CConstaterende datZwolle
Koppel je AI →
Document · PDF

Schriftelijke reactie - Zorgdossier Thuiszorg - Intramuraal

Raad Themadebat 2 november 2026, gemeente ZwolleBij agendapunt: Themadebat begroting 2027: sociaal domein2.781 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

DE TOEKOMST VAN DE ZWARE THUISZORG Visie op de transitie, infrastructuur, zorgdomotica en maatschappelijke gevolgen INTRODUCTIE Nederland bevindt zich midden in een ingrijpende demografische en zorginhoudelijke transitie: de dubbele vergrijzing. Het aantal ouderen neemt fors toe, en deze groep wordt gemiddeld ouder maar ook zieker. Tegelijkertijd voert de rijksoverheid het dwingende beleid "Thuis tenzij...". De capaciteit van de intramurale zorg (permanente opname in een verpleeghuis) is landelijk bevroren. Dit betekent dat de stijgende en zwaardere zorgvraag in de nabije toekomst bijna volledig extramuraal (thuis) moet worden opgevangen. Deze transitie kan alleen slagen als de fysieke woninginfrastructuur en de technologische ondersteuning (zorgdomotica) naadloos meestijgen met de zwaarte van de zorgindicatie. Deze notitie zet de rangschikking van de zorgzwaarte, de grenzen van de thuiszorg, de noodzakelijke woningcategorieën op een rijtje. Het roer moet direct om: stop met bouwen zonder na te denken over de zorg en stop met zorg plannen zonder te kijken naar de huizen. Als de gemeente en de corporaties nu niet samen één integraal plan maken zijn we te laat en zorgen we voor een ernstig tekort op alle fronten. RANGSCHIKKING VAN DE ZORGZWAARTE De zorgbehoefte in de thuissituatie is wettelijk, financieel en organisatorisch onderverdeeld in drie gradaties.

De grens tussen deze gradaties bepaalt welke instantie verantwoordelijk is. /// Lichte Zorg - Wettelijk kader: Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo - gemeente) en de Zorgverzekeringswet (Zvw - basispakket). - Karakteristiek: Planbare, kortdurende ondersteuning waarbij de cliënt nog grotendeels zelfredzaam is. - Praktijkvoorbeelden: Wekelijkse hulp bij het huishouden, ambulante begeleiding aan de keukentafel, medicatie-aanreiking of het dagelijks aan- en uittrekken van steunkousen door de wijkverpleging. - Wooninfrastructuur: Kan zonder ingrijpende aanpassingen worden geleverd in een standaard reguliere woning. /// Middenzorg - Wettelijk kader: Zorgverzekeringswet (Zvw - intensieve wijkverpleging) en de lichte profielen van de Wet langdurige zorg (Wlz via het Modulair Pakket Thuis / MPT). - Karakteristiek: Intensieve, dagelijkse fysieke ondersteuning en structuur. De zorgmomenten zijn nog steeds planbaar, maar de cliënt verliest de regie en de fysieke zelfstandigheid neemt snel af. - Praktijkvoorbeelden: Volledige dagelijkse hulp bij de persoonlijke verzorging (wassen, aankleden, toiletgang), actieve transfers ondersteund door één zorgverlener, en beginnende dementie waarbij intensieve dagbesteding noodzakelijk is om dwalen te voorkomen. - Wooninfrastructuur: Vereist minimaal een drempelloze, toegankelijke omgeving (Categorie 1: De ouderenwoning).

/// Zware Zorg - Wettelijk kader: Wet langdurige zorg (Wlz) met zware zorgprofielen (VV4 tot en met VV7), geleverd via het Volledig Pakket Thuis (VPT). - Karakteristiek: Er is sprake van een 24-uurs behoefte aan toezicht of permanente zorg in de nabijheid. De zorgbehoefte is onplanbaar en acuut; de cliënt is volledig zorgafhankelijk. - Praktijkvoorbeelden: Gevorderde dementie met extreme nachtelijke onrust, desoriëntatie en dwaalgedrag, of zware fysieke (somatische) uitval waarbij de cliënt bedlegerig is en volledig passief moet worden verplaatst. - Wooninfrastructuur: Kan uitsluitend veilig en verantwoord worden georganiseerd in een speciaal uitgeruste, bij voorkeur geclusterde leefomgeving (Categorie 2: De Geclusterde Zorgwoning). ZIE SCHEMA VOLGENDE PAGINA:

