Rapportage regio IJssel-vecht
Tekst van het document
ETHOS-TELLING VAN DAK- EN THUISLOOSHEID
REGIO IJSSEL-VECHT
Onderzoeksrapportage
REGIO IJSSEL-VECHT
Colofon De ETHOS-telling is een initiatief van Hogeschool Utrecht en Kansfonds
Uitvoering: Hogeschool Utrecht, lectoraat Wonen en Welzijn
Auteurs: Dr. Marjam Smeekens, Marte Kuijpers MSc, Annabel Scheepers MSc, Lincy Scholten MSc, dr. Gercoline van Beek, Martine Zanen MSc, drs. Dorieke Wewerinke en dr. Sandra Schel
Met dank aan: Robin Heijna MSc, dr. ir. Anke van Gorp, Pien de Jonge MSc, Ronja Bruijns-Shoblak, dr. Esther van Eijk, Iris van 't Wout MSc, Desi van Roon MSc, Fraukje Coopmans MSc, ing. Rins Rutgers, Aline Korver MA en dr. Lia van Doorn
Met medewerking van: Regio IJssel-Vecht Regionale coördinatie door Laura Pruik
In samenwerking met: KU Leuven, LUCAS: dr. Koen Hermans, Nana Mertens MA en Evelien Demaerschalk MSc
Financier: Kansfonds, coördinatie door Willem van Sermondt, Esther Vogel en Eva Mos Dioraphte
Datum publicatie: 8 oktober 2025
Bronvermelding bij gebruik van deze rapportage: Smeekens, M.V., Kuijpers, M., Scheepers, A., Scholten, L., Van Beek, G., Zanen, M., Wewerinke, D., & Schel, S. (2025). ETHOS-telling van dak- en thuisloosheid in regio IJssel-Vecht. Hogeschool Utrecht.
Inhoudsopgave Inleiding
1
Het aantal dak- en thuisloze personen in regio IJssel-Vecht Ingevulde vragenlijsten
3
Aantal dak- en thuisloze personen
4
ETHOS-Light categorieën Noodopvang
7
Tijdelijke opvang
8
Instelling
9
Niet-conventionele woonruimte
10
Bij familie, vrienden of derden
11
Woning met dreigende huisuitzetting
12
Verblijfplaats twee weken voorafgaand aan teldag
13
Verblijfplaats per gemeente
14
De profielkenmerken van de getelde dak- en thuisloze mensen Gender
15
Leeftijd
15
Nationaliteit, verblijfsstatus en geboorteland
16
Samenstelling huishouden
17
Inkomstenbronnen
17
Gezondheidsproblemen
18
Instellingsverleden
18
Duur van dak- en thuisloosheid
19
Aanleidingen voor verlies van woonzekerheid
20
Actieve begeleiding
21
Briefadres
21
Conclusies
22
Referenties
24
Bijlage 1: Deelnemende organisaties
25
Inleiding
REGIO IJSSEL-VECHT
Aanleiding voor de telling Om beter zicht te krijgen op de aard en omvang van dak- en thuisloosheid voerde Hogeschool Utrecht in samenwerking met Kansfonds in 2025 voor de derde keer de ETHOS-telling uit. Hierbij werd gebruik gemaakt van een voor Nederland relatief nieuwe definitie van dakloosheid, de ETHOSLight classificatie, en van een nieuwe telmethode. Dit rapport bevat de resultaten van de telling die plaatsvond op 8 april 2025 in regio IJssel-Vecht. De telling is uitgevoerd in nauwe samenwerking met de gemeenten die onderdeel uitmaken van deze regio: gemeenten Zwolle, Dalfsen, Hardenberg, Kampen, Ommen, Staphorst, Steenwijkerland en Zwartewaterland.
Het onderzoeksteam van Hogeschool Utrecht wordt ondersteund door het onderzoeksteam van de Katholieke Universiteit Leuven, dat de toegepaste telmethode heeft ontwikkeld onder leiding van prof. dr. Koen Hermans. De universiteit past de telmethode sinds 2020 met succes toe in een groot aantal Belgische regio’s. Met toestemming van de Katholieke Universiteit Leuven past Hogeschool Utrecht de methode dit jaar voor de derde keer toe in Nederland.
Met het uitvoeren van de telling geven de gemeenten in regio IJssel-Vecht, Hogeschool Utrecht en Kansfonds een impuls aan het in kaart brengen van dak- en thuisloosheid in Nederland. De betrokken gemeenten hebben de ambitie om dak- en thuisloosheid in hun regio gedegen aan te pakken. Zij willen beleid gericht op preventie en aanpak van dakloosheid baseren op concrete cijfers en profielkenmerken van dak- en thuisloze mensen in hun regio.
ETHOS-Light classificatie De ETHOS-Light classificatie wordt binnen de Europese Unie en door vooraanstaande onderzoekers in Europa gezien als de best onderbouwde manier om dakloosheid te meten (Edgar, 2012; Baptista & Marlier, 2019). ETHOS staat voor ‘European Typology of Homelessness and Housing Exclusion’ en definieert dakloosheid als een gebrek aan volwaardige huisvesting. De brede ETHOS classificatie bestaat uit dertien operationele categorieën die een onvolwaardige huisvestingssituatie beschrijven. Deze zijn onderverdeeld in vier conceptuele categorieën: dakloosheid, thuisloosheid, onveilige huisvesting en onbehoorlijke huisvesting (FEANTSA, 2005). Voor het meten van dakloosheid werd in 2006 een afgeslankte versie geïntroduceerd: ETHOS-Light (zie kader). Deze versie omvat zes van de dertien categorieën van de brede ETHOS classificatie en geldt als een minimale classificatie van dakloosheid. Alle mensen die geen eigen (t)huis hebben kunnen hiermee in beeld worden gebracht (FEANTSA, 2018).
