Agendabundel
Tekst van het document
Bundel - 3.Raad (besluitvormend) van 9 november 2023 0.1 0.2 1.1 1.2 2
3
4
Besluitenlijst raadsvergadering van 9 november 2023 BESLUITENLIJST Besluitvormende RAAD 09-11-2023 Voorafgaand aan de raadsvergadering wordt stilgestaan bij het overlijden van oud-raadslid de heer A.G.N. Harte Opening door de voorzitter, de heer G.E. Oude Kotte Vaststelling van de agenda Agenda Raad 09-11-2023 Programmabegroting 2024 Portefeuillehouder: S.A.S. Spaargaren Spreekvolgorde: CDA – VVD – Absoluut Aalsmeer - D66 – GL – PvdA - FlorAalsmeer De behandeling van dit onderwerp is gericht op het vaststellen van de Programmabegroting 2023 inclusief de investeringen en de voor de investeringen benodigde kredieten beschikbaar te stellen.
20.05 uur 1e termijn van de raad (8 min per fractie) en indienen van eventuele moties en amendementen en debat 21.05 uur reactie van het college van B&W 21.30 uur schorsing 21.45 uur 2e termijn van de raad 22.30 uur reactie van het college van B&W 22.55 besluitvorming De vermelde tijden zijn richttijden 20230926 RAADSVOORSTEL programmabegroting 2024 def 20231109 getekend rbsl Programmabegroting 2024 Aalsmeer 20230926 Programmabegroting 2024 Aalsmeer - definitief CDA Motie instellen evenementenfonds GL Motie Stimuleren van Alternatieve woonvormen voor doelgroepen in Aalsmeer GL Motie toevoegen paragraaf duurzaamheid & klimaatbeleid aan begroting 2025 en verder FlorAalsmeer: Motie Schiphol belasten voor vliegverkeer boven Aalsmeer/Kudelstaart Septembercirculaire 2023 Portefeuillehouder: S.A.S. Spaargaren Het doel van het voorstel is de ontwikkelingen van de septembercirculaire 2023 te _vertalen naar hun betekenis voor de Programmabegroting 2023 en de meerjaren-_raming 2024-2027. 20231010 getekend rvs septembercirculaire 2023 20231109 getekend rbsl septembercirculaire 2023 Septembercirculaire+gemeentefonds+2023 Sluiting
CONCEPT BESLUITENLIJST RAADSVERGADERING D.D. 9 NOVEMBER 2023 Aanwezig: Voorzitter: de heer G.E. Oude Kotte Plv. Griffier : de heer O.F. Matheijsen Leden: CDA : de dames M. van Diemen-Kreeft en T. van der Meer en de heren M.P. Buskermolen, P.F. van den Nouland, D. van Willegen en G.J.H. Winkels VVD : mevrouw M. Vleghaar en de heren J.G.E. Bouwmeester, J. de Vries en D.G. van der Zwaag AA : de dames G. Holtrop en D.M. Prent Bouten en de heer W.T.J.M. Koster D66 : Mevrouw M.J. Geisler en de heren J. van der Tol en S.J.R. de Vries GroenLinks : mevrouw P. Lakerveld en de heer R.P. Fransen FlorAalsmeer : mevrouw J. Keessen en de heer D.J. Biesheuvel
Portefeuillehouders: de heren G.E. Oude Kotte, L.B. Kabout, W. Kikkert en S.A.S. Spaargaren Afwezig: De dames E.S.I. Mijwaart (VVD), C. van Hilst-Dekker (AA) en de heer J.H. Buisma (PvdA) Tijd 20.00
Agenda punt R-1
Onderwerp
Besluit:
1.Opening door de voorzitter, de heer G.E. Oude Kotte 2.Vaststelling van de agenda
1.2.Conform vastgesteld
BEHANDELSTUKKEN 20.05
R-2
Programmabegroting 2024
Voorstel unaniem aangenomen
Besluit: a. De programmabegroting 2024 vast te stellen; b. De in de programmabegroting 2024 opgenomen budgetten 2024 per programma te autoriseren op het niveau van lasten, baten en saldo per programma. c. Voor de voorgestelde investeringen 2024 conform paragraaf 4.2 van de programmabegroting 2024 de benodigde kredieten beschikbaar te stellen; d. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2025-2027. Toezegging: 1.Wethouder Kabout zegt toe een overzicht aan de raad te sturen met kleine woningbouwinitiatieven in de laatste drie jaar met daarbij het standpunt van de gemeente. A/M
Naam Amendement/Motie
Fractie en aantallen
M23-16 Motie instellen evenementenfonds (ingediend door CDA) M23-17 Motie stimuleren van Alternatieve Woonvormen voor Doelgroepen in Aalsmeer (ingediend door GL) M23-18 Motie toevoegen paragraaf duurzaamheid & klimaatbeleid aan begroting 2025 en verder (ingediend door GL)
Ingetrokken
M23-19 Motie Schiphol belasten voor vliegverkeer boven Aalsmeer/ Kudelstaart (ingediend door FlorAalsmeer)
Ingetrokken
Verworpen Voor : 4 (GL/FA) Tegen : 16 (CDA/VVD/AA/D66) Unaniem aangenomen
R-3
Septembercirculaire 2023
Voorstel unaniem aangenomen
Besluit: 1. Kennis te nemen van de uitkomsten van de septembercirculaire 2023. 2. Het positieve effect 2023 ad € 2,218 miljoen ten gunste van het begrotingsresultaat 2023 te brengen en de begroting 2023 overeenkomstig te wijzigen. 3. Aan de stelpost loon-prijs in 2027 een bedrag toe te voegen van € 1,5 miljoen op basis van de bijgestelde loon- en prijscijfers uit de macro economische verkenning van september 2023. 4. Aan de stelpost loon-prijs een structureel bedrag van € 0,2 miljoen toe te voegen ten behoeve van budgetbijstellingen die het gevolg zijn van wijzigingen in het gemeentelijk areaal. 5. Het restant structureel voordeel zoals opgenomen in het raadsvoorstel in de tabel onder Financiën vanaf 2024 toe te voegen aan de stelpost behoedzaamheid; 6. De begroting te wijzigen voor de toegekende middelen en hiermee samenhangende uitgaven voor de energietoelage ad. € 882.000 onder voorbehoud van positieve besluitvorming door de Eerste Kamer. 7. De taakmutaties met samenhangende uitgaven in de begroting te verwerken. Sluiting
De voorzitter sluit de vergadering om 22.30 uur
Uitnodiging voor het bijwonen van de Raadsvergadering op donderdag 9 november 2023, in de raadzaal van het raadhuis van Aalsmeer. Aanvang: 20.00 uur. DE VOORZITTER VAN DE RAAD, mr. G.E. Oude Kotte RAAD Raadzaal Tijd 20.00
Agenda Onderwerp punt R-1. 1. Opening door de voorzitter, de heer G.E. Oude Kotte Raadsgriffier: de heer O. van Kolck 2. Vaststelling van de agenda BEHANDELSTUK
20.10
R-2
Programmabegroting 2024 Portefeuillehouder: S.A.S. Spaargaren Spreekvolgorde: CDA – VVD – Absoluut Aalsmeer - D66 – GL – PvdA FlorAalsmeer De behandeling van dit onderwerp is gericht op het vaststellen van de Programmabegroting 2024 inclusief de investeringen en de voor de investeringen benodigde kredieten beschikbaar te stellen. 20.05 uur 1e termijn van de raad (8 min per fractie) en indienen van eventuele moties en amendementen en debat 21.05 uur reactie van het college van B&W 21.30 uur schorsing 21.45 uur 2e termijn van de raad 22.30 uur reactie van het college van B&W 22.55 besluitvorming De vermelde tijden zijn richttijden
SLUITING
Signed By: Oude Kotte, G.E. (Gido) <gido.oudekotte@aalsmeer.nl 26/09/2023 18:50:25 CEST ID: 34030767-f192-44f3-bcda-c8e857919104 Auth: Scribble
RAADSVOORSTEL
Signed By: Vellenga, Sj. (Sjoerd) <sjoerd.vellenga@aalsmeer.nl> 26/09/2023 18:37:24 CEST ID: 34030767-f192-44f3-bcda-c8e857919104 Auth: Scribble
Zaaknummer: Voorstel van:
Datum: Portefeuillehouder:
college van burgemeester en wethouders
Behandelend ambtenaar:
mevr. Inge Harmsen 0297-387575 inge.harmsen@aalsmeer.nl
26 september 2023 wethouder ing. S.A.S. Spaargaren
Onderwerp
Programmabegroting 2024 gemeente Aalsmeer Raadsbesluit
Het college van burgemeester en wethouders stelt de raad voor te besluiten:
a. b. c. d.