REKENSOM EN EFFECTIVITEIT IN DE THUISZORG Als je de zwaarste zorg van het verpleeghuis verplaatst naar de gewone huiskamer, loop je direct vast op de portemonnee en het personeel. De thuiszorg heeft nu al de handjes niet om de basiszorg te leveren, laat staan deze loodzware, specialistische medische zorg. Als verpleegkundigen straks nóg meer tijd kwijt zijn aan heen en weer racen door de stad, is dat simpelweg onbetaalbaar en onhaalbaar. /// Kwalificatie- en Arbo-druk Hoe zwaarder en complexer de zorgvraag thuis wordt, hoe hoger de kwalificatie van het personeel moet zijn. Waar lichte zorg kan worden opgevangen door een helpende (niveau 2), vereist de regie over zware Wlz-profielen (VV5-VV7) hoogopgeleide wijkverpleegkundigen (niveau 4 of 5). Dit drijft de kosten flink op! Daarnaast treedt bij fysiek zware zorg de Arbo-wetgeving in werking. Als een woning te krap is om hulpmiddelen (zoals een passieve tillift) mechanisch te manoeuvreren, verplicht de wet dat er twee zorgmedewerkers gelijktijdig worden ingezet voor één transfer. Dit verdubbelt de personele druk en de loonkosten per zorgmoment onmiddellijk. /// Zorgdomotica als technologisch filter Om de thuiszorg betaalbaar en uitvoerbaar te houden, is de grootschalige inzet van zorgdomotica als infrastructurele basisvoorwaarde onmisbaar.

Zorgdomotica dient hierbij niet als een luxe comfortproduct, maar als een passief monitoring- en veiligheidssysteem (denk aan bedsensoren, passieve leefstijlmonitoring, valdetectie en automatische nachtverlichting). De technologie vervangt de zorgverlener niet, maar fungeert als een filter. In een ongecontroleerde setting leidt elk vermoeden van een incident tot een fysieke, tijdrovende autorit van de nachtzorg. Slimme zorgdomotica signaleert incidenten accuraat en voorkomt loze alarmen. Hierdoor wordt de schaarse capaciteit van het zorgpersoneel uitsluitend ingezet wanneer er daadwerkelijk acute hulp vereist is. DE CRUCIALE ROL VAN DE PARTNER EN HET VOORKOMEN VAN EENZAAMHEID In de praktijk is de eigen partner de allerbelangrijkste en snelste zorgverlener die er is. Die woont er al, kent de situatie door en door en kan direct te hulp schieten als er nu iets misgaat. Maar die partner houdt dat alleen vol als het huis meewerkt. Als we woningen blijven bouwen zonder die verplichte tweede slaapkamer voor nachtelijke onrust, en zonder de ruimte voor een tillift, putten we deze mantelzorgers structureel uit. Zodra de partner wegvalt, ligt er direct een loodzware claim op de professionele thuiszorg die er al niet is.

/// Het voorkomen van het scheidings- en eenzaamheidstrauma In het huidige, traditionele systeem worden echtparen die soms al 50 jaar of langer samenleven, abrupt gescheiden zodra één van de partners een zware intramurale indicatie krijgt. Dit veroorzaakt een diep menselijk trauma. De achterblijvende partner raakt door het plotselinge verlies van de zorgtaak en de levensgezel vaak in een ernstige spiraal van eenzaamheid en sociaal isolement. De achterblijvende partner krijgt hier zo'n mentale dreun van, dat diegene zelf ook in sneltreinvaart ziek wordt. Je bent dan als overheid de overbelasting aan het verplaatsen: je lost zogenaamd probleem A op, maar je krijgt er direct probleem B voor terug. Dat is dweilen met de kraan open. /// Noodzaak van de standaard dubbele slaapkamer Om dit te voorkomen, moet de woninginfrastructuur er specifiek op zijn ingericht om echtparen bij zware zorgvraag samen te huisvesten. De aanwezigheid van een volwaardige tweede slaapkamer is hierbij een absolute harde eis. Bij progressieve ziektebeelden zoals dementie is nachtelijke onrust schering en inslag. Als een echtpaar op een te klein oppervlak met slechts één slaapkamer moet leven, raakt de gezonde partner door chronisch slaapgebrek binnen enkele maanden volledig overbelast. Zodra de mantelzorger instort, stort de hele extramurale zorgsituatie ineen.

