Agendabundel

Invoering omgevingswet (nadeel lasten € 176.000) Via de decembercirculaire 2023 heeft Aalsmeer een bedrag van € 176.000 ontvangen. Zie hiervoor het Collegeadvies 18 dec 2023. Aalsmeer reserveert het ontvangen bedrag voor de invoering omgevingswet, dat leidt op de lasten tot een nadeel van € 176.000.Via de 1e bestuursrapportage 2024 zal de reservering worden omgezet in een bijdrage aan de gemeenten Amstelveen. Oekraïne (voordeel baten € 94.000) Er wordt een hogere bijdrage vanuit het Rijk verwacht dan in de 2e bestuursrapportage 2023 is opgenomen. Dit is gebaseerd op de werkelijke uitgaven en aantallen 2023 die via de SiSa opgave worden verantwoord aan het Rijk. Bij de raming van de baten was verder geen rekening gehouden hebben met het feit dat de kosten in het kader van de leefgeldregeling aanvullend op de specifieke uitkering voor opvang van vluchtelingen uit Oekraïne kunnen worden gedeclareerd. Stelpost onvoorzien (voordeel lasten € 32.000) Er is in 2023 geen beroep gedaan op de stelpost onvoorzien. Stelpost taakmutaties (voordeel lasten € 34.000) Aalsmeer heeft in de meicirculaire 2022 € 34.000 extra ontvangen om de capaciteit van (wijk)agenten en BOA's in de openbare ruimte te kunnen vergroten. Deze middelen zijn in 2023 nog niet besteed. In de 1e bestuursrapportage 2024/ Kadernota 2025 vindt afweging plaats over de inzet van deze middelen.

Dotatie voorziening overige dubieuze debiteuren (nadeel lasten € 141.000) Volgens de door het college vastgestelde beleidsuitgangspunten voor de bepaling van de voorziening dubieuze debiteuren moet € 141.000 gedoteerd worden aan de voorziening. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de ouderdom van de openstaande posten anders verdeeld is dan vorig jaar. Overig: betreft diverse afwijkingen kleiner dan € 40.000 (voordeel lasten € 8.000) die niet nader toegelicht worden. 8.1 Vennootschapsbelasting (nadeel € 15.000) Dit betreft de voorlopige aanslag 2023 vennootschapsbelasting.

Verbonden partijen Bij de realisering van de doelstellingen van programma Algemene dekkingsmiddelen zijn betrokken: •

De Meerlanden Holding NV

• • •

Afvalsturing Friesland NV (Omrin) Samenwerking belastingen Amstelland-Meerlanden Bank Nederlandse Gemeenten; en

•

Stedin Groep (Netwerkbedrijf).

Een nadere toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen, financiële positie, risico’s en de financiële bijdrage 2023 van bovenstaande partijen is opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen van deze jaarstukken.

70

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

3 Paragrafen

Jaarstukken 2023

71

Gemeente Aalsmeer

3.1 Lokale heffingen Inleiding De paragraaf lokale heffingen bevat, conform het BBV, een overzicht van de inkomsten lokale heffingen, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. In de Gemeentewet en in een aantal bijzondere wetten is geregeld welke heffingen (belastingen en retributies) een gemeente mag opleggen. De raad bepaalt de invoering, wijziging of intrekking van de gemeentelijke belastingverordening. Belastingen Belastingen zijn heffingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is. Aalsmeer kende in 2023 de volgende belastingen: • • •

onroerende zaakbelastingen; roerende zaakbelasting; forensenbelasting;

• • •

(water)toeristenbelasting; hondenbelasting; reclamebelasting; en

•

precariobelasting.

Bestemmingsheffingen en retributies Bestemmingsheffingen en retributies zijn heffingen waarbij een bepaalde vergoeding wordt betaald voor een specifieke dienst. Bij retributies is er sprake van een individuele dienst aan de betaler (bijvoorbeeld leges), bij (bestemmings)heffingen niet (afvalstoffen- en rioolheffing). Aalsmeer onderscheidt de volgende categorieën: • • •

afvalstoffenheffing; rioolheffing; leges;

• •

marktgeld; en grafrechten.

De paragraaf lokale heffingen bevat een overzicht van de geraamde en daadwerkelijk gerealiseerde inkomsten lokale heffingen 2023. Daarnaast wordt inzicht gegeven in het beleid dat de gemeente heeft gehanteerd voor de bepaling van de hoogte van de heffingen 2023, wordt een uiteenzetting per belasting en heffing gegeven en worden de belangrijkste gegevens vergeleken met die van omliggende gemeenten. De paragraaf wordt afgesloten met een overzicht van de belangrijkste kerngegevens. De verordeningen met daarin de tarieven voor de lokale heffingen 2023 zijn door de raad vastgesteld in de vergadering van 15 december 2022.

