Routekaart verduurzaming gemeentelijk vastgoed
Tekst van het document
Routekaart verduurzaming voor de gemeente Zwolle
Februari 2024
Voorwoord
We hebben als Zwolle een prachtige vastgoedportefeuille in ons bezit, waarin zoveel belangrijke functies voor de leefbaarheid van onze stad gehuisvest zijn. Van wijkcentrum tot theater en van museum tot sporthal. Daarnaast hebben we ook echte parels in eigendom die het gezicht van Zwolle bepalen, zoals de Fundatie, de Spiegel en Stadkamer. Iets om trots op te zijn! Het hebben van dit vastgoed brengt wel verantwoordelijkheden met zich mee. We zitten middenin een belangrijke energietransitie en als gemeente willen we daar het goede voorbeeld in geven. Daarnaast zijn er wettelijke verplichtingen op het gebied van verduurzaming, waaraan we moeten voldoen. In de afgelopen jaren hebben we al diverse stappen in de goede richting gezet, zoals de bouw van de energieleverende WRZV hallen en de renovaties en verduurzaming van de monumentale Statenzaal en ANNO. Een goed begin, maar we zien dat we moeten versnellen om te voldoen aan de wettelijke eisen en onze eigen ambities te halen. Het heeft even geduurd voor het er was, maar ik ben erg blij met de voorliggende routekaart. Die brengt in beeld of onze ambitie uit het coalitieakkoord om in 2040 klimaatneutraal te zijn bereikbaar is voor onze eigen vastgoedportefeuille. Ook maken we tot en met 2030 concreet welke CO2-reductie we kunnen bereiken en wat daarvoor nodig is. Het is een complexe opgave.
We hebben relatief veel monumentale gebouwen, waarvan het verduurzamen ingewikkeld is. Ook is de beschikbare capaciteit in de markt en onze eigen organisatie beperkt. Daarnaast brengt het flinke investeringen met zich mee. Die moeten we wegen ten opzichte van de andere opgaven die er liggen. Het helpt om overzicht te hebben met een goed plan erbij. Wat mij betreft ligt dat er nu. Kortom: aan de slag!
Wethouder Monique Schuttenbeld
Voorwoord | 2
Inhoudsopgave Routekaart verduurzaming
1. Inleiding
4
4. Verduurzamingsstrategie
– Routekaart voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed
– De beste strategie om te verduurzamen
– Doel en scope van het onderzoek
– Gebouwen en categorieën
– Focus op CO2-reductie
– Complexiteit van de verduurzamingsopgave
11
– De strategie in de basis 2. Doelstelling en uitgangspunten
6
– Klimaatakkoord en EU-doelstelling
– Strategische keuzes – Investeringskosten
– Doelstelling voor de gemeente Zwolle – Uitgangspunten bij de verduurzaming
5. Doorkijk naar 2040
– Kengetallenbibliotheek en berekeningen
– Route naar 2040
15
– Benchmark 3. Vastgoedportefeuille en nulmeting
9
– Een routekaart die aansluit bij interne en externe ontwikkelingen
– Vastgoedportefeuille en scope van het onderzoek
– Monitoring
– Nulmeting
– Mogelijk vervolg
– Grootverbruikers – Uitdagingen
Colofon
17
Bijlage 1 - Gebouwlijst
18
Inhoudsopgave . | 3
1. Inleiding Routekaart voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed De gemeente Zwolle wil haar maatschappelijk vastgoed de komende jaren verder verduurzamen, aansluitend op de lokale ambities en nationale regelgeving. Door CO2-uitstoot te reduceren, levert de gemeente een belangrijke bijdrage aan de wereldwijde klimaatproblematiek en het tegengaan van de opwarming van de aarde. In deze routekaart wordt de strategie gepresenteerd voor de verduurzaming van de gebouwen in gemeentelijk eigendom. De verduurzaming van schoolgebouwen in juridisch eigendom van een schoolbestuur maken onderdeel uit van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Het brengt in beeld hoe de gemeente Zwolle aan de doelen uit het Klimaatakkoord, de aanvullende EU-doelstelling en gemeentelijke ambities voor 2030 kan voldoen. Daarbij wordt ook de financiële impact inzichtelijk gemaakt. De uiteindelijke doelstelling is om binnen dertig jaar een drastische vermindering van de CO2-uitstoot te realiseren. Dit doel is vastgelegd in het akkoord van Parijs en bekrachtigd in het Klimaatakkoord. Met als doel om in 2050 CO2-neutraal te zijn. Vanuit het Klimaatakkoord is voor 2030 de doelstelling van 49% CO2-reductie ten opzichte van 1990 gesteld. In de EU is dit verder aangescherpt tot een doelstelling van 55% CO2-reductie ten opzichte van 1990.
Nederland volgt de aangescherpte EUdoelstelling die in 2021 is bekrachtigd. Een stevig doel op korte termijn.
De gemeente heeft de afgelopen jaren al diverse stappen
De verduurzamingsopgave
gezet in de verduurzaming van haar vastgoedportefeuille. De gemeente is bewust bezig met de klimaatdoelstellingen en heeft een aantal gebouwen al verduurzaamd, zoals Anno en de Statenzaal. Ook bij vervangende nieuwbouw ligt de lat hoog, zoals bij de WRZV hallen. Daarnaast worden het komende jaar vijf gebouwen verduurzaamd
met behulp van de DuMaVa subsidie, zoals de brandweerkazerne Marslanden en het Palet. Er ligt daarmee een goede basis voor de verduurzamingsstrategie tot aan 2030.
Inleiding | 4
Doel en scope van het onderzoek
Focus op CO2-reductie
Deze routekaart betreft het strategisch kader voor de verduurzamings-
De scope van de routekaart betreft het terugdringen van de CO2-uitstoot
opgave van de portefeuille van de gemeente Zwolle. Het geeft antwoord
door het toepassen van verduurzamingsmaatregelen op gebouwniveau.
op de vraag hoe Zwolle de komende tijd met de verduurzaming van de
Uiteraard gaat deze verduurzaming hand in hand met andere opgaven
gebouwen omgaat. Waar beginnen we, en waarom? Hoeveel gaat het
zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulair bouwen. Bij het schrijven
kosten en wat brengt het op?
van de routekaart is gekozen voor de focus op de CO2-reductie en
Onderdeel van het strategisch kader is een investeringsoverzicht om toekomstig budget vast te stellen voor de verduurzaming van de portefeuille. De berekeningen zijn gemaakt op basis van de huidige technieken en met de meest voor de hand liggende oplossingen. In de
aardgasvrije gebouwen. Dit is conform landelijk gehanteerde richtlijnen bij verduurzaming van bestaand vastgoed. Het neemt niet weg dat het wenselijk is om bij investeringen na te denken over het combineren van de opgaven.
praktijk zal blijken dat gebruik verandert, elk gebouw anders is en er in de
Verduurzaming kent naast CO2-reductie vele baten. Verduurzaming van
praktijk ook met alternatieven gewerkt kan worden. En dat technieken zich
gebouwen zorgt voor meer comfortabele gebouwen en een beter welzijn
de komende periode ontwikkelen. Er wordt in deze fase gerekend met
van de gebruikers van het gebouw. Een prettige werkomgeving zorgt voor
kostenkengetallen. In de methodiek is aangesloten bij de werkwijze die ook
hogere medewerkerstevredenheid. Minder CO2-uitstoot levert ook een
is gebruikt bij de sectorale routekaart gemeentelijk vastgoed van de VNG4.
bijdrage aan de wereldwijde klimaatproblematiek en het tegengaan van de
De methode wordt verder uitgewerkt in hoofdstuk 2.
opwarming van de aarde. De realiteit is ook dat de investeringen in het verduurzamen van bestaand vastgoed zich maar voor een klein deel terugverdiend door een lagere energierekening bij de huurder. Eén en ander wordt zichtbaar in deze routekaart.
