Raadsvoorstel SPUK IZA 2026 en SPUK Transformatiemiddelen 2026-2027
Tekst van het document
1/7 voorstel Raadsvoorstel Datum 26 augustus2026 Onderwerp SPUK IZA 2026 en SPUK Transformatiemiddelen 2026-2027 Versienummer 1 Portefeuillehouder Tjitske Siderius Samenvatting De gemeenteraad wordt gevraagd de gemeentelijke begroting budgetneutraal te wijzigen door de SPUK IZA 2026 van € 2.721.388 en de SPUK Transformatiemiddelen voor het Transformatieplan Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN) van € 3.916.058 voor 2026 en 2027 in de begroting op te nemen. Het regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht vormt het inhoudelijke kader voor de inzet van deze middelen. De inhoudelijke uitvoering van het regioplan en de besluitvorming over de inzet van de SPUK IZA-middelen zijn binnen het daarvoor verleende mandaat belegd bij het Bestuurlijk Overleg Wmo. Dit raadsvoorstel legt daarom geen nieuwe inhoudelijke keuzes over de uitvoering voor, maar betreft de technische en budget neutrale verwerking van de toegekende middelen in de gemeentelijke begroting. De raad wordt hiermee ook geïnformeerd dat overeenkomstig het vastgestelde regioplan uitvoering is en wordt gegeven aan de regionale afspraken.
Financiële gevolgen Betreft doel 112 Vitaal en gezond Begroting wijzigen Ja Budgetnummer Bijlagen Bijlage 1 - Notulen Regionaal Bestuurlijk Overleg Wmo 11-12-2025 Bijlage 2 - Raadsbrief januari 2024 Bijlage 3 – Beschikking SPUK Transformatiemiddelen Bijlage 4 – Beschikking SPUK IZA Openbaarheid Openbaar Geheim De raad wordt voorgesteld te besluiten om: 1. De gemeentelijke begroting 2026 budgetneutraal te wijzigen door de baten en lasten van de SPUK-Iza 2026, met een totaalbedrag van € 2.721.388, in de begroting op te nemen. 2. De gemeentelijke begroting 2026 en 2027 budgetneutraal te wijzigen door de baten en lasten van de SPUK-transformatiemiddelen voor het transformatieplan Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN), met een totaalbedrag van € 3.916.058 tot en met 2027, in begroting op te nemen. 2/7 voorstel Datum 26 augustus 2026 Inleiding Op 21 december 2023 hebben alle partijen binnen het bestuurlijk overleg Samen Gezond IJssel-Vecht (BO SGIJV) ingestemd met het regioplan. Vervolgens is het plan begin 2024 formeel vastgesteld door de colleges van de acht gemeenten en is uw gemeenteraad via de raadsbrief geïnformeerd over de publicatie van het regioplan. Uw rol als de gemeenteraad is formeel niet besluitvormend bij het regioplan, omdat het geen specifiek lokaal gemeentelijk beleidsplan is, maar een plan van diverse partijen in de regio.
Gemeente Zwolle vervult de rol van mandaatgemeente en is daarmee verantwoordelijk voor het aanvragen en beheren van de financiële middelen. Het regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht is het overkoepelende inhoudelijke plan voor de regionale uitvoering van het Integraal Zorgakkoord (IZA). De regiogemeenten hebben het Bestuurlijk Overleg Wmo gemandateerd om binnen dit vastgestelde kader besluiten te nemen over de uitvoering en de inzet van de gemeentelijke SPUK IZA-middelen. Het Bestuurlijk Overleg Wmo heeft op 11 december 2025 ingestemd met de SPUK IZA-begroting 2026. De inhoudelijke keuze voor de uitvoering ligt daarmee niet aan de gemeenteraad voor. De gemeente Zwolle is door de regiogemeenten IJssel-Vecht gemandateerd als penvoerder voor de SPUK IZA 2026. Zwolle verzorgt vanuit deze rol de aanvraag, het beheer en de verantwoording richting het Rijk. Omdat de toegekende middelen formeel via de gemeentelijke begroting van Zwolle lopen, is een besluit van de gemeenteraad nodig om de baten en lasten budgetneutraal in de begroting op te nemen in overeenstemming met de beschikking van het Rijk (bijlagen 3 en 4). Dit betreft de uitoefening van het budgetrecht van de gemeenteraad en geen heroverweging van de al vastgestelde regionale uitvoering. Bij de vaststelling en start van de uitvoering van het regioplan was de besluitvorming over de transformatiemiddelen nog niet afgerond.