Een tweede slaapkamer biedt de gezonde partner de mogelijkheid om de noodzakelijke nachtrust te pakken, waardoor de mantelzorg overdag vele malen langer kan worden volgehouden. Dit maakt dat een echtpaar, ondersteund door modulaire zorgdomotica, in een lichtere woningcategorie (Categorie 1) kan blijven wonen, wat een enorme maatschappelijke kostenbesparing oplevert. Specificaties ouderen/zorgwoning en wooninfrastructuur: Om te voorkomen dat woningen louter een "sticker" met de tekst zorgwoning opgeplakt krijgen zonder de fysieke realiteit te bezitten, moeten de specificaties van de woonomgeving helder worden gedefinieerd op basis van de zorgzwaarte. /// Categorie 1: De ouderenwoning (zelfstandig en toegankelijk) Dit is de basisnorm voor vitaal ouder worden. Geschikt voor lichte wijkverpleging (Zvw) en ondersteuning, maar nadrukkelijk niet geschikt voor zware, langdurige zorg. - Minimaal oppervlak: 65 m² (voor een alleenstaande) tot 75 m² (voor een echtpaar). - Gangen & deuren: Alle binnengangen minimaal 120 cm breed. Alle binnendeuren een netto vrije doorgang van minimaal 90 cm, om met een rollator of handbewogen rolstoel probleemloos te kunnen passeren. - De badkamer: Minimaal 2,20 x 2,20 meter, zodat een vrije draaicirkel van 150 cm mogelijk is.

Volledig drempelloos (inloopdouche) en voorzien van constructief versterkte wanden om op elk moment beugels of een douchezitje te kunnen bevestigen. - Inpandige opslag: Een inpandige berging of nis van minimaal 2 m² direct bij de voordeur, voorzien van voldoende stroompunten voor het stallen en opladen van een scootmobiel of rollator. Dit moet verplicht aanwezig zijn op de eigen woonetage; het wegstoppen van deze voorzieningen in een kelderbox is volstrekt zinloos. /// Categorie 2: De geclusterde zorgwoning (geschikt voor zware wlz-zorg / thuisverpleging) Dit is de definitie die in Zwolle totaal ontbreekt in gedachten en plannen. Dit is de woning waar stellen samen kunnen blijven wonen, ook als één van de partners zware dementie of ernstige lichamelijke beperkingen krijgt. Deze woningen bevinden zich altijd in een geclusterde vorm (hofje of kleinschalig gebouw) met een geïntegreerde, inpandige post voor de thuiszorg. - Minimaal oppervlak: Minimaal 85 m² voor stellen. Dit grotere oppervlak is noodzakelijk omdat er bij het samenwonen absoluut een volwaardige tweede slaapkamer aanwezig moet zijn (voor als partners vanwege nachtelijke onrust apart moeten slapen) én omdat er voldoende leefruimte moet zijn voor medische hulpmiddelen. - Brancard-proof woningstructuur: Deuren naar de woning en de badkamer zijn minimaal 95 cm netto breed.

De binnengangen zijn minimaal 140 cm breed, zodat een zorgverlener met een tillift of andere omvangrijke hulpmiddelen de bocht kan maken. Ook de gemeenschappelijke lift en de galerijen/gangen van het hoofdgebouw moeten verplicht brancard-toegankelijk zijn (met een liftkooi van minimaal 210 cm diep). - De dubbele toegang tot de badkamer: De badkamer heeft een minimale afmeting van 3,00 x 2,50 meter en kent twee ingangen: één vanaf de gang en één direct vanaf de hoofdslaapkamer via een brede schuifdeur. Dit voorkomt dat een zwaar hulpbehoevende partner 's nachts de hele woning door moet. Er is fysieke ruimte voor een tillift en twee zorgverleners moeten tegelijkertijd aan het bed of onder de douche kunnen werken. /// De minimale standaard zorgdomotica (voor categorie 1 en 2) Zorgdomotica is een technologisch pakket in en rond de woning dat is ontworpen om de zelfredzaamheid, de veiligheid en het leefplezier van de zorgbehoevende te vergroten. Tegelijkertijd verlaagt het de fysieke en logistieke belasting van mantelzorgers en professionele zorgverleners. Dit systeem wordt direct tijdens de bouw infrastructureel ingericht volgens een vooraf samengestelde standaard.