1
Inleiding
REGIO IJSSEL-VECHT
De ETHOS-definitie sluit goed aan bij het feit dat de verblijfssituatie van dakloze mensen vaak wisselt. Mensen verblijven bijvoorbeeld (noodgedwongen) afwisselend bij vrienden, in nietconventionele woonruimten, in de noodopvang voor dakloze mensen, of op straat (Schel et al., 2023). Uit onderzoek blijkt ook dat een huisuitzetting een belangrijke route is naar dakloosheid (Al Shamma et al., 2015). Om die reden voegen wij, in navolging van het onderzoeksteam van de Katholieke Universiteit Leuven een zevende categorie aan de classificatie toe: mensen die hun woning binnen een maand moeten verlaten zonder dat zij zicht hebben op passende vervolghuisvesting (Hermans et al., 2021). Met de ETHOS-Light definitie kan naast zichtbare dakloosheid ook verborgen dakloosheid in beeld worden gebracht, met name onder mensen die verblijven bij familie, vrienden of derden en onder mensen die verblijven in een niet-conventionele woonruimte, zoals een auto, stacaravan, schuur of woning zonder basisvoorzieningen.
Mensen die verblijven in de openbare ruimte
ETHOS-Light
Mensen die verblijven in de noodopvang voor dakloze mensen
Mensen die verblijven in de tijdelijke opvang voor dakloze mensen
Mensen die binnen een maand na de teldag een instelling verlaten zonder passende vervolghuisvesting en mensen die langer in een instelling verblijven wegens gebrek aan passende vervolghuisvesting Mensen die verblijven in niet-conventionele woonruimten vanwege een gebrek aan passende huisvesting (zoals auto, kraakpand, vakantiewoning) Mensen die noodgewongen tijdelijk verblijven bij familie, vrienden of derden vanwege een gebrek aan passende huisvesting Mensen met een dreigende huisuitzetting die hun woning binnen een maand na de teldag moeten verlaten, zonder dat zij zicht hebben op passende vervolghuisvesting
2
Ingevulde vragenlijsten
REGIO IJSSEL-VECHT
TELDAG: 8 APRIL 2025 Aantal deelnemende organisaties: 110 Veel verschillende organisaties hebben meegedaan aan de telling, zoals: hulpverleningsorganisaties, woningcorporaties, leegstandsbeheerders, welzijnsorganisaties, hogere onderwijsinstellingen, politie, bibliotheken, opvangvoorzieningen voor dakloze mensen, gemeentelijke afdelingen en diensten, (zorg-)instellingen, penitentiaire instellingen, reclassering, religieuze organisaties, huisartsen en lokale maatschappelijke initiatieven.
Voor iedere dak- of thuisloze persoon die een telorganisatie in beeld heeft, is een vragenlijst ingevuld. 85 organisaties vulden in totaal 1.539 vragenlijsten in. Daarnaast waren er 25 organisaties die meededen aan de telling, maar aangaven niemand in beeld te hebben op de teldag. De onderzoekers verwijderden 105 dubbeltellingen en 37 vragenlijsten waarbij niet was voldaan aan de voorwaarden van de telling. 6 vragenlijsten zijn samen met de dak- of thuisloze persoon ingevuld, de overige vragenlijsten zijn ingevuld door professionals werkzaam bij een telorganisatie. De meeste organisaties reageerden positief op het verzoek om mee te tellen. De volgende organisaties hadden mogelijk wel dak- en thuisloze personen in beeld, maar namen niet of in mindere mate deel aan de telling: basisonderwijs, een deel van de verblijfsinstellingen (o.a. jeugdzorg- en beschermd wonen voorzieningen), en campings en vakantieparken.
Diverse organisaties hebben met elkaar afgestemd wie welke mensen zouden tellen. Dit werd gedaan om dubbeltellingen
te
voorkomen
en
om
de
tijdsinvestering van het tellen zoveel mogelijk te beperken.
3
Aantal dak- en thuisloze personen
REGIO IJSSEL-VECHT
Verblijfplaats nacht van 7 op 8 april 2025 175 13
29 3
250 54
In een andere regio
Aantal volwassenen = 1.376 Aantal kinderen = 235
8 -
13 8 90 24
602 104
Gemeente verblijf 7-8 april onbekend*
35 4 32 10
142 15
*Van de door het COA geregistreerde personen is niet bekend in welke gemeente zij binnen de regio verblijven. Daarom zijn ze bij onbekend opgeteld.
Regionale context bij de cijfers
01 02 03
In centrumgemeente Zwolle zijn veel voorzieningen met een regionale functie voor dak- en thuisloze mensen. Dit is een verklaring voor het relatief hoge aantal getelde personen in Zwolle. Door de aanwezigheid van een groot aantal campings en vakantieparken in de regio zijn er in een aantal gemeenten relatief veel mensen in nietconventionele woonruimten geteld. Desalniettemin zijn deze niet in alle gemeenten goed in kaart gebracht. Instellingen (o.a. jeugdzorg- en beschermd wonen voorzieningen), basisonderwijs, campings en vakantieparken hebben beperkt meegeteld.