De programmabegroting 2024 vast te stellen; De in de programmabegroting 2024 opgenomen budgetten 2024 per programma te autoriseren op het niveau van lasten, baten en saldo per programma. Voor de voorgestelde investeringen 2024 conform paragraaf 4.2 van de programmabegroting 2024 de benodigde kredieten beschikbaar te stellen; Kennis te nemen van de meerjarenraming 2025-2027.
Samenvatting
De Gemeentewet schrijft voor dat gemeenten een begroting (voor het eerstvolgende boekjaar) en meerjarenraming (voor de drie jaren daarop volgend) maken. De programmabegroting 2024 is een nadere uitwerking van de in de kadernota 2024 opgenomen uitgangspunten en nadien bekend geworden autonome ontwikkelingen. Het voorstel aan de raad is de programmabegroting 2024 vast te stellen, alsmede voor de daarin opgenomen investeringen een krediet beschikbaar te stellen. Na vaststelling door de gemeenteraad dient de vastgestelde begroting vóór 15 november te worden ingezonden aan Gedeputeerde Staten. Doel
Uitvoering geven aan de artikel 191 lid 1 Gemeentewet: de gemeenteraad stelt een programmabegroting 2024 vast, waarin de bestuurlijke en financiële kaders voor het komende begrotingsjaar zijn opgenomen. Prestatie
In de programmabegroting zijn de doelstellingen voor 2024 opgenomen, datgene wat we daarvoor gaan doen en welke budgetten we daarvoor beschikbaar hebben. Na vaststelling van de programmabegroting vormt deze de opdrachtformulering aan de AA organisatie die als gevolg van de afgesloten centrum regeling Amstelveen Aalsmeer de opdracht heeft de dienstverlening aan het bestuur van Aalsmeer te verzorgen. Voorgeschiedenis en context
Vertrekpunt voor de begroting is het laatst door de raad vastgestelde meerjarenperspectief. De raad heeft de vrijheid ten aanzien van de voorgestelde ontwikkelingen een eigen afweging te maken. Voorwaarde is dat de begroting structureel en reëel sluitend is. Daarnaast dient de gemeente een positieve algemene reserve te hebben. De wettelijke basis voor de begroting bestaat uit:
[.docx] 101/F105a/ICT
Pagina
• • • •
2 van 6
Artikel 189 tot en met 195 en artikel 203 Gemeentewet; Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten Financiële verordening 2023 gemeente Aalsmeer Kaderbrief Financieel toezicht 2024 Provincie Noord Holland
Overwegingen die hebben geleid tot het voorgestelde besluit
De programmabegroting 2024 is om die reden gebaseerd op het raadsprogramma 2022 - 2026 'Aan de slag voor Aalsmeer' en het collegeprogramma 2022 - 2026 'Samenwerken aan Aalsmeer'. Voor de in deze programmabegroting 2024 opgenomen budgetten is het budget voor nieuw beleid, gebaseerd op het voorstel bij de programmabegroting 2023 (raad 3 november 2022) vooralsnog het uitgangspunt geweest. In het voorstel over de meicirculaire 2023 is ingegaan op de financiële gevolgen van het Rijksbeleid als gevolg van de (eenzijdige) indexeringssystematiek van het Rijk vanaf 2026, koppeling van de indexering aan het BBP vanaf 2027, opschalingskorting en additionele middelen Jeugdzorg in relatie tot de Hervormingsagenda, waarvan de gevolgen inmiddels bekend zijn als het ‘ravijnjaar’ 2026 door de korting van € 3 miljard die door de Rijksoverheid op het gemeentefonds is doorgevoerd. Inmiddels heeft de Tweede Kamer het onderwerp ‘Financiën decentrale overheden’ controversieel verklaard. Het debat in de Tweede Kamercommissie van Binnenlandse Zaken dat voor 4 oktober hierover gepland stond gaat als gevolg hiervan niet door. Een oplossing voor ‘het ravijn’ zal er daarom voorlopig niet komen. Uiterlijk in het voorjaar 2024 wordt door het Rijk wel een besluit wordt genomen over de opschalingskorting.
Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om incidentele middelen en overschotten in te zetten als structureel dekkingsmiddel om daarmee tijdelijk de financiële tekorten te kunnen overbruggen. In het laatste geval zouden we een gedeelte van onze weerstandscapaciteit tijdelijk kunnen inzetten. In lijn met de resolutie van de VNG van 6 juni staan wij voor een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief. Wij volgen daarbij het begrotingsadvies van de VNG van afgelopen zomer dat bestaat uit twee onderdelen: • Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting; • Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers. Deels in lijn met dit begrotingsadvies laten wij in deze begroting zien wat de impact is van de aangekondigde bezuiniging is zonder daarbij nu al maatregelen in de begroting op te nemen die de Aalsmeerse samenleving gaan raken. Gedeeltelijk omdat de financiële effecten van een zwembad, het MJOP buitensportaccommodaties, brandweerkazerne en het IHP niet in deze programmabegroting zijn opgenomen.
Dat geldt ook voor de mogelijk hogere lasten van het beheer en onderhoud van de openbare buitenruimte. Keuzemogelijkheden/alternatieven
Zie ook onder overwegingen/ Financiën In deze programmabegroting zijn de investeringsambities zoals deze in de Kadernota 2024 zijn benoemd nog niet opgenomen (o.a. de kazerne, meerjarenplan buitensportaccommodaties en het zwembad). In het kader van de integrale besluitvorming over de inzet van de beschikbare middelen vindt hierover op een later moment besluitvorming plaats. Het merendeel van de gemeenten heeft daarnaast in de meerjarenraming 2024-2026 van de begroting 2023 een stelpost Jeugd opgenomen. Dit was mogelijk op basis van een afspraak tussen
Pagina
3 van 6
het Rijk, IPO en VNG. De door de gemeenten gehanteerde bedragen konden worden berekend op basis van financiële reeks de uitspraak van de zogenaamde Commissie van Wijzen. De stelposten bedragen maximaal het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen, rekening houdend met de aanvullende besparing van € 511 miljoen voor rekening en risico van het Rijk. Het opnemen van de stelpost is voor eigen risico en geeft geen budgettaire garantie dat het geld ook daadwerkelijk beschikbaar komt. Onderdeel van de toezegging van de gelden uit de Commissie van Wijzen is de hervormingsagenda. Aalsmeer heeft in haar begroting en meerjarenraming geen rekening gehouden met deze stelpost. Participatie
Niet van toepassing Kantekeningen en risico’s
Taakstelling AA-organisatie ‘oud voor nieuw’ In deze programmabegroting is conform de met u gemaakte afspraken over een stabiele dienstverleningsbijdrage een taakstelling ‘oud voor nieuw’ opgenomen. Ombuigingsvoorstellen ter grootte van € 2,5 miljoen onder andere ter dekking van de door Amstelveen ingediende AA-claims moeten invulling geven aan deze taakstelling. Hiervoor is dit voorjaar een verzoek gedaan aan de AA-organisatie. Kort voor het zomerreces zijn de ombuigingsvoorstellen ontvangen van de AA-organisatie. Daarvan is geconcludeerd dat deze nog niet de fase van besluitvorming hebben bereikt. Over de invulling van de taakstellingen vindt binnenkort een bestuurlijk overleg plaats. Wellicht ten overvloede wijzen wij u erop dat indien de in de begroting opgenomen taakstellingen niet worden ingevuld dit nadelige impact heeft op het gepresenteerde begrotingsresultaat. Het is dan ook van groot belang dat de AA-organisatie hiervoor snel met aanvullende voorstellen komt waaruit u vervolgens een voor Aalsmeer verantwoorde keuze kunt maken. Beheer en onderhoud openbare buitenruimte In de tweede helft van 2023 is een nieuw beheersysteem voor de openbare buitenruimte gevuld met actuele gegevens over het areaal van de openbare ruimte.
