Werkwijze Sterk Ouderschap, Scheiden zonder schade

Werkwijze Sterk Ouderschap, scheiden zonder schade Bijlage 1

1

Inleiding We willen dat kinderen in Zwolle gezond en veilig kunnen opgroeien. Hierin hebben we als gemeente een rol door goed ouderschap te faciliteren en ouders en kinderen passende hulp en ondersteuning te bieden wanneer dit nodig is. In het licht van onze hervormingsagenda doen we dit zo vroeg mogelijk, integraal en benutten hierbij de eigen kracht van gezinnen en hun sociale omgeving. Een belemmerende factor in het gezond en veilig opgroeien van kinderen in strijd tussen ouders. De strijd tussen ouders kan zo heftig zijn dat zij het belang en het welzijn van hun kinderen uit het oog verliezen, evenals het wederzijdse belang. Deze strijd kan voorkomen op het moment dat ouders besloten hebben uit elkaar te gaan, maar ook op het moment dat ouders (nog) een relatie hebben. Gelukkig weten we uit onderzoek dat in ruim driekwart van de gevallen scheidingen zonder al te grote conflicten worden afgehandeld. Tegelijkertijd weten we uit onderzoek en zien we in onze dagelijkse uitvoeringspraktijk dat strijd tussen ouders schadelijk is voor kinderen en dat dit met regelmaat ook leidt tot een beroep op jeugdhulp. We zetten ons er daarom voor in om strijd tussen ouders te voorkomen/beperken en complexe scheidingssituaties tegen te gaan met als doel om kinderen in Zwolle gezond en veilig te laten opgroeien.

Naast het leed dat strijd in en na een relatie oplevert voor kinderen en gezinnen, brengt dit ook forse maatschappelijke kosten met zich mee. Een kostenanalyse van complexe scheidingen1 laat zien dat er naarmate de complexiteit toeneemt, er meer kosten in het gemeentelijke domein worden gemaakt. Eventuele succesvolle preventie (van scheidingen of van escalatie van scheidingen) levert dan ook baten op in het gemeentelijke domein. Om bovenstaande redenen is het dan ook heel begrijpelijk dat het voorkomen van scheidingsproblematiek ook op de Zwolse politieke agenda staat. In het Zwolse coalitieakkoord (2018-2022) is de ambitie opgenomen om te gaan werken aan een Zwolse aanpak om preventief complexe echtscheidingen tegen te gaan en daarmee de instroom in de jeugdhulp te beperken. De wijze waarop we hieraan uitvoering geven wordt uitgewerkt in dit document.

1 Significant, Kostenanalyse van complexe scheidingen, 2020

2

Ondersteuning in Zwolle In Zwolle zijn vele vormen van ondersteuning beschikbaar voor inwoners die te maken hebben met relatieproblemen en rondom complexe scheidingsproblematiek. Denk aan ondersteuning die geboden en gefaciliteerd wordt door de gemeente (sociaal en inkomensondersteuning), maar ook ondersteuning vanuit het juridisch domein, het zorgdomein en door andere maatschappelijke partners. Uit landelijk onderzoek2 blijkt gelukkig dat in ruim driekwart van de gevallen scheidingen zonder al te grote conflicten worden afgehandeld en dat het percentage vechtscheidingen afneemt. In zeven op de 10 gevallen is hierbij hulp van een externe partij ingeschakeld en daarmee lijkt de inzet van professionele ondersteuning dan ook succesvol. Ook komen scheidingen meer uit de taboesfeer en is er beter zicht op en zijn ouders zich bewust van de negatieve gevolgen voor kinderen. Gescheiden ouders maken zich in de eerste plaats vooral zorgen over de emotionele gevolgen voor hun kinderen. Dat geeft ook ruimte om ondersteuning op dit terrein te zoeken en te aanvaarden. We zijn dus met elkaar op de goede weg! Tegelijkertijd blijkt uit ditzelfde onderzoek dat wanneer er kinderen in het spel zijn vaker conflicten en heftige emoties voorkomen (28%) en instanties vaker worden ingeschakeld (8%).