4
Aantal dak- en thuisloze personen
1.611
getelde dak- of thuisloze personen
1.376
235
volwassenen
kinderen
REGIO IJSSEL-VECHT
41%
<1%
man
anders
27%
32%
vrouw
onbekend
IN EEN SITUATIE VAN DAK- OF THUISLOOSHEID 1.611 MENSEN In de nacht van 7 op 8 april 2025 zijn in totaal 1.611 dak- en thuisloze personen geteld in regio IJssel-Vecht. We telden 1.376 dak- of thuisloze volwassenen en 235 minderjarige kinderen. Het merendeel van deze volwassenen en kinderen verblijft in een niet-conventionele woonruimte (38%) en in een instelling (22%).
559 MANNEN 41% van de getelde volwassen personen is man. Zij verblijven voornamelijk in een nietconventionele woonruimte (32%), bij familie, vrienden of derden (19%), of in een tijdelijke opvang (17%). De meeste dak- en thuisloze mannen zijn tussen de 18 en 27 jaar oud (30%).
370 VROUWEN 27% van de getelde volwassen personen is vrouw. Zij verblijven voornamelijk in een nietconventionele woonruimte (43%), tijdelijke opvang (24%) of bij familie, vrienden of derden (18%). De meeste dak- en thuisloze vrouwen zijn tussen de 18 en 27 jaar oud (43%).
235 KINDEREN In totaal zijn er 235 minderjarige dak- en thuisloze kinderen geteld, waarvan 21 kinderen alleenstaand verblijven in een situatie van dak- of thuisloosheid en 214 kinderen samen met één of meerdere ouders. Tevens zijn er 433 kinderen geteld die niet zelf dak- of thuisloos zijn, maar van wie ten minste één ouder wel dak- of thuisloos is. 8 van de getelde personen zijn zwanger op de teldag.
472 JONGEREN 472 jongeren (18-27 jaar) zijn dak- of thuisloos. Zij vormen bijna een derde van de getelde daken thuisloze personen (29%). Jongeren zijn meestal alleenstaand zonder partner en kinderen (43%) en verblijven vooral in een niet-conventionele woonruimte (32%), in een instelling (26%), of in de tijdelijke opvang voor dakloze mensen (19%).
5
Aantal dak- en thuisloze personen ETHOS-Light classificatie
REGIO IJSSEL-VECHT Volwassenen # 1.376
Mannen* # 559
Vrouwen # 370
Kinderen # 235
1
In de openbare ruimte
25 (2%)
22 (4%)
3 (1%)
-
2
In de noodopvang voor dakloze mensen
99 (7%)
83 (15%)
14 (4%)
-
3
In de tijdelijke opvang voor dakloze mensen
189 (14%)
97 (17%)
90 (24%)
62 (26%)
4
In een instelling
290 (21%)
48 (9%)
20 (5%)
61 (26%)
5
In een niet-conventionele woonruimte (garage, (sta)caravan, kraakpand, ...)
554 (40%)
178 (32%)
160 (43%)
54 (23%)
6
Bij familie, vrienden of derden
170 (12%)
104 (19%)
65 (18%)
48 (20%)
+
In een woning met dreigende huisuitzetting
33 (2%)
21 (4%)
12 (3%)
10 (4%)
Verblijfssituatie onbekend op teldag, dak- of thuisloosheid bevestigd gedurende de twee weken voor de teldag
16 (1%)
6 (1%)
6 (2%)
-
*Het aantal getelde personen met een andere of onbekende genderidentiteit is hier niet weergegeven. Dit verklaart waarom het totaal aantal mannen en vrouwen niet optelt tot het totaal aantal personen.
In de rest van deze rapportage worden alleen de resultaten voor de getelde volwassenen weergegeven, tenzij anders vermeld.
6
Noodopvang Noodopvang voor dakloze mensen
Nachtopvang (De Herberg RIBW)
REGIO IJSSEL-VECHT Volwassenen # 99
%
99
100%
We telden in totaal 99 volwassenen (7%) die in de noodopvang voor dakloze mensen verblijven.
7
Tijdelijke opvang
REGIO IJSSEL-VECHT Volwassenen # 189
%
Crisisopvang (Bijvoorbeeld Crisisopvang Leger des Heils, Step into the Future Creating Balance en doorstroomwoningen Leger des Heils*)
61
32%
Crisisopvang gezinnen (Bijvoorbeeld Gezinsopvang Leger des Heils)
30
16%
Jongerenopvang (Bijvoorbeeld Logeerhuis Limor, Take Off Leger des Heils en Kamers met Aandacht)
48
25%
Vrouwen-/veilige opvang (Bijvoorbeeld Kadera)
34
18%
Onder de Pannen
2
1%
Anders
11
6%
Onbekend
3
2%
Tijdelijke opvang voor dakloze mensen
Er verblijven in totaal 189 volwassenen (14%) in een tijdelijke opvangvoorziening voor dakloze mensen. Daarvan verblijven 11 personen (6%) in een ander type tijdelijke opvang dan hierboven weergegeven, zoals het 8ste werk. * De trajecten van Housing First en omklapcontracten zijn niet meegeteld als tijdelijke opvang, aangezien deelnemers hier
in principe permanent kunnen blijven wonen wanneer zij zich houden aan de voorwaarden van goed verhuurderschap.