Inkomsten lokale heffingen In 2023 is € 26,6 miljoen (2022: € 21,3 miljoen) ontvangen aan belastingen en retributies en daarmee maken deze inkomsten circa een kwart uit van de totale gemeentelijke baten. Gemeten naar de financiële omvang bepalen de onroerende zaak belastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing met afgerond 75% een

72

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

groot deel van de lokale heffingen. Een overzicht van de inkomsten lokale heffingen per soort is opgenomen in onderstaande tabel: Werkelijk 2022

Begroting na wijziging 2023

Werkelijk 2023

x € 1.000 Verschil 2023

OZB-eigenaren woningen

5.905

6.140

6.117

-23

Compensatie woonlasten

-1.243

0

OZB-eigenaren niet -woningen

2.946

3.838

3.792

-46

OZB gebruikers niet - woningen

2.240

2.767

2.819

52

Roerende zaak belasting

72

74

74

0

Forensenbelasting

94

88

80

-8

Verblijfsbelasting

404

590

453

-137

Waterverblijfsbelasting

138

136

116

-20

Hondenbelasting

109

109

108

-1

Reclamebelasting

107

107

107

0

Precariobelasting

3

0

22

22

10.775

13.849

13.688

-161

Afvalstoffenheffing

4.227

4.119

4.252

133

Rioolheffing

2.796

2.975

3.010

35

Marktgeld

15

22

13

-9

Lijkbezorgingsrechten

219

331

327

-4

Onderhoudsrechten begraafplaats

201

271

264

-7

Soort lokale heffing

Belastingen

0

Retributies

Leges

Totaal inkomsten lokale heffingen

3.093

4.718

5.028

310

10.551

12.436

12.894

458

21.326

26.285

26.582

297

In de navolgende grafiek is de gerealiseerde verdeling van de inkomsten lokale heffingen procentueel weergegeven:

Jaarstukken 2023

73

Gemeente Aalsmeer

Lokale lastendruk De hoogte van de OZB (woningen), de afvalstoffenheffing en de rioolheffing tezamen, wordt geduid met het begrip “lokale lastendruk”. De lokale lastendruk wordt in Nederland door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) bijgehouden. De nummer 1 in de COELO-atlas is de gemeente met de laagste woonlasten. De afgelopen jaren is Aalsmeer sterk gestegen in de COELO-atlas. Dit is onder meer het gevolg van de eerder gebruikte systematiek voor de bepaling van het OZB-tarief. Hierbij werden de sterke stijgingen van de waarde van het onroerend goed niet meegenomen in de bepaling van het OZB-tarief. De aanslagen OZB stegen hierdoor sterker dan van de meeste gemeenten, die met de stijging van het onroerend goed wel rekening hielden. Sinds 2020 wordt een andere systematiek gebruikt voor de vaststelling van het OZB-tarief waardoor de belastingdruk beter is te vergelijken met andere gemeenten. Jaar

Plaats

Aantal gemeenten (deelnemers COELO)

2023

277

342

Over 2023 bedroegen de gemiddelde Aalsmeerse woonlasten (meerpersoonshuishoudens) € 1.040 (2022 € 920 excl. éénmalige korting). Het landelijk gemiddelde 2023 bedroeg € 944. Dat was € 904 voor 2022. De gemiddelde woonlasten van de gemeenten in Noord-Holland over 2023 bedroeg € 961. De gemeente op plaats 1 in het overzicht van 45 Noord-Hollandse gemeenten kent de laagste gemiddelde woonlasten. Aalsmeer neemt de 33e plaats in. In 2022 nam Aalsmeer de 26e plaats in. Woonlasten

2020

2021

2022

2023

OZB aanslag woning eigenaar

414

425

505

529

Rioolheffing eigenaar

174

174

177

181

Afvalstoffenheffing gebruiker

291

299

237

330

Woonlasten

879

898

919

1.040

879

898

823

Eenmalige belastingkorting voor huishoudens in 2022

-96

Woonlasten na belastingkorting

1.040

De ontwikkeling van de belastingdruk van Aalsmeer in vergelijking tot de regiogemeenten is in onderstaande tabel opgenomen: Woonlasten eigenaar / bewoner woning

2020

2021

2022

2023

Aalsmeer

880

891

920

1.040

Amstelveen

756

784

881

900

Amsterdam

656

761

837

921

Diemen

815

834

942

970

Haarlemmermeer

759

809

851

860

Ouder-Amstel

844

887

976

999

Uithoorn

841

858

952

992

Kaag en Braassem

891

954

1.037

1.082

Nieuwkoop

952

966

1.051

1.086

74

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Beleid van de lokale heffingen Belangrijkste uitgangspunten voor het gemeentelijk tarievenbeleid van 2023 zijn geweest: • • •

daar waar wettelijk toegestaan het toepassen van een jaarlijkse indexering; het hanteren van maximaal kostendekkende tarieven; terughoudendheid ten aanzien van verhoging van de totale lokale lastendruk.

Indexering belastingtarieven In 2023 is bij de vaststelling van de belastingtarieven rekening gehouden met een indexering van 2,0%. Kostendekkende tarieven retributies Voor de retributies geldt dat de inkomsten van de heffingen niet hoger mogen zijn dan de geraamde kosten. Indexatie kan dan alleen plaatsvinden als dit uit kostenontwikkeling blijkt. Uitgangspunt is 100% kostendekkendheid op begrotingsbasis waarbij alle toerekenbare kosten onderdeel zijn van de verschillende tarieven. Structurele afwijkingen die bij het opstellen van de jaarrekening worden geconstateerd zijn onderdeel van de bepaling van toekomstige tarieven. Egalisatie van afwijkingen op de afvalstoffenheffing en rioolheffing bij de jaarrekening worden vereffend via de egalisatievoorzieningen. Voor de overige tarieven komen deze ten gunste of ten laste van het rekeningresultaat. Toerekening van overhead Op basis van notitie overhead van de commissie BBV moet de overhead op consistente wijze aan de tarieven worden toegerekend. Aalsmeer heeft als uitgangspunt dat toerekening van de overhead aan de tarieven plaatsvindt op basis van de directe ambtelijke capaciteit. Dit is vastgelegd in de financiële verordening Aalsmeer 2023 van 8 juni 2023. Het overheadpercentage wordt op begrotingsbasis berekend en niet aangepast op basis van de realisatie in de jaarrekening. Het percentage 2023 bedraagt 79%.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen Per belasting of heffing worden de volgende onderwerpen beschreven: • het gemeentelijk beleid ten aanzien van de heffing; • •