4 https://vng.nl/artikelen/verduurzamen-maatschappelijk-vastgoed
Inleiding | 5
2. Doelstelling en uitgangspunten Doelstelling voor de verduurzaming van de vastgoedportefeuille Klimaatakkoord en EU-doelstelling Het Klimaatakkoord beschrijft de doelstelling om in 2050 tot nagenoeg 0 kg CO2-uitstoot te komen, ofwel energieneutraal te zijn. Concreet is dit vertaald naar een CO2-besparing van 95% ten opzichte van 1990. Hiervoor wordt in 2030 een tussenstap genomen. Het Klimaatakkoord stelt het doel van 49% CO2-reductie in 2030 ten opzichte van 1990. De EU scherpt dit doel aan tot 55%. De gemeente heeft in het coalitieakkoord de ambitie beschreven om in 2040 klimaatneutraal te zijn, dat voor een bestaande vastgoedportefeuille gelijk staat aan energieneutraal en aardgasvrij. Dit betekent dat er in de komende jaren enorme snelheid binnen de verduurzaming gemaakt moet worden om de doelstellingen te behalen. Ook ontstaat er druk om binnen de organisatie de juiste capaciteit beschikbaar te stellen om projecten uit te voeren, én dat er op tijd projecten in de markt gezet
moeten worden, aangezien ook daar de capaciteit beperkt is. Doelstelling voor de gemeente Zwolle De werkelijke historische CO2-uitstoot in 1990 is door de gemeente niet gemeten of te achterhalen. Omdat dit voor alle gemeenten het geval is, heeft het PBL voor VNG een inschatting gemaakt. In de berekening uit de sectorale routekaart van de VNG is de CO2-reductie van 1990 tot 2022 van de gemeente Zwolle ingeschat op circa 20%. De routekaart gaat over de verduurzaming van (een deel van) de portefeuille van de gemeente Zwolle, bestaande uit 124 gebouwen met een totale oppervlakte van circa 166.000 m2 BVO. De onderbouwing van de scope van de routekaart en de nulmeting staat beschreven in 3. Vastgoedportefeuille en nulmeting. Op basis van werkelijke verbruiken en kengetallen is de huidige CO2-uitstoot circa 7.500 ton CO2 per jaar. In onderstaande afbeelding is de doelstelling vertaald naar de concrete uitstoot voor Zwolle. Ambitie gemeente Klimaatneutraal in 2040
1990
9.500 ton CO2
2022
7.500 ton CO2
2030
4.300 ton CO2
2050
500 ton CO2
Doelstelling en uitgangspunten | 6
–
Bij nieuwbouw worden duurzame keuzes gemaakt. Dat betekent dat de gebouwen zoveel als mogelijk energieneutraal (ENG) worden gemaakt. Dit is een plus ten opzichte van het huidige Bouwbesluit. Het Bouwbesluit zet in op bijna energieneutraal (BENG).
Om de verduurzaming behapbaar te maken, is de keuze gemaakt om zoveel mogelijk aan te sluiten op natuurlijke momenten, zoals bij een geplande vervanging van de cv-ketel of dakbedekking. Verduurzaming wordt daarom bij voorkeur zo veel als mogelijk vervlochten met de investerings- en onderhoudsplanning.
–
Bestaande bouw wordt verduurzaamd via de Trias Energetica. Dat komt neer op zo veel mogelijk besparen, duurzaam opwekken en vervolgens duurzaam inkopen. Voor de gebouwmaatregelen vertaalt dit zich in het isoleren, waar mogelijk aardgasvrij maken van gebouwen en het aanbrengen van zonnepanelen.
Technologie ontwikkelt zich in razend tempo. De kunst is om toekomstige oplossingen niet in de weg te zitten. Het kan daarom een keuze zijn om moeilijk te verduurzamen gebouwen later in de tijd pas aan te pakken of een tussenstap te zetten, om over 10 tot 15 jaar een volgende stap te kunnen zetten.
–
Verduurzamen van monumenten is complex. Om de klimaatdoelen te halen zijn innovaties nodig én is het voor monumenten nodig dat de benodigde energie en warmte duurzaam wordt opgewekt en ingekocht. Monumenten die lastig te isoleren zijn of waar zonnepanelen niet mogelijk zijn, worden zo veel mogelijk aardgasvrij gemaakt.
De monitoring van de voortgang en activeren van gebruikers is onderdeel van de sturing op de verduurzaming. Het vergroten van bewustzijn van de gebruikers kan voor een aanzienlijke besparing zorgen. Energiebeheer is daarmee cruciaal en onderdeel van de uitvoering van de routekaart.
–
Gebruik te maken van strategische ontwikkelingen door gebiedsontwikkelingen, ambities van de huurder of ontwikkelingen binnen een beleidsterrein. Voor verschillende gebouwen is de toekomst onzeker. Keuzes die worden gemaakt voor de verduurzaming gaan hand in hand met strategische ontwikkelingen. Hieruit kunnen kansen ontstaan die grote impact hebben, maar ook aandacht en energie vragen vanuit de gemeente.
Uitgangspunten bij verduurzaming Bij de verduurzaming van de vastgoedportefeuille worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: –
–
–
–
Het is een voorwaarde voor draagvlak en een bron van inspiratie als je als gemeente het goede voorbeeld geeft. Zichtbaarheid van de verduurzaming van het eigen maatschappelijk vastgoed kan daaraan bijdragen, bijvoorbeeld door het (zichtbaar) plaatsen van zonnepanelen, door te starten met herkenbare, sprekende gebouwen, of daar waar mogelijk experimenteren met nieuwe technieken.
Doelstelling en uitgangspunten | 7
Kengetallenbibliotheek en berekeningen
Het effect op de CO2-uitstoot is vervolgens wederom conform EPA-U
Voor de routekaart is gebruik gemaakt van kengetallen. Aan de hand van
berekeningen vastgesteld. De bedragen zijn exclusief btw en volgens
specifieke kenmerken van een gebouw is een berekening uitgevoerd.
prijspeil november 2023. In overleg met de gemeente is een opslag
Op hoofdlijnen bestaat de berekening uit twee stappen:
toegepast zodat ook advies- organisatiekosten zijn meegenomen.