8
Instelling
REGIO IJSSEL-VECHT 94%
4%
verblijft langer wegens gebrek aan passende vervolghuisvesting
verlaat binnen een maand de instelling zonder passende vervolghuisvesting
83%
6%
asielzoekerscentrum
beschermd wonen
gevangenis
# 242
# 18
# 13
5%
3%
1%
GGZinstelling
instelling voor verslavingszorg
# 10
# 2
In totaal verblijven 290 volwassenen (21%) in een instelling. Daarvan verblijven 5 personen (2%) in een ander type instelling dan hierboven weergegeven, zoals een instelling voor gehandicaptenzorg.
9
Niet-conventionelewoonruimte woonruimte Niet-conventionele
REGIO IJSSEL-VECHT
32%
17%
9%
5%
antikraakwoning
vakantiewoning/ vakantiepark
(sta)caravan/ camping
# 177
# 25
# 93
# 52
1%
1%
hotel/b&B
camper / busje
# 7
# 7
<1% garage/ schuur # 5
boot
1% bedrijfspand # 4
1% auto # 6
1% woning zonder basisvoorzieningen # 3
In totaal verblijven er 554 volwassenen (40%) in een niet-conventionele woonruimte. Daarvan verblijven 6 personen (2%) in een ander type niet-conventionele woonruimte dan hierboven weergegeven, zoals een vrachtwagen. Voor 172 personen (31%) is het type niet-conventionele woonruimte onbekend.
10
Bij familie, vrienden of derden
REGIO IJSSEL-VECHT
Van de getelde dak- en thuisloze volwassenen verblijven 170 personen (12%) bij familie, vrienden of derden wegens gebrek aan passende huisvesting. Onderstaande tabel geeft het percentage volwassenen weer dat al dan niet stond ingeschreven op dit verblijfadres.
Wel ingeschreven op verblijfadres
34%
Niet ingeschreven op verblijfadres
# 57
# 70
41%
Onbekend
25%
0
10
# 43
20
30
40
50
11
REGIO IJSSEL-VECHT
Woning met dreigende huisuitzetting
Op 8 april 2025 hebben 33 volwassenen (2%) te maken met een dreigende huisuitzetting: zij moeten binnen een maand na de teldag hun woning verlaten zonder dat zij zicht hebben op passende vervolghuisvesting. Er konden meerdere redenen voor huisuitzetting worden gegeven. Deze staan weergegeven in onderstaande tabel. Voor 8 personen (22%) werd een andere reden voor dreigende huisuitzetting genoemd, waaronder het verkopen van de huurwoning door de eigenaar. In 25% van de situaties betreft het een uitzetting uit een particuliere huurwoning en bij 56% een sociale huurwoning van een woningcorporatie. Bij 14% van de huisuitzettingen is het type woning onbekend.
Huurachterstand
47%
22%
Overlast
Huurcontract verloopt binnen de maand na de teldag
8%
Drugsvondst
3% # 1
Sloop/renovatie
3% # 1
Onbekend
8%
0
# 17
# 8
# 3
# 3
10
20
30
40
50
12
Verblijfplaats twee weken voorafgaand aan de teldag
REGIO IJSSEL-VECHT
Naast de verblijfssituatie in de nacht van 7 op 8 april 2025 is ook de verblijfssituatie tijdens de twee weken voorafgaand aan de teldag in kaart gebracht. Dit geeft zicht op de dynamiek van dak- en thuisloosheid in de regio. Aangezien de verblijfssituatie van dak- of thuisloze mensen kan wisselen (mensen verblijven bijvoorbeeld vaak afwisselend in de openbare ruimte, in de noodopvang en bij familie, vrienden of derden) konden per persoon meerdere verblijfssituaties worden aangegeven in de twee weken voorafgaand aan de teldag. Dit verklaart waarom deze aantallen hoger kunnen zijn dan de aantallen op de teldag zelf.
ETHOS-Light classificatie
Aantal volwassenen op de teldag
Aantal volwassenen twee weken voor de teldag
1
In de openbare ruimte
25
32
2
In de noodopvang voor dakloze mensen
99
96
3
In de tijdelijke opvang voor dakloze mensen
189
187
4
In een instelling
290
297
5
In een niet-conventionele woonruimte (garage, (sta)caravan, kraakpand, ...)
