Rapport Begrotingsanalyse Zwolle van Cebeon

P7 orde en veiligheid bedragen in € per inwoner netto lasten orde en veiligheid lasten orde en veiligheid baten orde en veiligheid wv brandweer wv toezicht en handhaving wv overige orde en veiligheid

Zwolle 118 137 -19 73 28 17

referenties gemiddeld 104 125 -21 70 18 16

indicaties begrotingsruimte P7 orde en veiligheid bedragen in € per inwoner gemiddelde uitputting 2019-2022 verschil met gemeentefonds verschil met gemiddelde referenties verschil met laagste referenties mate van beleidsvrijheid

ref A ref B 89 107 98 143 -9 -37 66 86 18 7 5 14

ref C 108 133 -25 63 18 28

ref D 112 127 -15 65 31 16

indicaties begrotingsruimte Het grootste verschil met de referentiegemeenten zit bij toezicht en handhaving en dan met name parkeertoezicht. De uitgaven in dit verband dienen afgewogen te worden tegen de opbrengsten uit parkeerbelasting. Wellicht is hier verdere optimalisatie mogelijk. Verder lijken er beperkte mogelijkheden om te besparen op de bijdrage aan de veiligheidsregio.

€0 -€ 5 € 14 € 20 3,8

28

Introductie programma 8: bestuur en dienstverlening omvang en samenstelling programma In 2022 bedragen de netto lasten voor de taken op dit programma 82 euro per inwoner (circa 11 miljoen euro). Daarmee beslaat dit programma circa 2% van de totale netto lasten op de begroting van Zwolle. Binnen dit programma worden een aantal doelen onderscheiden, waarvan het beslag op de exploitatie uiteen loopt. doelen programma 8 (bedragen in euro's per inwoner) raad college regio Zwolle dienstverlening TOTAAL

% totaal programma 24% 41% -12% 48% 100%

relevante taakgebieden in relatie tot doelen Ten behoeve van de vergelijkbaarheid met het gemeentefonds en andere gemeenten zijn binnen dit programma een aantal inhoudelijk samenhangende takenpakketten te onderscheiden, in aansluiting op de landelijke voorschriften inzake Informatievoorziening voor derden (Iv3) bij het Besluit Begroten en Verantwoorden. De doelen hebben betrekking op het taakgebied bestuursorganen en burgerzaken.

kostenbepalende structuurkenmerken Achter het gemeentefonds gaan verschillende verdeelmodellen schuil, elk met een verschillende mix van structuurkenmerken afgestemd op de kosten die gemeenten moeten maken voor het betreffende taakgebied. Op basis van deze kenmerken ontvangt Zwolle de benodigde middelen via het gemeentefonds. Deze kenmerken zijn ook gebruikt om de uitgaven van de referentiegemeenten te corrigeren, zodat deze vergelijkbaar zijn met Zwolle. Voor het taakgebied bestuursorganen en burgerzaken wordt rekening gehouden met de volgende structuurkenmerken (naast de verdeling via diverse decentralisatie uitkeringen): inwoners, woonruimten, bebouwingsdichtheid, vast bedrag. Dit programma bevat relatief veel wettelijke taken. De keuzeruimte zit vooral op het taakonderdeel dienstverlening.

29

8. Bestuur en dienstverlening meerjarig beeld in vergelijking met gemeentefonds De netto lasten op dit programma liggen structureel hoger dan het normbudget uit het gemeentefonds. In de afgelopen jaren is er wisselend sprake van over- en onderuitputting. vergelijking met referentiegemeenten in 2022 In de vergelijking met de referentiegemeenten is te zien dat voor de netto lasten bij het taakgebied burgerzaken substantieel hoger zijn dan in alle referentiegemeenten. Dit verschil wordt met name verklaard door de hogere lasten; de baten (uit leges) zijn vergelijkbaar met de referentiegemeenten. Deze hogere lasten hagen samen met doorbelaste ICT-kosten (circa 20 euro per inwoner). Mogelijk is hier nog een relatie met andere taakgebieden. De hogere netto lasten bij bestuursorganen hebben betrekking op de uitgaven aan het college en voormalige bestuurders (wachtgelden). Zwolle heeft niet meer collegeleden dan gemiddeld in de referentiegemeenten. P9 bestuur en dienstverlening bedragen in € per inwoner netto lasten bestuur en dienstverlening lasten bestuur en dienstverlening baten bestuur en dienstverlening wv bestuursorganen wv burgerzaken lasten burgerzaken baten burgerzaken