een overzicht van de tariefsontwikkeling van de belangrijkste heffingen over de laatste jaren, inclusief het gehanteerde tarief in 2023; een vergelijking met de tarieven die zijn gehanteerd in de regio (indien relevant);

•

de mate van kostendekkendheid (indien relevant).

Onroerende zaakbelasting (OZB) De onroerende zaakbelastingen zijn de belangrijkste gemeentelijke belastinginkomsten. De onroerende zaakbelastingen bestaan uit een belasting voor het eigendom (woningen en niet-woningen) en voor het gebruik van niet-woningen. Tarieven 2023 Grondslag voor de OZB is vastgestelde WOZ-waarde op basis van de Wet Waardering onroerende zaken (WOZ). Voor belastingjaar 2023 is de waarde peildatum 1 januari 2022. Voor de tariefbepaling 2023 is conform de begroting 2023 gebruikt het indexeringspercentage van 2,0% en is uitgegaan van een waardestijging voor de woningen van 14,5% en voor de niet-woningen 3%.

Jaarstukken 2023

75

Gemeente Aalsmeer

Inkomensmaatstaf OZB korting algemene uitkering Binnen de algemene uitkering uit het gemeentefonds wordt rekening gehouden met een korting, die wordt bepaald op basis van de omvang van de WOZ waarden binnen de gemeente. Voor het jaar 2023 is deze korting € 8,646 miljoen. De opbrengsten voor woningen en niet woningen zijn bij elkaar € 12,772 miljoen. Het kortingspercentage bedraagt daarmee 67,7%. In onderstaande tabel is de korting en het percentage ten opzichte van de OZB-inkomsten voor de laatste vijf jaren opgenomen. 2019

2020

2021

2022

2023

Opbrengsten OZB

9,231

7,879

10,365

9,849

12,772

Korting gemeentefonds

5,861

5,979

6,173

6,558

8,645

Netto-opbrengsten

3,370

1,900

4,192

3,291

4,127

63,49%

75,89%

59,56%

66,59%

67,69%

Kortings% gemeentefonds 2020: OZB Corona-maatregel nietwoningen 2022: éénmalige belastingkorting huishoudens

Roerende zaakbelasting Deze belasting is ontstaan op grond van het gelijkheidsbeginsel. Gebruikers van roerende ruimten hebben immers evenzeer belang bij de door de gemeente geboden collectieve voorzieningen. Op basis van de Gemeentewet moet voor de roerende zaakbelasting (RZB) hetzelfde tarief worden toegepast als voor de onroerende zaakbelasting. Afvalstoffenheffing De gemeente heeft de verplichting huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. Om de kosten voor de inzameling en de verwerking van de afvalstoffen te dekken wordt afvalstoffenheffing geheven. De tarieven voor de afvalstoffenheffing mogen op begrotingsbasis maximaal 100% kostendekkend zijn. Voorof nadelen die tijdens het boekjaar ontstaan wikkelen af met de egalisatievoorziening afval. Een toelichting op de afwijkingen tussen de geraamde en gerealiseerde baten in 2023 is opgenomen in programma 4 'Financiële toelichting' onder 4.3 Afval. Een toelichting op het kwijtscheldingsbeleid en de ontwikkeling daarvan is opgenomen later in deze paragraaf. Tarieven in omliggende gemeenten (2023) huishouden

Aalsmeer

Amstelveen

Uithoorn

Haarlemmer- Ouder- Amstel Ronde Venen meer

Eénpersoons

267,00

251,90

292,06

278,40

Meerpersoons

333,00

306,15

337,20

305,16

279,83 1)

