudelijk vorm geeft. In de kopgroepbijeenkomst van 11 december zullen we reacties ophalen van alle partners. De presentatie zal dan nog aangepast worden. De toegevoegde presentatie geeft een goede basis weer. Graag halen wij aan de hand van een concept Woonwelzijnzorgvisie en de daarvoor opgestelde presentatie, op 11 januari 2024 input op bij de raad, in een beeldvormende bijeenkomst. Die input zullen wij vervolgens verwerken in de uiteindelijke visie. De presentatie zal worden verzorgd door onze adviseur van Companen B.V. Vergaderorde: 1. 10 minuten presentatie 2. 20 minuten voor vragen van de commissieleden

20.35

6.

Procesnotitie programma arbeidsmigranten Portefeuillehouder: S.A.S. Spaargaren Het doel van de procesnotitie programma arbeidsmigranten is te komen tot een integrale aanpak en structurele oplossingen voor, daar waar nodig, het verbeteren van de woon- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten in onze gemeente. Het programma is opgesteld voor de duur van 4 jaar om deze aanpak uit te voeren. Vergaderorde: 1. Gelegenheid voor inspraak 2. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 3. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 4. Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel

21.05

7.

Wijzigingsbesluit Verordening Wmo Portefeuillehouder: W. Kikkert Het doel van het wijzigingsbesluit verordening Wmo is dat de dienstverlening en de verordening voldoet aan de eisen die de Centrale Raad van Beroep (CRvB) heeft gesteld ten aanzien van de hoogte van de pgb’s voor hulp uit het sociaal netwerk. Ook wil men in 2024 en verder het geïndexeerde abonnementstarief in rekening kunnen brengen. Vergaderorde: 1. Gelegenheid voor inspraak 2. Gelegenheid voor vragen van de fracties aan de portefeuillehouder 3. Gelegenheid voor aanvullende vragen n.a.v. de beantwoording door de portefeuillehouder 4. Vrije gespreksronde waar fracties elkaar kunnen bevragen en van gedachten kunnen wisselen om een beeld te vormen van het voorstel

21.35

8.

Luchtvaartzaken Dit is een terugkerend agendapunt. Het doel van dit agendapunt is dat fracties of de portefeuillehouder Schiphol onderwerpen beeldvormend ter bespreking kunnen aandragen op het gebied van Schiphol en overlast van het vliegverkeer. Actuele onderwerpen ter bespreking 48 uur vooraf aanmelden bij de griffie. Reguliere voorstellen ter besluitvorming worden afzonderlijk via de agendacommissie geagendeerd.

22.00

9.

Regionale samenwerking

22.10

10.

Sluiting

Oplegnotitie Presentatie Beeldvormende Commissie Onderwerp

Proces Woonwelzijnzorgvisie. Presentatie Beeldvormende Commissie d.d. 11 januari 2024.

Portefeuillehouder Willem Kikkert Toelichting:

Op 3 juli 2023 is de raad per brief geinformeerd over de aftrap en het vervolgproces van de woonwelzijnzorgvisie voor Aalsmeer. In deze brief is aangegeven dat er een presentatie volgt in de beeldvormende commissie Maatschappij en Bestuur. Het proces om te komen tot een gemeentelijke Woonwelzijnzorgvisie is op stoom. Samen met bureau Companen B.V. zijn dit jaar stappen gezet op weg naar een Woonwelzijnzorgvisie. Begin juli jl. vond de bestuurlijke aftrap plaats, met de corporaties, welzijns- en zorgaanbieders, het zorgkantoor en de huurdersorganisatie. Vervolgens is uit deze partijen een kopgroep gevormd, die het proces inhoudelijk vorm geeft. In de kopgroepbijeenkomst van 11 december zullen we reacties ophalen van alle partners. De presentatie zal dan nog aangepast worden. De toegevoegde presentatie geeft een goede basis weer. Graag halen wij aan de hand van een concept Woonwelzijnzorgvisie en de daarvoor opgestelde presentatie, op 11 januari 2024 input op bij de raad, in een beeldvormende bijeenkomst. Die input zullen wij vervolgens verwerken in de uiteindelijke visie. De presentatie zal worden verzorgd door onze adviseur van Companen B.V.

Bijlage: presentatie Companen B.V.

Woonwelzijnzorgvisie Commissie Sociale Zaken 23-11-’23

Agenda - Achtergronden woonwelzijnzorgvisie - Uitkomsten woonzorganalyse regio Amstelland - Input stakeholders - Gesprek over richtingen voor de visie ahv dilemma’s

Context Achtergronden woonwelzijnzorgvisie

Landelijke ontwikkelingen wonen, welzijn en zorg • Druk op de zorg • Landelijk beeld: sterke vergrijzing • Doel: langer (weer) zelfstandig thuis wonen ‘Thuis als het kan, zelf als het kan, digitaal als het kan’ • Regie op de woningmarkt, o.a. - Meer sociale huur en betaalbare woningen - Meer levensloopgeschikte woningen • Aandacht voor aandachtsgroepen • Verplichte urgentiecategorieën

Een thuis voor iedereen ü Voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen ü Met een evenwichtige verdeling over gemeenten ü En met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.

Bouwen, bouwen, bouwen • Bouw 250.000 sociale huurwoningen t/m 2030 • Bouw 37.500 flexwoningen 2022 t/m 2024 • Realiseren 60.000 extra studentenwoningen t/m 2030 Voor ouderen t/m 2030 (Wonen en Zorg ouderen)

•

Bouw 170.000 nultredenwoningen

•

Bouw 80.000 geclusterde woningen

•

Bouw 40.000 verpleegzorgplekken

Balans in de woonvoorraad 6

Woonwelzijnzorgvisie Huisvestingsbehoefte en - opgave - regionaal afgestemd • Omvang aandachtsgroepen, ouderen en mensen met een lichamelijke, verstandelijke en zintuigelijke beperking • Hun woonbehoefte • Hun woonopgave - volgend uit woonbehoefte • Regionale afspraken over de verdeling urgentiecategorieën Zorg- en ondersteuningsbehoeften • Randvoorwaarden zorg en ondersteuning vanuit Wmo, Zvw en Wlz noodzakelijk bij huisvesting. • In regionaal verband afgestemd indien dat noodzakelijk wordt geacht (bijv. bij regionale contract- en subsidieafspraken). 7

•

Gemeenten stellen integraal regionaal afgestemde woonzorgvisies op waarin woon- en zorg behoeften en – opgaven van alle aandachtsgroepen en ouderen in kaart worden gebracht.

•

Gemeenten stellen een huisvestingsverordening op met daarin in ieder geval een urgentieregeling.

•

Gemeenten nodigen relevante (zorg)aanbieders uit om deel te nemen aan het gesprek tussen gemeenten, woningcorporaties en huurderorganisaties over het maken van prestatieafspraken.