Zwolle 84 128 -44 41 43 62 -19

referenties gemiddeld 56 82 -25 36 21 39 -18

indicaties begrotingsruimte P9 bestuur en dienstverlening bedragen in € per inwoner gemiddelde uitputting 2019-2022 verschil met gemeentefonds verschil met gemiddelde referenties verschil met laagste referenties mate van beleidsvrijheid

ref A ref B 47 54 76 87 -29 -33 31 40 16 14 33 31 -17 -17

ref C 58 79 -21 36 22 42 -20

ref D 68 86 -18 36 32 49 -18

indicaties begrotingsruimte Zowel de vergelijking met het gemeentefonds als met referenties geven duidelijke indicaties voor begrotingsruimte op dit programma. Dit zit dan met name bij burgerzaken waar relatief veel keuzes mogelijk zijn ten aanzien van de dienstverlening (o.a. openingstijden loketten, thuis bezorgen documenten, digitale voorzieningen, innovatie).

-€ 2 € 16 € 27 € 34 1,5

30

Introductie programma 9: Bedrijfsvoering omvang en samenstelling programma In 2022 bedragen de netto lasten voor de taken op dit programma 266 euro per inwoner (circa 35 miljoen euro). Daarmee beslaat dit programma circa 8% van de totale netto lasten op de begroting van Zwolle. Binnen dit programma worden een aantal doelen onderscheiden. doelen programma 9 (bedragen in euro's per inwoner) ambtelijke organisatie informatievoorziening bedrijfsvoering TOTAAL

% totaal programma 29% 33% 39% 100%

relevante taakgebieden Ten behoeve van de vergelijkbaarheid met het gemeentefonds en andere gemeenten zijn binnen dit programma een aantal inhoudelijk samenhangende takenpakketten te onderscheiden, in aansluiting op de landelijke voorschriften inzake Informatievoorziening voor derden (Iv3) bij het Besluit Begroten en Verantwoorden. De doelen hebben betrekking op het taakgebied algemene ondersteuning.

kostenbepalende structuurkenmerken Achter het gemeentefonds gaan verschillende verdeelmodellen schuil, elk met een verschillende mix van structuurkenmerken afgestemd op de kosten die gemeenten moeten maken voor het betreffende taakgebied. Op basis van deze kenmerken ontvangt Zwolle de benodigde middelen via het gemeentefonds. Deze kenmerken zijn ook gebruikt om de uitgaven van de referentiegemeenten te corrigeren, zodat deze vergelijkbaar zijn met Zwolle. Voor het taakgebied algemene ondersteuning wordt rekening gehouden met de volgende structuurkenmerken (naast de verdeling via diverse decentralisatie uitkeringen): inwoners, woonruimten en een schaalbedrag gerelateerd aan de taakzwaarte van de gemeente (afgeleid van de kostenbepalende structuurkenmerken voor alle taakgebieden). Dit programma bevat relatief veel wettelijke taken, maar gemeenten hebben op verschillende taken binnen dit programma veel keuzemogelijkheden ten aanzien van het geboden voorzieningenniveau en de wijze van uitvoering.

31

9. Bedrijfsvoering meerjarig beeld in vergelijking met gemeentefonds De netto lasten van Zwolle op dit programma liggen de afgelopen jaren duidelijk onder het normbudget van het gemeentefonds. De komende jaren worden substantieel hogere netto lasten begroot. Deze stijging betreft met name automatisering en in minder mate financiën en bestuursondersteuning. De afgelopen jaren is op dit programma steeds sprake geweest van substantiële onderuitputting. Dit betreft met name de posten bedrijfsvoering en salarissen RSJ IJsselland. vergelijking met referentiegemeenten in 2022 Ten opzichte van de referentiegemeenten is in 2022 sprake van een relatief laag netto lastenniveau in Zwolle. Door de forse stijging in de komende begrotingsjaren slaat dit om in het tegendeel. Daarbij ontstaat met name een groot verschil in de netto lasten voor automatisering.