Of dit leidt tot een aanvraag voor aanvullende beheerbudgetten bij de Kadernota 2025 is ten tijde van het opstellen van de programmabegroting nog niet te zeggen. Financiën
Het voorliggende concept van de programmabegroting 2024 laat het onderstaande perspectief zien. Ontwikkeling programmasaldo (bedrag x € 1.000)
2024
2025
2026
2027
Perspectief volgens Kadernota 2024 Totaal autonome ontwikkelingen
0 -592 592
0 -897 897
0 -1.237 0
-1.033 -1.543 0
0
0
-1.237
-2.576
Totaal dekkingsvoorstellen Saldo Programmabegroting 2024
Ten opzichte van de Kadernota 2024 is nog een aantal nieuwe mutaties opgevoerd. Deze wijzigen het perspectief na besluitvorming Kadernota 2024. De afzonderlijke mutaties worden onder de tabel met het verloop van het (meerjaren)perspectief uit de programmabegroting 2024 nader toegelicht. Daarnaast is om de programmabegroting 2024 sluitend te maken een aantal voorstellen in voorliggende begroting verwerkt. Een toelichting op de afzonderlijke mutaties die in deze begroting 2024 zijn opgenomen vindt u terug in de Financiële begroting 2024 vanaf pagina 138 van het document.
4 van 6
Pagina
Uit voorliggend meerjarenperspectief blijkt de consequentie van de korting op de algemene uitkering van € 3 miljard vanaf 2026. Voor Aalsmeer heeft dit een impact van ca. € 2,4 miljoen euro. Om naar de toekomst toe een sluitende begroting te kunnen blijven presenteren is het noodzakelijk dat: De in de programmabegroting 2024 opgenomen taakstellingen worden ingevuld; Het Rijk met aanvullende middelen komt (Opschalingskorting, Jeugd, “Ravijn”); Er keuzes moeten worden gemaakt in ambities. Schuldpositie Aalsmeer staat voor grote opgaven de komende jaren. Dat heeft consequenties voor de schuldpositie en de rentelasten van de gemeente. In onderstaande tabel maken wij dat inzichtelijk.
Ontwikkeling schuldpositie en rentelasten 1.200
60.000
1.000
50.000
800
40.000
600
30.000
400
20.000
200
10.000
0
2023
2024
2025 Rentelasten
2026
2027
0
Schuldpositie
Bij de ontwikkeling van schuldpositie in bovenstaande tabel wordt opgemerkt dat door de wijze waarop besluitvorming over het MPP plaatsvindt de benodigde financiering voor de jaarschijf 2027 nog niet is opgenomen. Dit geldt ook voor de besluitvorming over een zwembad, het MJOP buitensportaccommodaties, brandweerkazerne en het IHP. Onderdeel van de paragraaf weerstandsvermogen zijn de kengetallen. Eén van de kengetallen is de netto-schuldquote. De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft zodoende een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Uit daar opgenomen tabel blijkt dat deze zich binnen deze raadsperiode nog binnen de normen blijft, maar dat deze wel snel oploopt. Ontwikkeling weerstandsratio De weerstandsratio in voorliggende concept programmabegroting is 1,7. Dat is 0,2 beter dan in de jaarstukken 2022 en het gevolg van enerzijds een verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit en anderzijds een toename van het beschikbaar weerstandsvermogen door een hogere onbenutte belastingcapaciteit en een hogere reserve voorlopige winsten grondexploitaties na actualisatie van de MPG 2023.
De verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit is het gevolg van : • Het risico in het kader van deelgebied deel 2 West GPAG BV is verlaagd van 85% naar 20% omdat besluitvorming door de raad heeft plaatsgevonden. Restrisico heeft betrekking op vergelijkbare zaken waarover de raad nog wel een besluit moet nemen. • In 2023 wordt binnen GPAG een aantal uitgiftes voorzien waardoor de financieringsbehoefte van GPAG BV afneemt en daarmee de garantstelling door aandeelhoudende gemeenten.
Pagina
5 van 6
Lokale heffingen In de paragraaf lokale heffingen van de voorliggende begroting zijn de tariefvoorstellen voor 2024 opgenomen. Basis voor deze tariefvoorstellen zijn primair de uitgangspunten geweest zoals die met het de besluitvorming over de Kadernota 2024 zijn vastgesteld. Als gevolg van een hogere stijging van de tarieven van de Meerlanden in 2024 zijn wij echter genoodzaakt om u een gewijzigd tariefvoorstel voor te leggen voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing. Dit heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de lokale woonlasten die in onderstaande tabel is opgenomen: Soort lokale heffing OZB aanslag woning eigenaar Rioolheffing eigenaar Afvalstoffenheffing gebruiker Woonlasten Eenmalige belastingkorting voor huishoudens in 2022 Woonlasten na belastingkorting % toename t.o.v. vorig jaar
2020 414 174 291 879
2021 2022 425 505 174 177 299 237 898 919
2023 529 181 330 1.040
2024 550 188 370 1.104
879 2,8%
-96 898 823 1.040 1.104 2,2% 2,3% n.v.t. 6,5%
Ook voor de stijging van de legestarieven willen wij u een afwijkend voorstel doen. Dit heeft te maken met procentueel grotere stijging van de dienstverleningsbijdrage van de AA-organisatie als gevolg van het effect van de nacalculatie 2023. Omdat het verstrekken van leges een directe relatie heeft met de uitvoeringskosten van de AA-organisatie is het voorstel om deze met 8,7% te verhogen conform de doorberekende stijging. De belastingverordeningen 2024 stelt u vast in de raadsvergadering van 21 december a.s. Investeringen In de paragraaf investeringen is een overzicht opgenomen van het meerjaren investeringsprogramma (MIP) voor de jaren 2024 tot en met 2027 per programma. U stelt met het vaststellen van de programmabegroting 2024 de kredieten 2024 vast, de overige jaren zijn voor nu ter kennisname. In dit overzicht zijn de investeringsambities zoals deze in de Kadernota 2024 zijn benoemd nog niet opgenomen (o.a. de kazerne, meerjarenplan buitensportaccommodaties en het zwembad). In het kader van de integrale besluitvorming over de inzet van de beschikbare middelen vindt hierover op een later moment besluitvorming plaats. In aanvulling daarop zijn in de programmabegroting 2024 twee additionele investeringen opgenomen. Het betreft: 1. LED verlichting sportverenigingen, afschrijvingstermijn 25 jaar, investeringsbedrag € 150.000 2.