554
385
6
Bij familie, vrienden of derden
170
177
+
In een woning met dreigende huisuitzetting
33
38
Persoon was niet dak- of thuisloos in de twee weken voorafgaand aan de teldag
-
7
Verblijfssituatie onbekend, dak- of thuisloosheid bevestigd
16
-
13
In een tijdelijke opvang voor dakloze mensen
In een instelling
In een niet-conventionele woonruimte
Bij familie, vrienden of derden
In een woning met dreigende huisuitzetting
Verblijfssituatie onbekend, dakof thuisloosheid bevestigd
Totaal aantal volwassenen +kinderen
Gemeente Zwolle
20
99
167
27
175
94
12
8
602 +104
0,53%
Gemeente Dalfsen
1
-
-
1
13
10
7
-
32 +10
0,14%
Gemeente Hardenberg
-
-
5
8
9
12
1
-
35 +4
0,06%
Gemeente Kampen
-
-
15
19
31
20
3
2
90 +24
0,20%
Gemeente Ommen
1
-
-
1
135
2
-
3
142 +15
0,82%
Gemeente Staphorst
-
-
-
-
3
1
4
-
8 +0
0,04%
Gemeente Steenwijkerland
1
-
1
5
153
13
1
1
175 +13
0,41%
Gemeente Zwartewaterland
-
-
1
-
4
5
3
-
13 +8
0,09%
Gemeente buiten regio
1
-
-
4
12
10
2
-
29 +3
-
Onbekend*
1
-
-
225
19
3
-
2
250 +54
-
Totaal
25
99
189
290
554
170
33
16
1.376 + 235
0,41%
% van aantal inwoners in de gemeente
In de noodopvang voor dakloze mensen
per 1.000 inwoners
REGIO IJSSEL-VECHT
In de openbare ruimte
Verblijfplaats per gemeente
*Van de door het COA geregistreerde personen is niet bekend in welke gemeente zij binnen de regio verblijven. Daarom zijn ze bij onbekend opgeteld.
14
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT
Naast de verblijfplaats is ook gevraagd naar de profielkenmerken van de dak- of thuisloze persoon. De profielkenmerken zijn grotendeels gebaseerd op de professionele inschatting van de professionals van de tellende organisaties. Omdat vragen over profielkenmerken niet verplicht hoefden worden ingevuld en/of de informatie niet bekend was bij professionals, zijn deze niet altijd (volledig) ingevuld. Het percentage onbekend valt bij sommige profielkenmerken daarom relatief hoog uit. In deze gevallen is voorzichtigheid geboden bij het interpreteren van de cijfers.
Gender
48% man # 559
27%
<1%
vrouw
non-binair
# 370
# 3
19,1%
<1%
32%
trans(gender)
onbekend
# 1
# 443
19,5%
9,2%
4,2%
2,1%
Leeftijd # 472
30
25
# 373
20
15
# 252
# 235
# 154
10
# 72
5
0
# 46
# 7
15%
29%
23%
16%
10%
4%
3%
<1%
0-17 jaar
18-27 jaar
28-39 jaar
40-49 jaar
50-59 jaar
60-69 jaar
70-79 jaar
80+ jaar
15
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT
Nationaliteit In totaal zijn er onder de getelde dak- en thuisloze volwassenen 32 verschillende nationaliteiten geteld.
RNI 60%
<1%
5%
Nederlandse nationaliteit
Nederlands, uitgeschreven uit het BRP, daarom registratie RNI
EU-burger
# 825
# 61
# 5
STAATLOOS 6%
<1%
30%
burger van buiten de EU
staatloos
# 66
# 2
onbekend # 417
Verblijfstatus
# 485
4%
57%
<1%
1%
38%
permanent verblijfsrecht
tijdelijk verblijfsrecht
in procedure
onwettig verblijf
onbekend
# 17
# 276
# 1
# 6
# 185
Geboorteland Top 5 geboortelanden
54%
3%
2%
1%
1%
Nederland
Syrië
Polen
Eritrea
Somalië
# 746
# 36
# 33
# 18
# 11
16
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT
Samenstelling huishouden Het huishouden bestaat uit mensen (familieband of partner) met wie de persoon op dit moment samenleeft in een situatie van dak- of thuisloosheid. Hieronder zijn de meest voorkomende resultaten weergegeven. Daarnaast verblijven er 7 personen (<1%) samen met hun ouder(s) en 3 personen (<1%) samen met hun ouder(s) en kind(eren) in een situatie van dak- of thuisloosheid. Voor 9 personen (<1%) gaat het om een ander familieverband. Voor 631 personen (46%) is deze informatie onbekend.
42%
6%
alleenstaand zonder kind(eren)
alleenstaand met kind(eren)
# 573
# 88
2%
3%
met partner met kind(eren)
met partner zonder kind(eren)
# 26
# 39
Inkomstenbronnen Per persoon zijn er meerdere inkomstenbronnen mogelijk. Voor 7 getelde volwassenen (<1%) zijn er andere inkomstenbronnen genoemd, namelijk alimentatie en erfenis.
Vast of tijdelijk werk (inclusief ZZP’ers)
13%
Bijstandsuitkering
11%
Daklozenuitkering
4% # 58
Ziekte- of arbeidsongeschiktheidsuitkering
4% # 57
Werkloosheidsuitkering
1% # 19
Studiefinanciering
1% # 19
Informeel inkomen
1% # 16
Pensioen/AOW-uitkering
1% # 8
Leefgeld van een instelling
1% # 8
Illegale activiteiten
<1% # 5
# 18215% # 155
Geen inkomen 4% # 48 Anders
1% # 7
Onbekend
# 843
61%
0
10
20
30
40
50
60
70
17
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT
Gezondheidsproblemen Per persoon konden meerdere (vermoedelijke) gezondheidsproblemen worden aangegeven. Bij een groot deel van de getelde volwassenen is niet bekend of er sprake is van gezondheidsproblemen, namelijk 1.044 personen (76%). 11 personen (<1%) hebben andere gezondheidsproblemen (bv. een hersenbloeding). Het is niet duidelijk of de genoemde gezondheidskenmerken als oorzaak of gevolg kunnen worden gezien in relatie tot (dreigende) dak- en thuisloosheid. Voorzichtigheid is daarom geboden bij het interpreteren van deze cijfers.