•

In het Wmo-beleidsplan wordt moet aandacht besteed aan het inkopen van zorg en maatschappelijke ondersteuning die hoort bij de woonopgave voor aandachtsgroepen en ouderen, zoals in het volkshuisvestingsprogramma is vastgelegd. 8

Woonzorgopgave Onderzoek Amstelland ‘22

Vergrijzing in beeld • Bevolking: van 32.130 naar 33.840 • Huishoudens: van 13.490 in 2020 naar 15.400 - 65+ van 30% naar 42% - 75+ van 15% naar 23%

Bevolking Aalsmeer

Huishoudens Aalsmeer 19% 15%

13% 10%

11%

6% 10% 2% 4%

2040

4% 16% 2021 7%

2040 2021

65 - 74 jaar 75 - 84 jaar 65 - 74 jaar

75 - 84 jaar

85+

85+

Overige bevolking

Overige huishoudens

Bron: Bevolkings- en huishoudensprognose gemeente Aalsmeer

10

Vraag geclusterd wonen naar marktsegment

Kwantitatieve opgaven ouderen

Woonstijlen in Aalsmeer

Geschiktheid woningvoorraad (1) • • •

Gemeente Diemen: grootste aandeel geschikte woningen t.o.v. de andere gemeenten Gemeente Aalsmeer: grootste aandeel geschikt te maken woningen Gemeente Uithoorn: grootste aandeel niet geschikte woningen

Geschiktheid woningvoorraad (2)

Geschiktheid woningvoorraad (3) Tabel: Saldo huidig aantal geschikte woningen en behoefte per gemeente Aanbod geschikte Behoefte reguliere Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Totaal

woningen 2.200 18.450 7.720 2.300 2.960 33.100

woningen 3.030 9.850 2.700 1.640 2.930 20.150

Bron: WOZ-registraties gemeenten Amstelland, bewerkt door Companen (2021).

Saldo -830 8.600 5.020 660 30 12.950

•

Uitgangspunt: Alle 65-plussers hebben een geschikte woning nodig

•

Alleen in de gemeente Aalsmeer voorziet het aanbod geschikte woningen niet in de maximale vraag (-830)

Kwantitatieve opgave VG-doelgroep

Kwantitatieve opgave beschermd wonen Figuur 5.4: Saldo vraag naar en aanbod van BW-plekken, tussenscenario

-294

2040

-289

2035

2030

-229

2025

-89

-5 2021 -350

-300

-250

-200

-150

-100

-50

0

Bron: BW-indicaties Amstelland, aanbodinventarisatie, bevolkingsprognose, bewerking Companen.

Uitstroom beschermd wonen Tabel: Verwachte jaarlijkse uitstroom BW, tussenscenario, Amstelland

Tussenscenario

2021

2025

2030

2035

2040

25

45

80

110

110

Bron: Indicatiegegevens Amstelland, bevolkingsprognoses en bewerking Companen.

Maatschappelijke opvang Tabel: Aantal personen op de wachtlijst voor MO, regio Amstelland

Tabel: Maatschappelijke Opvang naar type en gemeente, regio Amstelland

Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Regio Amstelland

MO jong volwassenen 0 1 1 1 3

MO volwassenen 0 8 1 0 1

MO gezinnen 0 1 0 0 2

6

10

3

Bron: Registratiegegevens centrumgemeente Amsterdam.

Totaal 0 10 2 1 6 19

Gemeente

Wachtlijst MO

Aalsmeer

0

Amstelveen

7

Diemen

2

Ouder-Amstel

0

Uithoorn

2

Regio Amstelland

11

Bron: Registratiegegevens centrumgemeente Amsterdam.

Opvang slachtoffers van huiselijk geweld Type opvang door de Blijf Groep: • Noodbedden  politie en Veilig Thuis kan altijd iemand op deze bedden plaatsen • Crisisopvang: 20 plekken, duur van 6 weken • Begeleid Wonen (doorstroom vanuit crisisopvang): 55 plekken, gemiddelde duur van 9 maanden

Economisch daklozen • Inschatting grootte groep op basis van woonurgenties en aanmeldingen voor Tijdelijk Wonen

Gemeente Aalsmeer Amstelveen Diemen Ouder-Amstel Uithoorn Regio Amstelland

Aantal economisch daklozen 5 tot 23 34 tot 87 5 tot 17 1 tot 16 3 tot 129 48 tot 272

Uitstroom kwetsbare jongeren

Beleidsopgaven 1.

Gezamenlijk tussenvormen concretiseren - Stel duidelijke normen op

2.

Goede ondersteuning voor de mantelzorger - Breng aan de man hoe men gebruik kan maken van respijtzorg - Waardering voor mantelzorgers - Soepel omgaan met aanvragen voor mantelzorgwoningen

3.

Voorkomen eenzaamheid - Heb oog voor welzijn, zingevingsvraagstukken en eenzaamheid

4.

Toenemend beroep op woningaanpassingen - Investeer in bewustwording geschikt maken eigen woning - Wmo-afspraken rolverdeling gemeenten en corporaties investeringen in collectieve en individuele woningaanpassingen

5.

Ruimte voor vernieuwende woonconcepten - Inzet woonconcepten die voor verschillende doelgroepen geschikt zijn - Kijk ook naar wijkinrichting

6.

Inzet van technologie - Technologie kan druk op zorgverleners verlagen en gebruiksgemak verhogen

Proces Woonwelzijnzorgvisie

Uitgangspunten proces •

Erkenning geven aan wat er vanuit de samenleving al is bewerkstelligd o Partijen zoeken elkaar op en zijn enthousiast om de samenwerking verder uit te bouwen o Men heeft een infographic gemaakt waarin zichtbaar wordt gemaakt hoe de belangrijke woonzorgthema’s zich tot elkaar verhouden.

•

We maken onderscheid tussen de kopgroep en alle stakeholders. o De kopgroep denkt mee over het proces en leest intensief mee met de tussenproducten o De stakeholders zijn meelezer op afstand geven feedback op hoofdlijnen op definitieve concepten

•

Concept visie en uitvoeringsplan in 2023 opstellen. Vaststelling vindt naar verwachting plaats in Q1 2024

•

Halverwege het proces bepalen we nader op welk aggregatieniveau het uitvoeringsprogramma wordt opgesteld

•

De gemeenteraad wordt vanaf het begin betrokken bij het proces, om te beginnen door middel van een raadsinformatiebrief en daarna informatieve en beeldvormende sessies. Besluitvorming vindt plaats door aan te sluiten bij het resultaat dat vanuit de samenleving wordt aangeboden

Overzicht stappen Stap 1: Startfase

Stap 2: Koers (visie en strategie)

Stap 3: Opstellen actieplan

Voorbereidende fase, met afstemming en eerste bijeenkomsten

Aan de hand van interactieve sessies werken we een gedragen koers uit

Nu de koers bepaald is werken we toe naar het uitvoeringsprogramma

- Gedegen plan van aanpak - Werkafspraken maken - Kopgroep samenstellen - Uitgangspunten wethouders ophalen

- Bijeenkomst met de kopgroep - Input stakeholders ophalen - Bijeenkomst met de raad - Opstellen koersdocument

- Opstellen voorzet actieplan - Bijeenkomst met de projectgroep en de kopgroep - Bestuurlijke terugkoppeling - Vaststellen actieplan in het college en door de partners

Welzijn van de inwoner als leidmotief Aanzet voor thema’s voor koers en actieplan (nader in te vullen ahv infographic): 1. De woning 2. De woonomgeving 3. De benadering ten aanzien van positieve gezondheid en preventie 4. De zorginfrastructuur 5. De samenwerking tussen partners

Bouwstenennotitie en inhoudelijke opgaven • •

De bouwstenennotitie is vooral gebaseerd op de woonzorganalyse regio Amstelland en de visie op sociaal domein (de kracht van Aalsmeer 2019-2023) Dit gebruiken we als input voor het gesprek met stakeholders en het op te stellen koersdocument

Ambitie: "In 2040 streven we naar een inclusieve samenleving waarin alle zorgdoelgroepen, ongeacht hun leeftijd of zorgbehoeften, de vrijheid en ondersteuning hebben om zo lang mogelijk zelfstandig en met eigen regie te functioneren in levensloopbestendige en inclusieve wijken.” 5 thema’s: • Toevoegen passende woningen • Inclusieve wijken en kernen • De benadering ten aanzien van positieve gezondheid en preventie • De zorginfrastructuur • De samenwerking tussen partners

Dilemma’s

Thema 1: De juiste woning Dilemma 1: Hoe prioriteren we de woonzorgdoelgroepen ten opzichte van andere doelgroepen?