1) Diftar Kostendekking afval

x € 1.000 Jaarrekening

Begroting primitief

Begroting na wijziging

Saldo taakveld

3.320

3.317

3.253

Mutatie voorziening

-138

-134

78

Overheadtoerekening

150

103

103

76

Jaarstukken 2023

Overige toe te rekenen kosten

358,20

Gemeente Aalsmeer

Kostendekking afval

x € 1.000 Jaarrekening

Begroting primitief

Begroting na wijziging

Straatvegen

224

224

224

Compensabele BTW

795

781

764

Handhaving

60

60

60

Kwijtschelding

69

69

103

Totaal kostenbasis

4.480

4.419

4.586

Afvalstoffenheffing

4.119

4.119

4.265

Kostendekking

92%

93%

93%

Rioolheffing Het tarief voor de rioolheffing wordt vastgesteld op basis van de geraamde kosten van het beheer en het in stand houden van het gemeentelijk rioolstelsel. Het meerjarig kader voor de voorbereiding, uitvoering en bekostiging van de zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater is vastgelegd in het gemeentelijk rioleringsplan Aalsmeer 2021 – 2026. Dit plan is op 21 januari 2021 door de gemeenteraad vastgesteld. De tarieven mogen, op begrotingsbasis, maximaal 100% kostendekkend zijn. De belasting wordt geheven in de vorm van een aansluitrecht waarbij de eigenaar de belastingplichtige is. Als er meer dan 400 m3 water wordt afgenomen wordt daarboven per 10 m3 of een gedeelte daarvan een gebruikersdeel (2023: € 9,54 per m3) in rekening gebracht. Uitgangspunt is dat met het vastgestelde tarief het rioolstelsel in meerjarenperspectief kostendekkend beheerd en in stand gehouden kan worden. Een toelichting op de afwijkingen tussen de begrote en de gerealiseerde lasten en baten is opgenomen in Programma 4 'Financieel overzicht' onder 4.2 Riolering. Tarieven in omliggende gemeenten (2023) Aalsmeer

Rioolheffing

180,63

Amstelveen

Uithoorn

Haarlemmermeer

207,60

234,86

137,56

Kostendekking riool

Ouder- Amstel Ronde Venen

153,28

x € 1.000 Jaarrekening

Begroting primitief

Begroting na wijziging

1.808

1.783

1.714

538

565

673

Overheadtoerekening

233

233

233

Straatvegen

166

166

166

Compensabele BTW

362

291

285

Totaal kostenbasis

3.108

3.038

3.071

Rioolrecht

2.975

2.975

3.010

Kostendekking

96%

98%

98%

Saldo taakveld Toevoeging voorziening

216,00

Overige toe te rekenen kosten

Hondenbelasting Iedereen die één of meer honden heeft moet hondenbelasting betalen.

Jaarstukken 2023

77

Gemeente Aalsmeer

In onderstaande tabel is de tariefontwikkeling ten opzichte van omringende gemeenten in 2023 opgenomen. Tarieven in omliggende gemeenten (2023) Aalsmeer

1 hond

85,18

Amstelveen

Uithoorn

afgeschaft

afgeschaft

Haarlemmer- Ouder- Amstel meer 87,61

Ronde Venen

81,26 afgeschaft

Leges Leges worden geheven als vergoeding van kosten die de gemeente maakt voor de dienstverlening aan individuele burgers en bedrijven. Voorbeelden hiervan zijn het afgeven van reisdocumenten en rijbewijzen, huwelijken en het verstrekken van (bouw)vergunningen. De hoogte van de legestarieven wordt begrensd door volledige kostendekking op begrotingsbasis. Het uitgangspunt daarbij is toetsing op verordening niveau, waarbij de geraamde lasten van alle benoemde activiteiten worden gedekt door de gezamenlijke baten uit de te heffen retributies. Hierdoor is zogenoemde kruissubsidiëring mogelijk: een verwacht overschot bij de ene activiteit mag worden gebruikt voor de dekking van een verwacht te kort bij een andere activiteit. Ondanks de mogelijkheid om afwijkingen in kostendekkendheid tussen de verschillende leges te vereffenen brengen wij voor uw inzicht de kostendekkendheid van de bouwleges afzonderlijk in beeld. De maximale hoogte van de tarieven voor reisdocumenten en rijbewijzen e.d. zijn van rijkswege vastgesteld en zijn niet kostendekkend. In onderstaande tabellen zijn de kostendekkendheid tabellen van de belangrijkste legescategorieën opgenomen. De gemeente legt ook leges op voor parkeer- en vaarvergunningen, gehandicaptenparkeerkaarten en andere vergunningen op basis van de APV. De totale opbrengsten daarvan bedragen over 2023 afgerond € 0,120 miljoen.

Kostendekking omgevingsvergunningen

Saldo taakveld

x € 1.000 Jaarrekening

Begroting primitief

Begroting na wijziging

725

1.037

1.284

501

480

480

Overige toe te rekenen kosten Overheadtoerekening Stadsontwikkeling / Welstand

66

24

36

BTW

166

223

277

Totaal kostenbasis

1.458

1.764

2.076

Omgevingsvergunningen

890

4.235

4.458

Kostendekking

61%

240%

215%

De legesinkomsten en de hiermee samenhangende lasten worden begroot op basis van (project) ontwikkelingen en verwachte vergunningaanvragen. Daarbij zit altijd een risico dat de gemeente niet zelf kan beïnvloeden. Onder andere marktomstandigheden, het tempo van de ontwikkelaar/aanvrager zelf en economische omstandigheden beïnvloeden of en wanneer een project tot daadwerkelijke realisatie komt. Bovendien kan de gemeente alleen op basis van een inschatting van het initiatief een raming maken van de te verwachten leges. Concreet uitgewerkte bouwplannen zijn in deze fase niet beschikbaar. Dit alles leidt tot € 223.000 aan hogere baten dan was ingeschat. De hieraan gerelateerde lasten zijn € 247.000 hoger. In de raadsvergadering van 3 november 2023 is op basis van een prognose van kosten en opbrengsten het dekkingspercentage vastgesteld. Dit heeft geleid tot een dekkingspercentage in de primitieve begroting 2023 78

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

van 61%. Aanvullende vergunningsaanvragen die bij het opstellen van de primitieve begroting niet in beeld waren leiden tot een dekkingspercentage van 240%. In werkelijkheid komt dit percentage bij opmaak van de rekening uit op 215%. Dit geeft een heel ander beeld dan de jaarstukken 2022 waar het percentage ruim onder de 100% lag, namelijk 97%. Dit geeft aan hoe afhankelijk de kostendekkenheid is van het wel/niet doorgaan van projecten en fasering over de jaargrens. Kostendekking burgerzaken Begroting primitief