P9 bedrijfsvoering bedragen in € per inwoner netto lasten bedrijfsvoering lasten bedrijfsvoering baten bedrijfsvoering wv financiën wv P&O wv communicatie wv automatisering wv huisvesting wv bestuursondersteuning wv overig bedrijfsvoering

Zwolle 286 342 -56 29 19 9 112 43 34 41

indicaties begrotingsruimte P9 bedrijfsvoering bedragen in € per inwoner gemiddelde uitputting 2019-2022 verschil met gemeentefonds verschil met gemiddelde referenties verschil met laagste referenties mate van beleidsvrijheid

referenties gemiddeld 333 443 -109 38 32 14 106 53 34 56

ref A ref B 302 307 414 470 -113 -163 33 48 27 37 5 23 114 97 47 43 39 24 37 36

ref C 337 464 -127 33 23 12 121 75 27 47

ref D 386 422 -36 40 42 17 93 46 47 103

indicaties begrotingsruimte Wanneer de stijgende netto lasten in de begroting 2023 en 2023 daadwerkelijk worden gerealiseerd, zou het netto lastenniveau van Zwolle duidelijk hoger worden dan zowel het normbudget voor deze taken in het gemeentefonds als de huidige netto lasten in de referentiegemeenten. Dit hangt vooral samen met de toenemende lasten voor automatisering.

€ 21 -€ 39 -€ 47 -€ 18 1,5

32

Introductie programma 10: Algemene dekkingsmiddelen omvang en samenstelling programma In 2022 bedragen de netto baten voor dit programma 259 euro per inwoner (circa 34 miljoen euro). Binnen dit programma worden een aantal doelen onderscheiden. doelen programma 10 (bedragen in euro's per inwoner) solide financieel beleid 1002 1003 1004 1005 1006 1007 1008 1011 TOTAAL

% totaal programma 12% 94% 0% -1% 0% -1% 0% -5% 0% 100%

relevante taakgebieden in relatie tot doelen Ten behoeve van de vergelijkbaarheid met het gemeentefonds en andere gemeenten zijn binnen dit programma een aantal inhoudelijk samenhangende takenpakketten te onderscheiden, in aansluiting op de landelijke voorschriften inzake Informatievoorziening voor derden (Iv3) bij het Besluit Begroten en Verantwoorden. De doelen hebben betrekking op de volgende taakgebieden: Onroerendezaakbelasting (OZB) en Overige Eigen Middelen (OEM).

kostenbepalende structuurkenmerken Achter het gemeentefonds gaan verschillende verdeelmodellen schuil, elk met een verschillende mix van structuurkenmerken afgestemd op de kosten die gemeenten moeten maken voor het betreffende taakgebied. Op basis van deze kenmerken ontvangt Zwolle de benodigde middelen via het gemeentefonds. Deze kenmerken zijn ook gebruikt om de uitgaven van de referentiegemeenten te corrigeren, zodat deze vergelijkbaar zijn met Zwolle. Voor dit programma wordt per taakgebied rekening gehouden met de volgende structuurkenmerken (naast de verdeling via diverse decentralisatie uitkeringen): • Onroerendezaakbelasting: aantal woonruimten, WOZ woningen (eigenaren), WOZ niet-woningen (gebruikers; eigenaren) • Overige Eigen Middelen: aantal inwoners Dit programma bevat relatief weinig wettelijke taken, hierdoor heeft een gemeente keuzemogelijkheden ten aanzien van het geboden voorzieningenniveau en de wijze van uitvoering.