Handbalveld naast RKDES, afschrijvingstermijn 15 jaar, investeringsbedrag € 65.000 Ad. 1. Voorafgaand aan de investering in de LED verlichting bij de sportverenigingen wordt een business case opgesteld. Daarbij wordt in lijn met de nota vaste activa 2023 van de gemeente beoordeeld. Ad. 2. Het handbalveld naast RKDES is afgekeurd. De bond geeft verschillende mogelijkheden voor buiten handbal. De vereniging oriënteert zich momenteel op de toekomst voor wat betreft de verschillende vormen van buiten handbal (beach, gras of asfalt). De vormen van beach en gras zullen in overleg met de ESA besproken worden. Septembercirculaire 2023 Op het moment van het aanbieden van deze begroting is de septembercirculaire van het Rijk net binnen. Het ontvangstmoment is echter te laat om de uitwerking van deze circulaire nog in deze begroting te kunnen verwerken. Daarom wordt er een apart raadsvoorstel opgesteld zodat u de
Pagina
6 van 6
ontwikkelingen uit de septembercirculaire bij de voorbereiding van de beraadslagingen over de begroting 2024 kan betrekken. Vervolgstappen Uitvoering en procesplanning
Ingevolge artikel 191 lid 2 Gemeentewet dient de door de gemeenteraad vastgestelde begroting vóór 15 november te worden ingezonden aan Gedeputeerde Staten. Voorafgaand aan de raadsbehandeling heeft de begroting ter inzage gelegen en is hier bekendheid aan gegeven. Evaluatie
De verantwoording over de programmabegroting 2024 vindt plaats in de 1e en 2e bestuursrapportage 2024 en de jaarstukken 2024. Onderdeel van die documenten is zowel een beleidsmatige als een financiële verantwoording. Duurzaamheidsaspecten
Onderdeel van de programmabegroting 2024 is een paragraaf duurzaamheid. Bijlagen
Programmabegroting 2024 gemeente Aalsmeer
De secretaris,
De voorzitter,
drs. Sj. Vellenga
mr. G.E. Oude Kotte
Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.
Signed By: Matheijsen, O.F. (Onno) <onno.matheijsen@aalsmeer. 09/11/2023 22:36:29 CET ID: 25f25790-858a-4958-a294-d64c59297d73 Auth: Scribble
Signed By: Oude Kotte, G.E. (Gido) <gido.oudekotte@aalsmeer.nl 09/11/2023 22:49:49 CET ID: 25f25790-858a-4958-a294-d64c59297d73 Auth: Scribble
RAADSBESLUIT
De raad van de gemeente Aalsmeer;
gelezen het voorstel van college van burgemeester en wethouders, d.d. 26 september 2023, zaaknummer ; gelet op artikel 189 tot en met 191 van de Gemeentewet;
Besluit
a. De programmabegroting 2024 vast te stellen; b. De in de programmabegroting 2024 opgenomen budgetten 2024 per programma te autoriseren op het niveau van lasten, baten en saldo per programma. c. Voor de voorgestelde investeringen 2024 conform paragraaf 4.2 van de programmabegroting 2024 de benodigde kredieten beschikbaar te stellen; d. Kennis te nemen van de meerjarenraming 2025-2027.
Aldus besloten in de openbare vergadering van 9 november 2023 De plv. griffier,
De voorzitter,
drs. O.F. Matheijsen
mr. G.E. Oude Kotte
Dit document is elektronisch ondertekend. Zie de elektronische handtekening(en) rechtsboven op pagina 1.
[20230926 RAADSBESLUIT Programmabegroting 2024 Aalsmeer.docx] 101/F105/ICT
Programmabegroting 2024
Gemeente Aalsmeer
Programmabegroting 2024
1
Gemeente Aalsmeer
Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ........................................................................................................................................... 4 1. Leeswijzer................................................................................................................................................... 9 2. Programmaplan ....................................................................................................................................... 11 2.1 Sociaal domein ................................................................................................................................... 12 2.2 Onderwijs en ontplooiing .................................................................................................................... 22 2.3 Economie en duurzaamheid............................................................................................................... 33 2.4 Openbare ruimte ................................................................................................................................ 41 2.5 Ruimtelijke ontwikkeling ..................................................................................................................... 47 2.6 Bestuur, bevolking en veiligheid .........................................................................................................
56 2.7 Overhead............................................................................................................................................ 63 2.8 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................. 66 3. Paragrafen ................................................................................................................................................ 71 3.1 Lokale heffingen ................................................................................................................................. 72 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................ 86 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................. 93 3.4 Financiering ........................................................................................................................................ 98 3.5 Bedrijfsvoering.................................................................................................................................. 103 3.6 Verbonden Partijen...........................................................................................................................
109 3.7 Grondbeleid ...................................................................................................................................... 128 3.8 Duurzaamheid .................................................................................................................................. 133 3.9 Wet Open Overheid.......................................................................................................................... 134 4. Financiële begroting.............................................................................................................................. 137 4.1 Financieel meerjarenbeeld 2024 - 2027 ........................................................................................... 138 4.2 Investeringen .................................................................................................................................... 145 4.3 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................. 147 4.4 Meerjarenraming per programma..................................................................................................... 151 5. Bijlagen ...................................................................................................................................................
153 5.1 Verplichte beleidsindicatoren BBV inclusief toelichting .................................................................... 155 5.2 Kaderstellende nota's ....................................................................................................................... 161 5.3 Subsidieoverzicht ............................................................................................................................. 163 5.4 Geraamde baten en lasten per taakveld .......................................................................................... 171
Programmabegroting 2024
2
Gemeente Aalsmeer
Programmabegroting 2024
3
Gemeente Aalsmeer
Aanbiedingsbrief Geachte raadsleden, Hierbij bieden wij u de begroting 2024 en meerjarenraming 2025 – 2027 aan. In de kadernota 2024 zijn de relevante beleidsontwikkelingen in beeld gebracht en financieel vertaald. De programmabegroting 2024 is een nadere uitwerking van de in de kadernota 2024 opgenomen uitgangspunten en nadien bekend geworden autonome ontwikkelingen. Ambities De programmabegroting 2024 is om reden gebaseerd op het raadsprogramma 2022 - 2026 'Aan de slag voor Aalsmeer' en het collegeprogramma 2022 - 2026 'Samenwerken aan Aalsmeer'. Voor de in deze programmabegroting 2024 opgenomen budgetten is het budget voor nieuw beleid, gebaseerd op het voorstel bij de programmabegroting 2023 (raad 3 november 2022) het uitgangspunt geweest. Naast de voorstellen voor nieuw beleid die daarin zijn opgenomen loopt er een aantal onderzoeken. Het betreft het onderzoek naar de buitensportaccommodaties, meerjaren onderhoud van de openbare buitenruimte, de toekomst van het zwembad, het integraal huisvestingsplan voor het onderwijs, alsmede de nieuwbouw van een kazerne door de Veiligheidsregio. Deze bevinden zich in verschillende stadia van onderzoek. Om een integrale afweging van de inzet van de beschikbare middelen mogelijk te maken doen wij u hiervoor bij deze programmabegroting nu geen aanvullende voorstellen.
Een belemmerende factor is daarnaast de continuerende onzekerheid over de bijdrage van de Rijksoverheid in de ontwikkeling van de gemeentefinanciën. Ontwikkelingen Het beleid en de financiën van de gemeente wordt nog steeds beïnvloed door de continu veranderende maatschappelijke ontwikkelingen. Waar eerst de coronacrisis een beroep deed op de uitvoering hebben we nu al ruim 1 ½ jaar te maken met een oorlog in Oekraïne. Afgelopen zomer heeft het Sociaal Cultureel Planbureau de Rijksoverheid geadviseerd om naast financieel-economische overwegingen ook oog te hebben voor sociaal-maatschappelijke aspecten. De opgaven waar Nederland voor staat zijn omvangrijk en vragen om keuzes voor (her)verdeling en investeringen. De woningnood, de stikstofcrisis, de houdbaarheid van de zorg of krapte op de arbeidsmarkt zijn thema’s die ook in de Aalsmeerse samenleving hun impact hebben en vragen om keuzes ook op Rijksniveau.