Het doel is uitdrukkelijk niet luxe of comfort, maar het passief monitoren van vitale functies en gedrag, het voorkomen van incidenten (zoals vallen of dwalen) en het volledig automatisch melding maken bij een zorgpost wanneer er iets mis is. Op dit moment worden in de huidige en toekomstige bouwprojecten door gemeente en projectontwikkelaars woningen weggezet als ouderen- of zorgwoning, maar die niet beschikken over deze minimale technologische en bouwkundige infrastructuur. Verre van dat. Al die huidige aangekondigde ouderenwoningen mogen de titel ,,ouderen-/zorgwoning niet eens dragen. Elke ouderenwoning in categorie 1 en geclusterde zorgwoning in categorie 2 beschikt over exact dezelfde, universele technische basisinfrastructuur (digitale toegang en constructieve voorbereiding). De feitelijke activatie van actieve ondersteuningsmodules - zoals passieve leefstijlmonitoring, valdetectie en automatische nachtverlichting - is dynamisch en modulaire software. Deze modules worden plug-and-play ingezet en opgeschaald, puur afhankelijk van de feitelijke zorgvraag, de achteruitgang van de gezondheid en de gewenste levenskwaliteit van de bewoner. WAAR LIGT DE HARDE GRENS NAAR INTRAMURALE ZORG? Zelfs bij een optimale inrichting van een Categorie 2 geclusterde zorgwoning met geavanceerde zorgdomotica, kent de extramurale zorgverlening een absolute, harde ondergrens.

De definitieve omslag naar intramurale zorg (opname in een verpleeghuis via Zorg met Verblijf / ZmV) wordt in de toekomst bepaald door vier onwrikbare criteria: /// Criterium 1: Onbeheersbaar medisch risico (onplanbaarheid) Zolang een zorgvraag planbaar is, kan de thuiszorg dit opvangen. Zodra een cliënt echter een continue, onvoorspelbare behoefte ontwikkelt aan acute medische handelingen of wanneer het valgevaar zo extreem is dat er binnen vijf minuten permanent medisch geschoold personeel aan het bed moet staan, is de situatie thuis niet langer verantwoord. Op dat moment moet de behandeling worden overgedragen aan de specialist ouderengeneeskunde binnen de muren van een instelling. /// Criterium 2: De juridische grens van de Wet zorg en dwang (Wzd) In de thuissituatie mag een zorgorganisatie wettelijk gezien nagenoeg geen onvrijwillige zorg of vrijheidsbeperkende maatregelen toepassen. Als een cliënt met gevorderde dementie ernstig dwaalgedrag vertoont, constant de voordeur uitloopt en zichzelf of de omgeving in acuut levensgevaar brengt (bijvoorbeeld door de snelweg op te lopen), mag de thuiszorg de deuren van de woning niet zomaar vergrendelen. Een overstap naar een besloten of beschermde intramurale afdeling is dan juridisch verplicht om het ernstige nadeel te voorkomen.

/// Criterium 3: Fysieke grenzen van de woning en de Arbo-wet Wanneer een cliënt volledig bedlegerig en passief wordt en de fysieke leefomgeving beschikt niet over de Categorie 2 specificaties (bijvoorbeeld te smalle deuren of te kleine kamers waardoor tilliften fysiek blokkeren), is de grens bereikt. De thuiszorgorganisatie heeft dan het wettelijke recht om de zorgverlening te staken ter bescherming van de gezondheid van haar eigen medewerkers. De fysieke grens van het huis dwingt dan tot opname. /// Criterium 4: Volledig wegvallen van de regie en het netwerk Extramurale Wlz-zorg leunt, ook bij een Volledig Pakket Thuis (VPT), op een minimale basis van regie. Als de cliënt dit zelf cognitief niet meer kan, er geen gezonde partner (meer) aanwezig is, en er geen sociaal netwerk of mentor is om afspraken mee te maken of toezicht te houden tussen de zorgmomenten door, stort het extramurale model in. Zonder deze sociale basislaag is permanente intramurale opvang de enige resterende optie. TOEKOMSTPERSPECTIEF: SCHAARSTE EN TRIAGE IN DE VERPLEEGHUISZORG? De toekomst van de intramurale zorg kent een harde realiteit: omdat het aantal fysieke verpleeghuisbedden in Nederland niet meestijgt met de demografische curve, ontstaat er aan de poort van het verpleeghuis een strenge selectie en triage.

