3. 20231212 Strategienota SD 2024-2027 (def)
Tekst van het document
We onderzoeken of we bij subsidies duidelijker naar voren kunnen laten komen dat subsidieaanvragers hun activiteiten uitvoeren ‘(mede) mogelijk gemaakt’ door de gemeente Aalsmeer. f. We gaan na of we gemeentelijk informatiemateriaal in nog meer talen moeten aanbieden. Over (de resultaten van) al deze acties rapporteren we in de evaluatie over deze nota. 2. Kansrijke initiatieven tijdelijk ondersteunen a. Als we benaderd worden met innovatieve (maatschappelijke) voorstellen van (groepen) inwoners en organisaties gaan we actief hierover met ze in gesprek. Onze nieuwe wijkregisseur zal hier vermoedelijk een rol in gaan spelen (zie ook de paragraaf Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen) en gro-up buurtwerk helpt jongeren bij het verder uitwerken van hun ideeën. b. We werken in dit kader ook een belangrijk onderdeel van het raadsprogramma uit: ‘in elke wijk een wijkcentrum’. In 2023 zijn we reeds enkele malen over dit onderwerp benaderd met verzoeken en ideeën. We rapporteren over de innovatieve (maatschappelijke) voorstellen en in hoeverre we hier als gemeente aan hebben kunnen bijdragen in de evaluatie over deze nota.
37
5
ZIJN WE GOED BEZIG?
Aalsmeer is een mooie gemeente waar inwoners graag wonen. Met veel van onze inwoners gaat het goed en dat is best begrijpelijk. Ieder mens heeft immers behoefte aan aandacht, geborgenheid en ‘er toe doen’ en we hebben allemaal een verantwoordelijkheid om naar elkaar om te zien. De Aalsmeerse samenleving is van oudsher een hechte samenleving waar inwoners er voor elkaar zijn en veel onderlinge verbanden hebben.
5.1 Nieuw beleid evalueren We kiezen er voor het in deze nota geformuleerde strategisch beleid tijdig te evalueren: hebben we gedaan wat we voorgenomen hebben en wat hebben we hiervan geleerd? Dit doen we op de volgende manieren: 1. We maken een vertaling van de acties uit deze nota en nemen deze op in onze P&C-documenten. Zie bijlage 3, 2. We werken met cijfers en indicatoren die we periodiek meten. Ook voeren we kwalitatief onderzoek uit. Zie onder en in bijlage 4. 3. We evalueren deze strategische nota de tweede helft van 2025. De ervaringen uit deze bestuursperiode kunnen dan worden meegegeven voor de volgende bestuursperiode, 4. Daarnaast nemen we in onze uitvoeringsplannen op in hoeverre en wanneer we deze evalueren (zie voor een overzicht van de uitvoeringsplannen bijlage 6).
5.2 Een sturingsmodel voor Aalsmeer In haar rapport Onderzoek naar sturing in het Sociaal Domein in de gemeente Aalsmeer van oktober 2020, concludeert de rekenkamer dat Aalsmeer de afgelopen jaren geen duidelijk sturingsinformatie op het sociaal domein heeft gehad. De gemeente realiseert zich dat het sociaal domein zich moeilijk laat meten, maar dat dit niet onmogelijk is. Andere gemeenten blijken nogal wisselend te slagen in het benoemen van heldere doelen, het vertalen in wat ze willen bereiken en welke acties ze vervolgens gaan uitvoeren. Het benoemen van passende indicatoren en hoe ze deze meten blijkt nog moeilijker. Ofwel: Aalsmeer is niet de enige gemeente die worstelt met sturing in het sociaal domein en meetbaar beleid.
38
De gemeenteraad wil komen tot nieuwe set van indicatoren (Procesnotitie Sociaal Domein en motie Indicatoren Sociaal Domein 2). Een raadswerkgroep heeft uitgezocht hoe de raad beter zou kunnen sturen met behulp van indicatoren en kwalitatieve informatie. Het aanbrengen van focus door het voorkomen van een overvloed aan meetgegevens was een belangrijk uitgangpunt. De raadswerkgroep heeft het 4R-model van Robert Simon vrij vertaald waardoor het praktisch en goed bruikbaar is voor Aalsmeer. We krijgen dan: 1. Beliefs system Een aansprekende/duidelijke missie. We nemen in deze nota een duidelijke missie op met een doel en kernopgaven (zie hoofdstuk 2). 2. Boundary system Een beschrijving van wat de gemeente wel en niet gaan doen en voor wie. We geven aan wat we doen en wat niet, en voor wie. In hoofdstuk 2 zijn uitgangspunten opgenomen die grenzen stellen aan wat we doen voor wie. Verder heeft Aalsmeer in de vorm van tien ambities in hoofdstuk 4 positief geformuleerd wat ze wil bereiken (en dus ook wat niet). Per ambitie in deze strategische nota benoemen we wat er speelt, wat we al doen en wat we gaan doen. Ook geven we aan hoe en wanneer we meten wat we willen bereiken en wanneer we hierover rapporteren. In hoofdstuk 4 hebben we dit in de paragrafen over de tien ambities uitgewerkt. 3.
Diagnostic control system Een behapbare set van cijfers/meetgegevens waardoor de raad weet hoe het gaat. En desgewenst keuzes kan maken waar de komende tijd extra aandacht aan te besteden. We gebruiken een set van cijfers/meetgegevens (zie bijlage 4). Hierover rapporteren we elk jaar in de P&C cyclus. Daarbij willen we de gemeentelijke taken van het sociaal domein uitvoeren binnen de begroting. We leveren diverse gegevens aan voor benchmarks met andere gemeenten (waarstaatjegemeente.nl) en voeren (verplichte) cliëntervarings- en andere onderzoeken uit. 4. Interactive control system Een aantal indicatoren voor specifieke onderwerpen die de raad deze raadsperiode extra wil volgen en monitoren. Daarnaast de keuze voor beleidsonderwerpen waar kwalitatief/ verdiepend klantervarings onderzoek naar gedaan wordt. Dit om inhoudelijk en kwalitatief beter zicht te krijgen op de resultaten en mogelijk effecten van het beleid. We monitoren met indicatoren de (beleid-)onderwerpen schuldhulpverlening, gezondheid/bewegen en psychische problematiek. In bijlage 4 zijn de indicatoren voor deze onderwerpen uitgewerkt. Het college rapporteert elk jaar in de P&C-cyclus over deze indicatoren.
We voeren deze bestuursperiode een verdiepend klantervaringsonderzoek uit naar ons aanbod mantelzorgondersteuning om een goed beeld te krijgen wat de gemeentelijke inzet voor mantelzorgers en hun naasten exact betekent. De gemeenteraad ontvangt de rapportage van dit onderzoek.
39
6
TOEGANKELIJK EN BETROUWBAAR VANGNET BIEDEN
Wij willen dat de gemeentelijke dienstverlening voor inwoners makkelijk toegankelijk is. Onze hulp en ondersteuning moet snel, efficiënt en effectief worden geboden aan iedereen die dat nodig heeft en bij wie hulp uit eigen netwerk niet beschikbaar of toereikend is. We werken daarbij in onze uitvoering vanuit de menselijke maat (zie hoofdstuk 1).
Bij stapeling van problematiek die zich uitstrekt over meerdere terreinen (bijvoorbeeld Wmo en Werk en Inkomen) moeten de hulp en ondersteuning naadloos op elkaar afgestemd zijn en in samenhang worden geboden. Een goede samenwerking met bijvoorbeeld huisartsen en scholen is daarbij essentieel. We hebben de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van Wmo/welzijn, Jeugdhulp en Werk en inkomen als volgt georganiseerd: Toegang tot hulp en ondersteuning Het Sociaal Loket Het Sociaal Loket is de integrale toegang Sociaal Domein. Inwoners kunnen op inloop terecht in het raadhuis, telefonisch of per mail met vragen over jeugdhulp, Wmo/zorg, welzijn, minimaregelingen, schuldhulpverlening en urgente woonproblematiek. Het Sociaal Loket is niet als een vast team georganiseerd, maar bestaat uit roulerende medewerkers vanuit de verschillende vakteams. Zij werken een dag(deel) per week in het loket en verspreiden de kennis die zij opdoen in het loket vervolgens in het eigen vakteam. Het loket geeft aan de inwoners en mantelzorgers informatie en advies, voert een vraag-verhelderingsgesprek, bekijkt met de inwoner de mogelijkheden in het preventieve voorveld en/of welke ondersteuning vanuit de gemeente nodig is. Het helpt waar nodig bij het indienen van aanvragen en is een aanspreekpunt voor de omgeving wanneer er ernstige zorgen om een inwoner zijn (Meldpunt Zorg).