De woonzorgdoelgroepen gaan voor Consequenties: • Doorstroom komt maximaal op gang. Er komt bestaand aanbod vrij voor overige doelgroepen.

• Nieuwbouw alleen voor woonzorgdoelgroepen. • Woonzorgdoelgroepen hebben keuzevrijheid.

We bedienen alle doelgroepen – woonzorgdoelgroepen en de overige doelgroepen – in gelijke mate Consequenties: • De keuzevrijheid en eigen regie worden ingeperkt.

• Doorstroom komt beperkt op gang. • Biedt meer kansen voor ‘gemengd wonen’. • Geen extra aandacht aan kwetsbare groepen als het gaat om eenzaamheid voorkomen of inzetten op preventie.

Thema 2: Inclusieve wijken en kernen Dilemma 2: Hoe gaan we om met inclusieve wijken in Aalsmeer? Iedere wijk is inclusief Consequenties: • In iedere wijk een minimaal voorzieningenniveau en minimale inzet op toegankelijkheid en leefbaarheid.

• De keuzevrijheid wonen wordt maximaal bevorderd. • Kostbare operatie. • Alleen in het buitengebied zal langere reisafstand tot voorzieningen de norm zijn.

We wijzen kansrijke wijken aan Consequenties: • Mensen die niet in een inclusieve wijk wonen en dat wel nodig hebben moeten verhuizen.

• De keuzevrijheid wordt ingeperkt. • Efficiënter voor de inzet van personeel (concentratie van de opgave).

Thema 3: Positieve gezondheid en preventie Dilemma 3: Tot welk uiterste willen we gaan in het benadrukken van positieve gezondheid en inzet op preventie Sterke nadruk Consequenties: • Ouderen worden actief gestimuleerd om zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun welzijn en gezondheid

• Nadruk op preventie kan leiden tot verminderen zorgvraag op lange termijn • Er wordt geïnvesteerd in voorzieningen voor ontmoeting en participatie • Mogelijk hogere initiële kosten voor preventieve programma’s en voorzieningen

Meer traditionele benadering, reactieve zorg Consequenties: • Nadruk op behandelen van ziekten ipv voorkomen ervan

• Mogelijk hogere zorgkosten op langere termijn door stijgende zorgvraag • Minder investeringen in preventie en voorzieningen voor ontmoeting

Thema 4: Samenwerking Dilemma 4: Hoe ver gaan we met het ontschotten van budgetten? We gaan over de grenzen heen We houden ons aan de letter van de wet Consequenties: Consequenties: • Zorggeld wordt maximaal • Ontschotting van budgetten ingezet op welzijn en informeel komt maar moeilijk op gang. zorgaanbod. Preventieve maatregelen waar de brede • Preventieve maatregelen waar samenleving van profiteert mensen zonder indicatie van worden vaker gerealiseerd. profiteren komen niet/moeilijk van de grond. • WMO budgetten gebiedsgericht inzetten. • Consistentie in beleid (we hoeven ons niet aan te passen). • We financieren preventieve maatregelen waar ook mensen zonder indicatie van profiteren (ontmoetingsruimte).

• Risico dat we op de vingers worden getikt door toezichthouders.

Woonwelzijnzorgvisie Commissie Maatschappij en Bestuur 11-01-’24

Achtergrond • Druk op de zorg • Landelijk beeld: sterke vergrijzing • Doel: langer (weer) zelfstandig thuis wonen ‘Thuis als het kan, zelf als het kan, digitaal als het kan’ • Regie op de woningmarkt, o.a. - Meer sociale huur en betaalbare woningen - Meer levensloopgeschikte woningen • Aandacht voor aandachtsgroepen • Verplichte urgentiecategorieën

Wat is een woonwelzijnzorgvisie? • Integraal beleidsdocument over wonen, welzijn en zorg • Richtinggevend kader • Doelen, ambities en maatregelen • Basis voor samenwerking en belangrijk voor prestatieafspraken • In Aalsmeer een interactief proces met stakeholders in de lokale samenleving

Thema’s 1.

Voldoende en passende woningen voor ouderen en zorgdoelgroepen •

Sterk vergrijst vergeleken met de rest van NL

•

Gemiddelde huishoudensgrootte neemt af

• •

Met ondersteuning van elkaar zo lang mogelijk zelfstandig functioneren

Voornamelijk vraag naar kleinere levensloopbestendige woningen

•

Samenredzaamheid

•

Regionale afspraken over uitstroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang

Toegankelijkheid fysieke omgeving

•

Bevorderen groen en natuurlijke omgeving

•

Voldoende ruimte voor ontmoeting en meedoen in de samenleving

4.000 2.000 2021

Inclusieve wijken en kernen

•

6.000

0

2.

2025 Regulier wonen

2030

2035 Geclusterd wonen

2040

Thema’s 3. De benadering ten aanzien van positieve gezondheid en preventie   

Door preventie langer zelfstandig blijven functioneren Versterk preventieve maatregelen om de groeiende zorgvraag te begeleiden Bevorderen van eigen regie over gezondheid

4.

De zorginfrastructuur   

De juiste zorg op de juiste plek Mobiliseren vrijwillige inzet Ontwikkelen zorgnetwerk waarin verschillende zorgaanbieders, huisartsen, specialisten en zorginstellingen naadloos samenwerken om optimale zorg te bieden

Thema: De juiste woning Dilemma: Hoe prioriteren we de woonzorgdoelgroepen ten opzichte van andere doelgroepen?

De woonzorgdoelgroepen gaan voor Consequenties: • Doorstroom komt maximaal op gang. Er komt bestaand aanbod vrij voor overige doelgroepen.

• Nieuwbouw alleen voor woonzorgdoelgroepen. • Woonzorgdoelgroepen hebben keuzevrijheid.

We bedienen alle doelgroepen – woonzorgdoelgroepen en de overige doelgroepen – in gelijke mate Consequenties: • De keuzevrijheid en eigen regie worden ingeperkt.

• Doorstroom komt beperkt op gang. • Biedt meer kansen voor ‘gemengd wonen’. • Geen extra aandacht aan kwetsbare groepen als het gaat om eenzaamheid voorkomen of inzetten op preventie.

info@asd-aalsmeer.nl Aan:

Het College van B&W, Raadhuisplein 1, Aalsmeer

I.

Inleiding

De afgelopen tijd heeft de Adviesraad zich indringend bezig gehouden met de toekomst van zorg en wonen voor ouderen. Zij heeft dit gedaan aan de hand van enkele rapporten die recent zijn verschenen (zie hieronder). De conclusie uit deze rapporten is dat de Gemeente dient na te denken over hoe zorg en wonen over 10 tot 20 jaar georganiseerd moet zijn. De Adviesraad roept het College op een lokale Taskforce Zorg en Wonen in het leven te roepen die met elkaar een Woonzorgvisie opstelt die antwoord moet geven op de uitdagingen voor de komende decennia.