Hoewel een scheiding van ouders dus niet per definitie leidt tot conflicten blijkt uit een ander landelijk onderzoek3 dat een derde van de kinderen van gescheiden ouders matige tot ernstige problemen ondervindt naar aanleiding van de scheiding van hun ouders. Dit beeld herkennen we ook in Zwolle. Bij de wijkteams komen veel vragen binnen die gerelateerd zijn aan scheidingssituaties. Het gaat om grofweg 40% van de binnenkomende vragen. Jeugdproblemen zijn in al deze gevallen symptomen van onderliggende scheidingsproblematiek. Naast de problemen voor de jeugdigen is er regelmatig sprake van bijkomende problemen voor het gezin zoals armoede, gezondheidsproblemen, huisvestingsproblemen en verlies van een steunnetwerk en vrienden. Op basis van onderzoeken, ervaringen van het Sociaal Wijkteam, gesprekken met professionele partners in de stad, adviezen van de participatieraad en een analyse van het huidige aanbod denken we de ondersteuning efficiënter en effectiever te kunnen organiseren (ze verderop onder werkwijze). We trekken een aantal conclusies: Het overzicht van beschikbare hulp ontbreekt Bij het in beeld brengen van het Zwolse aanbod valt op dat er (voor ouders en kinderen) veel aanbod beschikbaar is, maar dat een overzicht van de beschikbare hulp ontbreekt. Ook is onduidelijk waar ouders en kinderen met hun vragen terecht kunnen.

Een duidelijk herkenbaar punt waar inwoners terecht kunnen, wordt gemist. Dit is ook wat de Participatieraad Zwolle concludeert, specifiek voor kinderen en ook wat blijkt uit landelijk onderzoek4 naar de behoeften van ouders en kinderen gedurende de verschillende fasen van ouderschap en scheiden. Uit dit onderzoek blijkt dat ouders aangeven behoefte te hebben aan een centraal overkoepelend informatie- en of aanspreekpunt, waarin opgenomen is welke stappen genomen moeten worden en waar men desgewenst om hulp en advies kan vragen. Zeker als partners besloten hebben te scheiden is de informatiebehoefte

2 KANTAR. Hoe zien scheidingen er vandaag de dag uit?, 2020 3 NJI, 2018

4 MARE, Mens centraal, scheiden zonder schade, rapportage van kwalitatief onderzoek, 2020

3

hoog. Er is behoefte aan overzicht en integrale ondersteuning (kinderen, juridisch, huisvesting, inkomen) over:      

Een stappenplan: welke stappen moeten er allemaal genomen worden en in welke volgorde? Ouderschapsplan (indien relevant): wat is dat, en hoe maak je dat? Omgang kinderen: hoe kunnen we het beste omgaan met de kinderen, hoe moeten we het hen vertellen? Omgangsregelingen: welke vormen van omgangsregelingen bestaan er allemaal, en welke past bij onze situatie? Woning: hoe kunnen we een vervangende woning voor een of beide partners regelen en wat komt daar allemaal bij kijken? Juridisch: welke rechten hebben beide ouders eigenlijk?

Ook de Raad voor de Kinderbescherming en de familierechters in onze regio hebben aangegeven graag meer zicht te willen hebben op het beschikbare aanbod. Het landelijk programma ‘scheiden zonder schade’ adviseert gemeenten een scheidingsloket te hebben. Een scheidingsloket geeft voorlichting, verstrekt informatie, stelt expertise beschikbaar, biedt toegang tot goede hulp op maat en activeert of ondersteunt de eigen kracht en het sociale netwerk. Daarnaast heeft het scheidingsloket een belangrijke rol bij het signaleren van mogelijke complicaties en het adequaat inspelen daarop. Het ‘scheidingsloket’ kan een instantie zijn, maar ook een functionaliteit in een bestaande structuur. Van belang hierbij is dat het scheidingsloket een goede koppeling heeft met het gemeentelijk wijkteam en zorgt voor verbinding en continuïteit. Het Sociaal Wijkteam (SWT) ontvangt veel vragen gerelateerd aan relatie-/scheidingsproblematiek Het sociaal wijkteam heeft belangrijke rol heeft op het gebied van relaties. Het helpt dat er jeugd- en gezinswerkers op scholen en bij de huisarts werken. Bij een deel van onze inwoners is het SWT dan ook vroeg in beeld. Tegelijkertijd leert de praktijk dat het SWT soms (te) laat in beeld komt, waardoor het conflict geëscaleerd is en meer inzet en hulp nodig is. Dit geldt vooral voor de groep ouders die zelf met mediators of via advocaten de rechtsgang zoekt.

