Rapport toekomst zomerkermis Zwolle

Onderzoek toekomst zomerkermis Zwolle 2021 Ontwikkelingen, visies en toekomstscenario’s 1

Inhoudsopgave Inleiding

3

Korte terugblik

3

Scenario’s

4

Bijlage 1: Uitgebreide terugblik & ontwikkelingen rondom de Zwolse kermis Terugblik Recente ontwikkelingen Maatschappelijke ontwikkelingen Ontwikkelingen in Zwolle

8 8 9 10 11

Bijlage 2: Het onderzoek Aanleiding onderzoek Het onderzoek Standpunten en visie verschillende partijen Conclusie n.a.v. inventarisatie

13 13 13 13 17

Bijlage 3: Onderzochte locaties & financiën Geschikte locaties – binnenstad vs park de Wezenlanden Alternatieve locaties Financiën

19 19 22 24

Bijlage 4: Doelgroep

27

Bijlage 5: Uitgebreide beschrijving scenario’s 31 Scenario 1: Kermis keert terug naar de binnenstad en blijft bij het oude 31 Scenario 2: De kermis verhuist definitief naar park de Wezenlanden 32 Scenario 3: De kermis wordt op een andere evenementenlocatie in de stad georganiseerd 34 Suggestie voor toekomstige ontwikkeling 1: De kermis wordt onderdeel van een groter evenement (feestweek) waarbij de kermis in het park de Wezenlanden plaatsvindt 35 Suggestie voor toekomstige ontwikkeling 2: De kermis wordt onderdeel van een groter evenement (feestweek) die volledig in de binnenstad plaatsvindt 37 Bijlage 6: Uitgewerkt overzicht voor- en nadelen per scenario

39

2

Inleiding Ieder jaar vindt medio augustus de zomerkermis in Zwolle plaats. Hierbij is de organisatie van het evenement in handen van de gemeente. De laatste jaren hebben er diverse ontwikkelingen plaatsgevonden rondom de zomerkermis. Zo merken we tot op de dag van vandaag nog steeds de gevolgen van de coronapandemie en de bijbehorende maatregelen. Daarnaast blijft Zwolle zich ook als stad ontwikkelen en staan er de komende jaren verschillende zaken op de planning die ook van invloed zijn op de zomerkermis. Ook zijn er ontwikkelingen gaande in de maatschappij die de toekomst van de kermis beïnvloeden. Een meer gedetailleerde beschrijving van deze ontwikkelingen is te vinden in bijlage 1. Daarnaast klinken er vanuit verschillende partijen in de binnenstad steeds vaker minder positieve geluiden met betrekking tot de kermis. Zij zien een wijziging van de kermis als concept voor zich of zien de kermis het liefst op een andere locatie plaatsvinden. Voor de kermisexploitanten geldt dit standpunt echter weer niet. Dit heeft ertoe geleid dat er bij betrokkenen de vraag speelt wat de toekomstige ontwikkeling van de kermis moet zijn.

Moet de kermis doorontwikkeld worden of blijven we doorgaan op de ingeslagen weg? En in het geval van doorontwikkeling, wat moet er gebeuren en hoe moet dit er dan uit komen te zien? Om deze vraag te beantwoorden is er onderzoek gedaan naar de toekomst van de kermis in Zwolle. In dit onderzoek zijn gesprekken gevoerd met diverse partijen die direct en indirect betrokken zijn bij de kermis. Hierbij gaat het om betrokken partijen uit de binnenstad, partijen in en rondom park de Wezenlanden, kermisexploitanten en -bonden en veiligheidsdiensten. In deze gesprekken zijn onder andere de ervaringen, verbeterpunten en toekomstvisies van deze partijen met betrekking tot de kermis opgehaald. Op die manier is een goed beeld ontstaan over hoe de verschillende stakeholders tegen de kermis aankijken en hoe ze de toekomst van de kermis voor zich zien. Een uitgebreide beschrijving van het onderzoek, met welke partijen gesproken is en de opbrengsten uit de gesprekken staat beschreven in bijlage 2 van dit rapport. Verder is er in dit onderzoek in meer detail gekeken naar de geschikte locaties voor de Zwolse kermis, zijn de financiële veranderingen van de laatste jaren nader bekeken en is er ingezoomd op de doelgroep die op de kermis afkomt. Al deze zaken komen uitgebreid aan bod in bijlage 3 en 4.

Naar aanleiding van de standpunten en visies die uit de gesprekken zijn gekomen, de geschikte locaties en de financiële verschillen tussen de locaties zijn uiteindelijk drie toekomstscenario’s opgesteld. Hierbij zijn ook twee suggesties voor uitbreiding in de toekomst gepresenteerd. Deze scenario’s beschrijven drie mogelijke opties voor de toekomstige locatie en invulling van de kermis. De twee suggesties beschrijven met name de mogelijke doorontwikkeling van de kermis in Zwolle. Per scenario zijn de voor- en nadelen benoemd en waar nodig aandachtspunten geformuleerd. Een beknopte versie van de drie scenario’s en twee suggesties voor de toekomst wordt in het vervolg van dit stuk beschreven. De uitgebreide beschrijving van de scenario’s en suggesties inclusief aandachtspunten is terug te vinden in bijlage 5. Voordat er direct naar de toekomst van de kermis gekeken wordt, is het goed om eerst kort terug te kijken. Daarna zullen de toekomstscenario’s en de bijbehorende voor- en nadelen beschreven worden. Een uitgebreide terugblik op de Zwolse kermis van de afgelopen jaren samen met de diverse ontwikkelingen rondom de kermis is terug te vinden in bijlage 1.

Korte terugblik In de oude vorm, tot 2020, vond de kermis ieder jaar plaats in de binnenstad en duurde de kermis altijd 10 dagen. De locaties waren daarbij het Grote Kerkplein, de Melkmarkt, het Rodetorenplein, de Luttekestraat en de Grote Markt. Naast de kermis vond op de tweede vrijdag van de kermis ook het

3

Straatfestival plaats in de binnenstad. Vanwege de coronapandemie en de daarbij behorende maatregelen is in 2020 en 2021 besloten om de kermis naar het park de Wezenlanden te verplaatsen. Het was namelijk niet mogelijk om de kermis in de binnenstad te laten plaatsvinden binnen de geldende coronamaatregelen. In het park de Wezenlanden duurde de kermis acht dagen in plaats van tien. Deze verplaatsing leverde ook direct inzicht over de geschiktheid van het park als eventuele alternatieve locatie voor de kermis. Dit gaf waardevolle inzichten voor dit onderzoek. De organisatie van de kermis ligt ieder jaar in handen van de gemeentelijke projectleider. De projectleider doet dit samen met de coördinator uitvoering, de wijkbeheerder en een project assistente. De inkomsten van de zomerkermis voor de gemeente komen uit de verpachting van de standplaatsen aan de kermisexploitanten. Hiermee worden de kosten voor de organisatie van de kermis, de personeelskosten en de kosten van de ROVA gefinancierd. Hierbij worden de personeelskosten en ROVA kosten pas sinds een paar jaar volledig meegenomen in de kermis begroting. Het financiële resultaat dat uiteindelijk overblijft komt ten goede van het evenementenbudget. Dit budget maakt het mede mogelijk om andere evenementen in Zwolle te ondersteunen. Op die manier kan de kermis ook een toegevoegde waarde hebben voor andere evenementen.

Daarnaast sluit de kermis ook goed aan op het evenementenbeleid. Het evenementenbeleid is gericht op een divers aanbod aan evenementen in de stad waarbij alle doelgroepen aan bod komen. Speciale aandacht is er daarbij voor de jeugdige doelgroep om deze te boeien en daardoor te binden aan de stad. De kermis spreekt vooral deze jeugdige doelgroep aan, naast de doelgroep van echte kermisliefhebbers. Daarmee past de zomerkermis goed in het evenementenbeleid.