Mensen met een Middenzorg-profiel of cliënten met een Zware Zorg-indicatie die puur fysiek en stabiel is, zullen in de toekomst geen toegang meer krijgen tot de intramurale instellingen. Zij worden onherroepelijk en dwingend naar de thuiszorg verwezen. Het schaarse, kostbare verpleeghuisbed is straks exclusief gereserveerd voor de allerzwaarste categorie binnen de Wlz (Zorgprofiel VV8 of extreme sub-secties van VV7): - Cliënten met zeer ernstig, onvoorspelbaar probleemgedrag bij dementie (zoals extreme agressie, roepgedrag of constante paniek) waarbij een gesloten setting en continue psychiatrische/medische ondersteuning noodzakelijk is. - Cliënten met hoogcomplexe, zwaar instabiele medische problematiek (vaak in de terminale fase) waarbij 24 uur per dag een arts fysiek in het gebouw aanwezig moet zijn voor acute crisisinterventie. CONCLUSIE: DE GEZAMENLIJKE OPGAVE Vanavond debatteert u over de begroting van het sociaal domein. U zult het ongetwijfeld hebben over warme begrippen als 'langer thuis wonen' en 'wijkgericht werken'. Maar ik wil u met deze notitie waarschuwen voor een gigantische blinde vlek.

We stevenen in Zwolle af op een zorginfarct, omdat het sociaal domein en het fysieke bouw- en grondbeleid volledig langs elkaar heen werken Alles hangt hierin met elkaar samen: hoe we huizen bouwen, de kwaliteit van de zorg, de personeelstekorten en het menselijk welzijn kun je simpelweg niet van elkaar loszien. Als je aan de ene knop draait, stort het aan de andere kant direct in. De thuiszorg kampt nu al met een structureel tekort van minstens 10%. Ondertussen dwingt het landelijke beleid zware zorggevallen verplicht naar de gewone huiskamer. Om dít personeelslek te dichten, moet de efficiëntie per zorgminuut drastisch omhoog. Dat kan alleen met de in deze nota beschreven harde criteria voor Categorie 1 en Categorie 2 woningen. Gebeurt dit niet, dan plegen we keiharde roofbouw op de gezonde partner én op de thuiszorgcapaciteit. Als die partner door een veel te krap en ongeschikt huis omvalt, krijgt diegene een mentale klap die ook de eigen gezondheid sloopt. Het systeem lost dan op papier zorgprobleem A op, maar creëert in de praktijk direct zorgprobleem B. De rol van de corporatie Waarom gebeurt de juiste bouw dan niet? Omdat we vastzitten in een totale institutionele padstelling. Commerciële ontwikkelaars leveren uitsluitend standaardconcepten turnkey op voor maximale winst; zij bouwen geen duur zorg-maatwerk.

En juist dan ligt er een zware verantwoordelijkheid bij onze woningcorporaties. Een corporatie zoals deltaWonen mag zich hierin nooit passief opstellen. DeltaWonen moet haar preferente status en haar maatschappelijk bestemde vermogen gebruiken om autonoom de regie te voeren over de programmering. Zij moet dwingend de wet van de volkshuisvesting opleggen! Dat betekent: het realiseren van geclusterde woonvormen die vanaf de eerste paal zijn voorbereid op de dubbele slaapkamer, de Arbo- transfers en de technische basisinfrastructuur. Kijk naar De Havezate in Holtenbroek: de bakstenen zijn amper droog, maar het is nu al een gemiste kans en bouwkundig verouderd voor de zorgvraag van morgen. Als we vandaag deze infrastructurele bottlenecks blijven bouwen, laten we de ouderen van morgen onherroepelijk vastlopen. De oproep aan de Raad De gemeente Zwolle moet de regie pakken en eisen dat deze woningen samen worden gebouwd in compacte gebouwen in en rond het centrum. Als we zorgbehoevenden los blijven verspreiden over alle buitenwijken, verklaren we de thuiszorg logistiek failliet. Medewerkers zijn dan immers de helft van hun kostbare tijd kwijt aan heen en weer reizen door de stad. Maak daarom harde, dwingende beleidskoppelingen tussen zorg, woningen en grond in sociale woningbouwprojecten.

Het roer moet om: haal deze sociaal-maatschappelijke opgave uit het commerciële domein van de stad Zwolle. Zorg voor extra, specifieke zorgcapaciteit bovenop de reguliere quota van de sociale woningbouw. De weigering dat het 'niet kan' mag u niet langer accepteren; dwingende regie vanuit deze gemeenteraad is wat er nu onmiddellijk nodig is.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://zwolle.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/525777d9-1027-40f2-ae6e-3a17e6968b97?agendaItemId=531b65e0-79c2-4d75-b9c1-19a1fc6218c4