Wanneer dit escaleert is de kans groot dat er gedwongen hulp nodig is en start de hulpverlening later dan gewenst. Vanwege de prominente rol van het sociaal wijkteam, ligt het dan ook voor de hand hen een centrale rol te geven in de bundeling van, toegang tot en doorgeleiding naar het aanbod, zowel voor ouders als voor kinderen. Zwolse professionals hebben een gedeelde visie vastgesteld, die vertaald moet worden naar de praktijk Om complexe scheidingen te voorkomen is in 2019 door Zwolse een netwerk van Zwolse professionals gezamenlijk een visie5 ontwikkeld en vastgesteld. Het netwerk bestaat uit de Zwolse Familie- en erfrecht Advocaten en Scheidingsmediators (vFAS), sociaal wijkteam medewerkers, jeugdgezondheidszorg, onderwijs, mediators en andere professionals uit het preventieve en specialistische jeugddomein in Zwolle (Raad voor de Kinderbescherming, Gecertificeerde 5 Gezonde relaties, beter voor Zwolle, 2019

4

Instellingen). Kern van deze visie is de-escalatie en instandhouding van het ouderschap. Het werken vanuit een gedeelde visie vergoot de kans op duurzame verbetering van (gezins)relaties en daarmee de vermindering van problematiek. Nu de visie is ontwikkeld en we gedeelde uitgangspunten hanteren, is het belangrijk de visie verder te verdiepen en te vertalen naar de eigen werkpraktijk van professionals. De relaties van kind en gezin kunnen nog beter worden benut Een van de uitgangspunten van de Zwolse visie is het benutten van de relaties van kind en gezin. Dit past ook in de beweging van de hervormingsagenda ‘van zorgen voor naar zorgen dat’. Het gezin en hun sociale omgeving staat centraal en we benutten de eigen kracht. Dit kan door de inzet van familie en vrienden als ‘steunfiguren’ voor kinderen, maar bijvoorbeeld ook door de inzet van ervaringsdeskundigen. Inzet van ervaringsdeskundigen gebeurt nog weinig tot niet. Wel is goede ervaring opgedaan met een buddyproject door studenten en is er op landelijk niveau preventief en laagdrempelig online ondersteuning beschikbaar kinderen van gescheiden ouders, waarvan ook Zwolse jongeren gebruikmaken.

Uit landelijk onderzoek6 geven enkele kinderen in retrospectief ook aan dat er in de fase dat hun ouders gingen scheiden behoefte was aan hulp in de vorm van een persoon die de eigen beleving van het scheidingsproces bespreekbaar kan maken. Enkele voorwaarden zijn dat dit laagdrempelig is (en dus geen psycholoog), bijvoorbeeld in een groep van leeftijdgenoten, en ingezet wordt om emotionele problemen te voorkomen en niet pas wanneer persoonlijke emotionele problemen zich voordoen. Er is nog beperkt aandacht voor de ondersteuning van partners wanneer zij ouders worden Uit onderzoek weten we dat de komst van een eerste kind en daarmee de overgang van partnerschap naar ouderschap vaak een bron van spanningen is. Veel jonge ouders ervaren een dip in hun relatie wanneer zij ouders worden. In Zwolle is nog beperkt aandacht voor de gevolgen voor relaties als er kinderen komen. Meer focus op preventie vraagt dan ook (meer) inzet op dit terrein. Jonge ouders in Zwolle geven aan behoefte te hebben aan een netwerk met andere jonge ouders. Verloskundige zorg wordt nu veel groepsgewijs aangeboden (Centering Pregnancy), maar stopt na de geboorte van het kind. Veel jonge ouders die hebben deelgenomen, hebben behoefte aan een vervolg hierop.