II.

Toekomstige ontwikkelingen

Als gevolg van de naoorlogse geboortegolf zal de samenleving de komende decennia verder vergrijzen. Eerst na 2040 zal deze vergrijzing stabiliseren. Het aantal 65-plussers zal oplopen van 3,1 miljoen naar 4,8 miljoen. Het aantal mensen met diagnose dementie zal verdubbelen van 154.000 naar 330.000. Daar staat tegenover dat het aantal niet-werkenden ten opzichte van het aantal werkenden zal teruglopen van 1 op de 3 naar 1 op 2. Dat dit gevolgen heeft voor de werkenden in de zorg behoeft geen betoog. Het benodigde aantal werkenden in de zorg ten opzichte van het aantal werkenden neemt toe van 1 op 7 naar 1 op 4.

Toekomstige ontwikkelingen “Achter elke 5e voordeur tref je straks een 75 plusser aan.” Zo opende Ernst van Koetsveld (DG VWS en plaatsvervanger van minister Hugo de Jonge het Congres “Langer Thuis”. “In 2040 hebben we 2 x zoveel 75-plussers, 3 x zoveel mensen van 85 jaar en ouder en 2 x zoveel mensen met dementie. Aan de andere kan veel minder mantelzorgers en meer mensen die in de zorg (zouden moeten) werken maar er niet zijn. Bij ongewijzigd beleid hebben we 2 x zoveel verpleeghuisbewoners. Daar hebben we noch de mensen, noch het geld voor.” (einde citaat)

info@asd-aalsmeer.nl

III.

Reisadvies Commissie Toekomst Zelfstandig Wonende Ouderen (Commissie Wouter Bos)

Tijdens de coronacrisis hebben we geleerd dat veel ouderen zichzelf prima kunnen redden, maar dat er ook een aanzienlijke groep ouderen is voor wie dat niet vanzelfsprekend is, al helemaal niet als er partijen wegvallen uit het vaak fragiele netwerk van zorg, welzijn en ondersteuning. Eens te meer is duidelijk geworden hoeveel steun ontleend kan worden aan sociale inbedding en aan nieuwe

info@asd-aalsmeer.nl technologieën. Ook om die reden onderstrepen wij wederom dat zelfstandigheid tot op hoge leeftijd niet altijd hoeft te betekenen dat iedereen ‘langer thuis’ blijft. De commissie Toekomst Zelfstandig Wonende Ouderen komt samengevat tot drie belangrijke adviezen: 1. Ga (ver)bouwen! De fysieke woon- en leefomgeving is voor ouderen cruciaal om zelfstandig te kunnen (blijven) wonen en zo min mogelijk afhankelijk te worden van zorg. Nieuwe woonvormen, tussen het aloude eigen huis en verpleeghuis in, kunnen een oplossing bieden. 2. Ga digitaal! Die aanbeveling is niet alleen gericht aan aanbieders van professionele zorg en ondersteuning, voor wie ‘digitaal het nieuwe normaal’ moet worden. Ook ouderen zelf zullen veel meer gebruik moeten maken van digitale technologieën, om hun dagelijks leven makkelijker en aangenamer te maken. 3. Werk samen! We zullen de komende decennia in de zorg voor ouderen moeten woekeren met schaarse middelen, zowel wat betreft de financiën als minstens zozeer de mensen. Gegeven die krapte is lokale en regionale samenwerking, teneinde de beschikbare middelen doelmatig te kunnen inzetten, belangrijker dan keuzevrijheid en concurrentie.

IV.

Taskforce Zorg en Wonen

a. Waarom een Taskforce? Zolang mogelijk zelfstandig in de eigen buurt kunnen blijven wonen. Daar worden mensen gezonder en gelukkiger van. Toch is dat niet voor iedereen vanzelfsprekend. Gemeenten, Corporaties (incl. bewonerscommissies) en Zorgorganisaties breken zich nu al het hoofd over het vinden van geschikte woningen voor mensen die uitstromen uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang, statushouders en dak- en thuislozen. Daarnaast zijn er nog vele reguliere woningzoekenden die jarenlang moeten wachten op een woning. En dan staat de vergrijzing er nog aan te komen. Over twintig jaar zijn er naar schatting 2,5 miljoen 75-plussers; dat is bijna twee keer zoveel als nu. Daarnaast stijgt de gemiddelde leeftijd van ouderen en blijven zij steeds langer (al dan niet alleenstaand) zelfstandig wonen. Eén ding is zeker: Nederland is op dit moment niet in staat om deze groeiende groep ouderen voldoende te faciliteren in hun (toekomstige) zorg- en woonbehoeften. Er gaapt een groot gat tussen zelfstandig wonen en het verpleeghuis. b. Waarom een gemeentelijke Taskforce inrichten? De Taskforce wil dat overal in het land gemeenten, woningcorporaties en zorgorganisaties met elkaar in gesprek gaan over de omvang en de aanpak van de woonzorgopgaven. De Taskforce heeft drie ambities: 1.

Eind 2020 is in alle gemeenten een concrete analyse gemaakt van de lokale opgaven op het gebied van zorg, wonen, welzijn en leefbaarheid voor ouderen en andere mensen met een ondersteunings- of zorgbehoefte. Deze analyse wordt vertaald in ambities en keuzes, en wordt vastgelegd in een woonzorgvisie.

info@asd-aalsmeer.nl 2. Eind 2021 zijn in alle gemeenten prestatieafspraken gemaakt over zorg, wonen, welzijn en leefbaarheid, als basis om tot uitvoering van concrete plannen te komen. 3. In de komende jaren worden in alle gemeenten projecten in uitvoering gebracht die inspelen op de opgaven op het gebied van zorg, wonen, welzijn en leefbaarheid. c. Hoe zit het in Aalsmeer en Kudelstaart? Per regio zullen er verschillen zijn in de mate van vergrijzing. In krimpgebieden zal deze harder toeslaan dan in de Randstad. Zijn de cijfers voor Aalsmeer/Kudelstaart ook zo dramatisch? Het ontbreekt de Adviesraad aan actuele demografische gegevens. Uit een tool die ACTIZ samen met ouderenorganisatie ANBO heeft ontwikkeld blijken de volgende gegevens (zie onderstaande tabellen): Het aantal 65-plussers in Aalsmeer stijgt van 4950 in 2020 naar 7930 in 2040 (waarvan 2000 met een mobiliteitsbeperking). Het aantal 85-plussers zal verdubbelen naar 1180 in 2040 Het aantal mensen met dementie zal stijgen van 500 (2018) naar 1300 (2040) volgens de Nota De Kracht van Aalsmeer. De vraag naar WMO-zorg, begeleiding en ondersteuning zal navenant toenemen met de toename van de vergrijzing. Of deze cijfers volledig zijn durven we niet te zeggen, wel zijn ze indicatief dat het probleem vraagt om een lokale Aalsmeerse aanpak waarin de Gemeente “the lead” zal moeten nemen. Cijfers voor Aalsmeer:

info@asd-aalsmeer.nl

V.