Begroting na wijziging

787

790

Saldo taakveld

x € 1.000 Jaarrekening 854

Overige toe te rekenen kosten Overheadtoerekening

627

629

681

Totaal kostenbasis

1.414

1.419

1.535

Leges burgerzaken

346

346

450

Kostendekking

24%

24%

29%

Marktgeld Met het marktgeld worden de kosten gedekt die moeten worden gemaakt om de wekelijkse markt mogelijk te maken. In 2023 zijn de tarieven niet verhoogd. De kostendekkendheid voor 2023 ligt op 31,2%. Het marktgeld 2023 bedroeg: voor het innemen van een standplaats voor elke langs de wegzijde gemeten strekkende meter of gedeelte daarvan • per dag of gedeelte daarvan € 2,63 •

per kalenderkwartaal € 28,57

Grafrechten Wettelijk is bepaald dat de baten van de rechten niet (structureel) boven de geraamde lasten mogen uitgaan. Tarieven grafrecht in omliggende gemeenten en Aalsmeer (2023) Aalsmeer Amstelveen

Uithoorn

Haarlemmermeer

Ouder-Amstel

Particulier graf

1.325

1.305

2.010

1.284

2.420

Algemeen graf

995

930

1.000

1.216

1.210

Kostendekking begraven

x € 1.000 Begroting primitief

Begroting na wijziging

Jaarrekening

547

707

707

-1

-10

-12

Overheadtoerekening

159

159

160

Totaal kostenbasis

705

856

855

Begraafrechten

520

602

592

Kostendekking

74%

70%

69%

Saldo taakveld Toevoeging voorziening Overige toe te rekenen kosten

Precariobelasting Precario wordt geheven voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.

Jaarstukken 2023

79

Gemeente Aalsmeer

De tarieven voor precariobelasting zijn conform de uitgangspunten verhoogd met de prijsindexatie (2%). Deze zijn opgenomen in artikel 5 van de Verordening precariobelasting 2023 gemeente Aalsmeer. (Water)verblijfsbelasting Voor het houden van verblijf binnen de gemeente door personen die geen ingezetene zijn van Aalsmeer worden twee belastingen geheven. Naast de “gewone” verblijfsbelasting (toeristenbelasting) wordt een waterverblijfsbelasting geheven. Het tarief voor de verblijfsbelasting 2023 bedroeg per persoon per nacht € 3,50 en voor campings € 1,75 per persoon per nacht. Deze tarieven zijn ongewijzigd ten opzichte van 2022. Het tarief voor de waterverblijfsbelasting bedroeg per persoon per etmaal € 1,53. De tarieven die in de omringende gemeenten in 2023 werden geheven zijn in onderstaande tabel opgenomen. Tarieven verblijfskosten in omliggende gemeenten (2023)

Prij per persoon per nacht

Amsterdam

Haarlemmermeer

Utrecht

Zaan-stad

7% + 3,00

6,05%

7%

7,26

Den Haag Ouder-Amstel Oost-zaan 5,35

9,35

4,50

Zandvoort

Amstelveen

3,30

3,00

Forensenbelasting Deze belasting wordt geheven van personen die geen hoofdverblijf hebben in de gemeente Aalsmeer en voor zich zelf of hun gezin een gemeubileerde woonruimte beschikbaar houden. Het tarief 2023 is geïndexeerd met 2%. Rekening houdend met de waardestijging van de woonruimten bedroeg het tarief 0,3263%. Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven vanwege het hebben van reclameobjecten zichtbaar vanaf de openbare weg. De opbrengsten uit de reclamebelasting zijn, na aftrek van de administratieve kosten, als subsidie uitgekeerd aan de door ondernemers opgerichte uitvoeringsorganisatie. De besteding van de gelden wordt door de ondernemers zelf bepaald. Door het organiseren van deze activiteiten zijn juist de kleinere ondernemers erbij gebaat, omdat de grotere winkelketens in de praktijk zelf al over voldoende middelen beschikken om dit soort zaken voor zichzelf/landelijk te organiseren. De reclamebelasting wordt geheven in twee winkelgebieden: winkelgebied Ophelialaan en het winkelgebied centrum Aalsmeer. Het tarief 2023 bedroeg in beide winkelgebieden € 851,85 per vestiging per jaar, ongeacht het aantal objecten.

Kwijtscheldingsbeleid Gemeenten in Nederland mogen kwijtschelding van gemeentelijke belastingen verlenen. Geheel of gedeeltelijke kwijtschelding wordt verleend indien een belastingschuldige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is de belastingaanslag te betalen.