Collectief aanbod voor kinderen van gescheiden ouders kan worden uitgebreid en verbreed Aan kinderen op de basisschool die te maken hebben met scheiding van hun ouders bieden ondersteuning door de inzet van KIES (Kinderen In Een Scheiding). Dit is een laagdrempelig collectief aanbod wat kinderen helpt om de scheiding van hun ouders een plek te geven. Ook als een scheiding harmonieus verloopt, kan een scheiding pijn doen bij kinderen. Alles wat veilig en vertrouwd is wordt ineens anders (verhuizen, nieuwe school, wennen aan nieuwe liefdes, een ouder missen). Het preventief ondersteunen van kinderen en gescheiden ouders voorkomt dat kleine vragen uitgroeien tot ingewikkelde problemen. Onze inzet is daar dus ook op gericht. KIES wordt aangeboden in samenwerking met de ondersteuningsteams op de scholen. Hoewel geïnvesteerd is in extra inzet van KIES, wordt dit nog niet op alle scholen aangeboden. Daarnaast 6 MARE, Mens centraal, scheiden zonder schade, rapportage van kwalitatief onderzoek, 2020

5

ontbreekt het nog aan een vergelijkbaar aanbod voor de oudere doelgroep (12+). Dit is wel inmiddels in opbouw (!JES jongeren en hun ouders). Het uitbreiden van dergelijke trainingen op basisscholen en voortgezet onderwijs in Zwolle wordt ook geadviseerd door de Participatieraad. Er is een ruim aanbod jeugdhulp beschikbaar voor kinderen na een scheiding, maar het aanbod bij zeer complexe problematiek is ontoereikend Er is veel aanbod beschikbaar voor kinderen na een scheiding. Wanneer er sprake is van zeer complexe (weinig voorkomende) scheidingssituaties is dit aanbod onvoldoende. Het gaat dan om hoog specialistisch, weinig voorkomende vragen en een hierbij passend aanbod. Bij onze jeugdbeschermingsorganisaties wordt geconstateerd dat de mate van complexiteit in scheidingszaken stijgt en dat het inzetten van passende en duurzame hulp lastig is. Gebundelde multidisciplinaire expertise waar in samenhang zaken opgepakt kunnen worden, wordt nog gemist.

6

Werkwijze Wij willen ouders, kinderen en professionals ondersteunen tijdens en/ of na hun relatie, zodat kinderen geen hinder ondervinden van onderlinge strijd tussen ouders en zij gezond en veilig kunnen opgroeien. Dit doen we samen met onze inwoners en betrokken ketenpartners vanuit een gedeelde visie die uitgaat van de- escalatie en instandhouding van het ouderschap. De wijze waarop we dit vormgeven sluit aan bij de gewenste beweging zoals we beogen met de hervormingsagenda en bouwt voor op de conclusies van de analyse van het huidige aanbod om zo onze ondersteuning beter te organiseren. Het gaat om goed vindbare, passende en integrale ondersteuning die beschikbaar is zowel voor, tijdens als na een scheiding. We maken het voor onze inwoners mogelijk om hier (vrijwillig) een beroep op te doen en bieden daarmee handelingsperspectief wanneer er een ondersteuningsbehoefte is. Dit is concreet uitgewerkt in onderstaande zes punten.

1. We bieden integrale ondersteuning op een centrale plek met kennis en ervaring over relaties, scheiden en ouderschap Een integrale aanpak en preventie zijn belangrijk om problemen bij opgroeien en opvoeden van kinderen bij scheiding van ouders te voorkomen. We willen de situatie voor kinderen en jongeren verbeteren en tegelijk een onnodig zwaar of lang beroep op jeugdhulp voorkomen. Dit willen we doen door de huidige ondersteuning op het gebied van relaties, scheiden en ouderschap anders te organiseren en op zo’n manier aan elkaar te verbinden dat er overzicht komt voor onze inwoners en zij een duidelijk herkenbaar punt hebben waar ze terecht kunnen met hun vragen over relaties, scheiden en ouderschap. De werktitel hiervoor is ‘scheidingsplatform’. Op dit moment werken we aan het ontwerp van dit platform. Het ontwerp wordt vormgegeven met professionele partners, het sociaal wijkteam, ervaringsdeskundigen/ doelgroep/ inwoners, zodat deze kwalitatief goed en gedragen is en aansluit bij de behoeften van onze inwoners. We ontwerpen vanuit de leefwereld van de doelgroep; dus ouders met (potentiële) relatieproblemen. De achterliggende methodiek is gebaseerd op Design Thinking/Human Centered Design.