Afweging Adviesraad

De Adviesraad Sociaal Domein heeft in diverse vergaderingen met elkaar nagedacht over dit onderwerp. Zij herkent de problematiek van de vergrijzing ook in Aalsmeer en ziet het belang van voldoende passende woningen in Aalsmeer, bijbehorende zorg/ondersteuning en maatschappelijk mee kunnen blijven doen in een omgeving die toegankelijk en leefbaar is. De Adviesraad ziet dat hier op verschillende vlakken in meer of mindere mate aandacht voor is. In de Woonvisie wordt gesproken over het bouwen voor doelgroepen (o.a. senioren). In de Nota De Kracht van Aalsmeer komen de ontwikkelingen rondom vergrijzing en dementie terug. Echter steeds voor de korte termijn en niet in een samenhangende visie op zorg en wonen. Uit contacten met zorgpartijen blijkt dat zij grote problemen zien voor de komende jaren, namelijk een groei van de zorgvraag en een krimp van het beschikbare personeel in combinatie met het afnemen van het aantal mantelzorgers. Dit vraagt om innovatieve oplossingen die alleen bij een gezamenlijke aanpak effectief kunnen zijn. Deze zorgpartijen willen graag meedenken in het vinden van antwoorden op de vragen van de toekomst. Alles afwegend komt de Adviesraad tot onderstaand (ongevraagd) advies aan het College van B&W.

VI.

Advies aan het College van B&W

De Adviesraad Sociaal Domein adviseert het College van B&W een lokale Taskforce in het leven te roepen die op basis van een zorgvuldige woonzorganalyse (demografische gegevens, gegevens zorgbehoefte/zorgvraag, woningmarkt, voorzieningen etc) een Woonzorgvisie opstelt voor de periode tot 2040. De Taskforce zou kunnen bestaan uit: de wethouders zorg en wonen (+ ambtelijke ondersteuning), woningcorporaties (Eigen Haard en Habion), zorg- en welzijnspartijen Zorgcentrum Aelsmeer, Kloosterhof, Amstelring, Participe e.d.) en vertegenwoordigers van de ouderenorganisaties. Het streven dient te zijn de analyse begin 2021 gereed te hebben en de Woonzorgvisie eind 2021 zodat deze een plek kan krijgen in het Collegeprogramma voor de periode 2022 – 2026. Wij ontvangen t.z.t. gaarne een reactie op ons advies.

Aalsmeer. 14 augustus 2020 Met vriendelijke groet, Namens de Adviesraad Sociaal Domein

……………………………………………………

……………………………………………………

Theo Gallée Secretaris

Jaap Overbeek Voorzitter

info@asd-aalsmeer.nl

Geraadpleegde literatuur: 1. Rapport Wouter Bos “Oud en zelfstandig in 2030” Een reisadvies. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2020/01/15/oud-en-zelfstandig-in2030-een-reisadvies 2. Zie Nederland vergrijzen vanaf 1998 https://www.cbs.nl/nl-nl/achtergrond/2018/43/zienederland-vergrijzen-deel-1 3. Trends in de Ouderenzorg 2018 - 2030, rapport van SCP https://digitaal.scp.nl/ouderenzorg/ 4. Taskforce Wonen en Zorg https://www.taskforcewonenzorg.nl/ 5. Programma Sinfore van Actiz en Anbo met gegevens per gemeente https://public.tableau.com/profile/sinfore#!/vizhome/ANBOActizInfographic/ANBOActizOpg avelangerthuiswonen 6. Einde aan de vrijblijvendheid Wonen en Zorg, Manon Vanderkaa directeur KBO-PCOB https://www.binnenlandsbestuur.nl/wonen-en-zorg 7. www.waarstaatjegemeente.nl 8. www.woonzorgwijzer.nl

Alleen samen maken we de ouderzorg en -ondersteuning toekomstbestendig. Mevrouw de voorzitter, beste commissieleden, dank dat ik namens de Adviesraad Sociaal Domein even mag inspreken. Reden dat wij niet alleen volstaan met het bij laten voegen van ons ongevraagd advies uit 2020 over de Taskforce Wonen Welzijn Zorg is dat ik in deze commissievergadering nog eens wil benadrukken de urgentie van de zaak. De zorg- & welzijnssector dreigt vast te lopen. We staan namelijk aan de vooravond van een zorginfarct als er niet door alle partijen in het veld stappen worden gezet. Een zorginfarct die u en mij, ons allen zal raken, de één omdat hij tussen nu en 20 jaar zelf afhankelijk zal zijn van zorg, de ander omdat hij of zij zorg zal moeten verlenen aan een naaste. De naoorlogse babyboomgeneratie gaat de komende jaren vergrijzen, maar zal ook ouder worden dan de generaties voor hen. Deze dubbele vergrijzing leidt in Aalsmeer tot een toenamen van het aantal 65 plussers van 5000 naar ruim 8000 in 2040. Het aantal 85 plussers zal verdubbelen naar 1400 personen en het aantal mensen met dementie zal stijgen van 500 naar 1300 personen. Deze vergrijzing gaat gepaard met een ontgroening op de arbeidsmarkt. De verhouding tussen werkenden en niet-werkenden loopt terug en het aantal werkenden in de zorg loopt extra hard terug.

Als we niets doen, moet in 2040 1 op de 3 mensen in Nederland in de zorg werken (nu is dat 1 op de 7) om aan de stijgende zorgvraag te kunnen voldoen, volgens de Wetenschappelijke Raad van het Regeringsbeleid. Dat is economisch en maatschappelijk niet realistisch. Er zal iets dus drastisch moeten veranderen in de zorg. Tegelijkertijd zorgt de vergrijzing ook voor extra druk op mantelzorgers en vrijwilligers, ook wel de informele zorg genoemd. Alle partijen die betrokken zijn bij zorg en ondersteuning voor ouderen staan dus voor een enorme opgave om de zorg anders in te richten, waardoor je met een beperkt aantal mensen noodzakelijke zorg kunt verlenen. Ook gemeenten die, onder meer met de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo), de taak hebben om de zelfredzaamheid en participatie van ouderen te bevorderen, staan voor een grote uitdaging. Door het noodgedwongen langer thuis wonen van ouderen vindt er een verschuiving plaats van WLZ naar WMO en zal er een groter beroep gedaan gaan worden op de gemeentelijke voorzieningen. Tevens zal de Gemeente een voortrekkersrol krijgen om de omslag te maken naar een zorgzame samenleving. De wethouder met zorg in zijn portefeuille heeft de komende jaren een belangrijke boodschap te vertellen, nl. dat het recht op

zorg geen vanzelfsprekendheid meer is en dat er een beroep op de samenleving gedaan zal moeten worden om ouderen te ondersteunen. We moeten de slag maken naar zorgzame buurten. De druk op de zorg zal ook verlaagd moeten door senioren zo vitaal en zelfredzaam mogelijk door het leven te laten gaan. Denk aan gezonde voeding, voldoende bewegen, een cursus valpreventie, maar ook aan het realiseren van geschikte woningen in de juiste leefomgeving. Alle partijen, dus niet alleen de verschillende beleidsterreinen binnen de gemeente, maar ook woningcoöperaties, thuiszorgorganisaties, mantelzorgers en vrijwilligers en zorginstellingen die 24 uurs zorg verlenen, lopen tegen het onderwerp vergrijzing – en de gevolgen hiervan – aan. Geen enkele organisatie kan dit alleen oplossen. We zullen met elkaar moeten samenwerken om te onderzoeken: Wat is er nodig en wie doet wat? Om die reden adviseerde onze Adviesraad in augustus 2020 een Taskforce in het leven te roepen die op basis van een zorgvuldige woonzorganalyse (demografische gegevens, gegevens zorgbehoefte/zorgvraag, woningmarkt, voorzieningen etc) een Woonzorgvisie, een lange termijnvisie, op te stellen voor de periode tot 2040.

