Raadsbrief Voortgangsrapportage Arbeidsparticipatie en arbeidsmarkt
Tekst van het document
1/5 voorstel Raadsbrief Datum 27 mei 2026 Onderwerp Voortgangsrapportage Arbeidsparticipatie en arbeidsmarkt Versienummer 2.2 Portefeuillehouder Paul Guldemond Samenvatting De voortgangsrapportage laat zien dat in 2025 de basis voor betere ketensamenwerking is versterkt en dat inwoners daardoor vaker op de juiste plek in ondersteuning komen. Tegelijkertijd neemt de opgave toe: het aantal uitkeringen stijgt licht. Daarom sturen we vanaf 2026 gerichter bij met activerende interventies, verbetering van de datakwaliteit en versterking van de werkgeversdienstverlening. Bijlagen Bijlage 1 – Voortgangsrapportage 2025 Arbeidsparticipatie en arbeidsmarkt Openbaarheid Openbaar Geheim Wij stellen u voor kennis te nemen van: 1 De tussentijdse voortgangsrapportage over 2025 Arbeidsparticipatie en Arbeidsmarkt 2025-2028 voorstel Datum | 27 mei 2026 Inleiding | mei 2026 In aansluiting op de voortgangsrapportage in najaar 20251 bieden wij u hierbij de rapportage over het eerste jaar van de Uitvoeringsagenda en het programma ‘Arbeidsparticipatie en Arbeidsmarkt 2025- 2028’ aan en we blikken hierin vooruit. Dat doen we op basis van monitoring en doelen, overzichten per thema, met een overzicht van de huidige financiën. We staan in deze rapportage ook stil bij een aantal andere ontwikkelingen die van invloed zijn op onze dienstverlening, zoals de nieuwe wetten en het verlenen van vrijstellingen.
Kader • | Uitvoeringsagenda Arbeidsparticipatie en arbeidsmarkt 2025-2028 via deze Link • | Herijkte Visie Arbeidsparticipatie en arbeidsmarkt via deze link • | Koers Sociaal Domein 2024-2030 via deze link • | De Participatiewet en de verwachte Participatiewet in Balans • | Wet Inburgering 2021 • | SUWI • | Perspectiefnota 2025 –2028 via deze link Kernboodschap We geloven dat de ingezette beweging de juiste is, maar dat aanvullende inzet nodig blijft om de doelen te behalen. Waar we in 2025 vooral inwoners gericht in beeld hebben gebracht en de samenwerking hebben verbeterd, sturen we vanaf 2026 gericht bij op duurzame uitstroom naar werk en participatie. Dat is nodig door een stijgende instroom. Daarom zijn projecten als ‘Parttimers in beeld’ en ‘Voorliggende Voorzieningen’ in gang gezet gericht op uitstroom. Zo willen we inwoners sneller passende ondersteuning bieden en de kans op participatie en werk vergroten. Toelichting Met de voortgangsrapportage geven we inzicht in de voortgang en uitvoering van Uitvoeringsagenda en het programma ‘Arbeidsparticipatie en Arbeidsmarkt 2025- 2028’. We zijn gestart met het vertrekpunt dat inwoners bij de juiste schakel dienstverlening ontvangen. Vanuit Tiem zijn inwoners, die de stap naar werk niet gaan maken, begeleid naar het SWT. Een deel was al bij het SWT in beeld en een deel ook niet.
Op de juiste plek begeleid worden, leidt tot betere ondersteuning van inwoners. Tegelijkertijd is geconstateerd, dat een deel van de inwoners niet op zijn plek is bij Tiem, maar ook niet bij SWT. Dit verklaart mede waarom we een deel van inwoners niet in beeld hebben. Hierover is afgesproken, dat Inkomensondersteuning passende dienstverlening ontwikkelt voor deze groep, zodat we in de toekomst inwoners in beeld krijgen en houden. Daarnaast hebben we een groep inwoners die al langere tijd een uitkering hebben, gezamenlijk als keten benaderd: vanuit deze verschillende expertises is gezamenlijk gestart hoe we deze inwoners kunnen ondersteunen. Naast actieve begeleiding wat meerwaarde heeft voor deze inwoners, levert dit ook verbeterpunten binnen de keten op, in de samenwerking duidelijkheid in rolneming, het maken van betere afspraken en de noodzaak voor betere datakwaliteit op. De samenwerkingsstructuur is afgelopen jaar door gerichte acties verbeterd.
Met bovenstaande acties hebben we stevig ingezet op doel 5 (Vóór 2026 hebben SWT, Inkomensondersteuning en Tiem opdrachten geformuleerd waarin de afspraken over hun rol in de keten en de bijdrage aan de in- en uitstroom zijn opgenomen.) en 6 (In 1 Raadsbrief arbeidsparticipatie in het debat van 8 december 2025: Document Zwolle - Raadsbrief Arbeidsparticipatie - iBabs Publieksportaal 2/5 3/5 voorstel Datum 27 mei 2026 mei 2026 2029 bedienen SWT, Inkomensondersteuning en Tiem uitsluitend inwoners die daadwerkelijk voor hun ondersteuning in aanmerking komen. Er is een duidelijke uitspraak gedaan over de inwoners die niet tot hun doelgroep behoren.). Een basis die nodig is om verder te bouwen aan onder andere meer uitstroom. Financieel blijft sprake van druk op het BUIG-budget (BUIG staat voor Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorzieningen. Het is de specifieke uitkering waarmee het Rijk gemeenten financiert voor de uitvoering van de Participatiewet, de IOAW, de IOAZ en het Bbz). We zien dat het aantal uitkeringen licht is gestegen. Vanaf maart 2024 zagen we in Zwolle een hogere instroom in de Participatiewet; ook ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De uitstroom (naar werk) ligt iets lager dan het landelijk gemiddelde. In 2026 zetten we daarom in op activerende interventies gericht op duurzame uitstroom, waaronder project Parttimers en Voorliggende Voorzieningen.