1.
Bepalen van de CO2-uitstoot
2. Berekenen van de kosten en de impact van duurzaamheidsingrepen Aan de hand van de kenmerken van de gebouwen uit verschillende databronnen (waaronder de BAG) is elk gebouw ingedeeld in een bouwkundige categorie. Voor elke categorie zijn de geometrische en bouwfysische eigenschappen bepaald op basis van referentiegebouwen. Hier zijn energetische kenmerken aan gekoppeld: onder andere Rc-waardes, glas, ketels en verlichting. In combinatie met het bouwjaar, de energielabels en het Energie Prestatie Advies Utiliteit (EPA-U) is vervolgens de CO2-uitstoot berekend. Voor de verduurzaming zijn in overleg met kostenadviseurs verduurzamingsingrepen en bijbehorende eenheidsprijzen berekend.
Waar mogelijk is uitgegaan van de werkelijke verbruiken van de gebouwen. Indien niet bekend, zijn kengetallen gehanteerd. De CO2-uitstoot wordt berekend door het verbruik te vermenigvuldigen met de emissiefactoren zoals vastgesteld in november 2023. De bron voor deze emissiefactoren5 is gelijk aan die van de sectorale routekaart van de VNG en die het ministerie hanteert. In een vervolgfase worden in de projecten gebouwen (op locatie) onderzocht, wat leidt tot gebouw specifieke en concrete verduurzamingsplannen. Het zal blijken dat het in de praktijk voor sommige gebouwen goedkoper kan en voor sommige gebouwen toch duurder wordt. Dat vraagt om programmasturing op de hoofddoelen met flexibiliteit in de onderliggende projecten en maatregelen.
Op basis van de geometrie zijn per gebouwtype de investeringen bepaald. Er is hierbij rekening gehouden met de kwaliteit en complexiteit van het gebouwtype. De investeringsbedragen zoals hierboven omschreven zijn enkel voor de verduurzaming.
5 https://www.co2emissiefactoren.nl/lijst-emissiefactoren/#elektriciteit
Doelstelling en uitgangspunten | 8
3. Vastgoedportefeuille en nulmeting Vastgoedportefeuille en scope van het onderzoek Samen met team Vastgoed en team Beheer Erfgoed en Gebouwen is de scope van de routekaart vastgelegd. De totale gebouwenlijst van de gemeente Zwolle bestaat uit 168 gebouwen. Op basis van een aantal voorwaarden zijn gebouwen uitgesloten van de scope van het onderzoek, waardoor de routekaart zich richt op de gebouwen waar we de meeste impact kunnen maken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan tijdelijk of aangehuurd vastgoed, gebouwen die in beheer zijn van een schoolbestuur, gebouwen die een bouwwerk zijn (en daarmee geen gebouw) of gebouwen die in de afgelopen jaren verkocht, afgestoten of gesloopt zijn. Ook vallen sportparken niet binnen de scope van verduurzaming van de kernportefeuille. De meeste opstallen op het sportpark zijn van de vereniging en verduurzaming hiervan wordt vaak al opgepakt door sportverenigingen zelf, tezamen met het gemeentelijk vastgoed op het sportpark. Daarnaast loopt er al een project van de gemeente om alle
lichtmasten van led verlichting te voorzien. Het resultaat is een portefeuille van 124 gebouwen waar verduurzaming door de gemeente nodig is. In de bijlage is een totaal overzicht van deze gebouwen weergegeven. Nulmeting
Grip krijgen op de opgave begint met een nulmeting. De nulmeting is op basis van het werkelijk gas- en elektraverbruik aangevuld met kengetallen voor de gebouwen waarvan het verbruik niet bekend is. Momenteel stoot de te verduurzamen portefeuille, die onderdeel is van deze routekaart, circa 7.500 ton CO2 per jaar uit. Enkele gebouwen zijn al verduurzaamd. Zo is de WRZV sporthal aan de Grote Voort energieleverend en is Hotel & Bar de Basis aan de Luttekestraat aardgasvrij. Ook worden er in 2024 vijf gebouwen aangepakt via de reeds verkregen DuMaVa-subsidie.
Tijdelijk vastgoed en aangehuurd vastgoed (19) Niet verhuurbare monumenten, parkeergarages, woningen en bouwwerk geen gebouw zijnde (21) Sportparken (22) Kernportefeuille verduurzaming (124): - Welzijn - Cultuur - Binnensport, zwembad - Multifunctionele accommodaties - Gemeentehuisvesting - Overig (beroepsonderwijs, kinderopvang, zorg, etc.)
Vastgoedportefeuille en nulmeting | 9
Grootverbruikers In de gemeente Zwolle zijn de 10 gebouwen met de
10 gebouwen met de hoogste CO2-uitstoot
hoogste CO2-uitstoot goed voor meer dan 50% van de
Gebouw nummer
Naam
Straatnaam
162
Onderwijs hogeschool
Rhijnvis Feithlaan
50
790.000
93
opgave en waar maatregelen grote impact kunnen hebben.
74
Stadhuis
Grote Kerkplein
15
589.500
53
Uitdagingen Elke gemeentelijke portefeuille kent eigen uitdagingen.