80

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Kwijtschelding wordt verleend voor de afvalstoffenheffing en hondenbelasting (alleen voor de eerste hond). Bij de beoordeling van het kwijtscheldingsverzoek wordt uitgegaan van 100% van de bijstandsnorm. Kwijtschelding

2020

2021

2022

2023

aantal verzoeken

115

115

105

115

afgewezen

35

39

33

44

afgehandeld

83

76

84

106

idem in euro's

€ 11.675

13848

€ 14.734

€ 19.088

268

250

248

278

idem in euro's

€ 66.840

€ 66.247

€ 74.165

€ 80.027

totaal kwijtschelding (a+b)

€ 78.515

€ 80.095

€ 88.899

€ 99.115

23

39

21

9

a) Formulieren

b) "automatische kwijtscheldingen"

Nog af te handelen aanvragen

Het aantal nog af te handelen kwijtscheldingsverzoeken is opnieuw lager dan voorgaande jaren. Het gaat hierbij met name om later ingediende kwijtscheldingsverzoeken, kwijtscheldingsverzoeken van ondernemers die pas na sluiting van het boekjaar kunnen worden afgedaan (er moet voor de afhandeling gewacht worden op de uiteindelijke financiële gegevens 2023). Het streven is dat deze laatste kwijtscheldingsverzoeken zijn afgehandeld voordat de aanslagen 2024 zijn verzonden.

Kerngegevens Onderstaand zijn enkele kerngegevens weergegeven: Kerngegevens over

2020

2021

2022

2023

16.333

16.431

16.748

16.897

350

428

475

1.288

0,021

0,026

0,028

0,0762

2

13

3

8

614

760

745

733

370

364

543

471

WOZ aantal objecten bezwaarschriften (objecten) in aantallen

bezwaarschriften (objecten) in percentages

(hoger)beroepschriften

Aantal invorderingen Aanmaningen Dwangbevelen

Jaarstukken 2023

81

Gemeente Aalsmeer

Opvallende ontwikkeling in 2023 is de toename van het aantal bezwaarschriften (2023: 1.288, 2022: 475). Hiervan zijn er 620 (2022: 165) ingediend door no cure no pay bureaus. Op 1 januari 2024 is het wetsvoorstel van staatssecretaris van Rijn in werking getreden waardoor de proceskosten en de immateriële schadevergoeding worden gematigd. Doel van dit wetsvoorstel is het aantal formele bezwaren, die vooral ingediend als verdienmodel voor de bureaus zelf, te verminderen. Daarnaast worden in 2024 diverse acties ondernomen met als doel de communicatie te verbeteren om te voorkomen dat inwoners deze bureaus inschakelen. Het totaal openstaande bedrag 2023 aan belastingdebiteuren is in totaal iets lager dan ultimo 2022. Ook het aantal betalingsregelingen is lager dan in 2022.

82

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Het besluit Begroting en Verantwoording (BBV, artikel 11) definieert het weerstandsvermogen als de relatie tussen de capaciteit om tegenvallers op te vangen (weerstandscapaciteit) en de materiële risico's waarvoor geen specifieke voorzieningen zijn getroffen. Het weerstandsvermogen van een gemeente is daarmee het vermogen om financiële risico's op te vangen zonder dat dit consequenties heeft voor de uitvoering van de dagelijkse zaken. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio die wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (financiële buffer) en de financiële gevolgen van risico’s die de gemeente loopt (en waarvoor geen voorzieningen kunnen worden gevormd of een verzekering kan of is afgesloten). In tegenstelling tot de andere paragrafen en het doel van de jaarrekening om terug te kijken op 2023, blikt de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing altijd vooruit naar toekomstige risico's. In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op: • • •

beleid van de gemeente Aalsmeer voor wat betreft de weerstandscapaciteit en de risico's; het benodigd weerstandsvermogen (risicobeleid); het beschikbaar weerstandsvermogen;

• •

de beschikbare weerstandscapaciteit; de financiële kentallen.

Beleid gemeente Aalsmeer Het beleidskader is de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing gemeente Aalsmeer 2023, die vastgesteld is op 8 juni 2023. In deze nota zijn de uitgangspunten van het risicomanagement opgenomen. Met het vaststellen van de nota is voldaan aan de geldende wet- en regelgeving. Aan de hand van de risicoanalyse is het totaal van alle risico’s in geld uitgedrukt. Omdat niet alle risico’s zich op hetzelfde moment voordoen wordt een percentage van 90% aangehouden voor de bepaling van de benodigde hoeveelheid weerstandscapaciteit om de financiële gevolgen van de benoemde risico’s af te dekken. De provincie of het rijk legt de gemeenten geen norm op hoe hoog de weerstandsratio zou moeten zijn. Hierin heeft elke gemeente keuzevrijheid. In de nota is door de raad ingestemd met het hanteren van een streefwaarde voor de weerstandsratio van 1,5.

Risicobeleid De financiële situatie van gemeenten lijkt rooskleurig, kijkend naar de overschotten op de jaarrekeningen tot en met 2022. En ook deze jaarstukken laten een overschot zien. Daarbij zijn er wel zorgen over de lange termijn door het ontbreken van langjarige financiële zekerheid. Deze onzekerheid werkt door in de grote opgaven waar we als gemeente voor staan: investeringen in mobiliteit, wonen en maatschappelijke voorzieningen. Het feit dat de rijksoverheid steeds meer middelen uitkeert in de vorm van specifieke, doelen incidentele uitkeringen zorgt voor gebrek aan stabiliteit die nodig is om een duurzaam financieel beleid te kunnen voeren. De spanning op de arbeidsmarkt zorgt daarnaast ook voor risico's bij de realisatie van de