De Taskforce zou kunnen bestaan uit: de wethouders zorg en wonen (+ ambtelijke ondersteuning), woningcorporaties (Eigen Haard en Habion), zorg- en welzijnspartijen als Zorgcentrum Aelsmeer, Kloosterhof, Amstelring, Participe e.d.) en vertegenwoordigers van de ouderenorganisaties. Het streven was de analyse begin 2021 gereed te hebben en de Woonzorgvisie eind 2021 zodat deze een plek kon krijgen in het Collegeprogramma voor de periode 2022 – 2026. U hebt ons advies kunnen lezen. Het College reageerde voortvarend, binnen twee maanden, en met instemming op ons advies en wilde graag de uitdaging aangaan om in co-partnerschap d.m.v. een Taskforce te komen tot een Woonzorgvisie. Het toenmalige College sprak de wens uit in het najaar van 2021 de Woonzorgvisie in concept gereed te hebben. Ook de AA organisatie nam het idee van een Taskforce voortvarend over en produceerde reeds in 2022 een Woonzorgvisie voor de Gemeente Amstelveen waardoor daar de eerste projecten nu in uitvoering gaan. In Aalsmeer werd begin 2021 de Taskforce opgericht en deze is enkele keren bij elkaar geweest. Helaas door personele wisselingen binnen de kernorganisatie

en geringe bestuurlijke aandacht kwam de Woonzorgvisie niet van de grond en verdampte de motivatie bij de verschillende partners. Na de verkiezingen en na de totstandkoming van het nieuwe College is er een doorstart gemaakt van de Taskforce. Ook nu werden we geconfronteerd met personele wisselingen in de kernorganisatie. Gelukkig is er een beroep gedaan op Companen om als constante partner het traject te begeleiden. De ambitie is nu om voor de zomer van 2024 een concept Woonwelzijnzorgvisie op te stellen (inmiddels een verplichting vanuit het ministerie van VWS) voorzien van een uitvoeringsprogramma. De afgevaardigden in de Taskforce vanuit de Adviesraad spannen zich in om te komen tot concrete afspraken. Ik wilde graag deze toelichting geven als actualisatie op ons advies uit 2020. Indien er geen vragen zijn geef ik het woord graag terug aan de voorzitter zodat zij Companen kan introduceren voor de presentatie en u uw input kunt leveren voor de op te stellen Woonwelzijnzorgvisie.

Signed By: Oude Kotte, G.E. (Gido) <gido.oudekotte@aalsmeer.nl 11/01/2024 20:34:06 CET ID: 63b81d1e-ad85-4e1d-a29c-04e073f3646d Auth: Scribble

RAADSVOORSTEL

Signed By: Vellenga, Sj. (Sjoerd) <sjoerd.vellenga@aalsmeer.nl> 11/01/2024 20:23:33 CET ID: 63b81d1e-ad85-4e1d-a29c-04e073f3646d Auth: Scribble

Zaaknummer: Voorstel van:

Datum: Portefeuillehouder:

College van burgemeester en wethouders

Behandelend ambtenaar:

-W. van Oosten -J. Sinke

5 december 2023 wethouder ing. S.A.S. Spaargaren

Onderwerp

Procesnotitie programma arbeidsmigranten 2024-2027 Raadsbesluit

1. De voorgestelde inhoud van het programma arbeidsmigranten 2024-2027 vast te stellen 2. Bij huisvesting van arbeidsmigranten in te zetten op geconcentreerde huisvesting dichtbij grote werklocaties, buiten de woongebieden 3. En gelijktijdig kleinschalige woonlocaties in woonwijken voor tijdelijke arbeidsmigranten geleidelijk af te bouwen en deze vrijkomende woningen ter beschikking te stellen aan woningzoekende Aalsmeerders.’ 4. De overige uitgangspunten in hoofdstuk 2 (‘Uitgangspunten voor het beleid’) en hoofdstuk 3 ( ‘de programmastructuur’) van de procesnotitie Programma arbeidsmigranten 2024-2027 vast te stellen. Samenvatting

In Aalsmeer is er, met name door de bedrijvigheid rondom de sierteelt, al decennia lang veel vraag naar praktisch geschoolde werknemers. Vanaf de toetreding van OostEuropese landen tot de Europese Unie in 2007 worden deze arbeidsplaatsen in steeds grotere mate ingevuld door arbeidsmigranten. Op dit moment staan er in Aalsmeer vooral Poolse inwoners ( waaronder arbeidsmigranten) officieel geregistreerd. Daarnaast zien we in toenemende mate Roemeense, Spaanse en Bulgaarse arbeidsmigranten in Aalsmeer wonen en werken. Inschatting is dat het echte aantal in de praktijk een stuk hoger ligt. Daarnaast wijst onderzoek uit dat het aantal- vanwege de stijgende behoefte vanuit de bedrijven- de komende jaren verder zal toenemen. In de beginjaren waren er geen regels omtrent huisvesting. Arbeidsmigranten werden ondergebracht in woningen en (oude) bedrijfspanden die niet altijd aan alle (veiligheids)eisen voldeden. De afgelopen jaren is flink ingezet in verbetering van de woonvoorzienin gen. Dit heeft geresulteerd in de kadernota Huisvesting arbeidsmigranten 2018 en handhaving van ongewenste situaties. Ook is er een pilot doorlopen om registratie van personen te verbeteren, die zo succesvol was dat deze werkwijze is voortgezet en als goed voorbeeld wordt aangehaald bij Greenport Nederland, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) en andere gremia.

Uit landelijke onderzoeken en het rapport van de commissie Roemer (‘Geen tweederangs burgers’ van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten), komt naar voren dat er verbetering wenselijk is als er misstanden worden geconstateerd. In Aalsmeer willen we door het Programma Arbeidsmigranten uit te voeren dit soort situaties voorkomen en indien nodig aanpakken. We willen dit als gezamenlijke opgave met alle relevante partijen aanpakken. Doel is vast te leggen hoe we deze arbeidsmigranten goed kunnen huisvesten en ook de zorg en wel zijn bieden die nodig is. Daartoe gaan we in overleg met de grootste uitzendbureaus en werkgevers en relevante zorgpartijen die in de gemeente en de regio gevestigd zijn. Mo-

[.docx] 101/F105a/ICT

Pagina

2 van 5

menteel wordt er binnen Greenport Aalsmeer verband gewerkt aan een regionaal programma arbeidsmigranten waar Aalsmeer aan deelneemt. Doel

Gemeente Aalsmeer streeft naar een integrale aanpak en structurele oplossingen voor daar waar nodig het verbeteren van de woon– en leefomstandigheden van arbeidsmigranten in onze gemeente. Hiertoe wordt dit programma opgesteld voor de duur van 4 jaar om deze aanpak uit te voeren. Het programma is gericht op intensieve samenwerking met ketenpartners als uitzendbureaus, bedrijven, belangenorganisaties en zorgaanbieders. Prestatie

Wij gaan een programma arbeidsmigranten opstarten. In deze fase stellen wij de raad voor om de procesnotitie programma arbeidsmigranten vast te stellen. In de procesnotitie staat beschreven hoe wij tot een programma willen komen en welke uitgangspunten bij het opstellen van het programma worden toegepast.