134
Zwembad Vrolijkheid
Ossenkamp
7
467.000
26
209
Museum De Fundatie
Blijmarkt
20
397.000
135
40
Hengeveldcollege en kantoren
Dokter Hengeveldweg
2*
374.000
34
172
Theater De Spiegel
Spinhuisplein
14
320.000
35
295
Stadskantoor
Lübeckplein
2
282.500
37
242
Stadkamer Zeven Alleetjes
Zeven Alleetjes
1A
264.500
45
22
Schouwburg Odeon
Blijmarkt
25
209.500
43
29
Poppodium Hedon
Burgemeester Drijbersingel
7
202.500
70
gehele uitstoot van de portefeuille. Een overzicht hiervan is
Huisnr
opgenomen in de tabel rechts. Let op: een groot gebouw stoot per definitie veel CO2 uit en is daarmee niet per se een niet duurzaam gebouw. Wel geeft het inzicht in de
In Zwolle heeft 30% van de portefeuille een monumentale status waardoor het verduurzamen van bijvoorbeeld gevels en het plaatsen van zonnepanelen aan regels gebonden is. De toekomst van grootverbruikers is soms onzeker. Enkele van de grootverbruikers heeft relatief jonge en/of reeds verduurzaamde gebouwen zoals theater de Spiegel, of het zijn gebouwen met een bijzondere architectuur of (rijks)monumentale status, zoals museum de Fundatie. Wanneer de natuurlijke momenten worden gekozen om verduurzaming in de gehele portefeuille aan te pakken, ontstaat prioriteit bij niet-grootverbruikers, terwijl daar juist een grote slag gemaakt kan worden. Tot slot is er capaciteit
CO₂uitstoot huidig
CO₂uitstoot per m²
nodig om te verduurzamen, wat dit een belangrijke randvoorwaarde maakt. Dit betreft zowel de capaciteit van de eigen organisatie als die van de markt. Vastgoedportefeuille en nulmeting | 10
4. Verduurzamingsstrategie De beste strategie om te verduurzamen Om in de periode tot 2030 tot de beoogde CO2-besparing te komen, is een strategie en bijbehorend investeringsbudget opgesteld dat past bij de gebouwen en context van de gemeente Zwolle. Hiervoor zijn meerdere scenario’s afgewogen en samen met betrokkenen van de gemeente is tot een optimaal scenario gekomen. De strategie is bedoeld om prioritering in de verduurzaming aan te wijzen en meerjarig inzicht te bieden in het behalen van de doelstellingen en de benodigde middelen. Gebouwen en categorieën Met behulp van een afwegingskader is tot een voorkeursscenario per gebouw gekomen. De gebouwen binnen de scope van de routekaart kunnen worden onderverdeeld in een drietal categorieën: grootverbruikers, prioriteit vanuit de meerjarenonderhoudsplanning (MJOP) en prioriteit vanuit het integraal huisvestingsplan voor onderwijs (IHP). Ook is gekeken naar zogenoemde ‘treintjes’, ofwel gebouwen die bij voorkeur samen worden aangepakt. Dit betreft bijvoorbeeld de ‘driehoek’ aan gebouwen in gemeentelijk bezit in het centrum, waar Odeon is gehuisvest (Praubstraat, Blijmarkt, Papenstraat). Ook heeft het de voorkeur om de wijken die worden aangesloten op een geothermiebron, Holtenbroek en Aa-landen, in eenzelfde periode aan te pakken. Dan wordt de gehele wijk in één keer verduurzaamd.
Deze categorieën helpen om een verduurzamingsstrategie per gebouw te kiezen. Per categorie is vervolgens in samenwerking met team Vastgoedmanagement en team Beheer Erfgoed en Gebouwen een verduurzamingsstrategie en voorkeursscenario per gebouw toegewezen. Naast een strategie is ook gekeken naar een optimale periode om de verduurzamingsingrepen uit te voeren. Niet alles hoeft in één keer volledig energieneutraal te worden gemaakt. De maakbaarheid, die sterk afhankelijk is van de interne capaciteit en de capaciteit van de markt, kan hierin een dwingende factor zijn. Daarom is in de strategie rekening gehouden met de maakbaarheid en haalbaarheid van de ingrepen en het aantal gebouwen dat per periode wordt aangepakt. Dat betekent dat niet elk gebouw direct volledig wordt aangepakt, maar dat er soms voor een tussenstap kan worden gekozen.
Verduurzamingsstrategie | 11
Complexiteit van de verduurzamingsopgave
De basis
Bij het vertalen van de doelen en uitgangspunten naar de
In de basis worden tot 2030 alle ingrepen gedaan die passen bij de huidige
vastgoedportefeuille, valt op dat 50% van de uitstoot zit bij de 10
voorraad en op natuurlijke momenten. Er is aansluiting gezocht bij de
grootverbruikers. De meeste grootverbruikers zijn niet eenvoudig (verder)
wijkaanpak, de meerjaren onderhoudsplanning en het IHP. Dit komt neer
te verduurzamen of vormen onderdeel van een strategisch vraagstuk
op het aanpakken van 25 gebouwen, waarvan vijf verduurzaamd worden in
(breder dan duurzaamheid). Voor het monumentaal vastgoed zijn efficiënte
2024 door middel van de DuMaVa-subsidie. Gebouwen die aangesloten
technieken om te verduurzamen momenteel nog in ontwikkeling. De meest
zijn op het gasnet worden waar mogelijk aardgasvrij gemaakt en waar nog
logische oplossing is om te focussen op de gebouwen waar verduurzaming
geen zonnepanelen zijn geplaatst, worden deze waar mogelijk toegevoegd.
het meest voor de hand ligt. Met deze strategie wordt echter het doel van
De maatschappelijke gebouwen in de wijken Aa-landen en Holtenbroek
55% CO2-reductie in 2030 en 95% CO2-reductie in 2050 niet behaald.
worden verduurzaamd in 2029-2030 om gereed te zijn voor de aansluiting op het in ontwikkeling zijnde warmtenet. Deze verduurzamingsingrepen
Om de doelen te behalen is het nodig enkele grootverbruikers de komende
vormen de onderkant van de bandbreedte, ofwel wat minimaal haalbaar is.
jaren aan te pakken. In de best passende strategie, waarmee de doelen
Met deze basis wordt een CO2-reductie van 40% in 2030 behaald. Dit is een
worden behaald, wordt gekozen voor een mix aan ingrepen die logisch
besparing van circa 3.000 ton CO2.
aansluiten bij de aanpak van de portefeuille (de basis) en het aanpakken
van de grootverbruikers (strategische keuzes). Met deze strategie wordt een totale CO2-reductie behaald van 56% tot en met 2030.
Strategische keuzes
Basis
Doel 55% CO2 reductie in 2030
40% CO2 reductie
Verduurzamingsstrategie | 12
Strategische keuzes Strategische ontwikkelingen bieden kansen voor vroegtijdige
Procent
Aantal gebouwen
Afstoten of volledig verduurzamen
8%
1
Stadhuis
Optimalisering installaties gebouwtechniek
2%
1
Theater de Spiegel
Aanpak voor 2030
3%
1
Museum de Fundatie
Optimalisering installaties gebouwtechniek
1%
1
Wijkcentrum de Pol en Stadkamer van den Capellenstraat
Ontwikkeling naar voren halen
1%
2
Prioritering gymzalen via IHP
Naar voren halen gymzalen
1%
4
16%
10
Gebouw(en)
Actie
Rhijnvis Feithlaan (Artez)
verduurzaming. Hieronder valt het naar voren halen van de verduurzaming van enkele gymzalen en de aanpak van verschillende grootverbruikers. Duidelijk is wel dat de verduurzaming raakvlakken heeft met bredere strategische afwegingen. In overleg met de gemeente is afgestemd welke strategische keuzes waarschijnlijk voor 2030 gemaakt worden. Dit betreft bijvoorbeeld het naar voren halen van de aanpak van de Spiegel of de afstemming met de gebruiker van de hogeschool aan de Rhijnvis Feithlaan over het al dan niet voortzetten van het gebruik en de mogelijkheden van de gemeente tot herbestemming of volledig verduurzamen. Er wordt nu vanuit gegaan dat gebruiker Artez voor 2030 het gebouw zal verlaten en haar activiteiten elders voortzet. In de raming van de kosten op pagina 14 is het verduurzamen van dit gebouw niet meegenomen en wordt er vanuit gegaan dat de transformatie inclusief verduurzaming van het gebouw bij een andere partij dan de gemeente komt te liggen. Indicatieve kosten van verduurzaming van de Rhijnvis Feithlaan liggen op € 12 tot € 15 miljoen. Voor het Stadhuis betreft het een extra inspanning om verder te verduurzamen door de bouwtechnische installaties te optimaliseren, zodat
Totaal
deze beter aansluiten op het daadwerkelijk gebruik. Deze strategische keuzes zorgen voor aanvullend circa 16% aan CO2reductie tot en met 2030. Hierdoor wordt het doel van 55% CO2-reductie in 2030 behaald.