Scenario’s Op basis van de gevoerde gesprekken, de standpunten en de visies van de diverse betrokken partijen en de geschikte locaties zijn er aan aantal mogelijke scenario’s met betrekking tot de toekomst van zomerkermis in Zwolle. Deze scenario’s worden hieronder beknopt beschreven. Daarbij zijn ook twee suggesties voor mogelijke doorontwikkeling genoemd. Vervolgens zijn de voor- en nadelen per categorie per scenario in één overzicht weergegeven. Een volledig uitgewerkt overzicht van alle vooren nadelen per scenario is terug te vinden in bijlage 6. Daarnaast is in bijlage 5 een uitgebreidere beschrijving van de scenario’s en suggesties inclusief aandachtspunten terug te vinden. Op die manier ontstaat er een completer beeld per toekomstscenario. Scenario 1: Kermis keert terug naar de binnenstad en blijft bij het oude In dit scenario wordt de kermis in de toekomst weer gehouden in de binnenstad van Zwolle. Kanttekening hierbij is natuurlijk wel dat dit mogelijk moet zijn binnen de eventueel geldende coronamaatregelen van dat moment. Met deze constructie wordt er dus eigenlijk terug gegaan naar de kermis zoals deze was voor 2020. De doorontwikkeling van de kermis zal in dit scenario beperkt zijn. Scenario 2: De kermis verhuist definitief naar park de Wezenlanden Net als in 2020, 2021 en 2022 wordt in scenario 2 de kermis voortaan georganiseerd in het park de Wezenlanden.

De afgelopen jaren hebben aangetoond dat het wel degelijk mogelijk is om een (naar omstandigheden) succesvolle kermis op deze locatie te organiseren. Hierbij moet wel de kanttekening geplaatst worden dat beide edities niet vergelijkbaar zijn met de “normale” situatie waarin de evenementenkalender volledig gevuld is. Het blijft dus de vraag hoe succesvol de kermis in het park de Wezenlanden is wanneer er een veel groter aanbod aan evenementen is en de kermis dus meer concurrentie heeft.

4

Scenario 3: De kermis wordt op een andere evenementenlocatie in de stad georganiseerd In dit scenario wordt de kermis zowel niet in de binnenstad als in het park de Wezenlanden georganiseerd. Een van de andere evenementenlocaties in Zwolle wordt in dit geval het decor van de kermis. Het evenemententerrein aan de Grote Voort lijkt om verschillende redenen in dit geval de meest geschikte alternatieve locatie. Suggestie voor toekomstige ontwikkeling 1: De kermis wordt onderdeel van een groter evenement (feestweek) waarbij de kermis in het park de Wezenlanden plaatsvindt Een suggestie die genoemd is om de kermis in de toekomst verder te ontwikkelen is om de kermis onderdeel te laten zijn van een groter evenement zoals een feestweek. Hierbij vindt een evenement plaats waarbij er naast de kermis in park de Wezenlanden nog tal van andere activiteiten in de (binnen)stad te doen zijn. Daarbij zal de rest van het programma van de feestweek in dezelfde periode voornamelijk in en rondom de binnenstad plaatsvinden. Met een goede verbinding tussen de beide locaties kan er groot en aantrekkelijk evenement ontstaan die diverse doelgroepen aanspreekt.

Suggestie voor toekomstige ontwikkeling 2: De kermis wordt onderdeel van een groter evenement (feestweek) die volledig in de binnenstad plaatsvindt Een alternatief op de suggestie die hierboven is beschreven is om de kermis ook onderdeel te maken van een groter evenement zoals een feestweek. Alleen in deze opzet worden zowel de kermis als de rest van het evenement allemaal in dezelfde periode in de binnenstad georganiseerd. Op die manier ontstaat er in de zomer een evenement met een bruisende binnenstad tot gevolg.

5

Draagvlak

Aansluiting op beleid

Financiën

Duurzaamheid

Ruimte

Veiligheid

Bereikbaarheid

Aantrekkingskracht / historie

Scenario 1

-

+/-

+

+

-

-

+

+

Scenario 2

+

+

-

-

+

+

+/-

+/-

Scenario 3

-

+/-

--

-

+

+

-

--

Suggestie toekomst 1

++

+/-

-

-

+

+/-

+/-

+

Suggestie toekomst 2

-

-

+

+

-

-

+

++

Tabel 1: overzicht plus- en minpunten per scenario*

++ : Zeer voordelig

+ : Voordelig +/- : Zowel voordelig als nadelig

- : Nadelig

-- : Zeer nadelig

* Gebaseerd op uiteenzetting voor- en nadelen van ieder scenario, zie bijlage 6.

Scenario 1 = Kermis keert terug naar de binnenstad en blijft bij het oude Scenario 2 = De kermis verhuist definitief naar park de Wezenlanden Scenario 3 = De kermis wordt op een andere evenementenlocatie in de stad georganiseerd Suggestie toekomst 1 = De kermis wordt onderdeel van een groter evenement (feestweek) waarbij de kermis in het park de Wezenlanden plaatsvindt Suggestie toekomst 2 = De kermis wordt onderdeel van een groter evenement (feestweek) die volledig in de binnenstad plaatsvindt

Conclusie Duidelijk is dat ieder scenario zowel voor- als nadelen kent. Geen van de beschreven scenario’s of suggesties heeft alleen voordelen. Dit maakt het lastig om direct een voorkeursscenario aan te wijzen. Wel zijn er een aantal scenario’s die duidelijk meer en sterkere voordelen kennen dan nadelen. Zo zijn scenario 1 en 2 op vier verschillende vlakken voordelig of zelfs zeer voordelig. Hetzelfde geldt voor toekomstsuggestie 2. Daarbij zijn scenario 2 en toekomstsuggestie 1 slechts weer op twee vlakken nadelig. Dit is op het gebied van financiën en duurzaamheid. Al met al lijkt met name scenario 2 het meest gunstige toekomstscenario voor de zomerkermis in Zwolle. Daarbij lijkt ook toekomstsuggestie 1 een geschikt scenario voor de mogelijke doorontwikkeling van de kermis. Beide scenario’s zullen echter wel negatieve gevolgen hebben voor het financiële resultaten van de kermis in de toekomst.

6

Bijlage 1: Uitgebreide terugblik & ontwikkelingen rondom de Zwolse kermis Terugblik Tot 2020 duurde de kermis altijd 10 dagen. Hierbij was de start van de kermis op een vrijdag waardoor er twee weekenden in het kermisprogramma zaten. Inclusief de opbouw (vanaf de woensdag vóór de kermis) en afbouw (de maandag na de kermis), nam de kermis in deze vorm bijna twee weken in beslag. De kermis vond ieder jaar plaats in de binnenstad van Zwolle en specifiek op het Grote Kerkplein, de Melkmarkt, het Rodetorenplein, de Luttekestraat en de Grote Markt (zie afbeelding 1). Dit was van oudsher eigenlijk altijd al de locatie van de Zwolse kermis geweest. De kermis in de binnenstad heeft dus een lange historie. Daarnaast vond ieder jaar op de tweede vrijdag van de kermis ook het Straatfestival plaats in de binnenstad. Doordat het straatfestival altijd een veel bezoekers naar de binnenstad trok, was het een mooie aanvulling op de kermis.

Afbeelding 1: Opstelling kermis in Zwolse binnenstad Organisatie Waar vroeger de kermis al door de gemeente Zwolle werd georganiseerd, is dit tot op heden nog steeds het geval. De organisatie ligt in handen van de gemeentelijke projectleider kermis. Daarbij is de projectleider verantwoordelijk voor het gehele verloop van de kermis, inclusief voorbereiding en vergunning(aanvraag). De projectleider doet dit samen met de coördinator uitvoering, de wijkbeheerder en een project assistente. Deze samenwerking zorgt voor goede professionaliteit, zakelijkheid en organisatie rondom de kermis. Regelmatig overlegt de projectleider met het Kermis Project Team (KPT). Dit KPT bestaat, naast de gemeentelijke projectleider, uit vertegenwoordigers van de horeca en winkeliers, de bewoners van de binnenstad en de kermisexploitanten. Op die manier wordt de kermis in gezamenlijkheid voorbereid. Ook de politie en brandweer worden betrokken in de voorbereiding. Zij zijn geen onderdeel van het KPT maar adviseren op de vergunningsaanvraag.