Inwoners kunnen tevens een onafhankelijke cliëntondersteuner inschakelen als zij dat wensen.
40
Het loket is daarnaast ook de toegang tot het Sociaal Team en schakelt deze in wanneer ondersteuning nodig is voor problemen op meerdere leefgebieden. Het loket werkt samen met Participe, MEE cliëntondersteuning, Mantelzorg & Meer en vrijwilligersorganisaties. Jeugdhulpverlening via basisscholen De jeugdhulpverleners van de gemeente werken een deel van hun tijd vanuit de diverse basisscholen in Aalsmeer. Op deze wijze zijn ze goed benaderbaar voor ouders en leerkrachten. Hierdoor kunnen problemen in een vroeg stadium worden herkend. Op middelbare scholen is schoolmaatschappelijk werk aanwezig. Via de huisarts of andere professionals Vanuit de jeugdhulpverlening vult de gemeente de rol van Praktijkondersteuner Huisarts Jeugd (PoH Jeugd) in. Deze medewerker heeft specialistische kennis over de ondersteuning van jeugdigen en hun ouder(s)/verzorger(s) en kan de huisarts helpen met diagnosestelling en mogelijk effectieve interventies (/doorverwijzing naar specialistische jeugdhulp). Daarnaast kunnen huisartsen en andere professionals direct met het Sociaal Team overleggen in het geval van multiproblematiek en inwoners bij het Sociaal Team aanmelden.
Sociaal Team (multiprobleem aanpak, ondersteuning bij meervoudig complexe problematiek) De gemeente heeft een multidisciplinair team dat zich richt op de ondersteuning van inwoners met meervoudige complexe problematiek waar regie bij nodig is: Het Sociaal Team. Dit team richt zich op het vergroten van redzaamheid en zelfregie en het toewerken naar een duurzame oplossing, zodat inwoners weer grip op het leven ervaren. Extra focus ligt op het borgen van de veiligheid van kinderen en kwetsbare personen. Het Sociaal Team is bij uitstek een multidisciplinair team, met medewerkers vanuit verschillende specialismen. Het Sociaal Team richt zich onder meer op: (1) huishoudens met problemen op twee of meer leefgebieden, waarbij sprake is van beperkte redzaamheid of het ontbreken daarvan, (2) overlastgevers en zorgmijders (met en zonder psychiatrische problematiek), (3) huishoudens waar huiselijk geweld speelt, (4) huishouden in een zorgtraject na een Tijdelijk huisverbod, (5) huishoudens waar meervoudige en transgeneratieve problematiek speelt. Daarnaast vervult het Sociaal Team de rol van Proces voor het traject Intensieve Hulpverlening 13 Weken (IhV13w). Dit is een traject voor gezinnen met minderjarige kinderen waarin geprobeerd wordt te voorkomen dat een gedwongen traject gericht op jeugdbescherming ingezet wordt.
Door gecombineerde inzet van uit de volwassen-GGZ en jeugdhulpaanbieders worden ouders gedurende het traject intensief gemotiveerd om de onveiligheid van kinderen in hun gezin te verminderen en tot ‘goedgenoeg’ ouderschap te komen. Hiermee leveren we gezamenlijk met aanbieders een belangrijke bijdrage aan de hele jeugdveiligheidsketen en de zorg voor kinderen en hun ouders. De toegang naar het Sociaal Team verloopt via het Sociaal Loket of via zorgprofessionals. En is daarmee niet rechtstreeks toegankelijk voor inwoners. Multidisciplinair overleg (MDO) Ons beleid is één huishouden, één plan, één regisseur. Bij een casus waarbij meerdere partijen betrokken zijn is het nodig om multidisciplinair overleg (MDO) te voeren. Iedere medewerker kan een MDO initiëren. Ook bij spoed/crisis situaties wordt MDO gevoerd. Voor een MDO bij aanvang van een casus is toestemming van de inwoner/het huishouden nodig (tenzij de veiligheid in het geding is). Zij zijn in principe altijd zelf aanwezig bij het MDO. Het draait immers om regie van de inwoner en het ondersteunen hiervan.
41
Regie De Casusregisseur is regievoerder op proces. Hij maakt afspraken, monitort deze, heeft overzicht en heeft alle signalen en terugkoppelingen in beeld. Als het Sociaal Team betrokken is bij de casus is de Sociaal Team-medewerker de casusregisseur, tenzij anders is afgesproken. Bij opschaling naar een Gecertificeerde instelling (GI) zijn zij de casusregisseur. De casusregisseur handelt met toestemming van de cliënt, tenzij de veiligheid van de cliënt of de kinderen in het geding is. Outreachend werken Naast hun werk vanuit het gemeentehuis gaan de medewerkers in voorkomende gevallen ook op huisbezoek. Daarnaast zijn jeugdhulpverleners actief op de Aalsmeerse basisscholen. Op deze manier zijn ze direct benaderbaar voor ouders en leerkrachten. Problemen kunnen zo in een vroeg stadium worden herkend. Hulpaanbod en contractering Via aanbesteding koopt de gemeente een divers hulpaanbod in. Over het algemeen contracteert de gemeente meerdere aanbieders binnen een raamcontract. Op deze wijze kunnen inwoners zoveel mogelijk zelf een keuze maken voor een bepaalde aanbieder. Ook kan het een manier zijn om wachtlijsten bij een bepaalde aanbieder te omzeilen door voor een andere aanbieder te kiezen. Daarnaast kunnen inwoners kiezen of zij hulp in natura of een persoonsgebonden budget willen ontvangen.
Het contractmanagement maakt afspraken met aanbieders over de dienstverlening, het resultaat, de prijs en de kwaliteit. PGB Aalsmeer ziet het PGB als een belangrijke aanvulling op de ondersteuning vanuit de gemeente. De gemeente wil maatwerk bieden aan haar inwoners. Soms is de beste oplossing niet te realiseren via gecontracteerd aanbod, dan biedt een PGB uitkomst. Bij de Wmo kan de keuze gemaakt worden tussen PGB en door de gemeente gecontracteerde zorg in natura. Vanuit de Jeugdwet is een PGB een individuele voorziening als aanvulling op de geboden jeugdhulp.
42
7
FINANCIËN
De opgave hoe we nu en in de toekomst grip kunnen houden op de uitgaven binnen het Sociaal Domein houdt ons al langere tijd bezig. Als gemeente zijn wij de afgelopen jaren door de transities in toenemende mate risicodragend geworden voor de kosten binnen het sociaal domein. Terwijl wij als gemeente maar beperkt invloed kunnen uitoefenen op ontwikkelingen die spelen binnen de samenleving en keuzes die gemaakt worden door de landelijke overheid.
De vertaling van het beleid voor het sociaal domein is in Aalsmeer vastgelegd in programma 1 Sociaal Domein en programma 2 Onderwijs en ontplooiing van de gemeentelijke programmabegroting. Daarin zijn in een aantal thema’s diverse onderwerpen nader uitgewerkt. De acties en doelen uit deze nota kunnen worden uitgevoerd binnen de bestaande budgetten zoals opgenomen in de begroting 2024 en verder. De ambities vanuit het coalitieakkoord 2023-2026 zijn hierin vertaald. Het sociaal domein omvat met ca. € 38 miljoen aan uitgaven 36% van het totaal van de gemeentelijke begroting. Net als in voorgaande nota is het uitgangspunt dat de uitgaven Sociaal Domein binnen de beschikbare budgetten blijven. Met de motie RAP raad uit juni 2020 is besloten dat budgettaire overschrijdingen opgelost dienen te worden binnen het Sociaal Domein. Hiertoe is een bestemmingsreserve Sociaal Domein ingesteld. In de programmabegroting 2023 zijn (oplopende) taakstellingen opgenomen vanaf 2024 op de jeugd en de Wmo. Op het moment van het afronden van deze nota wordt aan deze taakstellingen nader invulling gegeven. Daar waar het de dienstverlening van onze cliënten raakt vragen wij advies aan de Adviesraad Sociaal Domein. Over de voortgang van de invulling van deze taakstellingen legt het college verantwoording af aan de raad in de gemeentelijke P&C documenten.