Jaarstukken 2023

83

Gemeente Aalsmeer

opgaven waar we als gemeente voor staan. Een verantwoording over de risico's met betrekking tot het niet kunnen realiseren van deze opgaven is nu (nog) geen onderdeel van deze paragraaf. De risico’s die in deze jaarrekening worden genoemd zijn een herijking van de risico’s welke in de begroting 2024 zijn opgenomen. Voor de vastlegging van de risico-inventarisatie en de uitvoering van de risicosimulatie wordt gebruik gemaakt van een risicomanagementsysteem (NARIS). De hoogte en de beheersing van risico’s is een belangrijk speerpunt. Net als bij de bouw- en project gerelateerde risico's (zie volgende hoofdstuk van deze paragraaf) is met behulp van de zogenaamde Monte Carlo methode de benodigde weerstandscapaciteit in beeld gebracht. Er is beoordeeld of eerder opgenomen risico’s nog steeds van toepassing waren en of het opgenomen risicobedrag nog valide was. Ook is nagegaan of er risico’s ontbreken. Daar waar nodig zijn aanpassingen doorgevoerd en zijn nieuwe risico’s opgevoerd en niet meer van toepassing zijnde risico’s zijn verwijderd. Deze systematiek draagt bij aan een beter en actueel beeld van de risico’s we als gemeente lopen, hoe groot de omvang ervan is en daarmee het beslag op onze weerstandscapaciteit en welke beheersmaatregelen we kunnen treffen om de kans op het voordoen van een risico te verkleinen.

De periodieke actualisatie van de risico's vindt in samenspraak met de AA-organisatie plaats, omdat daar de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden plaatsvindt. In totaal zijn voor Aalsmeer 78 risico's (excl. bouw- en project gerelateerde risico's, maar inclusief GPAG) in beeld gebracht. In de tabel in het volgende gedeelte van deze paragraaf wordt alleen de top 10 van risico's gepresenteerd met de hoogste bijdrage aan de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit. Ook met de zogenaamde "black swan" (risico’s met een extreem kleine kans, maar een grote impact en als belangrijk kenmerk dat het een zeer moeilijk in te schatten risico is) is bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit rekening gehouden. Frauderisico’s Vanaf 2022 rapporteert de accountant in de controleverklaring expliciet over zijn werkzaamheden op het gebied van frauderisico’s en in het accountantsverslag zijn observaties geven van de kwaliteit van de frauderisicobeheersing van de gemeente. Frauderisico’s zijn weliswaar onderdeel van de verschillende processen, maar niet afzonderlijk identificeerbaar. In 2023 is op basis van de analyse zoals die is uitgevoerd door de AA organisatie en ook gebruikt wordt als onderdeel van de risk based benadering van de interne audit een frauderisicoanalyse voor de gemeente Aalsmeer opgesteld.

Deze frauderisicoanalyse is besproken met de gemeentesecretaris, college en auditcommissie. De frauderisicoanalyse wordt jaarlijks herzien. Op het moment van stellen van deze paragraaf zijn geen fraudes bekend. Geïdentificeerde risico’s De risico’s worden inzichtelijk gemaakt aan de hand van een globale kansberekening. Daarbij wordt per risico aangeven wat de kans is dat het risico zich voordoet en wat het mogelijke financieel gevolg is. Uit de risicoinventarisatie volgen 78 risico’s. De tien risico’s met de grootste financiële impact volgen in de hier onder opgenomen tabel. Wanneer de tien grootste risico’s zich tegelijkertijd en in hun volle omvang voordoen, leidt dat tot € 82,54 miljoen aan kosten. Voor de overige 68 kleinere risico’s gaat het om een aanvullend bedrag van € 81,97 miljoen. Met de gesignaleerde risico's is een risicosimulatie uitgevoerd. De risicosimulatie wordt uitgevoerd, omdat het reserveren van het maximale bedrag (€ 164,51 miljoen) niet noodzakelijk en daarmee ongewenst is. De risico's treden naar alle waarschijnlijkheid niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang op. Uit de simulatie volgt dat 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt met een bedrag van € 16,26 miljoen. Dit bedrag is onderdeel van het benodigde weerstandsvermogen. 84

Jaarstukken 2023

Gemeente Aalsmeer

Risico Gevolgen Kans Onvoorziene omstandigheden met een niet Financieel - Reservering van bedrag van € 1.000 per huishouden 15% kwantificeerbare kans of impact (13.712 huishoudens per 2023) afgerond op hele miljoenen

Financieel gevolg max.€ 14.000.000

Niet realiseren van (afgesproken) taakstellingen

Financieel - Tekorten op de begroting

50%

max.€ 3.400.000

Garantstelling GPAG BV

Financieel - GPAG heeft ten behoeve van het realiseren van de 5% grondexploitatie een leningfaciliteit tot een maximum van € 90 miljoen. In geval de BV niet aan de betalingsverplichtingen kan voldoen worden de aandeelhoudende gemeenten (Uithoorn en Aalsmeer) hierop aangesproken.

max.€ 30.000.000

Fouten in belastingverordeningen

Financieel - Bij ernstige fouten kan verordening ontbindend verklaard worden, waardoor belastingaanslagen niet opgelegd kunnen worden. Imago - Foutieve belastingaanslagen en bij onbindendheid wordt de landelijke pers gehaald.