Voor het onderdeel mentale gezondheid is binnen Samen Gezond IJssel-Vecht vervolgens het Transformatieplan Mentale Gezondheidsnetwerken (MGN) uitgewerkt. Dit plan richt zich op sneller passende zorg of ondersteuning voor inwoners met mentale problemen, onder meer via verkennende gesprekken, een regionaal dekkend netwerk van laagdrempelige steunpunten, de consultatiefunctie en het stimuleren van groepsaanbod. De aanvraag is op 13 maart 2026 ingediend. Op 4 juni 2026 heeft het ministerie van VWS de SPUK transformatiemiddelen toegekend. Nu ook de transformatiemiddelen definitief zijn toegekend, kunnen zowel de SPUK IZA 2026 als de SPUK Transformatiemiddelen in één integrale begrotingswijziging worden verwerkt. Om de uitvoering van het regioplan en het Transformatieplan MGN niet te vertragen, zijn vooruitlopend op deze technische begrotingswijziging al uitgaven gedaan binnen de vastgestelde regionale kaders en afspraken. Met dit voorstel wordt de gemeenteraad hierover geïnformeerd en worden de baten en lasten formeel in de gemeentelijke begroting opgenomen. Dit voorstel wordt later in het begrotingsjaar aan uw raad aangeboden dan wenselijk. Idealiter waren de SPUK IZA-middelen 2026 al aan het begin van het jaar budgettair verwerkt.
Omdat de definitieve besluitvorming over de transformatiemiddelen steeds op korte termijn werd verwacht, is ervoor gekozen beide geldstromen in één integraal raadsvoorstel aan te bieden. De toekenning vond uiteindelijk pas op 4 juni 2026 plaats. De resterende periode tot het zomerreces bleek onvoldoende om het integrale voorstel voor te bereiden en de bestuurlijke besluitvorming af te ronden, waardoor 3/7 voorstel Datum 26 augustus 2026 behandeling pas na het zomerreces mogelijk was. Vanaf 2027 wordt de regionale samenwerking voortgezet op basis van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA), dat voortbouwt op het IZA. Voor de gemeentelijke uitvoering van deze afspraken komen nieuwe specifieke uitkeringen beschikbaar: de SPUK AZWA-middelen. Bij deze middelen richten we het proces zo in dat de budgettaire verwerking tijdig aan uw raad wordt voorgelegd. Kader Raadsbrief januari 2024 Raadsvoorstel SPUK IZA 2024 Raadsbesluit SPUK IZA 15-07-2024 Raadsvoorstel Begroting SPUK IZA 2025 Raadsbesluit Begroting SPUK IZA 2025 Regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht Besluit Bestuurlijk Overleg Wmo van 11 december 2025 over de SPUK IZA-begroting 2026 Beoogd effect De SPUK IZA 2026 biedt de mogelijkheid om de noodzakelijke veranderingen in de zorg en het sociaal domein te versterken, met als doel een zorgaanbod dat kwalitatief hoogwaardig, betaalbaar en toegankelijk blijft.
De middelen ondersteunen de doelstellingen van het regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht, waaronder het versterken van preventie, welzijn en de samenwerking tussen het medisch en sociaal domein. Door de uitvoering van het transformatieplan MGN worden de hulp- en ondersteuningsvragen van inwoners op het gebied van mentale problemen snel en op de juiste plek opgepakt, binnen de zorg of het sociaal domein, waardoor onnodige instroom in de ggz wordt voorkomen. Argumenten 1.1 De begrotingswijziging is nodig voor een rechtmatige en budget neutrale verwerking van de SPUK- Iza 2026 De SPUK IZA middelen worden volledig door het Rijk gedekt, maar lopen formeel via de gemeentelijke begroting van Zwolle. Op grond van het budgetrecht van de gemeenteraad moeten de bijbehorende baten en lasten in de begroting worden opgenomen. De wijziging is budgetneutraal en bevat geen (nieuwe) gemeentelijke middelen. 1.2 Uitvoering van de mandaatsrol en draagvlak in de regio IJsselVecht In het bestuurlijk overleg Wmo van 11-12-2025 hebben alle regiogemeenten ingestemd met de voorgestelde begroting (zie bijlage 1). Een belangrijk onderdeel is de investering in ambtelijke capaciteit om het regioplan uit te voeren, door te ontwikkelen en continuïteit van het netwerk te waarborgen.
Daarnaast worden de middelen ingezet voor de verdere ontwikkeling van de regionale ketenaanpakken en voor de voorbereiding op het AZWA. Binnen het AZWA worden de ketenaanpakken voortgezet en verder ontwikkeld als basisfunctionaliteiten. Hieronder vallen onder meer het opstellen van de regionale werkagenda AZWA en het voorbereiden van de regionale samenwerking en uitvoering vanaf 2027. 1.3 Voorkomen van terugvordering van middelen 4/7 voorstel Datum 26 augustus 2026 Onbenutte SPUK IZA-middelen worden teruggestort naar de Rijksoverheid. Dubbele financiering met andere specifieke uitkeringen, bijvoorbeeld GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en transformatiemiddelen is niet toegestaan. 2.1 De begrotingswijziging is nodig voor een rechtmatige verwerking van de SPUK transformatiemiddelen voor het transformatieplan Mentale Gezondheidsnetwerken De SPUK Transformatiemiddelen worden volledig door het Rijk gedekt, maar lopen via de gemeentelijke begroting van Zwolle. Daarom moeten de bijbehorende baten en lasten voor 2026 en 2027 budgetneutraal in de begroting worden opgenomen. 2.2 Sneller passende zorg en ondersteuning voor inwoners met mentale problemen Het transformatieplan draagt bij aan een betere samenwerking tussen huisartsen, ggz en het sociaal domein.