In het voorstel over de meicirculaire 2023 is ingegaan op de financiële gevolgen van het Rijksbeleid als gevolg van de (eenzijdige) indexeringssystematiek van het Rijk vanaf 2026, koppeling van de indexering aan het BBP vanaf 2027, opschalingskorting en additionele middelen Jeugdzorg in relatie tot de Hervormingsagenda, waarvan de gevolgen inmiddels bekend zijn als het ‘ravijnjaar’ 2026 door de korting van € 3 miljard die door de Rijksoverheid op het gemeentefonds is doorgevoerd. De VNG heeft direct na de val van het kabinet op 7 juli al uitgesproken dat de maatschappelijke problemen te urgent zijn om als overheden een jaar of langer stil te staan. Dezelfde uitspraak heeft zij ook gedaan voor het gesprek over de juiste financiële randvoorwaarden van de decentrale overheden. Onderzoeksbureau BMC heeft in opdracht van de VNG de gevolgen van de tekortschietende rijksmiddelen in kaart gebracht. Het VNG bestuur heeft zich voltallig achter de conclusie uit het hierover uitgebrachte rapport geschaard: een structurele korting van € 3 miljard vanaf 2026 legt gemeenten een zeer ingrijpende en zeer zichtbare bezuinigingsoperatie op, met substantiële gevolgen voor hun betrokkenheid bij de grote maatschappelijke opgaven van dit moment. Deze zijn:
Programmabegroting 2024
4
Gemeente Aalsmeer
•
Er dreigt grote vertraging voor het bouwen van woningen en het behalen van de doelstellingen van het Klimaatakkoord;
• • •
In het sociaal domein zal de inzet op preventie afnemen en zullen de wachtlijsten groeien; Minder capaciteit voor handhaving leidt tot afwezigheid van gemeenten in de openbare ruimte; Gebrek aan investeringen leidt niet alleen tot achteruitgang in het ‘eigen’ domein, maar werkt vanwege de onderlinge verwevenheid ook hard door in andere domeinen.
Gemeenten kunnen in geval het Rijk de korting op het gemeentefonds handhaaft onvoldoende of zelfs niet mee doen in maatschappelijke opgaven wat leidt tot stagnatie van noodzakelijke transities, terwijl de rol van gemeenten in deze transities groot is en in veel gevallen zelfs cruciaal. Waarbij daarnaast in het algemeen geldt dat bezuinigingen nu in veel gevallen resulteert in hogere maatschappelijke kosten op een later moment. Ook heeft dit consequenties voor de uitvoering van de medebewindstaken die wij als gemeenten voor het Rijk uitvoeren. Naar verwachting betekent dit dat de uitvoering van deze taken drastisch afgeschaald worden. De recente uitspraak van de rijks topambtenaren dat ook het Rijk de komende jaren € 17 miljard moet bezuinigen maken een discussie over aanvullende middelen er in ieder geval niet eenvoudiger op. Uit het recent gevoerde bestuurlijk overleg van de VNG met de Rijksoverheid is naar voren gekomen dat uiterlijk in het voorjaar 2024 wel een besluit wordt genomen over de opschalingskorting. Ook wordt gekeken naar mogelijkheden om incidentele middelen en overschotten in te zetten als structureel dekkingsmiddel om daarmee tijdelijk de financiële tekorten te kunnen overbruggen. In het laatste geval zouden we een gedeelte van onze weerstandscapaciteit tijdelijk kunnen inzetten.
Het merendeel van de gemeenten heeft daarnaast in de meerjarenraming 2024-2026 van de begroting 2023 een stelpost Jeugd opgenomen. Dit was mogelijk op basis van een afspraak tussen het Rijk, IPO en VNG. De door de gemeenten gehanteerde bedragen konden worden berekend op basis van financiële reeks de uitspraak van de zogenaamde Commissie van Wijzen. De stelposten bedragen maximaal het deel dat gemeenten op basis van de verdeling zouden krijgen, rekening houdend met de aanvullende besparing van € 511 miljoen voor rekening en risico van het Rijk. Het opnemen van de stelpost is voor eigen risico en geeft geen budgettaire garantie dat het geld ook daadwerkelijk beschikbaar komt. Onderdeel van de toezegging van de gelden uit de Commissie van Wijzen is de hervormingsagenda. Aalsmeer heeft in haar begroting en meerjarenraming geen rekening gehouden met deze stelpost. Duidelijkheid over de ontwikkeling van de gemeentefinanciën is noodzakelijk. Indien structurele uitgaven opengebroken moeten worden waaraan bijvoorbeeld contracten ten grondslag liggen is tijd nodig. De verwachting is echter dat er voorlopig voor ‘het financiële ravijn 2026’ vanuit het Rijk geen oplossing zal komen. Financiële ontwikkeling Het meerjarenbeeld dat in de begroting 2024 wordt gepresenteerd is als volgt: Ontwikkeling programmasaldo (bedrag x € 1.000)
2024
Perspectief volgens Kadernota 2024
2025
2026
2027
0
0
0
-1.033
Totaal autonome ontwikkelingen
-592
-897
-1.237
-1.538
Totaal dekkingsvoorstellen
592
897
0
0
0
0
-1.237
-2.571
Saldo Programmabegroting 2024
Uit dit overzicht blijkt dat de begroting 2024 meerjarig financieel niet sluitend is. Programmabegroting 2024
5
Gemeente Aalsmeer
Een toelichting op de afzonderlijke mutaties die in deze begroting 2024 zijn opgenomen vindt u terug in de Financiële begroting 2024 vanaf pagina 138 van dit document. Voor de bepaling van de vorm van het financieel toezicht is het structureel in evenwicht zijn van de begroting bepalend. Uit onderstaande tabel blijkt dat de begroting 2024 structureel in evenwicht is.
Bij het opstellen van de programmabegroting 2024 is voor de indexatie van de budgetten uitgegaan van de ramingen zoals deze eerder dit jaar door het Centraal Economische Planbureau zijn afgegeven. Gelet op de ervaringen van afgelopen jaar betekent dat niet dat we niet met onverwachte mee- of tegenvallers geconfronteerd kunnen worden. Bij het opstellen van deze programmabegroting is hierop geanticipeerd door het opnemen van een stelpost loon-prijs, een stelpost behoedzaamheid (structureel) en als onderdeel van de noodzakelijke weerstandscapaciteit (incidenteel). In lijn met de resolutie van de VNG van 6 juni staan wij voor een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief. Wij volgen daarbij het begrotingsadvies van de VNG van afgelopen zomer dat bestaat uit twee onderdelen: • Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting; •
Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit de coalitieakkoorden en geschatte mee- en tegenvallers.
Deels in lijn met dit begrotingsadvies laten wij in deze begroting zien wat de impact is van de aangekondigde bezuiniging is zonder daarbij nu al maatregelen in de begroting op te nemen die de Aalsmeerse samenleving gaan raken. Gedeeltelijk omdat de financiële effecten van een zwembad, het MJOP buitensportaccommodaties, brandweerkazerne en het IHP niet in deze programmabegroting zijn opgenomen. Dat geldt ook voor de mogelijk hogere lasten van het beheer en onderhoud van de openbare buitenruimte. Uit voorliggend meerjarenperspectief blijkt de consequentie van de korting op de algemene uitkering van € 3 miljard vanaf 2026. Voor Aalsmeer heeft dit een impact van ca. € 2,4 miljoen euro. Om naar de toekomst toe een sluitende begroting te kunnen blijven presenteren is het noodzakelijk dat: • De in de programmabegroting 2024 opgenomen taakstellingen worden ingevuld; • •
Het Rijk met aanvullende middelen komt; Er keuzes moeten worden gemaakt in ambities.
Ontwikkeling weerstandsratio In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing van deze programmabegroting is de ontwikkeling van de weerstandsratio opgenomen. Deze bedraagt 1,7. Dat is 0,2 beter dan in de jaarstukken 2022 en het gevolg van enerzijds een verlaging van de benodigde weerstandscapaciteit en anderzijds een toename van het beschikbaar weerstandsvermogen door een hogere onbenutte belastingcapaciteit en een hogere reserve voorlopige winsten grondexploitaties na actualisatie van de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2023.
Programmabegroting 2024
6
Gemeente Aalsmeer
Schuldpositie Aalsmeer staat voor grote opgaven de komende jaren. Dat heeft consequenties voor de schuldpositie en de rentelasten van de gemeente. In onderstaande tabel maken wij dat inzichtelijk.