12%
8%
4%
(vermoeden van) mentale gezondheidsproblemen
(vermoeden van) verslaving
(vermoeden van) (licht) verstandelijke beperking
# 107
# 166 # 55
2%
1%
7%
langdurige lichamelijke gezondheidsproblemen
fysieke beperking
geen gezondheidsproblemen
# 33
# 14
# 98
Instellingsverleden
6%
4%
4%
verleden in een gevangenis
verleden in een jeugdzorgvoorziening # 54
verleden in een psychiatrische voorziening # 58
# 85
8% van de getelde volwassenen (110 personen) verbleef nooit in een van bovengenoemde instellingen. Of iemand op enig moment in een psychiatrische instelling, jeugdzorgvoorziening of gevangenis verbleef, is voor een groot deel van de volwassen personen (61%) onbekend. De genoemde percentages zijn daarmee naar waarschijnlijkheid lager dan het werkelijke percentage personen dat op enig moment in een instelling verbleef.
18
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT
Duur van dak- en thuisloosheid # 406 30
*De personen die nog over huisvesting
25
# 312
beschikken, zijn de
20
personen in een
# 214
situatie van dreigende
15
# 123
10
huisuitzetting (verlies
# 127
# 107
van huisvesting binnen # 33
# 54
5
9%
9%
16%
23%
8%
4%
2%
30%
een maand na de teldag)
g*
d
ti n hu
O
isv
nb
es
ek
ng la of ar
og
ja
sn Er i
5 2-
en
er
ar
ar ja 2
ja 5
en nd aa m 4
1-
ar ja t1 to
aa m 4 2-
<
2
m
aa
nd
nd
en
en
0
19
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT Verschil aanleiding verlies van woonzekerheid versus oorzaken van dak- en thuisloosheid Per persoon is een inschatting gemaakt van de aanleidingen die direct hebben bijgedragen aan het verlies
van
woonzekerheid.
Belangrijk
om
te
benadrukken is dat het hierbij niet gaat om oorzaken van dak- en thuisloosheid. Bij oorzaken wordt gekeken naar bredere onderliggende persoonlijke en structurele factoren, zoals het gebrek aan betaalbare en passende huisvesting, of onvoldoende toegankelijke zorg en ondersteuning.
Aanleidingen voor verlies van woonzekerheid Per persoon konden meerdere aanleidingen voor verlies van woonzekerheid worden aangegeven. Hieronder worden de meestgenoemde aanleidingen uitgelicht. Voor 58% van de volwassenen (796 personen) is deze informatie 19,5% onbekend. 1,8%
7%
6%
5%
4%
relatiebreuk
huisuitzetting*
# 140
conflict met familie/huisgenoten
gedwongen verlaten van een woning**
financiële problemen
# 94
# 88
# 65
10%
5,9%
# 61
4%
3%
3%
3%
2%
huiselijk geweld
psychische problemen
verslaving
gevlucht vanwege oorlog of politieke 5,9% vervolging
ontslag uit een instelling
# 55
# 40
*
# 39
# 40
# 30
Redenen voor huisuitzetting waren overlast, huurschuld, drugshandel, woonfraude of de beëindiging van een omklapcontract.
**
Het gedwongen verlaten van een woning vond plaats vanwege de verkoop van een woning, renovatie, de onbewoonbaarheid van de woning of het einde van de huurovereenkomst.
20
Profielkenmerken
REGIO IJSSEL-VECHT
Actieve begeleiding Bij bijna een derde van de getelde dak- of thuisloze volwassenen is bekend dat ze actief begeleid worden door één of meerdere organisaties (444 personen, 32%). Actieve begeleiding is daarbij gedefinieerd als ‘minimaal één begeleidingscontact in de afgelopen maand’. Veel genoemde organisaties die actieve begeleiding bieden zijn Creating Balance, Leger des Heils, Kadera of Limor.
Ja
32%
Actieve begeleiding
0
Nee
Onbekend
6%
20
62%
40
60
80
100
Briefadres Iets minder dan de helft van de getelde volwassenen beschikt over een briefadres (633 personen, 46%). Een briefadres 19,5% (ook wel1,8% een postadres genoemd) is een adres waar de overheid iemand zonder woonadres kan bereiken. De meeste mensen hebben een briefadres bij een van de deelnemende gemeenten, beschermd wonen, maatschappelijke opvang of bij familie, vrienden of derden.
Ja
35%
Briefadres
0
20
Ja, maar onbekend waar
11%
40
Nee
17%
Onbekend
37%
60
80
100
21
Conclusies
REGIO IJSSEL-VECHT
Op 8 april 2025 hebben 110 organisaties in totaal 1.611 dak- en thuisloze personen in beeld gebracht in regio IJssel-Vecht. Dit komt neer op 0,41% van de totale bevolking in de regio, wat betekent dat 1 op de 242 inwoners zich in een situatie van dak- of thuisloosheid bevindt. Alle mensen die volgens de ETHOS-Light classificatie in een leefsituatie van dak- of thuisloosheid verkeren en in beeld waren bij de betrokken organisaties in de regio, zijn meegeteld. Met vertegenwoordigers van deze organisaties en medewerkers van de deelnemende gemeenten reflecteerden we op de resultaten van de telling. Op basis van de cijfers en deze reflecties lichten we enkele conclusies uit.