Verduurzamingsstrategie | 13
Investeringskosten Met de beschreven verduurzamingsstrategie wordt tot en met 2030 een CO2-reductie van circa 56% ten opzichte van 1990 verwacht.
Scenario – Impact financieel
Investering*
De bijbehorende bruto investering voor deze verduurzaming is circa
Investering tot 2030 (bruto)
€ 39,4 mln
€ 39,4 miljoen. De verwachting is dat ongeveer 15% van de investering
Investering tot 2030 (netto)
€ 27,6 mln
Gemiddeld tot 2030 per jaar
€ 4,6 mln
gedekt kan worden uit de besparing op de energierekening en 15% gedekt kan worden door overlap met de meerjaren onderhoudsplanning. Hierin volgt de routekaart de rekenmethodiek en de uitgangspunten uit de sectorale routekaart van de VNG. De energiebesparing is in veel gevallen
Gemiddeld per m2 BVO (verduurzaming)
€ 470
*prijspeil ‘23, incl. ambtelijke kosten en VTU (20%)
een voordeel voor de huurder, met uitzondering voor het vastgoed dat de gemeente zelf gebruikt. Om deze als dekking te kunnen gebruiken dienen aanvullende huurafspraken gemaakt te worden met de individuele huurders. De routekaart houdt geen rekening met mogelijke toekomstige kostenstijgingen. Er wordt ook geen rekening gehouden met mogelijke subsidies als dekkingsbron, aangezien het onzeker is of de gemeente hier gebruik van kan maken. Indien subsidies worden verkregen wordt dit gezien als meevaller en kan er meer resultaat worden behaald. De totale netto investering komt voor de beschreven strategie uit op circa € 27,6 miljoen exclusief btw*. Deze berekening is inclusief ambtelijke kosten en Voorbereiding en Toezicht Uitvoering (VTU) (20%) en kent prijspeil november 2023.
Verduurzamingsstrategie | 14
5. Doorkijk naar 2040 Route naar 2040 In het vorige hoofdstuk is de strategie beschreven voor de verduurzaming tot en met 2030. In de periode van 2030 tot aan 2040 en 2050 dient een aanvullende CO2-reductie te worden doorgemaakt om het doel van het Klimaatakkoord van 95% CO2-reductie te behalen en om aan te sluiten bij de gemeentelijke ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2040. Voor de huidige portefeuille van gemeente Zwolle is het met de huidige technieken niet realistisch om een CO2-reductie van 100% na te streven. Met de huidige technische mogelijkheden is 65 tot 85% CO2-reductie een haalbaar en maakbaar resultaat in 2040. Echter zullen technieken zich ontwikkelen en de vooruitzichten voor de monumentale gebouwen zijn veelbelovend. De geraamde resterende investering voor de periode na 2040 is dan ook indicatief: circa € 60 miljoen. De verwachting blijft
dat de komende jaren innovatie er voor gaat zorgen dat verduurzaming sneller, beter en efficiënter kan. Ook zal de Nederlandse stroomlevering steeds groener worden. Door deze “vergroening” van de Nederlandse energieopwekking en inkoop, zullen ook de emissiefactoren in de toekomst verbeteren. Dat heeft als resultaat dat zelfs als er niets gebeurt, de CO2-uitstoot van de gemeente zal dalen. Het restant van CO2-uitstoot kan worden gecompenseerd door deelname aan gebiedsoplossingen, inkoop van duurzame energie of andere oplossingen die er in de toekomst mogelijk zijn. Omdat het verloop van de emissiefactoren complex is om in te schatten en onmogelijk is om te voorspellen, is daar in deze routekaart geen rekening mee gehouden.
Bandbreedtes 2030
40 - 56 % CO2-reductie
25 gebouwen*
2040
65 - 85 % CO2-reductie
96 gebouwen *incl. DUMAVA
Doorkijk naar 2040 | 15
Benchmark
Monitoring
Het resultaat van de gemeente Zwolle past in het beeld dat wordt gezien
Dat wat wordt gemeten, wordt gemanaged. Het is daarom belangrijk om
bij andere gemeenten. In de benchmark valt op dat gemeenten doorgaans
de voortgang van de verduurzaming te monitoren. Gebruiksgegevens
niet verder kijken dan 2030. Alles rondom duurzaamheid is zo hard in
kunnen door slimme meters automatisch worden bijgehouden. Er is wel
ontwikkeling, met name de technologisch ontwikkelingen, dat de
toestemming nodig vanuit huurders om deze gegevens te mogen
onzekerheid groot is. Bijna elke gemeente kiest voor de ambitie om in 2030
gebruiken. Het gaat daarbij om het meten van het (werkelijk)
55% CO2-reductie te behalen. Waar de doorkijk naar 2050 wordt gemaakt,
energieverbruik. Van hieruit kan jaarlijks de CO2-uitstoot worden berekend,
wordt de 95% CO2-reductie niet behaald met de huidige technieken.
waarmee inzicht ontstaat de gemeente op koers ligt of niet en of bijsturing
Gemeenten komen in hun routekaarten tot een resultaat van minimaal 80
nodig is. Deze actie moet nog worden uitgezet.
en maximaal 90% CO2-reductie, afhankelijk van de huidige staat van de gebouwen en de lokale context. In alle routekaarten is zichtbaar dat
Mogelijk vervolg
gemeenten met een groot aandeel van monumentale gebouwen de
Als de strategie helder is, kan de verdieping per gebouw worden gezocht.
verduurzaming complexer en kostbaarder is. Voor de benchmark is inzicht
Dit is doorgaans in een uitvoeringsprogramma van 4 of 5 jaar. Wat is de
verkregen in meerdere routekaarten van steden met verschillende grootte
technische haalbaarheid van de verduurzamingsmaatregelen benoemd in
en kenmerken, zoals Amersfoort, Gemert-Bakel en Roermond.
de routekaart? Hoe ziet de projectorganisatie van de gemeente eruit? Hoe
Een routekaart die aansluit bij interne en externe ontwikkelingen
Gebruik is veranderlijk en techniek ontwikkelt zich in een razend tempo. Dat zal leiden tot aanpassingen in de routekaart. Ook veranderingen in het politieke speelveld leiden mogelijk tot wijzigingen in het vastgoedbeleid. De methodiek biedt de gemeente de mogelijkheid om de strategie per gebouw aan te passen, om zo telkens tot een verduurzamingsprogramma te komen die past bij de meest actuele portefeuillestrategie. Daarmee is het advies om de routekaart periodiek te herijken.
wil de gemeente sturen in projecten? Hoe kan de samenwerking met de markt het beste worden ingericht? Dit zijn vragen die in het uitvoeringsprogramma verder worden uitgewerkt. In de uitvoering zal blijken dat de investeringskosten uit de routekaart soms afwijken van de praktijk. Soms door scopewijzigingen en soms door meevallers of tegenvallers. Terugkoppeling van het individuele project naar het programma zorgt voor eventuele bijstelling van het kader. Dit is een leereffect dat op gang moet komen.