Bij de ontwikkeling van schuldpositie in bovenstaande tabel wordt opgemerkt dat door de wijze waarop besluitvorming over het MPP plaatsvindt de benodigde financiering voor de jaarschijf 2027 nog niet is opgenomen. Dit geldt ook voor de besluitvorming over een zwembad, het MJOP buitensportaccommodaties, brandweerkazerne en het IHP. Ontwikkeling lokale heffingen In de paragraaf lokale heffingen van de voorliggende begroting zijn de tariefvoorstellen voor 2024 opgenomen. Basis voor deze tariefvoorstellen zijn primair de uitgangspunten geweest zoals die met het de besluitvorming over de Kadernota 2024 zijn vastgesteld. Als gevolg van een hogere stijging van de tarieven van de Meerlanden in 2024 zijn wij echter genoodzaakt om u een gewijzigd tariefvoorstel voor te leggen voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing. Dit heeft gevolgen voor de ontwikkeling van de lokale woonlasten die in onderstaande tabel is opgenomen:
Soort lokale heffing
2020
2021
2022
2023
2024
OZB aanslag woning eigenaar
414
425
505
529
550
Rioolheffing eigenaar Afvalstoffenheffing gebruiker Woonlasten
174 291 879
174 299 898
177 237 919
181 330 1.040
188 366 1.104
Eenmalige belastingkorting voor huishoudens in 2022 Woonlasten na belastingkorting % toename t.o.v. vorig jaar
879 2,8%
898 2,2%
-96 823 2,3%
1.040 n.v.t.
1.104 6,1%
Ook voor de stijging van de legestarieven willen wij u een afwijkend voorstel doen. Dit heeft te maken met procentueel grotere stijging van de dienstverleningsbijdrage van de AA-organisatie als gevolg van het effect van de nacalculatie 2023. Omdat het verstrekken van leges een directe relatie heeft met de uitvoeringskosten van de AA-organisatie is het voorstel om deze met 8,7% te verhogen conform de doorberekende stijging. De verordeningen met daarin de tarieven voor de lokale heffingen 2024 worden door de raad vastgesteld in de vergadering van 21 december 2023.
Programmabegroting 2024
7
Gemeente Aalsmeer
Ook voor de stijging van de legestarieven willen wij u een afwijkend voorstel doen. Dit heeft te maken met procentueel grotere stijging van de dienstverleningsbijdrage van de AA-organisatie als gevolg van het effect van de nacalculatie 2023. Omdat het verstrekken van leges een directe relatie heeft met de uitvoeringskosten van de AA-organisatie is het voorstel om deze met 8,7% te verhogen conform de doorberekende stijging. De verordeningen met daarin de tarieven voor de lokale heffingen 2024 worden door de raad vastgesteld in de vergadering van 21 december 2023. Taakstelling AA-claims In deze programmabegroting is conform de met u gemaakte afspraken over een stabiele dienstverleningsbijdrage een taakstelling ‘oud voor nieuw’ opgenomen. Ombuigingsvoorstellen ter grootte van € 2,5 miljoen onder andere ter dekking van de door Amstelveen ingediende AA-claims moeten invulling geven aan deze taakstelling. Het college heeft kort voor het zomerreces de ombuigingsvoorstellen ontvangen. Daarvan is geconcludeerd dat deze nog niet de fase van besluitvorming hebben bereikt. In het eerstvolgende bestuurlijk overleg gaan wij hierover met AA-organisatie in overleg. Wellicht ten overvloede wijzen wij u erop dat indien de in de begroting opgenomen taakstellingen niet worden ingevuld dit nadelige impact heeft op het gepresenteerde begrotingsresultaat.
Het is dan ook van groot belang dat de AA-organisatie hiervoor snel met aanvullende voorstellen komt waaruit u vervolgens een voor Aalsmeer verantwoorde keuze kunt maken. Septembercirculaire 2023 Op het moment van het aanbieden van deze begroting is de septembercirculaire van het Rijk net binnen. Het ontvangstmoment is echter te laat om de uitwerking van deze circulaire nog in deze begroting te kunnen verwerken. U ontvangt daarom van ons op korte termijn een apart raadsvoorstel waarin een toelichting op de ontwikkelingen uit de septembercirculaire is gegeven en de financiële effecten ervan zijn toegelicht. Zodat u de gevolgen van de septembercirculaire bij de voorbereiding van de beraadslagingen over de begroting 2024 kunt betrekken. Overigens verwachten wij, gelet op de val van het kabinet, dat de septembercirculaire niet heel veel nieuws zal brengen. Burgemeester en wethouders van Aalsmeer
Programmabegroting 2024
8
Gemeente Aalsmeer
1. Leeswijzer Algemeen De programmabegroting 2024 is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In de programmabegroting stelt de raad de beleidsmatige en financiële kaders vast. De raad stelt de (financiële) uitgangspunten voor het beleid vast in de programmabegroting en het college voert deze uit. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de indeling van de programmabegroting. Leeswijzer De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: -
Een algemeen deel, bestaande uit de aanbiedingsbrief en de leeswijzer; De beleidsbegroting, bestaande uit o het programmaplan met daarin opgenomen de te realiseren programma's, overzicht van de
o -
kosten van de overhead, het bedrag voor de heffing van de vennootschapsbelasting, algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien; en de paragrafen. Naast de acht verplichte paragrafen heeft Aalsmeer een paragraaf
duurzaamheid. De financiële begroting, bestaande uit o het overzicht van baten en lasten inclusief de toelichting; o
-
de financiële positie (waaronder begrepen de meerjarenraming), inclusief een geprognosticeerde balans, investeringen en het verloop van de reserves en voorzieningen; Bijlagen 1 t/m 4: (de door het BBV verplichte) beleidsindicatoren inclusief toelichting, kaderstellende nota’s, overzicht van subsidies en het overzicht van baten en lasten per taakveld.
Programmaplan Algemeen deel per programma (missie) Ieder programma begint met een beknopt geformuleerde missie 2022-2026, gevolgd door de thema’s behorende bij de programma’s. Bij de verschillende thema’s staan de acties uit het uitvoeringsprogramma 2022-2026 benoemd alsmede inzicht in wat we daar in 2024 voor gaan doen. Als de actie “uitvoering” betreft vindt de uitvoering doorlopend gedurende het jaar plaats. Daar waar sprake is van vaststelling door college of raad staat in de kolom planning vermeld wanneer dit verwacht wordt. Thema’s De programma’s omvatten meerdere beleidsterreinen. Na het algemeen deel is de verdere inhoudelijke uitwerking gesplitst in verschillende thema’s. Per thema komen achtereenvolgens aan de orde: - (indien van toepassing) Uitvoeringsprogramma 2022-2026; (indien van toepassing) Actuele bestuurlijke actiepunten; -
Actuele beleidsontwikkelingen.
Financiën Na de beleidsinhoudelijke informatie volgt de financiële uitwerking. Dit geeft invulling aan het budgetrecht van de raad. De door de raad te autoriseren budgetten per programma op het niveau van lasten, baten en saldo zijn opgenomen in een totaaloverzicht. Het overzicht per programma is opgebouwd uit taakvelden. Het subtotaal per programma omvat de volle omvang van verwachte uitgaven en inkomsten en sluit aan op de door de raad te autoriseren budgetten. Daarna wordt zichtbaar gemaakt welke bedragen aan de reserves worden toegevoegd of onttrokken.
Programmabegroting 2024
9
Gemeente Aalsmeer
Naast de ramingen 2024, gesplitst naar lasten, baten en saldo, staan de saldi vermeld van de jaarrekening 2022, de bijgestelde begroting 2023, en van het meerjarig perspectief 2025-2027. Onder het financieel overzicht staat een toelichting op de ontwikkeling van het programmasaldo van jaar op jaar. In deze programmabegroting 2024 vindt o.a. de financieel-technische uitwerking plaats van bijvoorbeeld de loon- en prijscompensatie (verschuiving van de stelpost op programma 8 naar de budgetten op de overige programma's). Ook zijn de kapitaallasten geactualiseerd naar aanleiding van actualisatie van het investeringsprogramma. Verbonden partijen Naast de eigen organisatie dragen verbonden partijen bij aan het realiseren van de beleidsdoelstellingen. Het BBV schrijft voor dat de verbonden partij, die betrokken is bij het realiseren van de beleidsdoelstellingen, wordt opgenomen bij het programma. Overhead en algemene dekkingsmiddelen Het BBV schrijft voor dat baten en lasten van overhead centraal worden geraamd en verantwoord op een eigen taakveld overhead. Dit taakveld is opgenomen in hoofdstuk 2.7. Bij de programma’s worden de desbetreffende lasten en baten aangegeven. Van veel programma’s zijn de baten lager dan de lasten. Het totaalsaldo van de programma’s wordt bekostigd uit de algemene dekkingsmiddelen, waarvan de algemene uitkering één van de belangrijkste is.