In het ontwerp wordt in ieder geval aandacht besteed aan:  Organisatie en positionering - Slimme bundeling van huidige ondersteuning door diverse partners (netwerk) - centrale rol voor het sociaal wijkteam binnen de uitvoering - Vorm  Partners Hoe en onder welke voorwaarden uitvoerende partners een rol hebben  Communicatie Zichtbaar voor inwoners en professionals die doorverwijzen (toeleiders)  Kosten Uitvoering binnen de beschikbare budgetten voor jeugdhulp en opvoedingsondersteuning. We willen inzet van zware (jeugd) hulp voorkomen door vroegtijdig passende ondersteuning te bieden. We gebruiken de ontwerpfase van het scheidingsplatform om die te verwachten resultaten en 7

besparingen scherper in beeld te krijgen en daarmee ook de daarvoor te plegen extra inzet . Financieel komt dit neer op een andere inzet van bestaande middelen. Op basis daarvan kunnen we ook de opbrengsten, inhoudelijk en financieel, monitoren. Naar verwachting zijn er ontwikkelkosten. Uitgangspunt is dat deze opwegen tegen de beoogde besparing.  Monitoring monitoren/evalueren met als inzet de administratieve lasten zo laag mogelijk te houden De bedoeling is dat het voor ouders, kinderen, hun sociale netwerk en professionals duidelijk is waar ze terecht kunnen voor integrale ondersteuning en advies over relaties en scheidingssituaties. Dat kan zowel voor, tijdens als na een scheiding, maar ook als een scheiding (nog) niet speelt. Zowel fysiek als digitaal. De deskundigheid van meerdere disciplines (denk aan mediators, SWT, raadslieden, inkomensondersteuning) wordt gebundeld en kan op deze manier integrale ondersteuning bieden op diverse levensgebieden. De verwachting is dat de inzet bijdraagt aan het voorkomen van (complexe) scheidingen en daarmee een positieve invloed heeft op het percentage kinderen van gescheiden ouders dat gebruik maakt van jeugdhulp en jeugdbescherming. Dit betekent dat ook de kosten hiervoor naar verwachting zullen dalen.

Daarnaast kan goed advies en eventuele begeleiding bijdragen aan de gezondheid (partners komen door relatiestress in de ziektewet) en inkomenssituatie (bijstand) van de inwoners. De financiële vertaling van deze maatschappelijke baten komen deels terecht bij de gemeente, deels op andere plekken. Het scheidingsplatform bundelt kennis en ervaring en werkt vraaggericht. We bieden digitaal informatie overzichtelijk aan en bieden inwoners de mogelijkheid om in gesprek te gaan met deskundigen bij relatieproblematiek. Daarmee bieden we inwoners een handelingsperspectief. We gaan daarbij wel uit van de primaire eigen verantwoordelijkheid van inwoners voor zichzelf, elkaar en hun kinderen. 2. We kiezen voor de inzet van steunfiguren voor kinderen en jongeren Allereerst benutten we de mogelijkheden binnen de relaties van kind en gezin om kinderen en jongeren te ondersteunen bij relatieproblemen tussen ouders. Dit doen we onder andere door de inzet van steunfiguren uit het netwerk van het kind. Dit wordt gefaciliteerd vanuit het ‘relatie- en scheidingsplatform’. Verder zetten we in op steunfiguren in de vorm van buddy’s. Veel kinderen hebben behoefte aan een vorm van hulp waarbij ze hun gevoelens en gedachten rondom de scheiding kunnen uiten bij een onafhankelijk persoon. Een buddy is een zo’n onafhankelijke steunfiguur die losstaat van het conflicterende systeem.

Buddyondersteuning kan als aanvulling op de reguliere hulpverlening worden geboden (zowel parallel als aansluitend). We vinden het belangrijk dat steunfiguren beschikken over kennis, vaardigheden en houdingsaspecten, aansluitend bij de Zwolse visie. Vanuit eerdere positieve ervaringen onderzoeken we de mogelijkheid om HBO-studenten van sociale opleidingen in te zetten als steunfiguur. Hierdoor wordt een leer-/werksysteem gecreëerd en wordt de Zwolse visie geïntegreerd in het onderwijs (VIAA, Hogeschool Windesheim). Hoe eerder steunfiguren in beeld komen, hoe beter. Dit kan via het scheidingsplaform, maar bijvoorbeeld ook 8

via het onderwijs en sportclubs. Het is van belang dat het kind niet naar de hulp hoeft, maar dat de hulp naar het kind komt: laagdrempelig en outreachend. Meer kinderen krijgen hierdoor de kans om deel te nemen.