Doorkijk naar 2040 | 16
Colofon
Datum:
29 februari 2024
Status:
Definitief
Referentie:
2022029/573/LJ/EvR
Opdrachtgever:
Gemeente Zwolle Afdeling Vastgoed Mark van Rotterdam
Auteurs:
Evi van Rijn Leenke Jense
Colofon | 17
Bijlage 1 - Gebouwlijst
Gebouwgegevens ID Object
Straatnaam
Huisnummer
Hoofdsector
Monumentstatus
Huidige CO₂-uitstoot Bouwjaar m² BVO CO₂-uitstoot (kg)
Aanpak Bron CO₂-uitstoot Periode
4 sportaccommodatie Albert Cuypstraat
Albert Cuypstraat
1A
sport
geen monument
1950
610
46.500
kengetallen
2031-2040
5 beheersgebouw kinderboerderij
Almelose Kanaal
33
welzijn
geen monument
2014
381
13.900 kengetallen
2031-2040
6 Cultureel Centrum Eureka
Assendorperplein
9
cultuur
geen monument
1910
285
29.600
werkelijk verbruik
2031-2040
Orthopedagogisch dagcentrum (kinderdagverblijf)
Bachlaan
14
kinderopvang
geen monument
1972
833
101.600
kengetallen
2029-2030
8 Wijkcentrum Holtenbroek
Bachlaan
20
welzijn
geen monument
2006
1.495
41.100
werkelijk verbruik
2029-2030
9 gymlokaal Bachlaan
Bachlaan
4a
sport
geen monument
1969
426
16.100
kengetallen
2029-2030
10 Deltion College (mbo)
Bagijnesingel
6
(semi) commercieel
monument (gemeentelijk)
1910
2.227
79.900
werkelijk verbruik
2031-2040
14 Stichting Ateliers
Bergkloosterweg
46
cultuur
geen monument
1928
331
27.200
kengetallen
2031-2040
18 gymlokaal Beulakerwiede
Beulakerwiede
2
sport
geen monument
1977
590
12.900 werkelijk verbruik
2029-2030 2031-2040
7
21 Café Public
Blijmarkt
23
(semi) commercieel
monument (gemeentelijk)
1815
440
47.900
kengetallen
22 Schouwburg Odeon Orthopedagogisch dagcentrum 23 (kinderdagverblijf)
Blijmarkt
25
cultuur
monument (rijks)
1999
4.830
209.700
werkelijk verbruik
2031-2040
Botlek
58
kinderopvang
geen monument
1969
363
33.900
kengetallen
2025-2028
24 gymlokaal Brahmstraat
Brahmstraat
3
sport
26 Wijkcentrum De Pol
Gelijkheid
1
welzijn
geen monument (beschermd stadsgezicht) geen monument
28 Hoofdkantoor Travers
Burgemeester Drijbersingel
11
welzijn
29 Poppodium Hedon
Burgemeester Drijbersingel
7
30 kinderdagverblijf Van Walsumlaan
Burgemeester van Walsumlaan
31 De Weijenbelt
1973
480
18.100
kengetallen
2029-2030
1988
1.240
50.400
werkelijk verbruik
2029-2030
geen monument
1962
1.813
63.300
werkelijk verbruik
2025-2028
cultuur
geen monument
1996
2.916
202.700
werkelijk verbruik
2031-2040
3
kinderopvang
geen monument
1994
659
46.200
kengetallen
2031-2040
Campherbeeklaan
82
welzijn
geen monument
1972
1.123
25.400
kengetallen
2031-2040
32 Stichting Ateliers Curieweg
Curieweg
12
cultuur
geen monument
1983
1.478
121.500
kengetallen
2031-2040
40 Hengeveldcollege en kantoren
Dokter Hengeveldweg
2 (meerdere adressen)
onderwijs
geen monument
1992
11.121
374.000
werkelijk verbruik
2029-2030
52 Wijkcentrum De Enk
Enkstraat
67
welzijn
geen monument
1994
1.728
42.700
kengetallen
2031-2040
53 Wijkcentrum De Elshof
Erfgenamenweg
14
welzijn
geen monument
1970
672
24.300
kengetallen
2031-2040
54 Het Noorden
Ferdinand Bolstraat
2
(semi) commercieel
geen monument
1971
339
38.400
kengetallen
2031-2040
58 gymlokaal Gedeputeerdenlaan
Gedeputeerdenlaan
45
sport
geen monument
1987
310
12.100
werkelijk verbruik
2031-2040
60 Dorpshuis De Molenkamp
Geert Grooteweg
21
welzijn
geen monument
1981
182
6.600
kengetallen
2031-2040
61 Partou kinderopvang
Geraniumstraat
1-A
Kinderopvang
geen monument
1934
156
19.000 kengetallen
2031-2040
64 kunstcollectief, atelier
Goudsteeg
8
cultuur
monument (rijks)
1987
247
20.300
kengetallen
2031-2040
65 gymlokaal Gouwe
Gouwe
10
sport
geen monument
1968
480
11.200
werkelijk verbruik
66 kinderopvang
Gouwe
2
kinderopvang
geen monument
2004
363
14.200
kengetallen
2029-2030
74 Stadhuis
Grote Kerkplein
15
gemeentehuisvesting
geen monument
1975
11.091
589.500
werkelijk verbruik
2029-2030
75 De Hoofdwacht
Grote Markt
20
(semi) commercieel
monument (rijks)
1614
119
12.900 kengetallen
79 kinderopvang Herenweg
Herenweg
49
kinderopvang
geen monument
1965
339
20.100 werkelijk verbruik
2031-2040
82 gymlokaal Hille Geaerthéstraat
Hille Gaerthéstraat
92
sport
geen monument
1976
480
36.600
kengetallen
2029-2030
86 Wijkcentrum Ons Eigen Huis
Mussenhage
2
welzijn
geen monument
1840
442
18.500 kengetallen
2031-2040
87 gebouw beheer openbare ruimte
Hyacinthstraat
68
overig permanent
geen monument
1987
200
5.600
werkelijk verbruik
2031-2040
89 gymlokaal Ijsselcentraleweg peuterzpeelzaal / kinderopvang Jacob 90 Catsstraat 93 jongerencentrum Stadshagen
IJsselcentraleweg
63
sport
geen monument
2010
515
18.100
kengetallen
2031-2040
Jacob Catsstraat
3
kinderopvang
geen monument
1972
155
7.800
werkelijk verbruik
2031-2040
Klokkengieterlaan