Door inzet van verkennende gesprekken, consultatie en laagdrempelige voorzieningen worden inwoners sneller geholpen op de juiste plek. Hierdoor wordt onnodige instroom in de gespecialiseerde ggz voorkomen en blijft de beschikbare zorgcapaciteit beter beschikbaar voor inwoners die specialistische behandeling nodig hebben. Alternatieve mogelijkheden Een andere inhoudelijke inzet van de middelen is binnen dit raadsvoorstel niet aan de orde, omdat de uitvoering al plaatsvindt binnen het vastgestelde regioplan en de regionale besluitvorming. Wanneer de gemeenteraad de begrotingswijziging niet vaststelt, kunnen de toegekende Rijksmiddelen niet op een juiste wijze in de gemeentelijke begroting worden verwerkt en op een rechtmatige wijze worden verstrekt aan de betrokken partijen. Dit leidt tot administratieve en financiële knelpunten, kan de uitvoering vertragen en vergroot het risico dat middelen moeten worden terugbetaald, omdat de regio deze niet besteed aan het doel waarvoor het Rijk deze beschikbaar heeft gesteld en/of niet besteed binnen het tijdvak waarvoor de middelen beschikbaar zijn gesteld. Maatschappelijk draagvlak & participatie Het regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht is binnen SGIJV bestuurlijk vastgesteld en vormt het inhoudelijke kader voor de uitvoering. De coalitiecoördinatoren en IZA-projectleiders hebben de SPUK IZA-begroting 2026 gezamenlijk voorbereid.
Het Bestuurlijk Overleg Wmo heeft deze begroting op 11 december 2025 goedgekeurd. Daarmee heeft de inhoudelijke regionale afweging plaatsgevonden voordat dit technische begrotingsvoorstel aan de gemeenteraad is voorgelegd. . In de uitvoering van het regioplan wordt actief ingezet op inwonersparticipatie. Onder andere via bijeenkomsten met participatieraden worden de perspectieven en ervaringen van inwoners meegenomen in de verdere uitwerking. Communicatie Na vaststelling van de budget neutrale begrotingswijziging door de gemeenteraad van Zwolle worden de regiogemeenten in IJssel-Vecht hierover geïnformeerd. Duurzaamheid Dit voorstel heeft geen gevolgen voor de Zwolse duurzaamheidsdoelen. 5/7 voorstel Datum 26 augustus 2026 Financiën Met dit voorstel wordt de gemeentelijke begroting budgetneutraal aangepast voor een totaalbedrag van € 6.637.446. De dekking bestaat volledig uit de toegekende rijksmiddelen: de SPUK IZA 2026 van € 2.721.388 en de SPUK Transformatiemiddelen voor het Transformatieplan Mentale Gezondheidsnetwerk van € 3.916.058 lopend tot 2027. De gelden van de SPUK IZA moeten in 2026 besteed worden, de SPUK transformatiemiddelen van VWS kunnen tot en met 2027 besteed worden.
De SPUK IZA begroting voor 2026 bestaat uit drie onderdelen: Deel 1: Regionale coördinatie (€ 1.030.744 - coalities/ketenaanpakken) Deel 2: Lokale inzet gemeenten (€ 720.000) Deel 3: Uitvoering regioplan (€ 970.644) Deel 1: Regionale coördinatie De inzet van netwerkcoördinator, programmamanager, ondersteuning, communicatie, inwonersparticipatie, monitoring en de organisatie van de regiodag valt onder deze kosten. Ook de uren van de coalitie coördinatoren zijn hierin opgenomen. Zij zorgen voor verbinding tussen domeinen en partijen en dragen inhoudelijk bij aan de uitvoering. De benaming ‘regionale coördinatie’ omvat een breder pakket aan werkzaamheden. Hieronder vallen ook programmamanagement, ondersteuning van de regionale ketenaanpakken, communicatie, inwonersparticipatie, monitoring en voorbereiding op de uitvoering van het AZWA. Voor de inzet van de SPUK AZWA-middelen vanaf 2027 wordt de regionale begroting opnieuw opgebouwd. Daarbij wordt kritisch gekeken naar de verhouding tussen coördinatie en directe inhoudelijke uitvoering, met als uitgangspunt dat de organisatie zo doelmatig en compact mogelijk wordt ingericht. Deel 2: Lokale inzet gemeenten Deze kosten betreffen onder meer de inzet van de lokale IZA projectleiders.