33

10. Algemene dekkingsmiddelen meerjarig beeld in vergelijking met gemeentefonds Zwolle genereert meer algemene eigen inkomsten dan waarmee in het gemeentefonds rekening wordt gehouden. Dit hangt samen met de relatief hoge OZB-tarieven op niet-woningen. vergelijking met referentiegemeenten in 2022 De referentiegemeenten genereren gemiddeld meer inkomsten uit OZB op woningen en minder op niet-woningen dan Zwolle. Daarnaast heffen zij meestal ook hondenbelasting wat het verschil verklaard bij de overige belastingen. Het grootste verschil zit echter bij de grondexploitaties, waar Zwolle een substantieel positief resultaat realiseert, terwijl de meeste referentiegemeenten in 2022 een negatief resultaat in hun exploitatie verantwoorden. Dit beeld is ook in eerdere jaren te zien. P10 algemene dekkingsmiddelen bedragen in € per inwoner netto lasten OZB lasten OZB baten OZB waarvan woningen waarvan niet woningen netto lasten overige belastingen netto lasten grondexploitaties lasten grondexploitaties baten grondexploitaties netto lasten overige eigen middelen netto lasten reserves en resultaat kengetallen om uitgaven te duiden OZB-tarief woningen OZB-tarief niet-woningen gebruiker OZB-tarief niet-woningen eigenaar

Zwolle -358 8 -366 -139 -219

referenties gemiddeld -322 13 -336 -147 -175

ref A -388 16 -404 -163 -225

ref B -348 16 -364 -144 -204

ref C -326 17 -343 -178 -149

ref D -227 5 -232 -103 -124

-5 -128 1.007 -1.135 -20 257

-10 43 235 -192 3 133

-11 5 182 -178 16 118

-1 63 294 -231 21 123

-12 115 353 -238 -5 126

-16 -11 110 -121 -18 163

0,105 0,361 0,446

0,112 0,131 0,121 0,111 0,085 0,310 0,386 0,362 0,310 0,182 0,384 0,486 0,453 0,380 0,218

indicaties begrotingsruimte P10 algemene dekkingsmiddelen bedragen in € per inwoner gemiddelde uitputting 2019-2022 verschil met gemeentefonds verschil met gemiddelde referenties verschil met laagste referenties mate van beleidsvrijheid

indicaties begrotingsruimte Op dit programma is sprake van veel beleidsvrijheid. De keuzemogelijkheden zitten met name in de tariefstelling OZB e andere belastingen (naast hondenbelasting ook toeristenbelasting en precario).

-€ 57 -€ 132 -€ 101 -€ 53 8,3

34

Bijlagen

35

Relatie Zwolse programma’s 2023 met uniforme taakgebieden gemeentefonds In de begroting 2023 van Zwolle worden 8 programma’s onderscheiden. In de matrix in weergegeven hoe de netto lasten per programma zich verhouden tot de uniforme taakgebieden van het gemeentefonds. Voor de meeste taakgebieden valt het grootste deel van de netto lasten binnen één programma. Vaak is een deel van de netto lasten voor een taakgebied verspreid over meerdere programma’s. Dit geldt met name voor de taakgebieden participatie, veiligheid, onderwijshuisvesting, sport en recreatie, historie en ruimte en milieu. Bij een aantal taakgebieden staan op het programma Vitale wijken netto baten tegenover de netto lasten op andere programma’s. Op de onderste regel is het aandeel te zien van elk programma in de totale netto lasten. Doordat alle taakgebieden in het sociaal domein plus onderwijs in Zwolle zijn ondergebracht bij programma 1 Samen sterk in Zwolle, beslaat dit programma meer dan de helft van de totale netto lasten in de begroting van Zwolle.

36

Overzichtsdiagrammen vergelijking met referentiegemeenten In de diagrammen per programma wordt de volgende informatie per taakgebied gepresenteerd: • de netto lasten van Zwolle (rode stip) • de netto lasten van de referentiegemeenten, gecorrigeerd voor verschillen in taakzwaarte met Zwolle, in de vorm van de bandbreedte tussen de laagste en hoogste waarneming (staafje) en het gemiddelde (liggend streepje)

37

Overzichtsdiagrammen vergelijking met referentiegemeenten

38

Overzichtsdiagrammen vergelijking met referentiegemeenten

39

Overzichtsdiagrammen vergelijking met referentiegemeenten

40