Pagina

3 van 5

Voorgeschiedenis en context

In Aalsmeer is er, met name door de bedrijvigheid rondom de sierteelt, al decennia lang veel vraag naar praktisch geschoolde werknemers. Vanaf de toetreding van Oost-Europese landen tot de Europese Unie in 2007 worden deze arbeidsplaatsen in steeds grotere mate ingevuld door arbeidsmigranten. Op dit moment staan er in Aalsmeer vooral Poolse inwoners (waar onder arbeidsmigranten) officieel geregistreerd. Daarnaast zien we in toenemende mate Roemeense, Spaanse en Bulgaarse arbeidsmigranten in Aalsmeer wonen en werken. Inschatting is dat dit aantal in de praktijk een stuk hoger ligt en daarnaast wijst onderzoek uit dat het aantal de komende jaren verder zal toenemen. In de beginjaren waren er geen regels omtrent huisvesting. Arbeidsmigranten werden ondergebracht in woningen en (oude) bedrijfspanden die niet altijd aan alle (veiligheids)eisen voldeden. De afgelopen jaren is flink ingezet in verbetering van de woonvoorzieningen. Dit heeft geresulteerd in de door de raad vastgestelde kadernota Huisvesting arbeidsmigranten, het Paraplubestemmingsplan Kamerverhuurbedrijf gemeente Aalsmeer en handhaving van ongewenste situaties. Het vastgestelde beleid vormt de basis voor de ontwikkeling van het programma. Ook is er een pilot doorlopen om registratie van personen te verbeteren. Argumenten Inhoud 1.

Arbeidsmigranten maken onderdeel uit van de Aalsmeerse samenleving; De Aalsmeerse (sierteelt) economie is afhankelijk van arbeidsmigranten. Nederlanders zijn steeds minder bereid het zware, praktische geschoolde werk te verrichten. Zonder arbeidsmigranten zal een groot aantal bedrijven niet kunnen functioneren en zal een deel van de Aalsmeerse economie stil vallen. Het feit dat er grote aantallen arbeidsmigranten in Aalsmeer verblijven is een gevolg van de aanwezigheid van werk. 2. Het aantal arbeidsmigranten zal de komende jaren toenemen; Onderzoek uit 2021 wijst uit dat het aantal arbeidsmigranten in de Greenport Aalsmeer de komende jaren naar verwachting met 17% per jaar stijgt. Om deze stijging voor zowel de arbeidsmigranten zelf, als de inwoners van Aalsmeer in goede banen te leiden is het van belang om heldere kaders te stellen en (ondersteunende) voorzieningen op orde te hebben. 3. Beleid en concrete maatregelen die nodig zijn om arbeidsmigranten op een goede manier in Aalsmeer te laten verblijven zijn divers van aard; Er wordt in Aalsmeer al geruime tijd aan- en met beleid voor arbeidsmigranten gewerkt. In eerste instantie heeft dit beleid zich vooral gericht op planologie en veiligheid rondom huisvesting. Daarnaast is er een pilot uitgevoerd met betrekking tot registratie.

Zowel vanuit de signalen die wij zelf ontvangen als vanuit het advies van de landelijke commissie Roemer komt naar voren dat een bredere aanpak voor arbeidsmigranten gewenst is. Er wordt dan ook voorgesteld om een integraal programma volgens de volgende lijnen in te richten: 1. Informatie en voorlichting 2. Goede huisvesting 3. Verbeterde registratie en sturing 4. Werk en goed werkgeverschap 5. Ondersteuning, preventie en toegang tot zorg 6. Veiligheid, handhaving en samenwerking met partners in de regio Overwegingen die hebben geleid tot het voorgestelde besluit Het tekort aan medewerkers in de sierteelt en logistieke dienstverlening heeft niet alleen impact op de economie, maar ook op het huisvestingsvraagstuk voor deze groep medewerkers specifiek en de gehele Aalsmeerse bevolking in het algemeen. Daarnaast komt in landelijke onderzoeken en rapporten (o.a. rapport Roemer) naar voren dat er niet alleen verbeteringen wenselijk zijn ten aanzien van de kwaliteit van de huisvesting, maar ook ten aanzien van de zorg en het welzijn van arbeidsmigranten. Het probleem vraagt dus om een integrale aanpak. Als gemeente willen we ons samen met alle betrokken partijen inzetten om daar waar dat nodig is de woon, werk en zorg/welzijnsomstandigheden voor de arbeidsmigranten naar behoren te regelen en zonodig te verbeteren.

Pagina

4 van 5

Keuzemogelijkheden/alternatieven

In de sierteeltsector en aanverwante bedrijvigheid is een doorgaande stroom van arbeidsmigranten werkzaam. Dit vraagt om het opstellen van een coherent beleid, een programma en gefundeerde beleidskeuzes om dit te reguleren. Participatie

In het te ontwikkelen programma zal de participatie in de 6 programmalijnen vormgegeven worden. Kanttekeningen en risico’s

Het succes van het programma is mede afhankelijk van input en inzet van verschillende belanghebbenden; Binnen het beleidsveld arbeidsmigranten zijn, naast de gemeente, een groot aantal partijen actief: de arbeidsmigranten zelf, werkgevers (onderverdeeld in uitzendbureaus en inhuurders), huisvesters, zorg- en welzijnspartijen, belangenorganisaties als Greenport Aalsmeer en medeoverheden. Al deze partijen hebben hun eigen kaders en belangen. Het slagen van het programma is mede afhankelijk van input en inzet van de individuele partijen en een goede samenwerking tussen partijen. De uitwerking van de zes programmalijnen zal de samenwerking met een groot aantal externe partijen vragen. We werken in Greenport samen met andere gemeenten om op termijn regionale afspraken te kunnen maken over de verdeling van de huisvestingsopgave. Op 31 oktober j.l. is een aanvraag voor een Regiodeal bij het Ministerie BZK ingediend door 3 Greenportregio’s. Een van de kernthema’s daarin zijn Arbeidsmarkt en Circulariteit. Vanuit Greenport Aalsmeer is gestart met het regionale programma Arbeidsmigranten waarbij de Duin en Bollenstreek en Greenport Aalsmeer betrokken zijn. Het regionale programma is direct gekoppeld aan het in voorbereiding zijnde Programma Arbeidsmigranten van gemeente Aalsmeer.

Vanuit de drie regio’s wordt het belang van het thema arbeidsmigranten onderkend en zal het thema een prominent onderdeel vormen van de aanvraag. Dit biedt de kans de investering in dit thema flink te vergroten. Immers, bij honorering van de Regiodeal kan het programmabudget van dit thema verdubbeld worden door een bijdrage vanuit het Rijk. Financiën

Met deze procesnotitie zijn geen additionele kosten gemoeid. De inhoudelijke budgetten die betrekking hebben op het Programma Arbeidsmigranten zijn opgenomen in programma 3 van de programmabegroting. De kosten voor de verschillende acties in de programmalijnen zijn opgenomen in het College uitvoeringsprogramma. Er is jaarlijks een bedrag van 50.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het programma en 25.000 voor de versterking van het Poolse spreekuur.