1
welzijn
geen monument
2009
452
11.200
kengetallen
2031-2040
2024
2031-2040
Bijlage 1 - Gebouwlijst | 18
Gebouwgegevens ID
Huidige CO₂-uitstoot
Object kinderboerderij en kinderopvang 94 Klooienberglaan 95 Windesheim Hogeschool
Straatnaam
m² BVO
Aanpak
Huisnummer
Hoofdsector
Monumentstatus
Bouwjaar
CO₂-uitstoot (kg)
Bron CO₂-uitstoot
Klooienberglaan
1
kinderopvang
geen monument
1878
638
30.100 werkelijk verbruik
2029-2030
Koestraat
3
(semi) commercieel
geen monument
1975
1.510
53.700
werkelijk verbruik
2031-2040
97 Stichting Ateliers Koewegje
Koewegje
4
cultuur
geen monument
1935
573
47.100
kengetallen
2024
98 gymlokaal Wilhelminastraat
Koningin Wilhelminastraat
28
sport
geen monument
1994
448
15.800 kengetallen
2031-2040
100 gymlokaal Korianderplein
Korianderplein
2
sport
geen monument
1980
474
-1.700
kengetallen
2031-2040
101 Opslagruimte
Korte Kamperstraat
17
cultuur
geen monument
1850
300
24.700
kengetallen
2031-2040
102 kroeg Het Beugeltje
Krabbestraat
63
(semi) commercieel
monument (rijks)
1983
240
10.100
kengetallen
2031-2040
103 personeelsgebouw
Kranenburgweg
7A
overig permanent
monument (gemeentelijk)
2007
58
2.100 kengetallen
2031-2040
106 beheersdersgebouw
Kranenburgweg
ong. 1
overig permanent
monument (gemeentelijk)
2007
22
800 kengetallen
2031-2040
108 aula
Kranenburgweg
7
gemeentehuisvesting
monument (gemeentelijk)
1904
167
18.200 kengetallen
2031-2040
109 kinderopvang Landsheerlaan
Landsheerlaan
3
kinderopvang
geen monument
1993
368
44.900
kengetallen
2031-2040
114 Hotel & Bar De Basis
Luttekestraat
35
(semi) commercieel
monument (gemeentelijk)
1815
789
25.000
werkelijk verbruik
2031-2040
117 Brandweerkazerne
Marsweg
39
overig permanent
geen monument
2007
7.120
119 aula
Meppelerstraatweg
1
overig permanent
monument (gemeentelijk)
1880
39
120 baarhuisje
Meppelerstraatweg
1A
overig permanent
monument (gemeentelijk)
1880
121 woning
Meppelerstraatweg
3
overig permanent
monument (gemeentelijk)
1880
122 Brandweerkazerne
Middelweg
235
overig permanent
geen monument
2013
123 gymlokaal Molenweg
Molenweg
152A
sport
geen monument
126 Morsestraat 5
Morsestraat
5
gemeentehuisvesting
128 Munterkamp
Munterkamp
75
130 Buurthuis Spoolde
Nilantsweg
134 Zwembad Vrolijkheid
126.600 kengetallen
Periode
2024
4.200
kengetallen
2031-2040
76
8.300
kengetallen
2031-2040
136
14.800
kengetallen
2031-2040
1.861
24.500
kengetallen
2031-2040
1910
348
26.500
kengetallen
2031-2040
geen monument
1965
2.460
-4.100
werkelijk verbruik
2031-2040
multifunctionele accommodatie
geen monument
1979
1.674
182.100
kengetallen
2031-2040
109
welzijn
geen monument
1970
265
28.800
kengetallen
2031-2040
Ossenkamp
7
sport
geen monument
2012
18.213
467.100
werkelijk verbruik
2025-2028
137 jeugdtuin Oude Deventerweg
Oude Deventerstraatweg
40
welzijn
geen monument
1997
98
3.600
kengetallen
2031-2040
138 beheersgebouw openbare ruimte
Oude Deventerstraatweg
42
overig permanent
geen monument
2001
160
8.100 werkelijk verbruik
139 Bewegingshuis
Overtoom
3
sport
geen monument
2005
3.124
96.000
werkelijk verbruik
2025-2028
140 kinderopvang Papaverweg
Papaverweg
59
Kinderopvang
geen monument
1965
282
34.400
kengetallen
2031-2040
141 Cibap - vakschool voor vormgeving
Papendwarsstraat
12
cultuur
geen monument
1880
369
30.300
kengetallen
2031-2040
143 FraterhuisKamer
Papenstraat
3
cultuur
monument (rijks)
1880
86
9.400
kengetallen
2031-2040
144 Papenstraat 5
Papenstraat
5
cultuur
monument (rijks)
1418
175
19.000 kengetallen
2031-2040
145 Stichting Herman Brood
Papenstraat
9
cultuur
monument (rijks)
1418
75
5.400
kengetallen
2031-2040
147 Stichting Herman Brood Experience
Papenstraat
11-13
cultuur
- 1815
569
41.300
kengetallen
2031-2040
150 pand beheer openbare ruimte
Pergolesistraat
5
welzijn
geen monument
1993
134
3.900
werkelijk verbruik
2031-2040
151 Bed & Breakfast
Pletterstraat
8
(semi) commercieel
monument (rijks)
1983
189
7.900
kengetallen
2031-2040
154 Het Fraterhuis
Praubstraat
14
cultuur
monument (rijks)
1418
603
49.600
kengetallen
2031-2040
155 Windesheim (mbo)
Praubstraat
16-18
(semi) commercieel
geen monument
1987
274
11.700
kengetallen
2031-2040
158 Stichting Ateliers
Praubstraat
23
cultuur
1987
1.059
45.900
kengetallen
2031-2040
160 Woning
Praubstraat
6
overig permanent
1815
105
11.400
kengetallen
2031-2040
162 Onderwijs hogeschool
Rhijnvis Feithlaan
50
(semi) commercieel
monument (rijks) geen monument (beschermd stadsgezicht) geen monument
1930
8.470
789.900
kengetallen
2029-2030
163 aula begraafplaats
Ridder Zwederlaan
1
overig permanent
monument (gemeentelijk)
1930
55
172 Theater De Spiegel
Spinhuisplein
14
cultuur
n.v.t.