01
Grote diversiteit aan dak- en thuisloze personen en leefsituaties De telling laat zien dat de groep dak- en thuisloze personen in regio IJssel-Vecht zeer divers is. Twee vijfde van de getelde volwassenen is man, meer dan een kwart is vrouw. Dak- en thuisloze personen zijn geteld in alle leeftijdscategorieën, variërend van jonge kinderen tot mensen van 80 jaar en ouder. Daarnaast werden in totaal 32 verschillende nationaliteiten geteld. De leefsituaties van daken thuisloze mensen zijn eveneens divers: de grootste groep volwassenen verblijft in een nietconventionele woonplek zoals een auto, schuur, stacaravan of woning zonder basisvoorzieningen (40%), gevolgd door in een instelling (21%). Het aandeel personen dat in de openbare ruimte of in een opvangvoorziening verblijft, bedraagt in totaal niet meer dan 23%. Dit doorbreekt het dominante beeld dat dak- en thuisloosheid vooral gaat om alleenstaande mannen met psychische- of verslavingsproblemen die op straat of in de opvang verblijven.
en thuisloosheid treft ook veel vrouwen 02 DakHoewel mannen de grootste groep dak- en thuisloze mensen vormen, laat de telling zien dat ook vrouwen een belangrijk deel van deze groep uitmaken. In regio IJssel-Vecht zijn in totaal 370 dak- en thuisloze vrouwen geteld, wat overeenkomt met 27% van de volwassen personen. Opvallend is dat dit aandeel aanzienlijk hoger ligt dan eerdere statistieken suggereerden: volgens de landelijke schattingen van het CBS is 17% van de dakloze mensen vrouw (CBS, 2024). De leefsituaties van daken thuisloze vrouwen verschillen van die van mannen. Vrouwen verblijven relatief minder vaak in de openbare ruimte (1%) en in de noodopvang 4%). Zij verblijven voornamelijk in niet-conventionele woonruimten (43%) en in de tijdelijke opvang (24%). Vrouwen verblijven relatief vaak met kinderen in een situatie van dak- of thuisloosheid. De meerderheid van de alleenstaande dak- en thuisloze ouders is vrouw (80%). Daarnaast zijn 8 dak- of thuisloze vrouwen zwanger.
22
Conclusies
REGIO IJSSEL-VECHT
03 De telling laat zien dat dak- en thuisloosheid veel kinderen en jongeren treft. In totaal zijn er 235 dakDak- en thuisloosheid treft veel kinderen en jongeren
of thuisloze kinderen geteld (15% van de totale groep) en 472 jongeren van 18 tot 27 jaar (29%). Van de kinderen onder 18 verblijven er 214 met hun ouder(s) in dak- of thuisloosheid, en 21 zonder ouder(s). Tevens zijn er 433 kinderen geteld die niet zelf dak- of thuisloos zijn, maar van wie ten minste één ouder wel dak- of thuisloos is. De meeste dak- en thuisloze kinderen verblijven in de tijdelijke opvang (26%), in een instelling (26%) of in niet-conventionele woonruimten (23%) De meeste getelde jongeren zijn alleenstaand (43%). Zij verblijven vooral in niet-conventionele woonruimten (32%) of in de tijdelijke opvang (19%).
04 Dak- en thuisloosheid komt niet alleen voor in centrumgemeente Zwolle, maar in alle gemeenten van Dak- en thuisloosheid komt overal voor
de regio, ook de kleinere. Het percentage dak- en thuisloze personen per gemeente varieert van 0,04% tot 0,82%. We zien in vrijwel alle gemeenten een diversiteit aan leefsituaties van dak- en thuisloosheid. In de kleinere gemeenten verblijven relatief minder mensen in de openbare ruimte en in opvangvoorzieningen, en relatief meer mensen in niet-conventionele woonruimten of bij familie, vrienden of derden, vergeleken met de grotere centrumgemeente. Lokale verschillen hangen samen met aanwezige voorzieningen en de mate waarin relevante organisaties zijn betrokken bij de telling.
05 De ETHOS-Light classificatie omvat ook mensen die langer dan nodig in een instelling verblijven, Instellingen worden noodgedwongen gebruikt als opvanglocaties
uitsluitend vanwege het ontbreken van passende huisvesting. De instelling fungeert in zulke gevallen feitelijk als opvanglocatie. In regio IJssel-Vecht komt dit voor bij instellingen zoals beschermd wonen, gevangenis, GGZ en asielopvang (AZC’s). In totaal verblijven 273 personen langer in een instelling vanwege gebrek aan passende huisvesting. Dit heeft grote impact op de levens van betrokkenen en vergroot de druk op instellingen. Professionals zien het tekort aan betaalbare en passende woonplekken als de belangrijkste oorzaak dat mensen onnodig lang in instellingen blijven.
23
Referenties
REGIO IJSSEL-VECHT
Referenties Al Shamma, S., Van Straatten, B., Boersma, S., Rodenburg, S., Van der Laan, J., Van de Mheen, D. & Wolf, J. (2015). Dakloze mensen in de vier grote steden: veranderingen in 2,5 jaar. Eindrapportage Coda-G4. Rotterdam: Instituut voor Verslavingsonderzoek.
Baptista, I., & Marlier, E. (2019). Fighting homelessness and housing exclusion in Europe: A study of national policies. European Social Policy Network (ESPN). European Commission.