43
Ondanks voorgaande uitgangspunten en besluiten staat het meerjarenbeeld nog altijd onder druk. Dat betekent dat we nieuwe, aanvullende keuzes in de toekomst niet kunnen uitsluiten. Bij wijzigend beleid met financiële consequenties vanuit de overheid worden deze indien noodzakelijk binnen de planning en controlcyclus geclaimd. Het streven naar goede, kwalitatieve ondersteuning aan onze inwoners blijft centraal staan. Financiële uitdagingen mogen dit niet tekortdoen. De ambitie en de maatschappelijke resultaten die wij nastreven in deze nota moeten echter uitgevoerd worden binnen de huidige begroting. Nieuw voor oud is een belangrijk uitgangspunt. De keuzes moeten we met elkaar maken. Ontwikkelingen Abonnementstarief Wmo Om de houdbaarheid van de Wet maatschappelijke ondersteuning te verbeteren overweegt het Rijk om voor alle Wmo-voorzieningen waar nu het abonnementstarief voor geldt, een inkomensafhankelijke eigen bijdrage in te voeren. Hoe de nieuwe, inkomensafhankelijke eigen bijdrage er precies uit komt te zien wordt nog uit gewerkt. Wel is bekend dat het Rijk de algemene uitkering vanaf 2026 met de eerder toegekende compensatie na invoering van het abonnementstarief verlaagt (€ 280.000). Hervormingsagenda Jeugd In de meicirculaire 2023 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de Hervormingsagenda Jeugd tot en met 2025.
De beschikbaarstelling voor de middelen vanaf 2026 vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Randvoorwaarden Open einde regelingen Zowel de Wmo 2015, als de Jeugdwet en de Participatiewet zijn ‘open einde’ regelingen. Een ‘open einde’ regeling is een rijksbegrotingsbesluit waarbij aan een financiële regeling geen budgettair plafond wordt toegekend. Hierdoor kunnen wij bij de uitvoering van deze wetten geen limiet aanbrengen. Het rijksbudget dat de gemeente ontvangt voor de participatiewet en de bedragen voor Wmo 2015 en Jeugdwet in de totale algemene uitkering van het gemeentefonds zijn wel gelimiteerd. Daarbij speelt de vergrijzing en de onzekerheid over de ontwikkeling van de gemiddeld hogere kosten per kind een rol in de ontwikkeling van de kosten. Als de financiële effecten van de interventies zoals genoemd in hoofdstuk 4, paragraaf 3 bij ‘Dit doen we al…’ en het vierde actiepunt in dezelfde paragraaf onvoldoende zijn, kan er spanning ontstaan tussen de meer jarenbegroting en de exploitatie. Externe ontwikkelingen kunnen daarnaast ook het effect van deze interventies teniet doen (zoals een plotselinge toename van de zorgvraag onder jeugdigen). Om deze interventies goed uit te kunnen (laten) voeren heeft Aalsmeer met de AA-organisatie in 2023 afspraken gemaakt over extra inzet/capaciteit.
Deze afspraken zijn gemaakt voor de jaren 2023-2025. Vanaf 2026, dus nog in de huidige collegeperiode, lopen deze afspraken af. Op dat moment moet worden besloten in hoeverre deze investering in inzet wordt voortgezet om doelmatige zorg te blijven garanderen (en daarmee kostenbesparingen te realiseren). In lijn met de afspraken die hierover met de raad zijn gemaakt dient de AA-organisatie in dat geval voorstellen te doen om vermindering van andere dienstverlening te continueren of met andere voorstellen ter dekking van deze kosten te komen.
44
(Buiten-)sportvoorzieningen Zoals uit deze nota naar voren komt is het beschikbaar zijn van adequate (buiten)sportvoorzieningen relevant voor de invulling van de doelen die in deze nota zijn opgenomen. De financiële budgetten hiervoor zijn geen onderdeel van het Sociaal Domein en daarmee geen onderdeel van deze paragraaf van de nota. Op het moment dat deze nota wordt afgerond vinden nog diverse onderzoeken plaats naar de meest logische keuzes over (toekomstbestendige) (buiten)sportaccommodaties passend binnen het Aalsmeerse financieel meerjarenbeeld. Deze worden op een later moment aan college en raad voorgelegd. Planning en controlcyclus De taakvelden 4.2 Onderwijshuisvesting tot en met 5.6 Media en 6.1 Samenkracht en burger-participatie tot en met 7.1. Volksgezondheid omvatten de uitgaven en inkomsten van het Sociaal Domein per begrotings-/ realisatiejaar. In de programmabegroting/ jaarstukken is jaarlijks een apart overzicht van de uitgaven en inkomsten op deze taakvelden opgenomen. In onderstaande tabellen zijn de budgetten van programma 1 en 2 zoals deze in de programmabegroting 2024 meerjarig zijn opgenomen vertaald:
Programma 1 Sociaal domein Bedrag x € 1.000
Rekening
Begroting
Begroting 2024
Begroting
Begroting
Begroting
Programma
2022
2023
Lasten
Baten
Saldo
2025
2026
2027
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
-4.920
-2.924
4.219
356
-3.863
-3.814
-3.409
-3.409
6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen
-1.810
-2.365
3.028
0
-3.028
-2.983
-2.595
-2.594
6.3 Inkomensregelingen
-3.021
-1.101
6.584
5.054
-1.530
-1.530
-1.500
-1.500
6.4 WSW en beschut werk
-725
-714
734
0
-734
-674
-666
-671
6.5 Arbeidsparticipatie
-490
-495
578
0
-578
-578
-578
-578
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
-1.149
-1.222
1.481
0
-1.481
-1.473
-1.468
-1.458
6.7 Maatwerkdienstverlening 18+
-426
0
0
0
0
0
0
0
6.71 Hulp bij het huishouden (Wmo)
-1.873
-2.053
2.094
0
-2.094
-2.055
-2.029
-1.977
6.71b Begeleiding (Wmo)
-1.863
-675
1.331
164
-1.167
-1.152
-1.142
-1.122
0
-741
757
0
-757
-743
-734
-717
6.71c Dagbesteding (Wmo) 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
-6.660
0
0
0
0
0
0
0
6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig
-35
-6.033
6.105
0
-6.105
-6.378
-6.237
-6.212
6.73C Jeugdhulp met verblijf overig
0
-1.000
1.039
0
-1.039
-1.039
-1.039
-1.039
6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/ GGZ-verblijf
0
-440
457
0
-457
-457
-457
-457
6.81 Geëscaleerde zorg 18+
-98
0
0
0
0
0
0
0
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
-401
0
0
0
0
0
0
0
6.82a Jeugdbescherming
0
-593
570
0
-570
-570
-570
-570
-1.243
-1.272
1.417
0
-1.417
-1.413
-1.413
-1.413
Totaal saldo van baten en lasten
-24.712
-21.628
30.393
5.574
-24.819
-24.859
-23.838
-23.717
Reservemutatie
-1.908
0
0
184
184
150
150
0
Resultaat
-26.621
-21.628
30.393
5.757
-24.635
-24.709
-23.688
-23.717
7.1 Volksgezondheid
45
Programma 2 Onderwijs en ontplooiing Bedrag x € 1.000
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Programma
2022
2023
Lasten
Baten
Saldo
2025
2026
2027
4.2 Onderwijshuisvesting
-1.272
-1.167
1.463
395
-1.067
-967
-968
-974
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken
-1.138
-1.080
1.577
255
-1.322
-1.322
-1.322
-1.322
5.1 Sportbeleid en activering
-1.575
-1.613
1.832
0
-1.832
-1.819
-1.807
-1.687
5.2 Sportaccommodaties
-431
-40
1.210
940
-270
-278
-246
-218
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
-307
-347
582
0
-582
-460
-422
-374
5.4 Musea
-145
-150
158
0
-158
-158
-158
-158
5.5 Cultureel erfgoed
-76
-88
86
0
-86
-86
-86
-86
5.6 Media
-500
-532
589
0
-589
-589
-559
-559
-5.444
-5.017
7.496
1.590
-5.906
-5.679
-5.568
-5.378
14
25
0
25
25
25
25
25
-5.430
-4.992
7.496
1.615
-5.881
-5.654
-5.543
-5.353
Totaal saldo van baten en lasten Reservemutatie Resultaat
Begroting 2024
46
BIJLAGE 1
BEGRIPPEN EN AFKORTINGENLIJST
Algemene Voorziening
Elke vorm van professionele begeleiding die vrij toegankelijk is voor de doelgroep. Een algemene voorziening wordt groepsgewijs aangeboden, waarbij de doelgroep per afzonderlijke voorziening kan verschillen. Beperking Deze aanduiding wordt gebruikt om te verwijzen naar vaardigheden die niet of niet meer optimaal gebruikt kunnen worden. Cliëntondersteuning Cliëntondersteuning richt zich op het versterken van de eigen kracht en het versterken van het netwerk, onder andere door mantelzorgers te ondersteunen en vrijwilligers in te zetten. Community building Het opbouwen of versterken van een gemeenschap binnen een gebied (zoals een buurt). De participanten delen een doelstelling of hebben dezelfde interesses. Sociale motivaties kunnen een overweging zijn om een gemeenschap op te bouwen en te onderhouden. Eén huishouden, één plan, één Een instrument voor coördinatie van zorg wanneer er meerdere professiohulpverlener nals bij een huishouden betrokken zijn. Eerstelijns zorg Alle zorg die direct toegankelijk is voor de cliënt, zoals huisartsen en maatschappelijk werk. GGZ Geestelijke Gezondheidszorg Indicatie Huidige vorm van besluit waarin staat of iemand recht heeft op zorg. Wanneer dat het geval is, staat ook vermeld hoeveel zorg deze persoon krijgt en voor welke periode.
De indicatiestelling bestaat in hoofdlijnen uit drie stappen: de aanvraag, een onderzoek en een indicatiebesluit. Informatie en advies Met ‘geven van informatie en advies’ wordt gedoeld op activiteiten die de inwoner de weg wijzen in het veld van maatschappelijke ondersteuning. Het kan hierbij zowel gaan om algemene voorzieningen zoals (voldoende) informatiepunten, als om meer specifieke voorzieningen zoals een individueel advies, of hulp bij de verheldering van een ondersteuningsvraag. Kansrijke Start Het programma Kansrijke Start is een landelijk programma dat lokaal wordt ingevuld. Het programma heeft tot doel (aanstaande) kwetsbare ouders helpen zodat hun kinderen zo gezond mogelijk hun leven starten. De eerste 1.000 dagen van het kind zijn hierbij van doorslaggevend belang. Kansrijke Start richt zich op de zorg en ondersteuning aan kwetsbare gezinnen in deze periode. Kwetsbare inwoner Inwoners die (tijdelijk) niet in staat zijn de regie over hun eigen leven te voeren. Lief & Leedstraten In een Lief & Leedstraat besteden bewoners extra aandacht aan een buur als dat nodig is. Bijvoorbeeld als iemand veel alleen is, net uit het ziekenhuis komt of een naaste heeft verloren. Zo dragen buren bij aan het bestrijden van eenzaamheid en houden ze een oogje op elkaar.
Dat laatste gebeurt ook op vrolijke momenten zoals bij de geboorte van een baby, een nieuwe baan of het behalen van een diploma. Zo ontstaan warme, zorgzame straten en iedereen kan meedoen. Maatwerkvoorziening Een maatwerkvoorziening wordt na onderzoek door de gemeente afgestemd op de individuele inwoner en persoonlijk verstrekt: voor een maatwerkvoorziening is wettelijk een beschikking vereist.
47
Mantelzorger
Participatie Ondersteuningsplan PGB Preventie Respijtzorg Sociaal Loket Sociaal Team
Signalering
Specialistische Zorg
Vroegsignalering
Wmo Zelfredzaamheid
Mantelzorg is zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt gegeven aan een hulpbehoevende door één of meerdere leden van diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening direct voortvloeit uit de sociale relatie. (1) Actieve deelname van inwoners aan de maatschappij, (2) het meedenken en/of leveren van input voor (gemeentelijk) beleid en de uitvoering hiervan. Hierin wordt de zorgvraag en de ondersteuning die door de gemeente wordt geleverd vastgelegd. Persoonsgebonden budget. Preventie is gericht op het voorkomen dat er problemen ontstaan door van tevoren in te grijpen. Hierbij wordt de zorg die de mantelzorger normaliter uitvoert tijdelijk overgenomen door een beroepskracht om de mantelzorger te ontlasten. Het Sociaal Loket van de gemeenten Aalsmeer en Aalsmeer biedt inwoners toegang voor al hun hulpvragen. Het Sociaal Team ondersteunt inwoners die complexe problemen hebben en er zelf (tijdelijk) niet meer uitkomen. Het team gaat op huisbezoek en maakt samen met de klant een ondersteuningsplan die antwoord geeft op de hulpvragen van de inwoner. Het opvangen van en betekenis toekennen aan gebeurtenissen binnen en buiten de beroepspraktijk, die de sociale omstandigheden van de (potentiële) cliënten negatief kunnen beïnvloeden. Signaleren is direct dan, wel indirect, gericht op verbetering van de situatie van (potentiële) cliënten.
Specialistische zorg is zorg die buiten de wijk wordt georganiseerd op bovenregionale schaal. Deze zorg is niet vaak nodig en te duur om op gemeentelijk niveau te organiseren. Het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van inwoners met problemen om vroegtijdige hulpverlening mogelijk te maken. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van daadwerkelijke signalen en outreachende hulpverlening. Wet maatschappelijke ondersteuning Het vermogen om zelfstandig je leven te leiden en om je eigen problemen op te lossen
48
BIJLAGE 2
AALSMEER IN CIJFERS
Bevolkingsgroei
Op 1 januari 2023 telde Aalsmeer 33.066 inwoners, een stijging van 615 inwoners ten opzichte van vorig jaar. De groei is gedeeltelijk te verklaren door de komst van ruim 400 personen uit de Oekraïne. Daarnaast zijn woningbouwprojecten voltooid, waaronder migrantenhuisvesting. De komende jaren zal Aalsmeer nog verder door groeien qua inwonertal, naar verwachting tot boven de 35.000. Vooral in het oostelijke deel van Aalsmeer staan nog veel woningbouwprojecten op de planning.
Bevolking Aalsmeer 2000-2023 en bevolkingsprognose 2025-2045
Bevolkingssamenstelling Leeftijd Veruit de meeste Aalsmeerders zijn tussen 40 en 54 jaar oud, zo laat onderstaande bevolkingspiramide laat zien. Eén op de vijf inwoners (6.718) is jonger dan 18 jaar en één op de tien is 75 jaar of ouder (3.217). De gemiddelde leeftijd is met 42,0 iets lager dan het landelijk gemiddelde (42,4 jaar). Bevolking naar leeftijdsklasse en geslacht, 1 januari 2023
49
Nationaliteit
In Aalsmeer wonen in 2023 93 verschillende nationaliteiten. Veruit de meeste niet-Nederlanders zijn EU burgers, vooral Polen. Grootste stijger is uiteraard het aantal Oekrainers. De afgelopen jaren is het aantal inwoners met een niet-Nederlands paspoort over de hele linie gestegen. In 2013 had 5,5% van de Aalsmeerders een niet-Nederlands paspoort, in 2023 is dat 10,7%.
Bevolking naar nationaliteit, 1 januari 2023
Poolse Oekraiense Indiase Turkse Brits burger Duitse Roemeense Italiaanse Syrische Russische Spaanse Fran se
158 142 126 122 117 87 83 63 62 61 0
200
1.177
426
400
600
800
1.000
Huishoudens
1.200
1.400
De 33.066 inwoners wonen in 13.885 huishoudens. De verdeling van de huishoudens naar type staat in hieronder weergegeven. 28% van de huishoudens bestaat uit een alleenwonende, een even groot percentage bestaat uit twee personen. Gezinshuishoudens vormen een meerderheid in Aalsmeer: 35% van de huishoudens is een tweeoudergezin en 7% een eenoudergezin.
Huishoudens naar samenstelling, 1 januari 2023 Overige huishoudens 356; 2%
Eenoudergezin 984; 7%
Alleenwonend 3.868; 28%
Paar met kinderen; 4.828; 35%
Paar zonder kinderen; 3.849; 28%
50
Trends in de bevolking De Aalsmeerse bevolking groeit vrijwel uitsluitend door de instroom van inwoners. Per saldo komt steeds meer uit het buitenland. De instroom betreft vooral arbeidsmigranten uit Oost-Europese landen, maar ook kenniswerkers (uit India) weten Aalsmeer steeds beter te vinden; De bevolking vergrijst langzaam maar zeker: de gemiddelde leeftijd van de inwoners stijgt al jaren (van 39,2 in 2013 naar 42,0 in 2023), het aandeel jongeren daalt en aandeel ouderen stijgt. Op dit moment is 19% ouder dan 65 jaar, in 20245 is dat naar verwachting 25%. Met een groeiend aantal inwoners betekent dat ook een flinke stijging in absolute zin; Aalsmeer telt relatief veel huishoudens met kinderen, gezien de samenstelling van de woningvoorraad geen verrassing. Het relatief grote aantal tweepersoonshuishoudens weerspiegelt de toenemende gezinsverdunning: de kinderen vertrekken, de ouders blijven in het huis wonen; De komende jaren zal het aantal Aalsmeerse inwoners verder groeien. Tot 2030 staan meer dan 2.000 woningen in de projectenplanning. Woningen De ruim 13.900 huishoudens wonen in 14.000 woningen. Meer dan de helft van de huishoudens woont in een eengezinskoopwoning en 15% in een eengezinshuurwoning. In totaal is de verhouding koophuur 60% - 40% en de verhouding eengezins - meergezins 78% - 22%. Woningen naar type en eigendom, 1 januari 2023
Meergezins Meergezins particuliere huur; Overig; 2% corporatiehuur; 5% 9% Meergezins koop; 6% Eengezins particuliere huur; 9%
Eengezins koop; 54%
Eengezins corporatiehuur; 15%
51
Inkomens en opleidingsniveau Inkomens Het CBS berekent aan de hand van belastinggegevens het gemiddeld besteedbare inkomen over het hele jaar. Het gemiddeld besteedbare inkomen is vergelijkbaar met het netto jaarinkomen (inclusief vakantiegeld en andere toeslagen). De laatste cijfers dateren van 2020. Het gemiddeld besteedbare inkomen (GBI) van de 13.000 Aalsmeerse particuliere huishoudens (exclusief studenten) lag in 2020 op € 58.900, aanzienlijk meer dan het landelijk gemiddelde van 47.500. Onderstaande tabel laat zien dat huishoudens met een kostwinner tussen 45-64 jaar oud gemiddeld de hoogste inkomens genieten. Dit zijn vooral gezinnen met kinderen (niet in tabel). Particuliere huishoudens met inkomen (excl. studentenhuishoudens) naar leeftijdsklasse hoofdkostwinner, 2020. Aantal en %
GBI (€)
Totaal
13.100
58.900
Jonger dan 25 jaar
1,3%
28.600
25-44 jaar
27,3%
56.400
45-64 jaar
42,7%
72.200
65 jaar en ouder
28,7%
42.700
De volgende tabel zoomt in op huishoudens met lage inkomens. Lage inkomens zijn vooral te vinden bij alleenwonenden en eenoudergezinnen: 22% van de alleenwonenden heeft een inkomen tot 130% van het sociaal minimum, bij paren met kinderen is dat 3,3%. Particuliere huishoudens met inkomen en huishoudens met inkomen tot 105% en 130% grens van het sociaal minimum, 2020 Aantal hh
Inkomen tot 105%
Inkomen tot 130%
Alleenwonend
3.600
10,0%
20,9%
Paar zonder kinderen
3.800
2,1%
6,0%
Paar met kinderen
4.400
1,1%
2,1%
Eenoudergezin
900
6,7%
14,0%
Overige huishoudens
200
4,3%
8,5%
Total
12.900
4,4%
9,4%
52
Opleidingsniveau Het CBS publiceert overzichten van het opleidingsniveau van de bevolking van 15 tot 75 jaar (potentiële beroepsbevolking). Het opleidingsniveau van Aalsmeerders is overwegend middelbaar (44%). In vergelijking met Nederland als geheel zijn er iets minder hoog opgeleiden (32% Nederland) en iets meer middelbaar opgeleiden (42% Nederland).
Opleidingsniveau bevolking 15 tot 75 jaar, 2021
Hoog; 28%
Laag; 28%
Middelbaar ; 44%
Beroepsbevolking, werkend en niet-werkend Het CBS rekent voor alle gemeenten door hoe groot de beroepsbevolking is, werkend en niet-werkend en de participatiegraad. Onderstaande tabel geeft de laatste cijfers voor Aalsmeer. De beroepsbevolking (in 2022 24.000) bestaat uit personen die betaald werk hebben of geen betaald werk hebben maar wel recent hebben gezocht en beschikbaar zijn voor werk. De niet-beroepsbevolking (in 2022 5.000) zijn personen zonder betaald werk, hebben niet recent gezocht of zijn niet beschikbaar voor werk. De netto participatiegraad in Aalsmeer is met 77,1% aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde (72,2%). Beroepsbevolking, werkend en niet-werkend en participatiegraad, 2018 en 2022 2018
2022
x 1.000
x 1.000
Totaal bevolking (15-75 jr)
23
24
Totaal beroepsbevolking
18
19
Werkzame beroepsbevolking
17
19
Werkloze beroepsbevolking
1
1
Niet-beroepsbevolking
5
5
Bruto arbeidsparticipatie1
77,6%
79,5%
Netto arbeidsparticipatie2
74,7%
77,1%
1 Het aandeel werkzame- en werkloze beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking) 2 Het aandeel werkzame beroepsbevolking in de bevolking (beroeps- en niet-beroepsbevolking)
53
Sociale zekerheid: uitkeringen Voor mensen die niet kunnen werken of ondersteuning nodig hebben, zijn er sociale verzekeringen. Vanaf 66 jaar en 4 maanden is er de AOW (algemene ouderdomswet). Deze leeftijd wordt de komende jaren trapsgewijs verhoogd naar 67 jaar. De uitkeringen worden verstrekt via UWV, Sociale verzekeringsbank en de gemeente. Hieronder een overzicht van het aantal personen met een uitkering per 1.000 inwoners. WAO en WAJONG nemen langzaam af en WIA neemt toe. De grootste fluctuatie betreft het aantal personen met een WW uitkering, verklaarbaar door het coronajaar 2020. De hobbel bij de bijstand wordt veroorzaakt door de TOZO, ook een maatregel uit de coronajaren. Uitkeringsgerechtigden per 1.000 inwoners ultimo 2018-2022 2018
2019
2020
2021
2022
Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO)
9,0
7,9
7,4
6,9
6,4
Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering jong gehandicapten (WAJONG)
8,5
8,5
8,5
8,4
8,3
Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA)
12,5
13,5
13,2
14,4
14,9
Werkloosheidswet (WW)
13,6
12,0
16,2
10,8
8,2
Bijstandsuitkering
8,6
8,8
15,1
10,3
9,6
Algemene ouderdomswet (AOW)
174,6
174,0
175,7
177,2
174,1
54
BIJLAGE 3
VAN NOTA NAAR PROGRAMMAPLAN IN P&C STUKKEN
In de P&C stukken Begroting en Rekening zijn de programmaplannen van de verschillende programma’s opgenomen. Het sociaal domein Aalsmeer omvat (1) Kunst& Cultuur, (2) Sport, (3) Zorg, welzijn, Wmo, (4) Jeugd en onderwijs en (5) Werk en inkomen. Deze onderdelen vinden we terug in programma 1 en 2. De uitgangpunten van deze programmaplannen, te weten (1) ‘Wat willen we bereiken’ en (2) ‘Wat gaan we daar voor doen’, horen inhoudelijk aan de sluiten op het dan geldende nota sociaal domein. Bij vaststelling door de gemeenteraad in december 2022 van deze nota, is het van belang de uitgangpunten in de begroting 2024 (e.v.) aan te passen aan deze nieuwe nota. Hieronder zijn op basis van deze nieuwe nota de uitgangpunten voor ‘Wat willen we bereiken’ uitgewerkt. Voor de jaarschijf 2024 is eveneens ‘Wat gaan we daar voor doen’ nader ingevuld. Tekst ten behoeve van programmaplan in Begroting en Rekening Onze missie voor het sociaal domein is vertaald in 10 ambities voor het sociaal domein. Deze ambities vormen het kader voor de uitvoering van de integrale Nota Sociaal Domein: 1. Fit en gezond blijven 2. Leren en verbinden door kunst en cultuur 3. Veilig, gezond en kansrijk opgroeien en ontwikkelen 4. Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen wijk 5. Elkaar helpen 6. Werken en financiële zelfredzaamheid 7. Wonen en zorg combineren 8. Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer 9.
Hulp bieden die nodig is 10. Experimenteren en innoveren De acties die in de nota onder deze ambities zijn opgenomen, hebben we hieronder ingedeeld naar de onderdelen van het sociaal domein van de verschillende programma’s van de Begroting en Rekening.
1.1 Zorg en welzijn Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Inwoners zijn in staat om gezond te leven (we bevorderen gezond gedrag en positieve gezondheid)
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Uitvoering plan Brede SPUK (een uitvoeringsplan waarin de nieuwe/extra acties en inzet om inwoners te stimuleren en ondersteunen op het gebied van positieve gezondheid en bewegen (Brede SPUK) is opgenomen. Onderdelen als het Lokaal Sportakkoord, de Brede Regeling combifuncties, Kansrijke Start, het terugdringen Gezondheidsachterstanden, Eén tegen Eenzaamheid, Mentale Gezondheid, de domeinoverstijgende aanpak van kinderen en volwassenen met overgewicht en de domeinoverstijgende ketensamenwerking rond valpreventie staan in dit plan. 2024-1.2 In samenwerking met de eerstelijnszorg en Participe wordt Welzijn op recept uitgebreid.
55
Wat willen we bereiken in 2023-2026?
2. Mantelzorgers kunnen de zorg voor naasten beter aan en inwoners worden gefaciliteerd om elkaar te helpen.
3. Inwoners kunnen zo lang mogelijk en zo zelfredzaam mogelijk thuis blijven wonen.
4. Alle inwoners, met of zonder beperkingen, kunnen meedoen in de samenleving.
5. We ondersteunen mensen met psychische problematiek en zij die (tijdelijk) dak- en of thuisloos zijn (geworden).
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.3 De GGD blijft de basistaken vanuit de Wet Publieke Gezondheid uitvoeren, zoals Jeugdgezondheidszorg, gezondheidsmonitoring, gezondheidsbevordering, en de SOA poli. Daarnaast doet de GGD aanvullende hygiëne onderzoeken bij nader te bepalen instellingen. 2024-1.4 We blijven inzetten op het voorkomen / verminderen van het gebruik van genotmiddelen (alcohol, roken, drugs), het tegen gaan game verslaving en sociale media verslaving. 2024-2.1 Uitvoeringsplan herijking mantelzorgbeleid: Om mantelzorgers op termijn goed te ondersteunen herijken we in 2024 onze inzet. We kijken daarbij naar wat nodig is om mantelzorgers effectiever te kunnen ondersteunen. 2024-2.2 Inzet op ‘losse informele ondersteuning’ en vrijwillige inzet in de buurt (via vrijwilligerscentrale). 2024-2.3 (Sport)verenigingen actief helpen: verenigingen hebben steeds meer moeite vrijwilligers te vinden. Samen met onze professionele partners willen we nagaan hoe we onze verenigingen vernieuwend, creatief en effectief hierin kunnen ondersteunen. De focus ligt hierbij in eerste instantie op sportverenigingen. 2024-2.4 Versterken netwerk vrijwilligerscoördinatoren (via vrijwilligerscentrale). 2024-3.1 Via een publiekscampagne over het sociaal domein maken we duidelijk wat de gemeente te bieden heeft.
2024-3.2 Opstellen en uitvoeren Aalsmeerse WoonWelzijnZorg visie op (besluitvorming gemeenteraad). 2024-3.3 Uitwerken Nieuwe woonconcepten in bouwprogramma’s en maken afspraken hierover met ontwikkelaars 2024-4.1 Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie opstellen en uitvoeren. 2024-4.1 Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie opstellen en uitvoeren. 2024-5.1 Uitvoeren Doordecentralisatie Maatschappelijke opvang en beschermd wonen (MOBW).
2024-5.2 Uitvoeren Aanpak economische dakloosheid.
56
1.2 Werk en inkomen Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Mee doen aan de samenleving versterken door de arbeidsdeelname te vergroten: inwoners, die (aangepast) kunnen werken, zijn (binnen korte tijd weer) aan het werk.
2. Inwoners met (voor hen onbeheersbare) schulden hebben voldoende perspectief er uit te komen. 3. Bevorderen van de maatschappelijke participatie met minimaregelingen.
4. Meedoen aan de samenleving bevorderen door verbeteren inburgering
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Het Werkplein blijft alle inwoners van Aalsmeer ondersteunen terug naar werk en/of opleiding.
2024-1.2 Opstellen en uitvoeren Koersdocument Werk en Inkomen (Uitvoeringsplan): een integrale dienstverlening op het terrein van Werk en Inkomen op basis van 5 pijlers: (1) Menselijke maat (gezien, gehoord en geholpen), (2) Economische groei en regionale arbeidsmarkt , (3) Werk (toegang tot de arbeidsmarkt en kansengelijkheid), (4) Inkomen (participatie, vangnet en bestaanszekerheid) en (5) de Basis op orde. 2024-2.1 Nieuwe beleidsnota Schuldhulpverlening (besluitvorming gemeenteraad) 2024-3.1 Sporten, bewegen, kunst en cultuur beter bereikbaar maken voor alle inwoners in Aalsmeer, ook als zij een laag inkomen hebben. Uitvoeren pilot en onderzoeken of (uitbreiding van) de Aalsmeerpas hiervoor de optimale wijze is, dan wel er andere passende wijze zijn die voor minima in Aalsmeer een beter ondersteuning zijn. 2024-3.2 Meer aandacht voor de bekendheid van minimaregelingen in Aalsmeer. 2024-4.1 Zo nodig aanpassen uitvoering inburgering op basis van de Evaluatie van de Wet Inburgering 2021 (evaluatie eind 2023).
1.3 Jeugd Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Vroege signalering en preventie blijven inzetten om waar mogelijk te voorkomen dat jeugdigen specialistische jeugdhulp nodig hebben (deels op basis van de Brede SPUK) en ter verbetering van de sociale samenhang.
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Binnen het preventief jeugdbeleid extra aandacht besteden aan (1) de ‘pedagogische basis’, (2) mentale gezondheid (bij jongeren) en (3) domein overschrijdende samenwerking tussen sport, cultuur, jongerenwerk, gezondheidszorg, onderwijs en kinderopvang. Op basis van de herijking preventief jeugdbeleid en het plan Brede SPUK die in 2023 zijn opgesteld dit beleid voortzetten. 2024-1.2 Voorzetten van de combinatiefunctionaris Jongeren (-welzijn) op basis van de Brede SPUK. 2024-1.3 Het jongerenwerk wordt kwalitatief en kwantitatief doorgelicht en waar nodig vinden aanpassingen plaats: oppakken o.b.v. jaarverslag 2022 en gemeenteraad hierover informeren.
57
Wat willen we bereiken in 2023-2026?
2. Jeugd en jongeren die hulp nodig hebben, kunnen zich naar eigen vermogen en gezond ontwikkelen met op hen afgestemd aanbod van (specialistische) ondersteuning, hulp en zorg. Tevens vermindering van uitgaven jeugdzorg (2023-2026).
3. Invoering van nieuwe landelijke regelingen.
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.4 Uitvoeren samenhangende lokale aanpak op het gebied van gezondheid, sport en bewegen en sociale basis. 2024-1.5 Het jongerenwerk wordt kwalitatief en kwantitatief doorgelicht en waar nodig vinden aanpassingen plaats: oppakken o.b.v. jaarverslag en gemeenteraad hierover informeren. 2024-2.1 Doorontwikkelen aanpak IHV13w gericht op bevorderen van veiligheid in gezinnen.
2024-2.2 Pilot praktijkondersteuner jeugd (via Jeugdhulpverlening). 2024-2.3 Uitvoeringsplan inzet ervaringsdeskundigheid jeugd via pilot. 2024-2.4 Implementeren innovatieve oplossingen uitvoering jeugdhulp - moet tevens leiden tot structurele besparingen. 2024-2.5 Doorontwikkelen monitor jeugd (BVR). 2024-2.6 Borgen van voldoende aanbod en kwaliteit binnen het nieuwe stelsel voor inkoop van specialistische jeugdhulp door middel van contractmanagement en monitoring. 2024-2.7 Monitoren problemen bij grote jeugdzorgaanbieders door contractmanagement en bewaken dat levering van cruciale zorg in gevaar komt. 2024-3.1 Praktische (regionale en) lokale invulling Toekomstscenario Jeugd- en Gezinsbescherming. 2024-3.2 Voorbereiden op veranderingen voortvloeiend uit de Hervormingsagenda.
58
1.4 Samenkracht en burgerparticipatie Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? Wat doen we hiervoor in 2024? 1. Stimuleren betrokkenheid van inwoners 2024-1.1 Het opstellen van een Participatienota op basis van de bij de voorbereiding, uitvoering en evalu- resultaten van de participatie 0-meting. atie van beleid, plannen en projecten. 2024-1.2 Voorbereiden evaluatie participatiebeleid bij Omgevingswet (participatiebeleid fysieke leefomgeving). 2024-1.3 Nieuwe vormen van participatie (ontwikkelen en) uitvoeren voor het fysieke en sociale domein. 2. Versterken sociale basis/sociale 2024-2.1 Uitvoeren van het plan Ontmoeten (inclusief aanpak samenhang eenzaamheid). 2024-2.2 Pilot gemeentelijke wijkregisseur. 2024-2.3 Voortzetten ‘Lief- & Leedstraten’. 2024-2.4 Kansrijke initiatieven tijdelijk ondersteunen.
2.1 Onderwijs Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Afgestemde activiteiten onderwijs, kinderopvang, jeugdhulp en andere relevante sectoren voor goede, gezonde ontwikkeling van jeugd en jongeren naar volwassenheid.
2. Versterken van de doorgaande leerlijn. 3. Voorkomen schooluitval/behalen startkwalificatie 4. Meer inwoners kunnen op een voldoende Nederlands taalniveau functioneren.
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Opstellen en uitvoeren van het uitwerkingsplan Onderwijsagenda, samen met onderwijs en kinderopvang, inclusief de aansluiting van de jeugdhulp op het Passend onderwijs, hoe om te gaan met het normaliseren van problemen en de ontwikkeling van de BSO+ in Aalsmeer. 2024-1.2 Het onderwijs neem deel aan bij het kernteam preventie jeugd Aalsmeer. 2024-1.3 Inzet resterende tijdelijke NPO-middelen, samen met partners. 2024-2.1 Opstellen beleid invulling zorgaanbod in de voorschoolse educatie. 2024-3.1 Lokale invoering van de wet 'Van School naar Werk’. 2024-4.1 Uitvoeren van het uitvoeringsplan gemeentelijke Gezinsaanpak Laaggeletterdheid. 2024-4.2 Extra aandacht voor/inzet op het bereiken van Nederlandstalige (en anderstalige) laaggeletterden, als actieplan binnen de Aanpak laaggeletterdheid 2022-2026).
59
2.2 Onderwijshuisvesting Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Een goed voorzieningenniveau aan duurzame schoolgebouwen en regionale samenwerking behouden.
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Integraal Huisvestingsplan Aalsmeer (besluitvorming gemeenteraad). 2024-1.2 Scholenbouw Oosteindedriehoek. 2024-1.3 Nader onderzoek Gymlokalen De Rozen en De Baccara. 2024-1.4 Onderzoeken opties Huisvesting Taalsmeer.
2.3 Sport Uitvoeringsprogramma 2023-2026 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Sportstimulering en verhogen sportparticipatie: mogelijk maken en stimuleren dat inwoners kunnen sporten en bewegen.
2. Toekomstbestendige sport en beweegaccommodaties
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Opzetten van één ‘sport en beweegloket’ voor alle inwoners, (sport)verenigingen, het onderwijs en maatschappelijke partners, met als doel om zoveel mogelijk Aalsmeerders in beweging te brengen en te houden. Het continueren en/of verhogen van de sport- en beweegdeelname bij verschillende doelgroepen. Met de focus op jeugd, ouderen en kwetsbare groepen. 2024-1.2 Scholenbouw Oosteindedriehoek. 2024-1.2 Ondersteunen verenigingen, waaronder verenigingsadvisering. 2024-1.3 Uitvoering van het Brede SPUK plan (inclusief buurtsportcoaches en inzet van Sport als Middel). 2024-1.4 Ondersteunen schoolsporttoernooien en topsportevenementen. 2024-1.5 Ondersteunen, faciliteren en participeren in het lokaal Aalsmeers Sportakkoord Aalsmeer 2.0 (inclusief inzet van Sport als Middel). 2024-1.6 Voortzetting deelname Samenwerkingsverband Aangepast Sporten. 2024-1.7 Uitvoeren Sport- en cultuurevent. 2024-2.1 Onderzoek toekomstbestendigheid Zwembad De Waterlelie. 2024-2.2 Onderzoek toekomstbestendigheid Sporthal De Proosdijhal. 2024-2.3 Mede op basis van onderzoek toekomstbestendigheid, MJOP buitensport en ledverlichting buitensport. 2024-2.4 Onderzoek naar de situatie rondom eigendomsrechten/ huurrechten (accommodatiebeheer buitensport). 2024-2.5 Goed beheer en onderhoud sportaccommodaties en openbare buitenruimte.
2024-2.6 Onderzoeken mogelijke overdracht groot onderhoud buitensport aan ESA (op basis van een nieuw meerjarenonderhoudsplan buitensport).
60
2.4 Kunst en cultuur Uitvoeringsprogramma 2018-2022 Wat willen we bereiken in 2023-2026? 1. Betere regierol in het culturele veld en meer samenwerking van kunst- en cultuurorganisaties in Aalsmeer.
Wat doen we hiervoor in 2024? 2024-1.1 Versterken en verbreden van de rol van het Cultuurpunt als verbinder en aanjager binnen het maatschappelijke cultuurveld. (Inclusief optimaliseren samenwerking Cultuurpunt met andere belangrijke dragers van gemeentelijk kunst- en cultuur beleid zoals de bibliotheek, De Oude Veiling, Kunst en Cultuur Aalsmeer (KCA), het Flower Art Museum, de Historische Tuin, erfgoed locaties en Radio Aalsmeer.) 2. Lokale cultuuractiviteiten in het aanbod 2024-2.1 Stimuleren cultuurparticipatie en educatie: versterking muziek- en cultuureducatie op scholen en van ambulant kennismakingsonderwijs, vernieuwing van het cultulokale amateurkunst versterken. rele aanbod, versterken cultuurdeelname jongeren en ouderen en versterken verbindingen amateurkunst (door Cultuurpunt). 2024-2.2 Voortzetten en uitbreiden combinatiefunctie kunsten cultuur op basis van de Brede SPUK regeling. 2024-2.3 Faciliteren Vernieuwende kunst- en cultuurprojecten, om kunst en cultuur in te zetten als middel. 2024-2.4 Cultuurorganisaties ondersteunen in de zoektocht naar een geschikte ruimte die, binnen de bestaande mogelijkheden, voldoet aan de vraag. 2024-2.5 De Oude Veiling een bruisend centrum van cultuur te laten worden. 2024-2.6 Uitvoeren Sport- en cultuurevent. 3.
Ontwikkeling toekomstgerichte bi2024-3.1 Opstellen Bibliotheekvisie met daarin de verbreding bliotheekvoorziening van de bibliotheekfunctie: naast leesproducten (ook digitaal), ontwikkeling rol in digitale inclusie/digitaal burgerschap, als ontmoetingsplaats en in de taalondersteuning. 2024-3.2 Mogelijke ontwikkeling van een bibliotheek in Kudelstaart. 2024-3.3 Blijven uitvoeren Informatiepunt Digitale Overheid (IDO). 4. Versterken lokale omroep 2024-4.1 Voorleggen advies over aanwijsprocedure lokale omroep aan gemeenteraad. 5. Versterken positie van kunst in de 2024-5.1 Meerjarig onderhoudsplan bestaande kunst in de buitenruimte ter verbetering van de buitenruimte en uitvoeren onderhoud. leefomgeving, waaronder inzetten kunst in de buitenruimte voor het versterken van welzijn/ de sociale samenhang en natuurbeleving. 2024-5.2 Opstellen plan beeldende kunst buitenruimte en visie op reserve beeldende kunst buitenruimte, ter besluitvorming gemeenteraad, i.s.m. Adviescommissie Beeldende Kunst. 24 Sportaccommodaties zijn in de gemeentelijke P&C documenten onder gebracht bij maatschappelijk vastgoed (programma 5.6). Zij zijn dermate voorwaardelijk voor sportuitoefening dat ze in dit overzicht zijn opgenomen, maar zijn wat betreft de gemeentelijke begroting formeel geen onderdeel van het beleid sociaal domein.
Voor zover gepast worden deze actiepunten in de uiteindelijke P&C documenten opgenomen onder 5.6, of blijven ze anders ter informatie staan bij 2.3)
61
BIJLAGE 4
INDICATOREN
In hoofdstuk 5 beschrijven we het systeem waarbinnen we indicatoren meten. Gezamenlijk geven de diagnostic controls en de interactive contoles die we meten een breed overzicht over het hele sociale domein van Aalsmeer. 1. Diagnostic controls We meten: Totale kosten Cliëntaantallen Instroom gegevens Uitstroom gegevens Gemiddelde kosten per cliënt Dit meten we voor de onderwerpen26: Wmo: Hulp bij het Huishouden, Begeleiding, Woonvoorzieningen, Rolstoelvoorzieningen, Vervoersvoorzieningen, PGB Jeugd: Ambulante hulp, Betaalovereenkomst, Crisis, Dyslexie, Geëscaleerde zorg, Landelijk arrangement, Verblijf, PGB Werk en Inkomen: Participatiewet(-uitkeringen), IOAW, IOAZ, Bijstand Besluit Zelfstandigen, Inburgering Daarnaast meten we: % Inwoners wat mantelzorg verleent % Mantelzorgers en vrijwilligers in de bevolking van 18 jaar en ouder % Mantelzorgers dat zich overbelast voelt Leerlingen met een migratieachtergrond % van de scholen (PO/VO) die binnen- (en/)of buitenschools (cultuureducatie) aanbod afnemen bij het Cultuurpunt Aalsmeer Het aantal deelnemers aan pilots in het vrijetijdsaanbod dat het Cultuurpunt samen met haar partners organiseert Het aantal bezoekers van de bibliotheek in Aalsmeer % kinderen met plezier in lezen (Monitor leesplezier)
26 Voor een deel van deze onderwerpen werken wij nog aan een dashboard.
62
De gemeente is tevens verplicht de zogenoemde BBV-indicatoren te meten27: % Netto arbeidsparticipatie Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners) Lopende reïntegratievoorzieningen (per 10.000 inwoners 15-64 jaar) % Kinderen in een uitkeringsgezin % Werkloze jongeren % Jongeren met jeugdhulp (% jongeren tot 18 jaar) % Jongeren met jeugdbescherming (% jongeren tot 18 jaar) % Jongeren met een delict voor de rechter (% jongeren 12-21 jaar) % Jongeren met jeugdreclassering (% jongeren 12-23 jaar) Absoluut verzuim (per 1.000 leerlingen) Relatief verzuim (per 1.000 leerlingen) % Nieuwe voortijdig schoolverlaters tov totaal onderwijsdeelnemers: 2. Interactive controls We meten: Bewegen/Gezondheid % inwoners dat een goede gezondheid ervaart (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners met overgewicht/obesitas (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat rookt (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat alcohol gebruikt (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat ontbijt, groente en fruit eet en een warme maaltijd gebruikt, naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn (naar geslacht, leeftijd, etc.) % inwoners dat actief sport (naar geslacht, leeftijd, etc.) % niet-sporters % fietsgebruik onder inwoners Aalsmeer
27 BBV staat voor Besluit Begroting en Verantwoording. Gemeente zijn verplicht een uniforme basisset beleidsindicatoren op te nemen in hun begroting en jaarverslag. Deze verplichte set behandelt een breed spectrum van onderwerpen.