7

Financiën De inkomsten van de zomerkermis voor de gemeente komen uit de verpachting van de standplaatsen aan de kermisexploitanten. Met deze opbrengsten worden de kosten voor de organisatie van de kermis gefinancierd. Hieronder vallen bijvoorbeeld de kosten voor advertenties, een omlijstend programma, personeelskosten, klaarmaken van de buitenruimte (verwijderen van ondergrondse containers, bankjes en paaltjes) en huur van accu’s voor stroom. Het resultaat dat hierna overblijft komt ten goede van het evenementenbudget. Deze bijdrage maakt het mede mogelijk om andere evenementen in Zwolle te subsidiëren. In de afgelopen jaren is een duidelijke daling van de opbrengst van de kermis zichtbaar. Redenen daarvoor zijn teruglopende inkomsten en gestegen kosten. Zo zijn de pachtopbrengsten gedaald (2016 € 132.500, 2019 € 117.000) en de kosten gestegen (2016 € 65.500, 2019 € 78.800). Daarbij komt dat vanaf 2018 de personeelskosten van de projectleider, coördinator uitvoering en project assistent ten laste zijn gekomen van de begroting van de kermis. Dit was daarvoor niet het geval. Eerdere inventarisaties In 2014 heeft er een uitgebreide evaluatie van de zomerkermis plaatsgevonden met de intern en extern betrokkenen. De uitkomst van deze evaluatie was dat de ingeslagen weg gecontinueerd moest worden. Hierdoor bleef de binnenstad de locatie van de zomerkermis.

Daarna is in 2019 opnieuw een inventarisatie gedaan bij de verschillende partijen. Daarbij is gesproken over welke visie zij hebben op de toekomst van de kermis en welke plek de kermis kan innemen in het evenementenbeleid. Deze gesprekken leidde tot nieuwe inzichten. Bij de inventarisatie van 2019 gaven bewoners en kermisexploitanten en –bonden aan de binnenstad nog steeds de meest geschikte plek voor de kermis te vinden. Uit de gesprekken kwam destijds ook naar voren dat een deel van de ondernemers uit de binnenstad daar kritischer over was. De horeca wilde daarom op zoek naar mogelijkheden om de kermis een impuls te geven. Dit wilde men op een dusdanige manier doen dat ondernemers in de binnenstad, kermisexploitanten en bezoekers van de kermis hiervan profijt hebben en de omwonenden daar geen (grotere) overlast van ondervinden. Ideeën die naar voren kwamen waren onder andere een andere locatie van de kermis of de uitbreiding van het parcours. Daarnaast was het idee van de horeca om de kermis onderdeel te maken van een feestweek. Dit idee werd positief ontvangen door bewoners, bonden en exploitanten tijdens de inventarisatie in 2019. Recente ontwikkelingen De afgelopen paar jaar heeft er een aantal ontwikkelingen plaatsgevonden die zowel direct als indirect invloed hebben gehad op de kermis. Hierbij gaat het om wereldwijde, maar ook lokale en maatschappelijke ontwikkelingen.

Deze ontwikkelingen zijn van dermate grote invloed dat de standpunten en visies die in de inventarisatie van 2019 zijn opgehaald mogelijk niet meer relevant zijn. Daarnaast hebben de verschillende ontwikkelingen ook veel impact op diverse partijen die een bepaalde betrokkenheid hebben bij de kermis. Hierdoor is het goed mogelijk dat de verschillende perspectieven ten opzichte van de kermis in Zwolle in de afgelopen twee jaar zijn veranderd. Het coronavirus Waar in 2019 nog niemand rekening mee had gehouden was dat Nederland vanaf maart 2020 te maken kreeg met de corona pandemie. Tot op de dag van vandaag is deze pandemie een wereldwijd probleem. Deze pandemie zorgde voor een groot aantal veranderingen die direct van invloed waren op de kermis en de verschillende betrokken partijen. Verschillende coronamaatregelen die door het kabinet werden opgelegd zorgden er onder andere voor dat veel evenementen geen doorgang konden vinden. Zo gingen er ook veel kermissen in Nederland niet door. Ook de horeca en veel

8

winkeliers moesten voor bepaalde tijd hun zaken sluiten of hadden te maken met aangepaste openingstijden. Daarmee heeft de coronacrisis op het moment van schrijven van dit rapport nog steeds een grote impact op onder andere horeca, retail en kermisexploitanten. Vanwege verschillende versoepelingen van de coronamaatregelen waren er in de zomer van 2020 meer mogelijkheden voor het organiseren van evenementen binnen de geldende maatregelen. Daarnaast is de kermis voor Zwolle een belangrijk evenement. De zomerkermis hoort immers bij Zwolle als vitale en veerkrachtige stad met evenementen voor alle doelgroepen. Vandaar dat het uitgangspunt was om de zomerkermis door te laten gaan, passend binnen de op dat moment geldende coronaregels. Andere locatie voor de kermis Het was echter niet mogelijk om de zomerkermis in de binnenstad te organiseren binnen de maatregelen die op dat moment van kracht waren. Daarom heeft de gemeente Zwolle in overleg met de kermisexploitanten besloten om de zomerkermis eenmalig te verplaatsen van de binnenstad naar park de Wezenlanden. Vanwege de omstandigheden is de verantwoordelijkheid voor de voorbereiding en het verloop van de kermis eenmalig neergelegd bij de kermisexploitanten in de persoon van Hans de Voer. De duur van de kermis was acht dagen (éen weekeinde) in plaats van tien dagen en twee weekeinden zoals gebruikelijk.

Om overlast zoveel mogelijk te voorkomen zijn de openingstijden vervroegd van 13.00 uur tot 23.00 uur, waarbij dit eerder altijd tot 00.00 uur en in de weekenden tot 01.00 was. Ook is ervoor gekozen om centrale muziek te gebruiken en om de muziek naar binnen te richten op het kermisterrein zelf. Om geen oploop te creëren was er in 2020 geen omlijstend programma. Ook ging in 2020 het Straatfestival niet door aangezien dit programma niet kon plaatsvinden binnen de geldende coronamaatregelen. In augustus 2021 waren er nog veel dezelfde maatregelen van kracht. Daarom is er ook in 2021 voor gekozen om de kermis te organiseren in het park de Wezenlanden. Hierbij was de organisatie wel weer in handen van de gemeente Zwolle in plaats van de kermisexploitanten. Ook is er voor dezelfde opzet van acht dagen, vroegere openingstijden en centraal naar binnen toe gerichte muziek gekozen. Net als in 2020 ging ook in 2021 het Straatfestival niet door. Zowel in 2020 als in 2021 is de kermis succesvol georganiseerd in park de Wezenlanden. De kermisexploitanten waren tevreden en er zijn weinig klachten ontvangen. Door de kermis opnieuw in het park te organiseren kon er direct ook tegemoet gekomen worden aan de belangen van de ondernemers in de binnenstad. Zo kon de horeca de uitgebreidere terrasruimte volledig blijven gebruiken.

Indirect leverde deze locatie ook inzicht over de geschiktheid van het park als eventuele alternatieve locatie voor de kermis. Daarentegen konden in het park de Wezenlanden niet dezelfde pachtprijzen gehanteerd worden. Hierdoor vielen de pachtopbrengsten en daarmee het uiteindelijke resultaat in 2020 en 2021 lager uit dan eerdere jaren. Maatschappelijke ontwikkelingen Naast de coronacrisis zijn er de laatste jaren nog een aantal maatschappelijke ontwikkelen die de kermis en de toekomst ervan beïnvloeden. Zo telt Nederland steeds minder kermisexploitanten. Ook lopen de bezoekersaantallen van de kermis op een landelijk niveau terug1. Dit komt mede doordat de wensen van de consument zijn de veranderd. De moderne consument verwacht een ander aanbod op de kermis dan vroeger zo blijkt uit een onderzoek van Dynamic Concepts naar de kermisbeleving van bezoekers1. Daarnaast wordt de concurrentie voor de kermis steeds groter. Met een aantal grote pretparken in Nederland zijn er voor de doelgroep die op zoek is naar spannende attracties goede, zo 1 Kan live-entertainment de kermis nog redden?, Dynamic Concepts – Oktober 2017

9

niet betere, alternatieven. Maar ook het steeds groter wordende aantal festivals is een bedreiging voor de kermis. Met een groot aanbod aan festivals moet de consument keuzes maken waaraan men zijn vrije tijd en geld besteed. Wanneer de kermis zich niet ontwikkelt zal deze keuze vaker ten nadele van de kermis worden gemaakt. Ontwikkelingen in Zwolle Niet alleen landelijk, maar ook in Zwolle zijn er veel ontwikkelingen gaande. Wat zijn deze ontwikkelingen en hoe beïnvloeden ze de kermis? Economisch perspectief, Cultureel perspectief & Kompas Zwolle Alleen al in 2021 zijn er drie belangrijke beleidsvisies vastgesteld die richting geven aan de economische en culturele toekomst van Zwolle. Het Economisch Perspectief, het Cultureel Perspectief en het Kompas Zwolle beschrijven ieder welke ambities Zwolle als stad heeft op het gebied van economische en culturele ontwikkeling op de lange termijn. Deze documenten laten zien waar Zwolle zich de komende jaren economisch en cultureel op gaat richten. Zo wordt er specifiek gericht om bepaalde doelgroepen naar de stad toe te trekken of juist in de stad te behouden. Ook wordt er gefocust op specifieke sectoren die interessant zijn voor de stad. Met deze beleidsstukken is dus duidelijk geworden dat Zwolle een bepaalde richting op wil. En bij die richting horen ook bepaalde evenementen. De vraag is of de kermis daar ook onder valt.