Centraal Bureau voor de Statistiek (2025). Dakloze mensen 18 tot 65 jaar, persoonskenmerken. CBS StatLine. Geraadpleegd op 2 september 2025, van https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/85616NED.
Edgar, B. (2012). The ETHOS definition and classification of homelessness and housing exclusion. European Journal of Homelessness, 6, 219-226.
FEANTSA. (2005). ETHOS: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. Verkregen via: ethos2484215748748239888.pdf (feantsa.org).
FEANTSA. (2018). ETHOS Light: European Typology of Homelessness and Housing Exclusion. Measurement of Homelessness at European Union Level. Verkregen via: www.feantsa.org/download/fea-002-18-update-ethoslight-0032417441788687419154.pdf.
Hermans,
K.
(2021).
Tellingen
dak-
en
thuisloosheid.
Globaal
rapport.
Verkregen
via
https://media.kbsrb.be/nl/media/7768/pub2021_3767_dakenthuisloosheid_globaal_nl_def.pdf.
Schel, S., Wewerinke, D., De Vries, J. & Van Doorn, L. (2023). Nieuwe telling van dak- en thuisloosheid. Sociaal Bestek. Verkregen via: Nieuwe telling van dak- en thuisloosheid (sociaalbestekpremium.nl).
24
Bijlage 1. Deelnemende organisaties
REGIO IJSSEL-VECHT
Deelnemende organisaties 1. Alfa-college
37. Inversie Bewind
2. Autisme Zwolle
38. JB Ambulantezorg
3. Baptistengemeente Zwolle
39. Jeugd GGZ Zwolle
4. Body Workx
40. Kadera, aanpak huiselijk geweld
5. Buitenplaats Hessummerland B.V.
41. Kamers met Aandacht
6. Burke Zorgt
42. Klein en Groot Mediation
7. CareX Overijssel
43. Kracht Zorg en Welzijn
8. Cibap Creatieve Vakschool
44. Leger des Heils
9. Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA)
45. Limor Zwolle
10. Creating Balance
46. Mediator Zwolle
11. De Gift City
47. Mediators Network
12. De Kern Maatschappelijke Dienstverlening
48. Miesbahoel Islam Zwolle
13. De Ooievaar Verloskundigen
49. Miranda bewindvoering
14. De Stuw
50. Omegagroep
15. De Zorgerije
51. Onder de Pannen Zwolle
16. deltaWonen
52. Oostenbrink Mediation
17. Diaconaal Platform Zwolle
53. Participlaza
18. Eleos Zwolle
54. PerspektieV B.V.
19. Fikara Bewindvoering B.V.
55. PGVZ Thuiszorg
20. Gemeente Zwolle
56. PI Zwolle
21. Gemeente Ommen
57. Politie
22. Gemeente Dalfsen
58. Recht aan Tafel
23. Gemeenten Hardenberg
59. Reclassering Leger des Heils
24. Gemeente Kampen
60. Reclassering Nederland
25. Gemeente Staphorst
61. RIBW Overijssel
26. Gemeente Steenwijkerland
62. SAAM Welzijn
27. Gemeente Zwartewaterland
63. Samen Doen Hardenberg
28. GGD IJsselland
64. Schuldhulpmaatje Ommen
29. Groot Nibbelink Mediation
65. Spectrum Bewindvoering
30. De Herberg Zwolle
66. Stichting Barka
31. Het 8ste werk
67. Stichting Focus Zwolle
32. Huisarts [praktijk anoniem]
68. Stichting JY
33. Humanitas Thuisadministratie
69. Stichting Limor
34. IJssel Bewindvoering
70. Tactus Verslavingszorg
35. Infopunt Bibliotheek Dalfsen
71. Tinten
36. Inloophuis De Bres
72. Trajectum
25
Bijlage 1. Deelnemende organisaties
REGIO IJSSEL-VECHT
73.Travers 74. Trias Jeugdhulp 75. Ulu Moskee 76. Uniecare 77. Vakantiepark [anoniem] 78. Van Kammen Begeleiding 79. Vechtdal Wonen 80. Verloskundigenpraktijk Stadshagen 81. VluchtelingenWerk 82. Wetland Wonen Groep 83. Woonstichting Vechthorst 84. Youth for Christ Zwolle 85. Zone.college Zwolle
Deelnemende organisaties die niemand in beeld hadden op de teldag 1. De warmlopers Zwolle - Het Eetcafé 2. Deltion College Zwolle
22. Weijenberg Mediation kind- en gezinsbegeleiding
3. Droom van Zwolle
23. Woonconcept Steenwijkerland
4. Eddy Kolk Mediation Steenwijk
24. Zwolle Actief
5. GewoonZes team Kampen
25. ZwolleDoet
6. Greidanus Hardenberg 7. Huisartsenpraktijk Tuk Steenwijkerland 8. InKontakt Zwolle ambulante begeleiding 9. Isala Ziekenhuis Zwolle 10. Jan Arends ambulante begeleiding Zwolle 11. Koerhuis Kersten Familierechtadvocaten en Scheidingsmediators 12. Landstede Groep Zwolle 13. Meesterwerk Zwolle 14. Mens helpt Mens Hardenberg 15. Saxenburgh Ziekenhuis Hardenberg 16. Schaeffer Mediation Zwolle 17. ScheidingsWijze Zwolle 18. Stadkamer Zwolle 19. Timon 20. Trefkoele Plus Dalfsen 21. Verloskundigenpraktijk Steenwijk
26