9

3. We investeren tijdig in gezonde relaties en de voorbereiding op het ouderschap Zoals gezegd is de overgang van partnerschap naar ouderschap vaak een bron van spanningen. De relatie kan onder druk komen te staan omdat zich met de komst van een kind nieuwe vragen aandienen, namelijk rond ouderschap en opvoeding. In het kader van Kansrijke Start verkennen we met verloskundige zorg en jeugdgezondheidszorg mogelijkheden om tijdig (extra) te investeren in een goede overgang van partnerschap naar ouderschap. In onze gesprekken met de GGD (als uitvoeringsorganisatie van de jeugdgezondheidszorg) over een meer collectieve aanpak in de aanpak van jeugdgezondheidszorg voor jonge ouders (Centering Parenting) nemen we aandacht voor gezonde relaties expliciet mee. Ook bespreken we de mogelijkheden om dit met meerdere disciplines vorm te geven. Zo kunnen de collectieve contactmomenten een co-creatie zijn van JGZ, verloskundigen, SWT en sociaal raadslieden. 4. We zetten in op professionalisering door middel van leergemeenschappen Om de Zwolse visie te verdiepen en te vertalen naar de werkpraktijk van professionals zijn leergemeenschappen gevormd en in het najaar van 2020 gestart. Het vormen van een interprofessioneel netwerk waarin de de-escalerende visie inhoud krijgt, is ook een van de uitgangspunten van de visie zelf.

In multidisciplinaire intervisiegroepen (van leerkracht tot advocaat) wordt door middel van casuïstiekbesprekingen die visie verder ‘geladen’, doorontwikkeld en breed uitgedragen in de stad. Het gaat om 5 brede intervisiegroepen die 3x per jaar samenkomen. De opzet voor de professionalisering via leergemeenschappen is als volgt:           

Er bestaan actieve leergemeenschappen waaraan professionals met plezier actief deelnemen; Het is toegankelijk voor alle professionals (die met scheiding te maken hebben); Er wordt steeds meer dezelfde taal gesproken in het dagelijks werk; Het is een plaats waar men informatie ontvangt en uitdeelt; Het is een ontmoetingsplaats, waar ervaringen gedeeld worden; Het is een plaats waar nieuwe ideeën kunnen ontstaan; Het is een plek, waar professionals gesterkt worden om nieuwe vaardigheden in de praktijk te ontwikkelen en uit te proberen; Het is een plek, waar professionals elkaar kunnen bemoedigen bij de complexiteit van de praktijk in het omgaan met conflicten; Als gevolg van de leergemeenschappen wordt er meer samengewerkt en ontstaat een heldere keten en overzicht van de mogelijkheden voor begeleiding en hulp; Professionals kunnen elkaar steunen en aanspreken in en op hun werk. Ouders en kinderen van gescheiden ouders weten van het bestaan van deze leergemeenschappen en waarderen de inzet van professionals.

5. We breiden collectief aanbod voor kinderen van gescheiden ouders uit Door positieve ervaringen met de KIES groepen in het basisonderwijs is ervoor gekozen deze groepen uit te breiden van 6 naar 12 groepen. We onderzoeken andere organisatie- en inrichtingsmogelijkheden om nog meer aan de vraag te kunnen voldoen. Voor jongeren in het voortgezet onderwijs wordt nu een eerste groep gedraaid van !JES, jongeren en hun ouders. Het aanbod voor jongeren in het voortgezet onderwijs breiden we uit. 10

6. We willen passende hulp organiseren bij zeer complexe scheidingssituaties Hoewel de focus van onze aanpak is om de-escalerend te werken en om complexe scheidingen te voorkomen, zien we nu nog dat er in zeer complexe scheidingssituaties passend aanbod ontbreekt. We zijn in gesprek met een aantal Zwolse partners die vanuit de Zwolse visie met hun expertise op het gebied van scheidingen een multidisciplinaire aanpak ontwikkelen in het geval van zeer complexe scheidingssituaties. Deze inzet past gezien de aard en complexiteit niet binnen het scheidingsplatform, maar deze samenwerking zou als tweede schil hieromheen georganiseerd kunnen worden. We willen hier in pilotverband mee experimenteren. Een goede verbinding met het scheidingsplatform is essentieel. Enerzijds om zeer specialistische expertise te kunnen invliegen en daarnaast om samen op te trekken waar dat kan om een verschuiving te bewerkstellingen van zware naar lichte zorg wanneer dat (weer) mogelijk is.

11