Dit kan namelijk gevolgen kunnen hebben voor de toekomst en het voortbestaan van de kermis. In eerste instantie sluit de kermis niet volledig aan bij genoemde richting en ambities. De mening is echter dat de kermis een evenement is dat hoort bij een stad als Zwolle. Het is een evenement dat los gezien moet worden van de genoemde ambities in de beleidsdocumenten. Zwolle richt zich namelijk op een divers aanbod aan evenementen in de stad waarbij alle doelgroepen aan bod komen en de kermis hoort daarbij. Historisch gezien hoort de kermis bij Zwolle, maar ook zeker wanneer er gekeken wordt naar de belangstelling voor de kermis. Ondanks de verschillende (maatschappelijke) ontwikkelingen trekt de kermis in Zwolle ieder jaar zo’n 80.000 bezoekers. Er is dus duidelijk voldoende animo voor dit evenement. Ondanks dat de genoemde beleidsstukken van groot belang zijn voor de toekomst van Zwolle, hebben ze weinig invloed op het voortbestaan en de toekomst van de kermis. Ontwikkelprogramma binnenstad Ook in de binnenstad zijn er meerdere ontwikkelingen gaande. Deze ontwikkelingen hebben daarmee direct invloed op zomerkermis in Zwolle. Met de eerdere strategische agenda binnenstad en het huidige ontwikkelprogramma binnenstad is er een verschuiving gaande in de binnenstad van Zwolle. Leefbaarheid, ruimte en recreëren worden in de binnenstad belangrijke thema’s.

De binnenstad moet een gebied worden waar je graag verblijft. De balans tussen rust en reuring is hierin een belangrijk vraagstuk. Reuring hoort bij de binnenstad en kan er ook niet zonder. Maar te veel reuring is ook niet wenselijk. Aangezien een kermis in de binnenstad veel reuring veroorzaakt over meerdere dagen, is het de vraag of en hoe dit evenement past binnen het ontwikkelprogramma binnenstad. Ontwikkeling openbare ruimte Een ander belangrijk onderwerp in dit programma is de inrichting van de openbare ruimte in de binnenstad. De laatste twee jaar is er een verbetering van deze inrichting zichtbaar. Zo zijn onder andere de terrassen ruimer geworden zonder dat er meer tafels bij zijn gekomen. Daarnaast worden er bepaalde delen van de binnenstad tot voetgangersgebied gemaakt waarbij er op verschillende plekken in de binnenstad (gratis) fietsparkeergelegenheden zijn. Ook zijn er plannen voor het autoluw maken van de binnenstad. Deze ontwikkelingen hebben allemaal een positieve invloed op de uitstraling van de binnenstad. De openbare ruimte heeft daarmee meerdere functies gekregen. Het gaat veel meer naar een verblijfsfunctie toe waarbij het meer op beleving van de bezoeker en bewoner gericht is.

10

Detailhandel Ook in de detailhandel is er een verschuiving naar beleving zichtbaar. Mede vanwege de coronacrisis is er een grote verschuiving naar online aankopen te zien. Steeds meer consumenten winkelen vanuit huis en laten hun aankopen thuis bezorgen of halen het af in de winkel. Dit zorgt ervoor dat de functie van de detailhandel ook veranderd is. Winkelen in de binnenstad draait steeds meer om de beleving van de consument in plaats van alleen de producten. Door meer een beleving te creëren kun je consumenten vasthouden in de binnenstad. Op die manier kan de detailhandel beter concurreren met online winkelen. Woonfunctie De komende jaren gaat het aantal woningen in de binnenstad van Zwolle flink toenemen. Dit zorgt voor meer bewoners in de binnenstad en daarmee automatisch tot een grotere druk op de binnenstad. Leefbaarheid en een goede inrichting van de openbare ruimte worden dan nog belangrijker om voor de grotere groep bewoners een prettig leefklimaat te creëren. De binnenstad heeft met haar karakter een beperkte hoeveelheid beschikbare ruimte. Met het toenemend aantal bewoners in de toekomst en een andere inrichting en gebruik van de openbare ruimte, horeca en detailhandel, is het een belangrijk vraagstuk of de binnenstad nog de juiste locatie is voor de kermis. Al deze ontwikkelingen in de binnenstad hebben invloed op de toekomst van de kermis.

Duidelijk is dat het met deze ontwikkelingen niet makkelijker is geworden om de kermis in de binnenstad plaats te laten vinden. Zoals eerder beschreven is het uitgangspunt dat reuring bij de binnenstad hoort. Ondanks dit uitgangspunt sluit het organiseren van een kermis in de binnenstad niet volledig aan bij de ontwikkelplannen in de binnenstad. Een kermis in de binnenstad zorgt al voor veel druk op de binnenstad voor een periode van meerdere dagen. In combinatie met de beschreven ontwikkelingen zal dit alleen maar leiden tot meer druk op de binnenstad dan nu het geval is. Zeker wanneer de kermis tien dagen duurt exclusief op- en afbouw. En dat terwijl deze ontwikkelplannen juist zijn opgesteld om een goede balans te vinden met betrekking tot de druk op de binnenstad. Wanneer de kermis in de binnenstad plaatsvindt sluit dit dus niet aan bij de ontwikkelplannen en ambities voor de binnenstad. Ook sluit dit niet goed aan bij de andere ontwikkelingen zoals het creëren van meer beleving voor winkelend publiek of goede leefbaarheid voor nieuwe bewoners.

11

Bijlage 2: Het onderzoek Aanleiding onderzoek Alle ontwikkelingen die beschreven zijn in bijlage 1 hebben de vraag wat de toekomstige ontwikkeling van de kermis moet zijn nog meer aangewakkerd. Het is goed mogelijk dat de veranderingen ervoor gezorgd hebben dat het perspectief op de zomerkermis veranderd is bij de verschillende betrokken partijen. Aangezien veel ontwikkelingen de laatste twee jaar hebben plaatsgevonden, is het niet relevant om verder te gaan met de uitkomsten van de inventarisatie van 2019 aangezien dit geen goede basis zou zijn. Daarom is er in 2021 opnieuw onderzoek gedaan naar het vraagstuk over wat de toekomstige ontwikkeling van de kermis moet zijn.

Het onderzoek Middels een uitgebreide inventarisatie met verschillende betrokken partijen is er informatie opgehaald over onder andere de volgende zaken: • Hoe kijkt deze partij aan tegen de zomerkermis in Zwolle? • Is dit beeld de afgelopen twee jaar veranderd en zo ja, waardoor? • Wat zijn de ervaringen rondom de kermis in 2020 en 2021? • Wat zou de geschikte toekomstige locatie zijn van de zomerkermis? • Welke ontwikkelingen ziet deze partij in de afgelopen jaren? • Wat is de visie van deze partij op de toekomst van de kermis? • Hoe moet de opzet van de kermis in de toekomst eruit zien en moet deze veranderen? Hierbij is er met de volgende partijen gesproken: • Kermisexploitanten • Horeca & HESZ • bbZ • Kermisbonden NKB & Bovak • ZwolleFonds en CityCentrum • Wijkpanel binnenstad • Omwonenden park de Wezenlanden, Parkpaviljoen en Kinderboerderij Weezenlanden • Veiligheidsdiensten (politie, brandweer, ambulancedienst) Daarnaast zijn er vanuit de gemeente Zwolle ook veel plannen voor diverse ontwikkelingen die invloed hebben op de toekomst van de kermis. Zo zijn er bijvoorbeeld veel ontwikkelingen gaande in de binnenstad. Daarom zijn er gesprekken gevoerd met interne collega’s die betrokken zijn bij deze plannen en ontwikkelingen.