Dit is opgenomen in hoofdstuk 2.8. Paragrafen In de begroting worden in afzonderlijke paragrafen de beleidslijnen vastgelegd met betrekking tot relevante beheersmatige aspecten, alsmede tot de lokale heffingen. Op deze manier worden onderwerpen die versnipperd in de begroting staan gebundeld. De paragrafen geven daarnaast extra informatie voor de beoordeling van de financiële positie op de korte en langere termijn. Nagenoeg alle tabellen zijn afgerond op duizendtallen. Hierdoor kunnen afrondingsverschillen ontstaan.
Programmabegroting 2024
10
Gemeente Aalsmeer
2. Programmaplan
Programmabegroting 2024
11
Gemeente Aalsmeer
2.1 Sociaal domein Inleiding Aalsmeer, Kudelstaart en Aalsmeer-Oost zijn krachtige kernen die samen een gemeenschap vormen waarvan de inwoners bereid zijn veel voor elkaar te doen en te betekenen. Een gemeenschap met veel enthousiaste vrijwilligers en mantelzorgers. Aalsmeerders zijn doeners en aanpakkers. We zoeken meer aansluiting bij deze kracht. De inzet van Aalsmeerders en het Aalsmeerse verenigingsleven is hierbij van groot belang. Tegelijkertijd kent ook Aalsmeer uitdagingen: de Aalsmeerse samenleving is de laatste jaren meer divers geworden, met toenemende verschillen tussen onze inwoners. Daarnaast hebben veel inwoners het druk, er zijn steeds meer regels, er is meer kritiek en we eisen allemaal steeds meer van onszelf en elkaar. Dit maakt dat met elkaar samenleven soms best ingewikkeld is. Als gemeente willen we daar graag aan bijdragen door contacten tussen inwoners te bevorderen. Al onze voorzieningen, waaronder die voor sport, cultuur en welzijn helpen daarbij. We willen ontmoeting versterken en sporten en bewegen stimuleren door het zo makkelijk en vanzelfsprekend mogelijk te maken. Voor de inwoners waarmee het aanzienlijk minder goed gaat en die ons om hulp vragen willen we waar nodig en mogelijk zorg en ondersteuning bieden. Wij willen dat ieder kind in Aalsmeer veilig, gezond én kansrijk kan opgroeien en zich kan ontwikkelen.
Met veel kinderen, jongeren en hun ouder(s)/verzorger(s) gaat het goed. Een aantal jeugdigen heeft echter extra hulp nodig. Aalsmeer wil er vooral zijn voor die jeugdigen en hun ouder(s)/verzorger(s) die ons het meest nodig hebben. Het vraagt om goede afspraken met onze partners. Bijvoorbeeld over ondersteuning van kinderen en gezinnen, het normaliseren van problemen en voortijdig schoolverlaten. Wegens schaarste aan personeel bij aanbieders en om de kosten te kunnen blijven opbrengen zetten we binnen de mogelijkheden die we hebben in op doelmatige jeugdhulp. We zetten vooral in op die kinderen en hun ouders/verzorgers die onze hulp het meest nodig hebben. Daarnaast is het Rijk voornemens in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd de reikwijdte van de Jeugdwet af te bakenen. Voor inwoners met schulden, werkeloosheid, of andere geldzorgen fungeert de gemeente als vangnet: we dragen bij aan de bestaanszekerheid en zorgen dat mensen op ons kunnen terugvallen wanneer het even tegen zit. Dit kan via een uitkering, een minimaregeling om de effecten van armoede te dempen, een schuldenregeling of andere vorm van ondersteuning. Inburgering en taalbeheersing zijn hierbij tevens van belang. Aalsmeer wil hierbij vooruitkijken naar de toekomst. Zodat werken loont, werkgeverschap en ondernemerschap aantrekkelijk blijft en personeelstekorten in vitale sectoren opgevangen kunnen worden.
2.1.1 Zorg en welzijn Doelstellingen • •
Alle inwoners met of zonder beperkingen kunnen meedoen in de samenleving en kunnen tevens zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen; Inwoners zijn in staat om gezond te leven;
•
Inwoners voelen zich verbonden met elkaar en helpen elkaar.
Programmabegroting 2024
12
Gemeente Aalsmeer
Actuele beleidsontwikkelingen Wmo maatwerkvoorzieningen Het beroep op de Wmo zal verder toenemen door toename van het aantal ouderen en omdat van steeds meer mensen met een psychische of verstandelijke beperking wordt verwacht dat zij zelfstandig blijven wonen. Dit heeft gevolgen voor de uitgaven voor individuele Wmo maatwerkvoorzieningen, terwijl de inkomsten niet in gelijke mate meegroeien. De komende jaren staan we voor de uitdaging wonen en gemeenschapsvorming te koppelen (nieuwe woonvormen) en keuzes te maken in de mate van dienstverlening onze Wmo-dienstverlening. We realiseren ons dat dit laatste effect op onze inwoners zal hebben. We informeren de gemeenteraad separaat over (eventuele) inhoudelijke uitvoeringskeuzes die gemaakt moeten worden en houden rekening met reële overgangstermijnen. Het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Om de zorg op termijn voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar te houden is landelijk het Integraal Zorg Akkoord (IZA) 2023-2026 gesloten, waarin oplossingsrichtingen worden geschetst. Belangrijke speerpunten die aan de gemeenten raken zijn onder andere: 1. Regionale samenwerking 2. Samenwerking sociaal domein, eerstelijnszorg en GGZ 3. Gezond leven en preventie. Onderdeel van het Integraal Zorgakkoord (IZA) is dat mensen geholpen worden met een gezonde manier van leven.
Dit is uitgewerkt in het Gezond en Actief Leven Akkoord. Gemeenten (GALA) ontvangen per 2023 een brede specifieke uitkering (SPUK) voor programma's op het terrein van bewegen, gezondheid en sociale basis. De thema's die in GALA centraal staan, komen sterk overeen met de thema's die benoemd worden in de nota sociaal domein. De SPUK IZA is een regionale uitkering, waarvoor Amstelveen namens de Amstelland gemeenten mandaathouder is. Regionaal wordt samengewerkt tussen de gemeenten, zorgverzekeraar en zorg- en welzijnsaanbieders aan thema’s preventie, GGZ en ouderen. Doordecentralisatie Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MOBW) Gemeenten, rijk en andere partijen werken al jaren aan de transitie ‘van beschermd wonen naar een beschermd thuis’. Deze wending moet het mogelijk maken dat mensen met psychische problemen vaker thuis of in hun eigen woonplaats kunnen blijven wonen. Door de inzet van ambulante ondersteuning (Begeleid Thuis) zal verhuizing naar een instelling voor beschermd wonen minder vaak nodig zijn. Om dit te realiseren zijn het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectief verdeelmodel voor gemeenten twee belangrijke instrumenten, die per 2025 worden ingevoerd. Aanpak economische dakloosheid Gemeenten staan sinds 2021 aan de lat om inwoners die economisch dakloos zijn geworden te ondersteunen.
De aanpak economische dakloosheid is een preventieve aanpak waarbij voorkomen wordt dat inwoners die dakloos raken (door bijvoorbeeld echtscheiding, faillissement of huiselijke conflicten) direct in een neerwaartse spiraal terecht komen. De ondersteuning aan deze groep bestaat met name uit begeleiding, eventueel in combinatie met opvang in een tijdelijke woonvoorziening. Mantelzorg Om mantelzorgers op termijn goed te ondersteunen herijken we in 2024 onze inzet. We kijken daarbij naar wat nodig is om mantelzorgers effectiever te kunnen ondersteunen.