Deze projecten zijn inmiddels gestart. Conform visie en uitvoeringsagenda willen we dat werk zo vroeg mogelijk in het proces wordt betrokken en de doorlooptijdtijden worden verkort. Opvallend is het hoge percentage jongeren dat instroomt én uitstroomt. Dit ligt 10% hoger dan het landelijk gemiddelde. Naar aanleiding van deze constatering hebben we een eerste inzicht over de samenstelling van deze groep jongeren. Van de totale instroom jongeren betreft 13% jonge statushouders. Ook zien we een groep jongeren zonder startkwalificatie. We zien jongeren instromen doordat hun arbeidscontract afloopt. Soms krijgen zij tijdelijk een uitkering, omdat ze nog geen WW- rechten hebben. In lijn van de uitgangspunten van de nieuwe wet Participatiewet in Balans wordt de zoekperiode voor jongeren toegepast; de verwachting is dat hiermee minder jongeren instromen, net als de invoering van de nieuwe brede intake. Voor een volledig overzicht verwijzen wij naar de bijgevoegde halfjaarrapportage. Maatschappelijk draagvlak & participatie In alle sporen vindt er, in verschillende vormen, brede samenwerking plaats met onze partners (maatschappelijke partners en werkgevers) in de stad en worden inwoners betrokken. Communicatie Er is een communicatieplan opgesteld om collega’s, ketenpartners, werkgevers, ondernemers en inwoners te informeren en te betrekken bij de uitvoering.
Dit plan richt zich op bewustwording, leren en stimuleren, en op zichtbaarheid (in de regio) bij de uitvoering van acties en pilots. Met samenwerkingspartners binnen de keten arbeidsparticipatie (zoals hierboven benoemd) vindt onderlinge afstemming plaats, zodat de communicatie geïntegreerd wordt opgepakt. Duurzaamheid n.v.t. Financiën Uit deze jaarrapportage zelf volgen geen financiële consequenties. In de jaarrapportage hebben we een toelichting opgenomen over de BUIG (Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten). Dat is het jaarlijkse budget dat het Rijk verstrekt aan 4/5 voorstel Datum 27 mei 2026 mei 2026 Nederlandse gemeenten om uitkeringen en loonkostensubsidies te bekostigen. Het financieel effect daarvan wordt verwerkt in de jaarrekening. Dit omvat ook de vangnetregeling. De meest recente aanvraag voor de vangnetregeling komt in juni in het college. Risico’s De belangrijkste risico’s zijn dat de uitstroom naar werk achterblijft terwijl de instroom in de Participatiewet toeneemt, waardoor de druk op uitvoering en budget verder oploopt. De samenstelling van het uitkeringsbestand speelt een centrale rol bij kansen qua uitstroom naar werk. In belangrijke mate bestaat dit uit inwoners die al langere tijd een uitkering ontvangen en waarvan een groot deel 45 jaar of ouder is.
Onderzoeken en onze eigen monitoring laten zien dat de uitstroomkans na meerdere jaren in de uitkering daalt, net als naarmate de leeftijd stijgt. De kans op uitstroom naar werk is in de eerste twee jaar het hoogst. Tegelijkertijd zien we een ontwikkeling van een minimale stijgende instroom in de Participatiewet; jongeren, statushouders en mensen die na aflopende WW instromen. Toekomstige ontwikkelingen, zoals Oekraïeners die mogelijk recht krijgen op de participatiewet of wijzigingen in de WW-duur kunnen de instroom ook beïnvloeden. Bij het goed in beeld hebben van de instroom en het tijdig anticiperen hierop (o.a. door middel van scholing en het aanbieden bij werkgevers) biedt dit ook kansen voor een invulling van benodigd arbeidspotentieel. We zetten in 2026 daarom extra in op maatregelen die de uitstroom bevorderen, betere sturing door verbeteren van de datakwaliteit, structurele verwerking van inzichten uit (lopende) projecten, aanpassen van werkwijzen en (re-integratie)instrumenten aan nieuwe doelgroepen en wetgeving en versterken van de werkgeversdienstverlening. Tot slot brengt onvoldoende datakwaliteit het risico met zich mee dat sturing en bijsturing minder effectief zijn dan nodig. Daarom zetten we vanaf 2026 extra in op betere data. Vervolg Wij zetten de in de Uitvoeringsagenda en programma Arbeidsparticipatie & Arbeidsmarkt 2025–2028 geschetste beweging voort.
We monitoren de voortgang op de doelen en zetten afgesproken acties voort. We handelen proactief en stellen bij waar nodig op basis van de doelen, opgedane inzichten en praktijkervaringen. Gezien het feit dat meer inwoners instromen, zullen we in 2026 vooral inzetten op duurzame extra uitstroom. Op deze wijze monitoren wij continu of de koers effectief is en passen wij aan waar nodig. Openbaarheid Deze raadsbrief en alle bijlagen zijn openbaar. Burgemeester en wethouders van Zwolle, burgemeester, Peter Snijders 5/5 voorstel Datum 27 mei 2026 mei 2026 secretaris, Dick Emmer