In deze gesprekken is vooral gekeken naar de diverse beleidsontwikkelingen van de afgelopen jaren en hoe de kermis nu en in de toekomst aansluit bij dit beleid. Hierbij is er gesproken met: • Projectleider binnenstad • Procesmanager ontwikkelprogramma binnenstad • Wijkmanager binnenstad Standpunten en visie verschillende partijen Hieronder is er per partij een korte samenvatting gegeven van hun standpunten en visie op de zomerkermis en de toekomst ervan. Kermisexploitanten De kermisexploitanten willen de kermis weer terug naar de binnenstad hebben. Daarbij willen ze dat de kermis weer 10 dagen duurt en ’s avonds tot 00.00 uur geopend is. Dus eigenlijk zoals het was in de oude situatie. De exploitanten geven aan dat de huidige opzet, met acht dagen en openingstijden

12

tot 23.00 uur, ongeveer 30% minder omzet oplevert. Dit komt voornamelijk doordat de kermis twee dagen korter duurt dan eerder. Dat scheelt al 20%. Doordat er ’s avonds de meeste omzet gegenereerd wordt, betekent een vroegere sluitingstijd over acht dagen nog eens 10% minder omzet. Dit zorgt in combinatie met een daling van de pachtprijs van 10% voor minder inkomen voor de exploitanten. Daarnaast is de kermis in park de Wezenlanden minder geschikt voor kinderattracties. Die hebben het erg lastig op de nieuwe locatie. De exploitanten willen wel een randprogrammering met daarin extra activiteiten voor bijvoorbeeld kinderen. Op die manier trek je mensen aan die normaal gesproken niet naar de kermis zouden komen. Wanneer de binnenstad echt uitgesloten is, dan is park de Wezenlanden nog wel een alternatief. Vooral in 2021 was de kermis hier succesvol met zo’n 80.000 bezoekers in acht dagen tijd. Dit is echter geen goede afspiegeling van de werkelijkheid aangezien er geen andere evenementen waren en er dus nauwelijks concurrentie was. Als de kermis definitief naar het park de Wezenlanden gaat, dan moet de kermis minimaal 10 dagen duren en ’s avonds een uur langer open zijn vinden de exploitanten. Op die manier kan het omzetverlies dat de afgelopen jaren zichtbaar was deels teruggedraaid worden. In die situatie moet er ook kritisch naar de pachtprijzen worden gekeken.

Anders kunnen de exploitanten er geen goede boterham aan verdienen. Horeca & HESZ De horeca ziet de kermis het liefste definitief plaatsvinden in park de Wezenlanden. Voor de meeste horeca zaken in de binnenstad geldt dat er minder klandizie en omzet is in de periode dat de kermis in de binnenstad staat. Tijdens de kermis is er een andere doelgroep in de stad die minder gebruik maakt van de horeca of in ieder geval minder geld uitgeeft. Daarnaast blijven vaste gasten in de periode van de kermis weg omdat ze kermis als storend ervaren tijdens hun middag of avond uit. Dit geldt vooral voor de eetgelegenheden. Daar komt ook nog bij dat de kermis in de binnenstad weer gaat betekenen dat sommige terrassen in moeten krimpen en anderen ingepast moeten worden. In het algemeen profiteert de horeca dus niet van de kermis, al zijn er een aantal uitzonderingen. Maar er zijn zelfs bij horeca gelegenheden die wel profiteren van de kermis maar de kermis toch liever zien vertrekken uit de binnenstad. De horeca wil de kermis graag onderdeel maken van een feestweek waarbij de kermis in het park de Wezenlanden gehouden wordt en er andere activiteiten in de binnenstad zijn (straattheater, muziek, cultuur, sport, entertainment). Hierbij wordt Boeskool in Oldenzaal als voorbeeld genoemd.

Er kan klein begonnen worden door bijvoorbeeld het straatfestival, stadsfestival en de kermis aan elkaar te koppelen. Dit zijn al bestaande evenementen. Wanneer je dit in dezelfde periode organiseert ontstaat er al een soort feestweek Belangrijk hierbij is dat de kermis en de activiteiten in de binnenstad elkaar versterken. De verschillende partijen moeten het samen doen. Een goede verbinding tussen de binnenstad en het park de Wezenlanden is dan van belang. Op die manier gaan mensen heen en weer bewegen. De organisatie van de feestweek komt idealiter in handen van één (professionele) partij, want gedeelde verantwoordelijkheid geeft niet het gewenste resultaat, zo is de ervaring vanuit de horeca. Vanuit de horeca zit er energie op dit idee en zij zien dan ook een aanjagende rol voor zich weggelegd. bbZ (bewonersvereniging binnenstad Zwolle) Ook de bbZ ziet de kermis in de toekomst het liefste in het park de Wezenlanden plaatsvinden. Vooral de bewoners die dichtbij het kermisparcours wonen ervaren overlast door de kermis. Dit is niet alleen geluidsoverlast, maar ook bijvoorbeeld opstootjes en vernielingen. Daarbij zorgt een andere doelgroep in de stad ook voor een andere, minder prettige, sfeer in de stad. Maar overlast daar gelaten, past de kermis in het park de Wezenlanden ook beter in de toekomstvisie van Zwolle.

Er liggen veel plannen voor de binnenstad waarbij er onder andere veel woningen bij gaan komen. Met het oude karakter, maar ook het smalle en nauwe karakter van de binnenstad vraagt de bbZ zich af of er in de

13

binnenstad wel plaats blijft voor de zomerkermis. Dit in combinatie met de nieuwe plannen en de steeds groter wordende attracties. In het park is ruimte geen beperkende factor en kunnen exploitanten ook meer grote attracties kwijt. Op die manier kun je een win-win creëren. Ook de bbZ ziet een feestweek met extra activiteiten in de binnenstad wel zitten. Maak het vooral niet te groot en een te vol programma. Want dan creëer je alsnog overlast en problemen in de binnenstad. In het algemeen komt de visie van de bbZ hierin overeen met die van de horeca. Kermisbonden NKB & BOVAK Volgens de kermisbonden heeft de kermis in Zwolle de afgelopen jaren flink ingeleverd. In de binnenstad is er minder oppervlakte en ruimte beschikbaar voor de exploitanten in vergelijking met eerder. Dit komt de kwaliteit van de kermis niet ten goede. Als de ruimte voor de kermis in de binnenstad nog minder wordt, dan is dat de doodsteek voor de kermis in Zwolle. Exploitanten zullen dan wegblijven en voor andere kermissen in Nederland kiezen. Wanneer er voldoende ruimte beschikbaar blijft in de binnenstad, dan is dat de meest geschikte locatie voor de kermis vanuit het oogpunt van de exploitanten. In de binnenstad is meer aanloop van publiek dan in het park, je krijgt meer spontane bezoekers. In het park komen alleen de mensen die al specifiek naar de kermis willen.

Park de Wezenlanden heeft daarentegen wel veel potentie om een geschikte locatie te worden. Ruimte speelt hier minder een rol waardoor je het mooi groots kunt opzetten met brede looppaden en een looproute. Dat was met de opzet van 2020 en 2021 een positief element. Je kunt hier een opstelling maken die aantrekkelijk is en met een looproute bestaan er ook geen slechte plekken meer zoals deze in de binnenstad wel bestonden. Maar je zult hiervoor wel wat aan de uitstraling moeten doen. Je moet de kermis in het park mooi aankleden met bijvoorbeeld een opvallende toegangspoort, veel kleurgebruik, lage hekken, maar ook tafeltjes of terrasjes bij de foodkramen. Het moet uitstraling hebben. Op die manier heeft de kermis een aantrekkende werking. Een randprogramma is zeker van toegevoegde waarde voor de kermis omdat het kan zorgen dat mensen meer tijd op de kermis doorbrengen. De kermis past goed in het idee van een feestweek. De verbinding tussen de binnenstad en het park is dan wel erg belangrijk. ZwolleFonds en Citycentrum De kermis hoort bij Zwolle, dat staat voorop. Binnen de retail zie je een tweedeling m.b.t. de kermis. Maar de groep die vindt dat de kermis in de binnenstad moet blijven wordt steeds kleiner. Net als bij de horeca, zorgt de kermis in de binnenstad ook bij de retail voor minder klandizie en omzet in de kermisperiode.