Er zijn duo’s van projectcoördinatoren gevormd die verantwoordelijk zijn voor de verbinding met de coalities en aanvullende taken (zoals financiën, communicatie, monitoring en governance). De programmamanager houdt het overzicht en blijft betrokken via terugkoppeling. Het totaalbedrag van €720.000 wordt verdeeld onder de gemeenten met een gedeelte op basis van gelijke verdeling, een gedeelte op basis van extra inzet en een gedeelte op basis van inwoneraantal. Deel 3: Uitvoering regioplan In 2026 krijgt de uitvoering van het regioplan verder vorm met een combinatie van voortzetting van lopende projecten uit 2025 en de start van nieuwe activiteiten. Deze inzet is gericht op het realiseren van de doelstellingen zoals opgenomen in het regioplan. Voorbeelden van projecten zijn: inzet op gemeenschappelijke taal, duurzame samenredzame gemeenschappen, toerusten bestaande structuren en gezondheidsinformatiepunten.
SPUK Transformatiemiddelen De SPUK Transformatiemiddelen worden ingezet voor: 1) Mentale Gezondheidsnetwerk opzetten: € 778.902 2) Mentale gezondheidsnetwerk uitvoeren: € 622.461 3) Rand voorwaardelijke activiteiten: € 2.257.867 4) Algemene activiteiten: € 256.829 6/7 voorstel Datum 26 augustus 2026 De SPUK-transformatiemiddelen worden als volgt ingezet: Mentale gezondheidsnetwerk opzetten: Deze middelen worden ingezet voor de opbouw en implementatie van het Mentale Gezondheidsnetwerk (MGN) in de regio IJssel-Vecht. De inzet richt zich op de ontwikkeling en opschaling van het verkennend gesprek. Daarnaast worden de middelen gebruikt voor de inzet van een regionale projectleider die verantwoordelijk is voor de coördinatie, verbinding, monitoring en bijsturing van de uitvoering. Ook wordt geïnvesteerd in communicatiemateriaal voor inwoners en verwijzers en in de scholing van professionals. Mentale gezondheidsnetwerk uitvoeren: Deze middelen worden ingezet voor de uitvoering van het verkennend gesprek binnen het Mentale Gezondheidsnetwerk. Het verkennend gesprek ondersteunt inwoners met mentale problemen bij het vinden van passende zorg of ondersteuning op de juiste plek. Randvoorwaardelijke activiteiten: Deze middelen worden ingezet voor activiteiten die noodzakelijk zijn om het Mentale Gezondheidsnetwerk duurzaam te laten functioneren.
Het gaat onder meer om de opvolging binnen het sociaal domein naar het verkennend gesprek. Daarnaast wordt geïnvesteerd in de scholing van professionals uit de ggz en het sociaal domein om groepsgericht werken te stimuleren en in een regionale aanjager voor de ontwikkeling van groepsaanbod. Tot slot worden lokale aanjagersduo’s ingezet om de behoefte aan laagdrempelige steunpunten in kaart te brengen en de ontwikkeling van een regionaal dekkend netwerk van zelfregie- en herstelvoorzieningen te ondersteunen. Algemene activiteiten: Deze middelen worden ingezet voor activiteiten die noodzakelijk zijn voor de uitvoering en verantwoording van het Transformatieplan Mentaal Gezondheidsnetwerk. Het betreft onder meer de kosten voor de monitoring van de voortgang en resultaten, zowel kwantitatief als kwalitatief en de uitvoering van de kassiersfunctie. Risico’s Er ontstaat een risico op terugbetaling aan het Rijk wanneer: 1. De uitvoering van de projecten vertragen en als gevolg daarvan de mijlpalen, KPI’s en/of activiteiten deels of niet worden gerealiseerd waardoor de transformatie (in de regio) vertraagd of belemmerd wordt; 2. De middelen niet/onvoldoende worden besteed aan de doelen (in de regio), waarvoor deze middelen beschikbaar zijn gesteld.
Vervolg De uitvoering van het regioplan en het Transformatieplan MGN wordt voortgezet overeenkomstig de vastgestelde regionale kaders en de besluiten van het Bestuurlijk Overleg Wmo. De voortgang en financiële realisatie worden gemonitord en waar nodig binnen de bestaande regionale besluitvormingsstructuur bijgestuurd. Openbaarheid Dit raadsvoorstel en alle bijlagen zijn openbaar. 7/7 voorstel Datum 26 augustus 2026 Burgemeester en wethouders van Zwolle, burgemeester, Peter Snijders secretaris, Dick Emmer