10%

max.€ 12.500.000

Virussen en/of hacking

Financieel - Stagnatie van werkzaamheden, Performance verlies 30% en/of verlies gegevens, mogelijk betalen van losgeld om gegevens weer beschikbaar te krijgen., Imago - Uitlekken van vertrouwelijke gegevens

max.€ 3.000.000

Fouten in verordeningen retributies (kostendekkende leges)

Financieel - Onverbindend verklaren van de verordeningen 10% betekent geen heffing kunnen opleggen voor een bepaalde periode. Imago - Onverbindend verklaren van de verordeningen haalt de landelijke pers.

max.€ 9.000.000

Extra financiële bijdrage aan deelneming/gesubsidieerde instelling/verbonden partij

Financieel - Niet sluitende exploitatie bij verbonden partijen waardoor deelnemers aanvullende bijdrage moeten doen.

50%

max.€ 1.640.000

Herziening van verkeerssituatie(s) binnen gemeente

Financieel - Herstelkosten om infrastructuur aan te passen die er pas net ligt., Imago - Negatieve publiciteit

50%

max.€ 1.500.000

Onvoldoende middelen voor (meerjarig planmatig) onderhoud en vervangende nieuwbouw

Financieel - Extra kosten op de langere termijn voor het 20% onderhoud; Gemeente wordt gedwongen de gebreken met spoed op te lossen dat gepaard gaat met extra kosten op de korte termijn, Imago - Achterstallig onderhoud (kwaliteit van de gebouwen gaat achteruit); Imagoschade indien de staat van de scholen gevaarlijke situaties oplevert

max.€ 3.000.000

Kosten projecten MPP hoger dan beschikbare investeringsruimte

Financieel - Overschrijding van kredieten, Imago - Overschrijding 10% van kredieten geeft beeld van gemeente die onzorgvuldig omgaat met publieke middelen. Geld over de balk.

max.€ 4.500.000

Bouw- / projectgerelateerde risico's Grote projecten en grondexploitaties Voor de dekking van de bekende tekorten in lopende gemeentelijke exploitaties is een voorziening opgenomen. Ook voor projecten faciliterend grondbeleid is een voorziening aanwezig. Zie voor nadere toelichting de paragraaf grondbeleid. De hoogte en de beheersing van risico’s is een belangrijk speerpunt. Door middel van risicoanalyse met behulp van de Monte Carlo methode wordt de benodigde weerstandscapaciteit in beeld gebracht. Mede op basis hiervan kan besluitvorming plaatsvinden over de te nemen beheermaatregelen en wanneer deze genomen kunnen worden. Hierna worden de meest omvangrijke grondexploitaties van de gemeente apart toegelicht.

Jaarstukken 2023

85

Gemeente Aalsmeer

De Tuinen van Aalsmeer (woningbouw) Bij de grondexploitatie De Tuinen van Aalsmeer is een risicoanalyse op basis van de "Monte Carlo" methode gemaakt. Hieruit blijkt een benodigde weerstandscapaciteit van € 3,4 miljoen (NCW). De belangrijkste risico’s bevinden zich in de deelgebieden Polderzoom fase 2 en de Zwarteweg. Dit omdat er enerzijds nog veel kosten gemaakt moeten worden betreffende civiele werken en er anderzijds complexe afspraken zijn gemaakt of nog gemaakt moeten worden met de ontwikkelende partijen. Daarnaast is vertraging en de daarbij behorende extra kosten een belangrijk risico waarmee rekening wordt gehouden. Oosteindedriehoek Eind 2022 is het ontwerp bestemmingsplan en ontwerp exploitatieplan voor de Oosteindedriehoek ter inzage gelegd, nadat de anterieure overeenkomst met het ontwikkelende consortium gereed is gekomen. Met het consortium zijn afspraken gemaakt over het kostenverhaal. Het exploitatieplan fungeert als extra zekerheid voor het verhalen van de kosten. Het project kent een lange looptijd en risico’s voor de gemeente. Op basis van de risicoanalyse bedraagt de benodigde weerstandscapaciteit € 2,0 miljoen. Overige ruimtelijke projecten Naast bovengenoemde projecten zijn er ook de middelgrote en kleine ruimtelijke projecten. Ook voor deze projecten zijn de risico’s in beeld gebracht middels Monte Carlo simulatie.

Hieruit blijkt een benodigde weerstandscapaciteit van € 1,0 miljoen (NCW). De totaal benodigde weerstandscapaciteit voor de projecten bedraagt € 6,36 miljoen. Met dit bedrag aan weerstandscapaciteit is het 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Resumé risicoprofiel Bij de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit (A) van de gemeente Aalsmeer is rekening gehouden met de maximale financiële gevolgen van de risico's en een weging op basis van de verwachte frequentie dat het risico zich voordoet. Dit leidt tot het volgende risicoprofiel: Bedragen x € 1.000

Risicobedrag

Geïdentificeerde risico's

16.259

Bouw- / project gerelateerde risico's

6.285

Totaal

22.544

Weerstandscapaciteit In het BBV is niet voorgeschreven welke bestanddelen behoren tot de weerstandscapaciteit. Bij het beschikbaar weerstandsvermogen gaat het om vrij besteedbare middelen die eenmalig ingezet kunnen worden om de financiële gevolgen van de risico’s die zich voordoen te kunnen opvangen. Het beschikbaar weerstandsvermogen bestaat uit de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. Algemene reserve De stand van de algemene reserve op 31 december 2023 is in de jaarrekening € 28.672.000. Aan de raad wordt in de resultaatbestemming 2023 voorgesteld € 12,075 miljoen aan de algemene reserve toe te voegen. Na verwerking van dit voorstel bedraagt de omvang van algemene reserve € 40,747 miljoen.

86

Jaarstukken 2023