De doelgroep die op de kermis af komt gaat minder snel even winkelen en de klanten die normaal komen winkelen blijven juist even uit het centrum weg. Dit speelt misschien al wel 30 jaar. Daarom vindt de retail het park de Wezenlanden een betere locatie voor de kermis. De vraag is ook of de kermis in de binnenstad nog wel past binnen alle plannen en ontwikkelingen die er gaande zijn in de binnenstad. De openbare ruimte in de binnenstad wordt steeds kleiner waardoor het steeds lastiger wordt om een evenement van het formaat kermis daar in te passen. Met de kermis in het park liggen er nog wel kansen om iets aan de verbinding tussen park en binnenstad te doen. De kermis kan veel meer een element worden dat aansluiting vindt met de binnenstad zonder dat het daar plaatsvindt. Op die manier kun je meer aanloop creëren en krijg je een wisselwerking tussen de binnenstad en de kermis in het park. Daarnaast moet je niet meer alleen denken vanuit de kermis. Je moet bedenken hoe je als verschillende partijen elkaar aanvult en de stad en de evenementen aantrekkelijk kunt maken voor een zo breed mogelijke groep. Het idee van een feestweek zoals dat door de horeca beschreven wordt is dan ook iets waar de retail zich volledig bij aansluit. Wijkpanel binnenstad In het wijkpanel binnenstad is er sprake van verschillende meningen ten opzichte van de kermis.

De bewoners die aan of dichtbij het parcours wonen ervaren vooral overlast en vinden de kermis geen toegevoegde waarde voor de binnenstad. Zij hebben de verplaatsing naar park de Wezenlanden als

14

positief ervaren en zien de kermis daarom liever in de toekomst ook in het park plaatsvinden. De bewoners die verder van het kermisparcours af wonen, ervaren een stuk minder overlast van de kermis. Zij zijn er dan ook minder stellig in dat de kermis definitief naar het park verplaatst moet worden. Toch is de algemene tendens wel dat het park de Wezenlanden een geschikte locatie is voor de kermis. Hier heb je bijvoorbeeld ook meer ruimte voor het parkeren van fietsen. De kermis in de binnenstad zorgde altijd voor parkeerproblemen. Over het idee van een feestweek of andere opzet heeft het wijkpanel geen uitgesproken mening. Hier moet wel behoefte aan zijn bij het publiek. Is dat er überhaupt? Mogelijk zorgt dit ook wel weer voor een te grote druk op en rond de binnenstad. Omwonenden park de Wezenlanden De omwonenden van park de Wezenlanden hebben de afgelopen twee jaar veel overlast ervaren van de kermis in het park. Er wordt voornamelijk veel geluidsoverlast ervaren. Met name door de zware bassen van de muziek en door het gegil en geschreeuw van bezoekers. En de overlast komt niet alleen vanaf het kermisterrein. Wanneer bezoekers na het kermisbezoek door de wijk verplaatsen om bijvoorbeeld naar de auto te gaan, dan wordt dit geschreeuw ook meegenomen naar buiten het kermisterrein. Als dit meer dan een week duurt, dan heeft dat impact.

Dit zorgt er eigenlijk voor dat je mensen belast in hun eigen woonomgeving. Ook de doelgroep wordt niet als een prettige doelgroep ervaren. Deze groep zorgt automatisch voor meer overlast en ongeregeldheden. Ook omdat er minder sociale controle is in het park. Je moet meer inzetten op handhaving en beveiliging, ook buiten het kermisterrein om dit tegen te gaan. Ook het beter op elkaar afstemmen van de muziek met minder zware bassen kan helpen. Het park heeft ook een andere functie gekregen, mede door corona. Het is meer een sport- en recreatiegebied geworden. Daar genieten de bewoners ook van. Maar ze vragen zich hoe de kermis daarin past. Door de kermis wordt die functie in ieder geval een week weggenomen. De omwonenden vinden de kermis nu ook niet duurzaam, terwijl dat juist een belangrijk thema is voor de stad. Op het gebied van de locatie vinden de omwonenden dat eerst de vraag gesteld moet worden of je als gemeente nog wel een kermis in de stad wilt. Qua locatie vinden ze het park ook niet geschikt. Het heeft een andere functie en er is minder sociale controle dan in de binnenstad. Verder buiten de stad is het meer geschikt zoals het Scania terrein of misschien op Hessenpoort. Tegen het idee van een feestweek wordt gematigd positief aangekeken. Je spreekt daarmee een bredere doelgroep. Er was nu een eenzijdige doelgroep op de kermis.

Met zo’n evenement worden de activiteiten wel mooi geclusterd. Het is wel van belang dat het op verschillende plekken plaatsvindt. De verbinding met de binnenstad is daarbij ook van belang voor een goede koppeling. Tijdens het Bevrijdingsfestival is dat er ook. Parkpaviljoen en kinderboerderij Park de Wezenlanden Zowel het Parkpaviljoen als de kinderboerderij in het park de Wezenlanden hebben de afgelopen twee jaar geen extra overlast ervaren door de kermis. Er is door de kermis niet meer overlast dan anders in het park. Het Parkpaviljoen had in 2021 positieve ervaringen met de kermis vanwege meer klandizie en omzet door de kermis. Zij zouden het leuk vinden als de kermis in het park kon blijven. Waar in 2020 het Parkpaviljoen nog wel hinder ondervond van het geluid van de kermis, was dit in 2021 al een stuk beter. De kinderboerderij ervaart weinig overlast van het geluid. De dieren daar zijn wel wat gewend met de festivals die vaker in het park plaatsvinden. Bezoekers van de kermis parkeren hun auto vaak naast de kinderboerderij en lopen dan naar de kermis. Vaak zijn dit gezinnen met kinderen die na het bezoek aan de kermis nog even bij de dieren kijken en een ijsje halen in de boerderijwinkel. Dus ook voor de kinderboerderij heeft de kermis nog een toegevoegde waarde. Maar er zijn natuurlijk wel incidenten in het park vinden zowel het Parkpaviljoen als de kinderboerderij.

Waar de kinderboerderij aangeeft dan er goede sociale controle is door verschillende partijen, vind het Parkpaviljoen dat politie inzet voor een betere controle en handhaving nog wel een verbeterpunt is. De overlast van afval in het park tijdens de kermis wordt ook door beide partijen aangegeven. Er lag in het park veel gebroken glas en verpakkingen van artikelen die gewonnen konden worden op de

15

kermis. Dit zou qua schoonmaak op en buiten het kermis terrein verbeterd kunnen worden. Ook meer oplossingen voor het parkeren van auto’s behoort tot de verbeterpunten. Mensen parkeren nu in de wijk, maar soms ook in de berm van de Wethouder Alferinkweg en het grote pad door het park. Dat is niet wenselijk omdat leveranciers van het Parkpaviljoen daar bijvoorbeeld problemen door ondervinden. Een feestweek is volgens het Parkpaviljoen niet nodig. Als de kermis uit de binnenstad vertrekt, brengt dit al veel voordelen met zich mee voor de partijen in de binnenstad. Veiligheidsdiensten (politie, brandweer en ambulancedienst) Wanneer de locaties binnenstad en park de Wezenlanden met elkaar vergeleken worden, dan concludeert de politie dat er meer/grotere risico’s zijn in de binnenstad in vergelijking met het park. Dit heeft alles te maken met de beperkte ruimte in de binnenstad en de samenloop met o.a. de horeca en het Straatfestival. Dit zorgt ervoor dat er in de binnenstad grotere risico’s zijn m.b.t. crowdmanagement, openbare orde verstoringen (vechtpartijen door alcohol/drugs) en de bereikbaarheid van hulpdiensten tijdens een calamiteit. Om deze reden verkiest de politie het park de Wezenlanden boven de binnenstad als geschikte locatie voor de kermis.

Daarbij moet echter wel de kanttekening geplaatst worden dat het lastig is om een ‘eerlijke’ vergelijking te maken tussen beide locaties, omdat de kermis heeft plaatsgevonden in een periode waarin er weinig alternatieven waren voor bijvoorbeeld de jeugd in Zwolle (sluiting horeca i.v.m. corona). Ook dit kan een oorzaak zijn voor een toename in het aantal opstootjes op het kermisterrein. Duidelijk is wel dat in het park de Wezenlanden de politie meer inzet moet leveren dan in de binnenstad. Brandweer IJsselland geeft aan zeer goede ervaringen te hebben met de twee edities van de kermis in park de Wezenlanden. Er hebben zich geen incidenten voorgedaan waarvoor de brandweer is gealarmeerd en door de ruime opzet in het park zijn de aanrijroutes ook erg goed. De beperkte ruimte, historische bebouwing en de zeer krappe aanrijroutes in combinatie met de zomerkermis maakt de binnenstad al jaren niet meer een geschikte locatie volgens de brandweer. De operationele slagkracht ten tijde van een incident zouden door deze zaken in het gedrang komen. De bereikbaarheid van park de Wezenlanden t.o.v. de binnenstad in het geval van een incident wordt als een van de belangrijkste voordelen genoemd. Ook de bestrijdbaarheid van een brand in de binnenstad vormt altijd een uitdaging. Door de ruimere opzet en de beschikbare ruimte in het park is een brand hier in theorie beter te bestrijden.

Als aandachtspunt voor de toekomst wordt het gebruik van mobiele accu’s nog genoemd. Hoewel deze accu’s vanuit duurzaamheidsoogpunt een absolute verbetering zijn, kan een brand van een mobiele accu grote gevolgen met zich meebrengen. Dit risico, al is het erg klein, verdient volgens de brandweer mede in combinatie met een evenement waar grote publieksaantallen op af komen zeker aandacht. Door de ambulancedienst IJsselland worden vergelijkbare argumenten aangevoerd om de voorkeur voor het park de Wezenlanden als locatie voor de kermis uit te spreken. Op het gebied van veiligheid is dit volgens de ambulancedienst de beste locatie. Doordat er meer ruimte is, zit je elkaar minder in de weg. Door de ruimere opzet van de kermis in het park kunnen ambulances en andere hulpdiensten gemakkelijker aan rijden. Dit wordt als prettig ervaren. In het kader van veiligheid wordt door de drie verschillende hulpdiensten unaniem het park de Wezenlanden als betere locatie voor de zomerkermis gezien vergeleken met de binnenstad. Conclusie n.a.v. inventarisatie De opbrengsten uit de verschillende inventarisatiegesprekken maken duidelijk dat de neuzen van de partijen niet allemaal dezelfde kant op staan. De conclusie uit de eerdere inventarisatie van 2014 was dat de ingeslagen weg gecontinueerd moest worden.

In 2019 ontstond er al een kritischer geluid vanuit partijen in de binnenstad met betrekking tot de organisatie van de kermis in de binnenstad. Maar de huidige inventarisatie toont aan dat de visies en ideeën van de diverse partijen verder uit

16

elkaar zijn komen te liggen. De partijen uit de binnenstad (horeca, HESZ, retail en bbZ) hebben allen een eensgezinde mening over de toekomst van de kermis. Zij zien de kermis in de toekomst het liefst niet meer in de binnenstad plaatsvinden. Wel zien ze de kermis graag onderdeel worden van een groter evenement zoals een feestweek waarbij de kermis bijvoorbeeld in het park de Wezenlanden georganiseerd wordt. De invulling van een feestweek of iets soortgelijks verschilt echter nog tussen deze partijen. De kermisexploitanten keren juist liever terug naar de binnenstad met hun kermis aangezien de kermis in het park de Wezenlanden hun minder omzet oplevert. Dit wordt ondersteund door de kermisbonden die ook aangeven dat de binnenstad de voorkeurslocatie is. Echter geven de kermisbonden wel aan dat het park de Wezenlanden wel degelijk een geschikte locatie kan zijn wanneer er aan verschillende zaken aandacht wordt besteed. De omwonenden zien een toekomstige kermis op deze locatie niet zitten aangezien zij veel overlast ervaren van het evenement. Ook sluit het volgens hen niet aan bij de functie van het park en bijvoorbeeld het duurzaamheidsaspect. De ondernemers in het park (Parkpaviljoen en de kinderboerderij) kijken daar anders tegenaan.

Zij ervaren geen extra overlast door de kermis en het publiek en het Parkpaviljoen ziet de kermis zelfs graag terugkeren in het park de Wezenlanden. Het is dus duidelijk dat er in de afgelopen twee jaar een flink aantal zaken veranderd zijn wat tot deze diverse perspectieven heeft geleid. De belangenpartijen kijken nu duidelijk op een minder eenduidige manier tegen de kermis en de toekomst ervan aan dan een aantal jaar geleden. Dit vermoeden bestond voorafgaand aan het onderzoek al, maar is nu ook daadwerkelijk bevestigd. De uiteenlopende standpunten en visies op de toekomst maken de discussie rondom de toekomst van de zomerkermis niet gemakkelijker. Duidelijk is dat er niet een oplossing mogelijk is die voor alle partijen voordelig uitpakt. Er zullen dus bewuste keuzes gemaakt moeten worden met betrekking tot de toekomst van zomerkermis. De diversiteit aan standpunten maakt het ook lastig om één oplossing te presenteren die het meest geschikte toekomstscenario voor de kermis schetst. Hier zal eerst een zorgvuldige afweging aan vooraf moeten gaan. Om deze afweging beter kunnen maken zullen er verderop in dit rapport drie verschillende scenario’s en twee suggesties voor de toekomst beschreven worden met betrekking tot de toekomst van de kermis. In deze scenario’s zullen ook de aandachtspunten, voor- en nadelen en de financiële gevolgen aan bod komen.

Voordat deze scenario’s beschreven worden, is het van belang om eerst specifieker naar de geschikte locaties, de financiële resultaten en de doelgroep van de kermis te kijken.

17

Bijlage 3: Onderzochte locaties & financiën Geschikte locaties – binnenstad vs park de Wezenlanden Voordat de verschillende toekomstscenario’s beschreven worden is het van belang om de geschikte locaties voor de kermis in Zwolle in meer detail te behandelen. Op deze manier ontstaat er een completer beeld en verduidelijkt het de toekomstscenario’s en met name de voor- en nadelen per scenario. Aan de hand van een aantal thema’s zullen eerst de binnenstad en het park de Wezenlanden met elkaar vergeleken worden. Evenemententerrein Tot 2020 was de binnenstad ieder jaar het decor van de kermis. Diverse attracties en kramen stonden in deze opzet uitgestald op het Grote Kerkplein, de Melkmarkt, het Rodetorenplein, de Grote Markt en in de Luttekestraat. Dit zijn allemaal evenementenlocaties waar grootschalige evenementen plaats mogen vinden en vormen daarmee een geschikte locatie voor de kermis. Hetzelfde geldt voor het park de Wezenlanden dat ook evenemententerrein is. Een kermis van tien dagen is op basis van de beleidsregel Evenementen in de open lucht ook in het park mogelijk, net als eerder in de binnenstad. Duurzaamheid Afgelopen jaren is volop ingezet om alle evenementen in de binnenstad van Zwolle zoveel mogelijk te verduurzamen. Onder meer wordt gewerkt aan het realiseren van groene stroom in de binnenstad via aansluitpunten op het Grote Kerkplein en op het Rodetorenplein.