Programmabegroting 2024
13
Gemeente Aalsmeer
Bestuurlijke actiepunten Wat gaan we doen?
type
planning
Uitvoering van het plan Brede SPUK
Uitvoering
Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie
College
2e kwartaal
Uitvoeringsplan herijking mantelzorgbeleid
College
4e kwartaal
Blijvend inzetten op een zo adequaat mogelijke ondersteuning vanuit
Uitvoering
de Wmo, daarbij rekening houdend met de taakstellingen. Blijvend inzetten op een brede intake en goede doorlooptijd van de
Uitvoering
afhandeling van aanvragen. Uitbreiding Welzijn op recept uitgebreid (als pilot).
Uitvoering
Inzetten op het tegengaan van personeelstekorten in de zorg en
Uitvoering
Wmo-vervoer. Inzet op ‘losse informele ondersteuning’ en vrijwillige inzet in de buurt. Uitvoering (Sport)verenigingen vernieuwend, creatief en effectief ondersteunen.
Uitvoering
Publiekscampagne over het sociaal domein maken.
Uitvoering
Opstellen en uitvoeren Aalsmeerse WoonWelzijnZorgvisie.
Raad
Uitwerken Nieuwe woonconcepten in bouwprogramma’s en maken
Uitvoering
1e kwartaal
afspraken hierover met ontwikkelaars. Uitvoeren Doordecentralisatie Maatschappelijke opvang en
Uitvoering
beschermd wonen (MOBW). Uitvoeren Aanpak economische dakloosheid.
Uitvoering
Taakvelden per thema Aan dit thema zijn gekoppeld de taakvelden 6.71a Hulp bij de huishouding (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO), 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen WMO 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 7.1 Volksgezondheid 6.2 Wijkteams.
2.1.2 Werk en inkomen Doelstellingen ▪ Werk is een belangrijke voorwaarde bij de verdere vergroting van het mee doen in de samenleving. Het gaat om gezien worden en kansen krijgen om bij te dragen naar vermogen. Naast re-integratie is het verlenen van bijstand een belangrijk onderdeel van de Participatiewet. Als de basis (bestaanszekerheid) op orde is kunnen mensen zich verder ontwikkelen, participeren, leren waardoor de kansen op de ▪ •
arbeidsmarkt toenemen. Wij doen het als Werk & Inkomen goed als inwoners worden gezien, gehoord en geholpen. Armoede is een actueel thema door de hoge inflatie en energiekosten. Een laag inkomen kan diverse negatieve gevolgen hebben, zoals minder mogelijkheden om mee te doen in de samenleving. We Programmabegroting 2024
14
Gemeente Aalsmeer
bevorderen de maatschappelijke participatie met minimaregelingen waardoor inwoners beter kunnen participeren. We willen bij voorkeur ook sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor • •
•
alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. Het bieden van extra inkomensondersteuning aan inwoners die door hoge energieprijzen en de hoge inflatie in het algemeen, in financiële problemen zijn gekomen (minimabeleid). De gemeente voert de wet gemeentelijke schuldhulpverlening uit (Wgs). Balans schuldhulpverlening heeft als doel problematische schulden zo veel mogelijk te voorkomen en zo vroeg mogelijk te signaleren. Inwoners met problematische schulden krijgen ondersteuning met een integraal aanbod op maat. Landelijk is het “actieplan geldzorgen, armoede en schulden” van kracht dat moet leiden tot een halvering van het aantal mensen met problematische schulden in 2030. De nieuwe Wet Inburgering 2021 is in werking getreden op 1 januari 2022 en geldt voor iedereen die vanaf 1 januari 2022 inburgeringsplichtig is. Het beleid is er op gericht te stimuleren dat inburgeraars zo veel als mogelijk zelfredzaam, duurzaam aan het werk en maatschappelijk betrokken zijn. Daarnaast hebben wij als doel dat inburgeraars een zo hoog mogelijk taalniveau leren.
Actuele beleidsontwikkelingen Werk Op dit moment is er sprake van een krappe arbeidsmarkt waardoor de kansen (op zo regulier mogelijk) werk groot zijn. In Aalsmeer is op dit moment sprake van een lichte toename van het aantal uitkeringsgerechtigden. Dit wordt veroorzaakt door een inhaalslag bij de plaatsing van statushouders. Voor deze inwoners staat in eerste instantie het inburgeren in de samenleving centraal en daarna de stap naar betaald werk. “Nederland is onmiskenbaar een welvarend land. Uit onderzoeken komt steeds naar voren dat de meeste mensen gelukkig zijn met hun leven, maar dat er tegelijkertijd sprake is van groeiende onzekerheid, toenemende ongelijkheid, verschillen in de mate waarin mensen meedelen in de economische groei en een onderhuids maatschappelijk ongenoegen.” Zo schrijft de Sociaal Economische Raad in haar rapport 'Zekerheid voor mensen, een wendbare economie en herstel van de samenleving.’(2021) De coronacrisis heeft enkele problemen bloot gelegd, zoals de onzekerheid op de arbeidsmarkt, tekorten in maatschappelijke sectoren en achterstallig onderhoud in de uitvoering van publieke diensten. De actuele beleidsvoorstellen vanuit het Rijk gaan daarom over investering gericht op brede welvaart zoals onder meer (bestaans-)zekerheid van werk en inkomen, kansengelijkheid en toekomstig verdienvermogen.
Het vraagt om sterke publieke diensten en een integrale dienstverlening op het terrein van werk en inkomen waarbij de menselijke maat het uitgangspunt is. De Rijksoverheid ambieert in het kader van het zogenoemde 'breed offensief ' een verdere vergroting van de arbeidskansen voor inwoners met een arbeidsbeperking. In 2024 wordt de re-integratie uitgevoerd conform de gewijzigde Participatiewet en de gewijzigde re-integratieverordening. Werk & Inkomen participeert op deze ontwikkelingen door middel van het opstellen van een uitvoeringsagenda voor de komende jaren. De problemen op de arbeidsmarkt zijn groot en acuut en de oplossing van die problemen zijn cruciaal om op andere belangrijke dossiers vooruitgang te kunnen boeken. Adviezen van de Commissie Borstlap, de SER (Leven Lang Ontwikkelen), nieuwe wet- en regelgeving. Onze ervaringen opgedaan in coronatijd maken dat de afdeling Werk & Inkomen wendbaar moet zijn en focus moet aanbrengen. De menselijke maat, kansengelijkheid en goede dienstverlening zijn leidende beginselen.
Programmabegroting 2024
15
Gemeente Aalsmeer
Minimabeleid Met de inzet van de eenmalige energietoeslag hebben we een groot bereik gerealiseerd. Deze huishoudens zijn ook geïnformeerd over de overige gemeentelijke regelingen. We zetten in op een groter bereik van de regelingen en een brede aanpak van armoede. We willen sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. We onderzoeken of (uitbreiding van) de Aalsmeerpas hiervoor de optimale wijze is, dan wel er andere passende wijze zijn die voor minima in Aalsmeer een beter ondersteuning zijn. Inburgering Door extra instroom van asielzoekers stijgt het aantal inwoners dat moet inburgeren en uiteindelijk een plaats moet verwerven op de arbeidsmarkt en verder in de samenleving. Schuldhulpverlening Sinds 1 juli 2023 is de looptijd van het wettelijke schuldsaneringstraject (WSNP) en de gemeentelijke schuldenregelingen (schuldbemiddeling en saneringstrajecten) terug gebracht van 36 naar 18 maanden. Een adequate inzet op nazorg wordt extra belangrijk om terugval na afloop van het traject te voorkomen. Dat geldt ook voor de begeleiding bij de voorbereiding van schuldenregelingen. In de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is een verplichting opgenomen dat de gemeenteraad minimaal één keer per vier jaar een beleidsplan vaststelt dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners.