ZWO_2024-08_Halfjaarrapportage Q1 Q2 DEF
Tekst van het document
HALFJAARLIJKSE MONITORRAPPORTAGE AFVAL & GRONDSTOFFEN ZWOLLE 2024 (1) ROVA, augustus 2024
INHOUDSOPGAVE 1 2 3 4 5
Inleiding .....................................................................................................................................3 Ontwikkeling aanbod grondstoffen ............................................................................................4 Ontwikkeling aanbod huishoudelijk restafval .............................................................................5 Ontwikkeling kwaliteit grondstoffen ..........................................................................................6 Ontwikkeling geregistreerde bijplaatsingen ...............................................................................8
1 INLEIDING De gemeenteraad van Zwolle heeft tijdens de raadsvergadering van 15 april 2024 besloten ieder half jaar een monitorrapportage te willen ontvangen van de (cijfermatige) ontwikkeling op het gebied van afval en grondstoffen. Dit om de langetermijneffecten van de invoering van het tarief (per 1 januari 2023) op restafval te volgen. Dit document brengt de belangrijkste kengetallen in kaart. Het richt zich op de ontwikkeling van het aanbod grondstoffen (hoofdstuk 3), het aanbod (fijn en grof) huishoudelijk restafval per inwoner (hoofdstuk 3), kwaliteit grondstoffen (hoofdstuk 4) en bijplaatsingen (hoofdstuk 5)
3
2 ONTWIKKELING AANBOD GRONDSTOFFEN Op basis van de eerste twee kwartalen stijgt de hoeveelheid ingezameld gft van 101 kilo per inwoner in 2023 naar 106 kilo in 2024) (zie figuur 1). De hoeveelheid ingezameld oud papier en karton blijft min of meer gelijk en de hoeveelheid pmd stijgt van 34 naar 37 kilo per inwoner. Vooral de hoeveelheid pmd is boven het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten uit stedelijkheidsklasse 2. Er zijn geen aanwijzingen dat het pmd in 2024 sterker is vervuild met andere grondstoffen of afval dan in 2023 (zie paragraaf 4). Figuur 1: Ontwikkeling aanbod grondstoffen gft, opk en pmd 120 101
106
100 81
82
43
43
44
22
22
24
24
24
19
20
19
22
21
23
23
24
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
gft
pmd
opk
Glas
74
73
72
45
44
20
22
21
20
2015
2016
80
72
60
50
74
48
78
41
40 20 0
4
15
41 34
40 37
3 ONTWIKKELING AANBOD HUISHOUDELIJK RESTAFVAL Het aanbod (fijn) huishoudelijk restafval lijkt – op basis van de resultaten van de eerste twee kwartalen – licht te stijgen ten opzichte van 2023: namelijk, 99 kilo restafval per inwoner. Dit is inclusief luiers en incontinentiemateriaal dat gescheiden wordt ingezameld maar als restafval wordt verbrand1. Deze lichte stijging van de hoeveelheid restafval ziet ROVA vaker terug na het eerste invoeringsjaar van een betaalsysteem voor restafval. De hoeveelheid restafval blijft aanzienlijk lager dan de hoeveelheid restafval die gemiddeld in vergelijkbare gemeenten in stedelijkheidsklasse 2 wordt ingezameld (162 kilo per inwoner). De hoeveelheid grof huishoudelijk afval (inclusief bijplaatsingen en dumpingen) lijkt te gaan stijgen naar 45 kilo per inwoner per jaar. Deze stijging wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door een stijging van het ingezamelde grof vuil op afroep en door bijplaatsingen van grof huishoudelijk afval. Het aantal keren dat gha op afroep werd opgehaald steeg van 3.648 (1e halfjaar 2023) naar 4.070 (1e halfjaar 2024). Daarbij blijkt dat er per melding meer gha per keer wordt aangeboden. In principe mag elke huishouden 1 m3 aanbieden. In de praktijk is dit vaak iets meer. Hetzelfde zien we bij de bijplaatsingen gha. Ook dit is per keer meer dan voorheen.