Ook de kermis werd in de binnenstad voorzien van groene stroom. Deze verduurzaming willen we nu ook gaan doorvoeren voor alle evenementen in Park de Wezenlanden. Momenteel onderzoeken we de mogelijkheden hiervoor en worden hier gesprekken over gevoerd met diverse partijen, waaronder de provincie. In park de Wezenlanden kan een stroomaansluiting aangelegd worden die geschikt is om mobiele accu’s op aan te sluiten. Een dergelijke aanleg gaat echter gepaard met zeer grote investering. Schatting is dat het aanleggen van een geschikte aansluiting tussen de € 350.000 en €400.000 gaat kosten. Invloed op de omgeving De verschillende pleinen/straten die het decor zijn van de kermis in de binnenstad, zijn de rest van het jaar de plekken waar de terrassen van de horeca uitgestald staan. In Zwolle is de afspraak gemaakt dat de terrassen van de horeca gedurende de kermis worden ingetrokken maar tegelijkertijd wordt er zoveel mogelijk gekeken waar en hoe de horeca de terrassen wel kan uitzetten. Dit werkte in praktijk goed en zorgde voor een gezellig beeld waarbij kermisattracties en terrassen door elkaar heen stonden. Ondanks deze opzet wordt er door de horeca aangegeven dat er sprake is van omzetverlies ten tijde van de kermis. Hetzelfde geldt voor de retail. Uit het perspectief van de horeca en de retail is de binnenstad dus niet een geschikte locatie van de kermis.

Daarnaast zorgt het historische en nauwe karakter van de binnenstad ervoor dat het geluid van het kermis meer blijft hangen. Doordat de kermisattracties dicht tegen de gebouwen aanstaan, kan het geluid nauwelijks weg. Dit zorgt voor veel geluidsoverlast in de binnenstad, met name voor bewoners die aan het kermisterrein wonen. Vanwege de meer beschikbare ruimte en de ruimere opzet heeft de kermis in het park de Wezenlanden minder invloed op de omgeving. Horeca en retail ondervinden in het park nauwelijks negatieve gevolgen van de kermis. Zoals eerder beschreven zijn de ervaringen van het Parkpaviljoen met de kermis positief en hoeft hun terras hier niet te wijken voor de kermis. Ook de kinderboerderij ervaart geen extra overlast. Daarnaast staan de kermisattracties in het park een stuk verder van woningen af dan in de binnenstad. Hierdoor kan het geluid gemakkelijker weg en is het afgezwakt op het moment dat het de eerste woningen bereikt. Dit zou in theorie voor minder geluidsoverlast voor omwonenden moeten zorgen. Zeker wanneer de muziek naar binnen toe op het kermisterrein gericht

18

is. Ondanks dat zijn er nog wel verschillende omwonenden van het park de Wezenlanden die overlast ervaren van de kermis. Bezoekers De kermis in de binnenstad bereikte altijd een brede doelgroep. Sommige bezoekers kwamen specifiek voor de kermis naar de binnenstad, maar er was ook een groep spontane bezoekers die bijvoorbeeld in de binnenstad was om te winkelen en daarna nog een bezoek bracht aan de kermis. Hetzelfde gold voor ouders met kinderen. Dit maakte de kermis in de binnenstad aantrekkelijker en rendabeler voor kinderattracties. Daarnaast vond op de tweede vrijdag van de kermis altijd het Straatfestival plaats in de binnenstad. Dit evenement heeft altijd een grote aantrekkingskracht en is daarmee een goede aanvulling op de kermis in de binnenstad. De edities van 2020 en 2021 hebben aangetoond dat er in het park de Wezenlanden een grotere groep bezoekers is die specifiek voor de kermis komt. De groep spontane bezoekers is hier een stuk kleiner. Dit is ook niet verwonderlijk omdat het park een compleet andere functie heeft dan de binnenstad. Daarbij viel ook op dat er minder ouders met kinderen naar de kermis in het park kwamen. Exploitanten van kinderattracties geven aan dat het park de Wezenlanden voor hen geen rendabele locatie is.

Wanneer deze exploitanten wegblijven en er weinig tot geen kinderattracties op de kermis staan, kan het gevolg zijn dat de Zwolse kermis veel minder een familiekermis wordt. Daardoor ontstaat er ook weer een andere sfeer op de kermis. Tijdens de uren dat er veel families op de kermis waren, waren er in het verleden nauwelijks incidenten. Het totaal aantal bezoekers van de kermis in het park was in 2021 vergelijkbaar met dat van eerdere edities in de binnenstad. En dat terwijl het Straatfestival in 2021 geen doorgang kon vinden. Hierbij moet wel de belangrijke kanttekening geplaatst worden dat er geen eerlijke vergelijking mogelijk is tussen de edities in het park en in de binnenstad. Dit gezien de geldende coronamaatregelen, de beperkte mogelijkheden aan vrijetijdsbesteding en bijvoorbeeld de beperkte openingstijden van de horeca. De vraag is hoe de bezoekersaantallen zich tot elkaar verhouden zonder beperkende omstandigheden. Opzet en parcours In de binnenstad is er een beperkte hoeveelheid beschikbare ruimte. De vormgeving van de beschikbare pleinen en straten zorgt ervoor dat er maar weinig variatie mogelijk is in de opzet van het kermisparcours. Dit heeft tot gevolg dat de opzet en het parcours van de kermis in de binnenstad ieder jaar zo goed als gelijk is. Een ander parcours is simpelweg lastig te implementeren vanwege de beperkte ruimte.

Dit maakt de kermis enigszins voorspelbaar voor de bezoeker en daarmee niet vernieuwend. Positieve keerzijde van het nauwe karakter van de binnenstad is wel dat er een gezellige en knusse sfeer ontstaat met de kermis in de binnenstad. Ten tweede is een goede routing over het kermisterrein door de indeling van de binnenstad lastiger. Doordat er geen specifieke looproute is, ontstaan er gunstige en minder gunstige plekken voor exploitanten in het kermisparcours. Deze ongunstige plekken maken de kermis minder aantrekkelijk voor exploitanten. Zo zijn er in het verleden zelfs exploitanten geweest die niet naar de kermis in Zwolle kwamen omdat bepaalde locaties op het kermisterrein voor hen niet rendabel waren. Dit was bijvoorbeeld het geval in de Luttekestraat en het Grote Kerkplein. In het park de Wezenlanden is geen gebrek aan ruimte en kan de kermis ruim opgezet worden. Het parcours kan makkelijk veranderd worden en zelfs uitbreiding met extra attracties kan gemakkelijk ingepast worden op deze locatie. In 2020 en 2021 is vanwege de geldende coronamaatregelen ervoor gekozen om hekken om het kermisterrein heen te plaatsen. Op die manier ontstond er dus een omheind kermisterrein. Daarbij werd er gebruik gemaakt van één in- en uitgang van het kermisterrein.

Daarmee konden de hoeveelheid bezoekers beter gecontroleerd worden en bepaald worden wanneer het maximaal aantal bezoekers bereikt was. Vanwege het verplichte eenrichtingsverkeer ontstond er een looproute over het kermisterrein waarbij de bezoeker een ronde over het volledige kermisterrein kon lopen. Ondanks dat deze opzet noodgedwongen was vanwege de coronamaatregelen, is dit

19

samen met de ruime opzet en de looppaden als heel prettig ervaren door de exploitanten. Bezoekersstromen zijn makkelijker te controleren en bezoekers kunnen gemakkelijk een rondje lopen over het terrein en passeren op die manier alle attracties. Daardoor zijn er geen ongunstige plekken voor exploitanten meer. Dit maakt de kermis weer aantrekkelijker voor exploitanten. Toch zijn er ook negatieve geluiden over de ruime opzet in het park. Zo zou het geen sfeer en gezelligheid uitstralen en zouden de hoge hekken het een afgesloten geheel maken. Mocht de kermis in de toekomst definitief verhuizen naar het park de Wezenlanden, dan is het voornemen van de kermisorganisatie om de omheining rondom het kermisterrein weg te halen. Daarmee wordt het terrein van meerdere kanten toegankelijk voor bezoekers. Dit kan alleen wanneer de eventueel geldende coronamaatregelen dat toelaten. Bereikbaarheid & parkeren Qua bereikbaarheid is de binnenstad natuurlijk een zeer geschikte locatie voor de kermis. Vanwege de centrale ligging is het voor een grote groep mensen gemakkelijk te bereiken. Zowel te voet, met de fiets of met de auto. Zelfs bezoekers die van buiten Zwolle met de trein komen kunnen de binnenstad gemakkelijk lopend vanaf het station bereiken. Met verschillende parkeergarages en -terreinen rondom de binnenstad is er voldoende parkeergelegenheid voor auto’s.