63
Schuldenproblematiek Aantal cliënten met schuldhulpverlening Instroom Uitstroom totaal Uitstroom - Duurzaam Recidive % huishoudens met problematische schulden
Psychisch welbevinden jongeren % Jongeren met Jeugdhulp (als % van jongeren tot 18 jaar) Aantal jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp Gemiddelde kosten per jongere met jeugdhulp Beëindigde jeugdhulptrajecten met afsluitreden Volgens Plan afgerond Beëindigde jeugdhulptrajecten met afsluitreden Vroegtijdig afgesloten (niet afgerond) Beëindigde jeugdhulptrajecten met afsluitreden Anders (niet afgerond) Instroom jeugdigen Uitstroom jeugdigen % Jongeren met psychische klachten
64
BIJLAGE 5
ALGEMENE EN MAATWERKVOORZIENINGEN WMO
De Wmo 2015 maakt een onderscheid tussen maatwerkvoorzieningen en algemene voorzieningen. Van algemene voorzieningen kan iedere inwoner van de gemeente Aalsmeer gebruikmaken, zonder dat hier een beschikking voor nodig is. Een maatwerkvoorziening wordt na onderzoek door de gemeente afgestemd op de individuele inwoner en persoonlijk verstrekt. Voor een maatwerkvoorziening is wettelijk een beschikking vereist. De gemeente verstaat onder algemene en maatwerkvoorzieningen: Algemene voorziening Aalsmeer heeft een goed voorzieningenniveau waarvan inwoners gebruik kunnen maken (onderwijs, sportclubs, scouting, bibliotheek, cultureel aanbod, et cetera.). Laagdrempelige voorzieningen in de wijk waar iedere inwoner gebruik van kan maken en die de leefbaarheid in de gemeente bevorderen (bijvoorbeeld: buurthuizen, De Oude Veiling en ontmoetingsplaatsen in de wijk). Voorzieningen als het Mantelzorgsteunpunt en de Vrijwilligerscentrale. Maatregelen om de toegankelijkheid van voorzieningen, diensten en ruimten voor mensen met een beperking te vergroten. Voorzieningen voor het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld. Verslavingszorg, Brijderweb. Maatschappelijk werk (gemiddeld 7 uur per cliënt). Ouderenadvies, huisbezoeken 75+, Valpreventie. Wijkwelzijnswerk. Preventieve GGZ. Clientondersteuning. Maatwerkvoorziening Woonvoorzieningen.
Bijvoorbeeld drempelhulp/hellingbaan naar de voordeur, elektrische dranger bij toegangs- en tussendeuren in flatgebouwen, weghalen van drempels in de woning of tillift om het bed in en uit te komen. Vervoersvoorzieningen. Deze bestaan uit collectieve en individuele vervoersvoorzieningen. Collectieve vervoersvoorzieningen betreft het regiovervoer Aalsmeer, dit zijn taxi’s of taxibusjes die toegankelijk zijn voor iedereen die hiervoor in aanmerking komt (collectief), maar alleen rijden als zich van tevoren reizigers hebben aangemeld (vraagafhankelijk). Individuele vervoersvoorzieningen zijn: aanpassingen aan de auto, tegemoetkoming in de kosten van vervoer, scootmobielen en aangepaste driewielfietsen. Rolstoelvoorzieningen. Hulp bij het huishouden. Individuele begeleiding. Maatschappelijke- en vrouwenopvang. Dagbesteding (Groepsbegeleiding). Maatschappelijk werk (na de eerste 3-5 gesprekken).
65
BIJLAGE 6
OVERZICHT UITVOERINGSPLANNEN
Hieronder het overzicht van de uitvoeringsplannen per ambitie, zoals opgenomen in deze nota. 1. Fit en gezond blijven Uitvoeringsplan Brede SPUK (2023) 2. Leren en verbinden door kunst en cultuur Bibliotheekvisie (eind 2024) Uitvoeringsplan beeldende kunst (buitenruimte) (tweede helft, 2024) 3. Veilig, gezond en kansrijk opgroeien en ontwikkelen Onderwijsagenda (kwartaal 3, 2024) Herijking preventief jeugdbeleid aanvullend op plan Brede SPUK (eerste helft 2024) Uitvoeringsplan ervaringsdeskundigen (eerste helft 2024) 4. Je goed voelen, welzijn en ontmoeten in je eigen wijk Uitvoeringsplan Ontmoeten (Kwartaal 1, 2024) Pilot gemeentelijk wijkregisseur (start in 2023/begin 2024) 5. Elkaar helpen Uitvoeringsplan: Herijking mantelzorgbeleid (tweede helft 2024) 6. Werken en financiële zelfredzaamheid Uitvoeringsplan Werk en Inkomen (2023/eerste helft 2024) Nieuwe beleidsnota Schuldhulpverlening (eind 2024) 7. Wonen en zorg combineren WoonWelzijnZorgvisie (2023/begin 2024) 8. Iedereen kan en mag meedoen in Aalsmeer Uitvoeringsplan Diversiteit en Inclusie (eerste helft 2024) Uitvoeringsplan Laaggeletterdheid en Gemeentelijke Gezinsaanpak Geletterdheid (kwartaal 2, 2024) 9. Hulp bieden die nodig is 10. Experimenteren en innoveren
66
BIJLAGE 7
REGIONALE SAMENWERKING
Aalsmeer werkt binnen het sociaal domein regionaal samen op de volgende wijze: Beschermd verblijf, Begeleid Thuis met wooncomponent en Economisch werkzoekenden De gemeente Amsterdam voert als zogenoemde centrumgemeente de taak Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MOBW) uit voor de Amstelland gemeenten. Vanwege de door-centralisatie-MOBW gaat deze taak (in stappen) over naar Beschermd Verblijf en Begeleid Thuis met Wooncomponent en wordt Aalsmeer steeds meer zelf verantwoordelijk. We blijven echter in regioverband samenwerken aan deze taken (zie paragraaf 4.8). Alle gemeenten in Nederland zijn sinds 2021 zelf verantwoordelijk om inwoners die economisch werkzoekend zijn te ondersteunen. Aalsmeer werkt hierbij regionaal samen in Amstelland-verband. Regiosamenwerking geestelijke gezondheidszorg Op regionaal niveau werken we voor volwassenen met mentale gezondheidsproblemen aan de ambities uit het Integraal Zorgakkoord. Dit is gericht op het versterken van de samenwerking in de driehoek sociaal domein – eerstelijnszorg – GGZ. Deze samenwerking is onderdeel van de Regionale samenwerking Zorg en Welzijn, waarin naast de gemeenten in de regio onze ketenpartners in zorg en welzijn en zorgverzekeraar en zorgkantoor Z&Z deel van uitmaken.
Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland De Wet Publieke Gezondheidszorg schrijft voor dat de openbare gezondheidszorg regionaal wordt georganiseerd. Aalsmeer maakt onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling Openbare Gezondheidszorg Amstelland (GR-OGZ). Doel van deze GR is het beschermen en bevorderen van de gezondheid, het voorkomen en opsporen van ziekten en het bevorderen van de geestelijke gezondheidszorg. De GGD Amsterdam geeft invulling aan de taken van deze GR (inkoopmodel). Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam - Amstelland Aalsmeer maakt onderdeel uit van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Amsterdam - Amstelland. Doel is het voorkomen en tegengaan van huiselijk geweld, kindermishandeling en seksueel geweld. ‘Veilig Thuis’ en het Centrum Seksueel geweld geven invulling aan de taken van deze GR (inkoopmodel).
67
g
t
gs rt,
gs en
nden: ng en cten.
BIJLAGE 8
OPBRENGSTEN CONFERENTIE SOCIAAL DOMEINTafel 1