2006
9.185
175 SVO (Slagers Va kSchool)
Spui
2
(semi) commercieel
geen monument
1968
177 Hogeschool voor de Kunst
Bagijneweide
33
(semi) commercieel
geen monument
1920
178 Het Palet
Bagijneweide
15
cultuur
geen monument
1930
843
25.600
5.900
2031-2040
werkelijk verbruik
2031-2040
320.100 werkelijk verbruik
2029-2030
1.231
60.900
2029-2030
2.107
196.500 kengetallen
werkelijk verbruik werkelijk verbruik
2025-2028 2024
Bijlage 1 - Gebouwlijst | 19
Gebouwgegevens ID
Object
Huidige CO₂-uitstoot Straatnaam
Huisnummer
180 Wijkcentrum Bestevaer
Trompstraat
181 Huisartsengroepspraktijk Turfmarkt
Monumentstatus
Bouwjaar
10B
welzijn
geen monument
1984
154
6.400
kengetallen
Turfmarkt
4
(semi) commercieel
geen monument
1985
505
22.500
werkelijk verbruik
182 gymlokaal Turfmarkt
Turfmarkt
5
sport
geen monument
1977
470
35.800
kengetallen
2029-2030
184 Jongerencentrum Rezet
Van der Heydenstraat
10
welzijn
geen monument
1989
340
11.800
werkelijk verbruik
2031-2040
185 Scoutingsgebouw
Van 't Hoffpad
3
welzijn
geen monument
1973
58
6.300
kengetallen
2031-2040
188 multifunctioneel centrum
Veemarkt
multifunctionele accommodatie
monument (gemeentelijk)
1930
1.429
93.000
werkelijk verbruik
2025-2028
190 wijkcentrum Vlasakkers
Vlasakkers
10
welzijn
geen monument
1981
447
8.400
werkelijk verbruik
2031-2040
194 gymlokaal Waallaan 10
Waallaan
10 - 12
sport
geen monument
1973
995
37.500
kengetallen
2029-2030
199 gymlokaal Willem Barentzstraat
Abel Tasmanstraat
292
sport
geen monument
1980
281
9.800
kengetallen
2025-2028
201 beheerdershuis
Zalneweg
102
overig permanent
geen monument
1985
452
14.700
werkelijk verbruik
2031-2040
204 Stichting Focus
Zerboltstraat
63
welzijn
geen monument
1995
851
30.100 werkelijk verbruik
207 gymlokaal Zwarteweg
Zwarteweg
122
sport
geen monument
1971
480
36.600
kengetallen
2029-2030
209 Museum De Fundatie
Blijmarkt
20
cultuur
monument (rijks)
1838
2.936
397.100
werkelijk verbruik
2029-2030
235 Statenzaal
Diezerstraat
80
(semi) commercieel
monument (rijks)
1898
1.600
96.200
werkelijk verbruik
2031-2040
236 multifunctioneel centrum
Stokmeesterslaan
3
multifunctionele accommodatie
geen monument
1979
666
72.400
kengetallen
2031-2040
237 Het Anker
Voorsterweg
36
multifunctionele accommodatie
geen monument
2015
2.730
92.400
werkelijk verbruik
2025-2028
238 Eemhoeve
Eemlaan
25
welzijn
geen monument
1972
182
11.000
werkelijk verbruik
2031-2040
239 Delfi form
Praubstraat
4
(semi) commercieel
geen monument
1815
136
11.200
kengetallen
2031-2040
240 Havenmeestergebouw
Rodetorenplein
1
gemeentehuisvesting
geen monument
2015
82
3.600
kengetallen
2031-2040
241 Herman Brood Experience
Blijmarkt
21
cultuur
- 1815
193
14.000
kengetallen
2031-2040
242 Stadkamer zeven alleetjes
Zeven Alleetjes
1A
cultuur
geen monument
1965
5.900
264.500
kengetallen
2031-2040
243 Stadkamer van der cappellenstraat
Van der Capellenstraat
95
cultuur
geen monument
1988
928
21.400
werkelijk verbruik
2029-2030
250 kinderopvang
Stokmeesterslaan
1
kinderopvang
geen monument
1979
619
75.500
kengetallen
2031-2040
252 Fysiotherapie Stilobad
Bagijneweide
17
(semi) commercieel
geen monument
1930
196
16.100
kengetallen
2031-2040
254 Woning
Praubstraat
8
overig permanent
- 1815
63
6.900
kengetallen
2031-2040
256 Travers peuterspeelzaal
Geraniumstraat
1-B
kinderopvang
geen monument
2004
125
15.200 kengetallen
2031-2040
257 Speeltuinvereniging Assendorp
Geraniumstraat
1-C
welzijn
geen monument
1980
140
15.200 kengetallen
2031-2040
294 Sterfoto
Lübeckplein
1A
(semi) commercieel
geen monument
2003
34
1.300 kengetallen
2031-2040
295 Stadskantoor
Lübeckplein
2
gemeentehuisvesting
geen monument
2003
7.684
282.400
kengetallen
2031-2040
296 Bodrum Place
Lübeckplein
3
(semi) commercieel
geen monument
2003
125
4.600
kengetallen
2031-2040
297 EATZ bij Jake
Lübeckplein
6
(semi) commercieel
geen monument
2003
125
4.600
kengetallen
2031-2040
298 Into Hair
Lübeckplein
7
(semi) commercieel
geen monument
2003
50
1.900 kengetallen
2031-2040
299 Leegstand (toekomst gemeente Zwolle)
Koggelaan
29
(semi) commercieel
geen monument
2003
280
7.000
kengetallen
2031-2040
300 De Nederlandse Kluis B.V.
Lübeckplein
4
(semi) commercieel
geen monument
2003
100
3.400
werkelijk verbruik
2031-2040
306 Smooth Fruit Therapy
Lübeckplein
5
(semi) commercieel
geen monument
2003
100
3.700
kengetallen
2031-2040
308 Twistvlietweg 1-W1
Twistvlietweg
1-W1
overig permanent
geen monument
2000
95
3.400
kengetallen
2031-2040
310 ANNO
Melkmarkt
41
cultuur
monument (rijks)
1700
3.081
52.400
werkelijk verbruik
2031-2040
314 Voedselbank
George Stephensonstraat
30
welzijn
geen monument
1993
900
22.200
kengetallen
2025-2028
316 Bergkloosterweg 42
Bergkloosterweg
42
cultuur
cultuurhistorisch waardevol
1928
158
13.000 kengetallen
2031-2040
501 WRZV sporthal
Grote voort
4
sport
geen monument
2021
4.388
-
504 Bogenhal
Rieteweg
4
multifunctionele accommodatie
cultuurhistorisch waardevol
1972
6.500
169.700
kengetallen
2031-2040
505 Leegstand - nog te verhuren
Voorstraat
32
(semi) commercieel
monument (rijks)
1700
176
6.400
kengetallen
2031-2040
506 Eerstelijnszorg
Radewijnsstraat
2
welzijn
geen monument
1975
560
60.900
kengetallen
2031-2040
35-40
m² BVO
Aanpak
Hoofdsector
CO₂-uitstoot (kg)
Bron CO₂-uitstoot
werkelijk verbruik
Periode 2031-2040 2024
2024
nvt
Bijlage 1 - Gebouwlijst | 20