Figuur 2: Ontwikkeling aanbod fijn en grof huishoudelijk restafval per inwoner per jaar (kg) 250 209 193
200 198
190
150
186
178
184
170
191 177
162
181 164
162
162
162
162
162
97
99
100
50
0
42
39
41
43
43
49
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Fijn restafval
40
39
39
45
2021
2022
2023
2024
Fijn restafval stedelijkheidsklasse 2
Grof huisafval
Op basis van de eerste twee kwartalen van 2023 lijkt het scheidingspercentage licht te dalen van 66% in 2023 naar 65% in 2024. Dit komt deels door de toename van de ingezamelde hoeveelheid grof huishoudelijk restafval. Als gevolg van een tekort aan duurzame recyclecapaciteit in Nederland. De hoeveelheid ingezamelde luiers en incontinentiemateriaal is stabiel gebleven t.o.v. 2023. 1
5
4 ONTWIKKELING KWALITEIT GRONDSTOFFEN De kwaliteit van de ingezamelde grondstoffen (pmd en gft) blijft stabiel of verbeterd licht. Figuur 3 laat zien dat zogeheten voorlopers2 in 2024 ruim 8 op de 10 mini-containers pmd visueel beoordelen als ‘niet vervuild’. Zowel het percentage niet-vervuild als sterk vervuild is met ongeveer 1,5 procentpunt toegenomen na de invoering van het tarief op restafval: het percentage licht vervuilde mini-containers is afgenomen. Deze daling kan komen door verbeterd of verslechterd scheidingsgedrag, of doordat lichte vervuiling minder zichtbaar is (door bv. volle mini-containers). Uit samenstellingsanalyses blijkt een minder positief beeld. Waar voorlopers kijken naar de spreiding van vervuiling (8 van de 10 mini-containers zijn niet-vervuild), geeft een samenstellingsanalyse een beeld van de mate van vervuiling van een hele vracht3. In 2022 was 32,4% van een vracht vervuild (in gewicht). Dit is in 2024 gestegen naar 38%. Nieuwe metingen moeten uitwijzen of deze stijging tijdelijk is of structureel. Let op: dit percentage lijkt veel maar omdat het soortelijk gewicht van pmd erg laag is, leidt een relatief weinig vervuiling door bijvoorbeeld etensresten al snel tot veel vervuiling in gewichtsprocenten.
Bij het overslaan van de grondstoffen bij ROVA worden grote zichtbare vervuilingen verwijderd, waardoor bij de acceptatie bij de verwerker minder partijen worden afgekeurd. Figuur 3: Ontwikkeling aanbod niet-vervuilde mini-containers pmd
2024
82,0%
15,7%
2023
81,4%
13,8%
2022
80,6%
14,4%
0%
10%
20%
30%
40%
Niet vervuild
50% Licht vervuild
60%
70%
80%
90%
100%
Sterk vervuild
Als we kijken naar het gft, dan is er duidelijk sprake van een verbetering in de kwaliteit. Figuur 4 laat zien dat het percentage niet-vervuilde gft mini-containers stijgt van 85,5% in 2022 naar 89,8% in 2024. Dit betekent dat 2 Voorlopers zijn medewerkers van ROVA die letterlijk voor het inzamelvoertuig uitlopen en het aangeboden gft en pmd in mini-
containers visueel inspecteren. 3 Dit verschil in de uitkomsten van de metingen van voorlopers en samenstellingsanalyses komt enerzijds omdat voorlopers een deel van de vervuiling niet kunnen zien, met name onderin de mini-container en (bij pmd) als het gaat om volle verpakkingen. Anderzijds betreffen de gegevens van de voorlopers enkel de mini-containers en worden samenstellingsanalyses uitgevoerd op het pmd en gft van alle inzamelmiddelen (ook verzamelvoorzieningen).
6
9 op de 10 mini-containers gft goed worden aangeboden. Ook gft-vrachten zijn beperkt vervuild. De vervuilingsgraad van het gft (vrachten) is weliswaar licht toegenomen van 3,3% naar 4,4%, maar deze stijging is volledig toe te schrijven aan de toegenomen vervuiling van het gft in de deelvoorzieningen bij hoogbouw. De vervuiling in mini-containers ligt verder onder de norm van 5% die bij verwerkers is toegestaan. Figuur 4: Ontwikkeling aanbod niet-vervuilde mini-containers gft
2024
89,8%
7,2%
2023
91,0%
6,2%
86,5%
2022 0%
10%
20%
30%
40%
Niet vervuild
9,7% 50%
Licht vervuild
60%
70%
80%
90%
100%
Sterk vervuild
7
5 ONTWIKKELING GEREGISTREERDE BIJPLAATSINGEN Het aantal geregistreerde bijplaatsingen ligt de afgelopen twee kwartalen gemiddeld op zo’n 4.200. Gebaseerd op de eerste twee kwartalen is de prognose voor 2024 17.090 bijplaatsingen en illegale dumpingen. Dit is een stijging van 23% t.o.v. 2023. De meeste bijplaatsingen vinden plaats in Diezerpoort (zie Tabel 2). Tabel 1: Ontwikkeling aantal bijplaatsingen
2022 2023 2024
Q1 2.479 3.527 4.281
Q2 2.797 2.875 4.264
Q3 2.836 3.363
Q4 2.558 4.094
Tabel 2: Aantal Wijk Diezerpoort Holtenbroek Stadshagen Assendorp Binnenstad
8
Aantal meldingen Q1 1.276 868 531 404 349
Aantal meldingen Q2 1.064 805 764 471 349
Totaal 10.700 13.859 17.090