Pagina

5 van 5

Vervolgstappen Uitvoering en procesplanning Proces Deze procesnotitie is de eerste stap om te komen tot een programma; In de procesnotitie die nu ter besluitvorming voorligt wordt het proces om te komen tot een programma arbeidsmigranten en de daarbij behorende inhoudelijke uitgangspunten vastgelegd. Na vaststelling zal het programma volgens de onder punt 3 beschreven programmalijnen worden uitgewerkt. Het programma past binnen de regionale aanpak die Greenport Aalsmeer voor ogen heeft; Ook in Greenport Aalsmeer verband wordt er gewerkt aan een programma arbeidsmigranten. Verkennende gesprekken voor dit regionale programma worden momenteel gevoerd. Voor zover op dit moment kan worden overzien sluiten het lokale en regionale programma op elkaar aan en zullen zij elkaar versterken. Momenteel wordt een aanvraag voor een zgn Regiodeal voorbereid door 3 Greenportregio’s. De kernthema’s daarin zijn Arbeidsmarkt en Circulariteit. Een van de pijlers daarin is Weerbare en vitale sierteeltregio. In de programmalijn van deze pijler is het regionale programma arbeidsmigranten ingebracht.

De gemeenteraad wordt gefaciliteerd om invulling te geven aan haar kaderstellende rol; Het is van belang dat de raad op de hoogte is van het voornemen om te komen tot een programma arbeidsmigranten en is het van belang dat de raad kan meedenken gedurende het proces om te komen tot nieuw strategisch beleid. Daarnaast spreken raadsleden in hun rol als volksvertegenwoordigers met inwoners en bedrijven en beschikken daardoor over informatie die van meerwaarde kan zijn voor het programma. Na vaststelling van de procesnotitie kan direct worden gestart met het daadwerkelijk opstellen, inrichten en uitwerken van het programma. Per programmaonderdeel zal worden bekeken of, en op welke wijze, bestuurlijke besluitvorming wenselijk dan wel noodzakelijk is.

Evaluatie

Dit wordt opgenomen in het programma.

Duurzaamheidsaspecten Dit is niet van toepassing. Bijlagen Raadsvoorstel procesnotitie programma arbeidsmigranten 2024-2027 Raadsbesluit Procesnotitie programma arbeidsmigranten 2024-2027 Kaart met overzicht locaties huisvesting arbeidsmigranten oktober 2023

De secretaris,

De voorzitter,

drs. Sj. Vellenga

mr. G.E. Oude Kotte

Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.

RAADSBESLUIT

De raad van de gemeente Aalsmeer;

gelezen het voorstel van college van burgemeester en wethouders, d.d. 5 december 2023 Besluit

1. De voorgestelde inhoud van het programma arbeidsmigranten 2024-2027 vast te stellen. 2. De uitgangspunten in hoofdstuk 2 (‘Uitgangspunten voor het beleid’) en hoofdstuk 3 ( ‘de programmastructuur’) van de procesnotitie Programma arbeidsmigranten 2024-2027 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 1 februari 2024. de plv. griffier,

de voorzitter,

drs. O.F. Matheijsen

mr. G.E. Oude Kotte

Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.

[.docx] 101/F105/ICT

C O N C EP T PROCESNOTITIE NIEUW BELEID Aan

Gemeenteraad

Datum

11 -12-2023

Van

College Aalsmeer

Contact

Janneke Sinke en Wilco van Oosten Kernorganisatie Aalsmeer

Betreft

Procesnotitie voor programma arbeidsmigranten in Aalsmeer 2024-2027

1. Inleiding en context Aalsmeer is een levendig dorp met een rijke traditie in de tuinbouw, sierteelt, en de verwerking van- en handel in sierteeltproducten. Royal Flora Holland fungeert als internationale hotspot voor bloemen- en plantenhandel. Om deze sector goed te laten functioneren is het van cruciaal belang om voldoende praktisch geschoold medewerkers te hebben. Bijkomende uitdaging hierbij is het seizoensgebonden karakter van de branche. Ook zien we veel vraag naar arbeid in aanverwante sectoren als de logistieke en dienstverlenende sector. Bedrijven in Aalsmeer geven vaak aan dat het ontbreken van (goed geschoolde) medewerkers een probleem is. In Aalsmeer wordt een groot deel van dit werk uitgevoerd door arbeidsmigranten die deels ook in onze gemeente wonen. Hierbij wordt een arbeidsmigrant gedefinieerd als een onderdaan van een andere lidstaat van de Europese Unie die zijn hoofdverblijf niet in Nederland heeft en die in Nederland verblijft om tijdelijke werkzaamheden te verrichten1 Uit het onderzoek “Arbeidsmigranten in de Greenport Aalsmeer (Decisio maart 2021)2” , blijkt dat een groot deel van de medewerkers via uitzendbureaus te werk wordt gesteld. Huisvesting wordt vaak ook door deze bureaus geregeld. In onze gemeente hebben we, naast een groot aantal (aangepaste) reguliere woningen, een aantal grootschalige verblijfsfaciliteiten.

Bedrijven en uitzenders vinden het (in toenemende mate) een uitdaging om voldoende huisvesting te vinden voor hun werknemers. De arbeidsmigranten die hun bijdrage voor kortere of langere tijd leveren aan onze economie komen voornamelijk uit Polen 3 . Daarnaast is een toenemend aantal andere nationaliteiten zoals Bulgaren, Roemenen en Spanjaarden werkzaam. Over het algemeen is ons beeld dat voor de meeste van deze (tijdelijke) inwoners van onze gemeente de huisvesting en de werkomstandigheden adequaat geregeld is. Het tekort aan medewerkers in de sierteelt en logistieke dienstverlening heeft niet alleen impact op de economie, maar ook op het huisvestingsvraagstuk voor deze groep medewerkers specifiek en de gehele Aalsmeerse bevolking in het algemeen. Daarnaast komt in landelijke onderzoeken en rapporten (o.a. rapport Roemer) naar voren dat er niet alleen verbeteringen wenselijk zijn ten aanzien van de kwaliteit van de huisvesting, maar ook ten aanzien van de zorg en het welzijn van arbeidsmigranten. Het probleem vraagt dus om een integrale aanpak.

1 2 3

Definitie zoals opgenomen in Wet Goed Verhuurderschap. Dit blijkt uit het onderzoek 2019 door Decisio in opdracht van Greenport Aalsmeer. Dit blijkt uit het onderzoek 2019 door Decisio in opdracht van Greenport Aalsmeer.

Pagina

2 van 10

Als gemeente willen we ons samen met alle betrokken partijen inzetten om daar waar dat nodig is de woon, werk en zorg/welzijnsomstandigheden voor de arbeidsmigranten naar behoren te regelen en zonodig te verbeteren. In de College Agenda ‘Samen werken aan Aalsmeer 2022-2026’, is budget vrijgemaakt voor het opzetten en uitvoeren van een programma arbeidsmigranten. Dit programma kijkt naar informatievoorziening, zorg, ondersteuning en goed werkgeverschap en andere aspecten waar arbeidsmigranten in Aalsmeer mee te maken hebben. In het CUP 2022-2026 is een bedrag van € 50.000 jaarlijks beschikbaar gesteld om deze opdracht uit te voeren. In landelijke onderzoeken en het rapport van de commissie Roemer (‘Geen tweederangsburgers’ van het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten4), komt naar voren dat er verbetering wenselijk is als er misstanden worden geconstateerd. Bijvoorbeeld dat er arbeidsmigranten zijn die naar Nederland komen en in het land van herkomst via een uitzendbureau een te positief beeld is geschetst ten aanzien van wonen en werken. In de praktijk kan dit soms toch anders uitwerken. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de huisvesting ,de arbeidsomstandigheden en de zorg niet optimaal in orde zijn. Het niet goed op de hoogte zijn van kennis van de rechten als werknemer in Nederland maakt het dan lastig om eventueel actie te ondernemen.