Raadsbrief Verkenning permanente opvang vluchtelingen en statushouders

voorstel

Raadsbrief Datum

24 mei 2024

Onderwerp Versienummer

Verkenning permanente opvang vluchtelingen en statushouders 1

Portefeuillehouder

Peter Snijders en Dorrit de Jong

Samenvatting In de Aanpak opgave vluchtelingen 2023-2027 is opgenomen dat er een locatieverkenning en besluitvorming voor de permanente Regionale Opvanglocatie (pROL) wordt uitgevoerd. In deze nota worden de uitkomsten van het eerste deel van de verkenning naar de permanente ROL gedeeld. Kansrijk zijn de locaties Rijnlaan 25, kavel Professor Feldmannweg en Nijverheidstraat 11 (huidige Cibap-locatie).

Bijlage 1. Participatiejournaal 2. Beoordeling criteria en beschrijving 7B’s locatieopties

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: De stand van zaken met betrekking tot de verkenning naar permanente opvanglocaties voor statushouders en vluchtelingen.

1/5

voorstel

Datum

24 mei 2024

Inleiding De gemeente Zwolle wil een inclusieve stad zijn, ook met het opvangen en huisvesten van vluchtelingen en statushouders. De opgave vluchtelingen blijft onverminderd groot. De gemeente Zwolle neemt haar verantwoordelijkheid voor deze opgave en heeft twee jaar geleden opdracht gegeven te verkennen welke structurele opvangmogelijkheden er in de stad te realiseren zijn. Daarmee wordt er meer stabiliteit in de opvang geboden. De opdracht voor de verkenning van permanente opvanglocaties was om (kleinschalige) locaties te zoeken voor maximaal 600 personen (twee tot drie locaties). Wij kiezen bewust voor kleinschalige locaties, goed inpasbaar in de buurt, waardoor er ook betrokkenheid vanuit de buurt kan zijn bij de locatie. Zoals dit ook is vastgesteld door uw gemeenteraad in de lange termijn visie op vluchtelingenopvang in Zwolle (Aanpak opgave vluchtelingen 2023-2027). Tijdens dit proces is de Spreidingswet op 1 februari 2024 ingegaan. Deze wet moet ervoor zorgen dat er in Nederland meer structurele opvangplekken komen en dat deze beter worden verdeeld over het land. Tot de komst van deze wet gebeurde dat op basis van vrijwilligheid, met een groot tekort aan opvangplekken als gevolg. In het hoofdlijnenakkoord van het toekomstige kabinet is aangekondigd dat de Spreidingswet weer ingetrokken moet worden.

Vooralsnog is deze wet nog wel van kracht en blijft de opgave waarop wij ons richten -met of zonder Spreidingswet- onverminderd groot. Wij zien dat wij onze verantwoordelijkheid hierin moeten blijven nemen en zullen ons blijven inzetten voor de zoektocht naar voldoende opvangplekken. In deze raadsbrief wordt u geïnformeerd over de eerste uitkomst van de verkenning van locaties. Belanghebbenden uit de omgeving van deze locaties worden meegenomen in deze verkenning. In september ontvangt u vervolgens een voorstel voor de locaties en plekken die worden aangeboden aan de provincie in het kader van de Spreidingswet. Kader Aanpak opgave vluchtelingen 2023-2027 Spreidingswet Kernboodschap Met deze raadsbrief informeert wij u over de stand van zaken met betrekking tot de verkenning naar permanente opvanglocaties voor vluchtelingen en statushouders. Het college gaat vooralsnog drie potentieel geschikte locaties nader verkennen en daarover de direct betrokkenen laten participeren. Kansrijk zijn de locaties Rijnlaan 25, kavel Professor Feldmannweg en Nijverheidstraat 11 (huidige Cibap-locatie). Daarnaast wordt een nieuwe verkenning gestart voor meer geschikte locaties. In september krijgt u als raad een voorstel welke locaties we aan willen leveren aan de provincie in het kader van de Spreidingswet.

Toelichting Proces locatieverkenning Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) deed in 2022 een verzoek bij gemeente Zwolle om regionale opvang te realiseren in de vorm van een permanente Regionale Opvanglocatie (pROL). Daartoe hebben COA en gemeente Zwolle op 25 mei 2023 een intentieovereenkomst getekend en is een locatieverkenning gestart. Daarnaast is er al een tijdelijke Regionale Opvanglocatie (ROL) gerealiseerd aan de Meeuwenlaan, voor de duur van 3 jaar.

2/5

voorstel

Datum

24 mei 2024

De opgave Het zoeken naar permanente opvanglocaties in Zwolle voor maximaal 600 bewoners (kansrijke vluchtelingen en statushouders), op minimaal twee en maximaal drie locaties verspreid over de stad, operationeel in 2026/2027. Hierbij wordt opgemerkt dat deze zoekopdracht is opgesteld voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Spreidingswet. De opgave is het afgelopen jaar groter geworden dan de huidige zoekopdracht. De uitwerking van de Spreidingswet roept op tot hogere aantallen, vooralsnog 717 opvangplekken in Zwolle; 117 meer dan oorspronkelijk. In het hoofdlijnenakkoord van het toekomstige kabinet is aangekondigd dat de Spreidingswet weer ingetrokken moet worden. De asielopvangopgave waarop wij ons richten blijft - met of zonder Spreidingswet- onverminderd groot. Wij nemen dan ook onze verantwoordelijkheid zonder wet, conform de wens van de gemeenteraad zoals vastgesteld bij de lange termijnvisie. Vooralsnog is de Spreidingswet van kracht . Dat betekent dat er in september locaties bij de provincie aangeleverd moeten worden ten behoeve van het Provinciaal Plan, dat 1 november ingediend moet zijn. De voorliggende verkenning naar de permanente regionale opvang locaties kan hiermee gezien worden als één van de bouwstenen om te voldoen aan de opgave voor opvang en huisvesting. Er zijn echter meerdere locaties nodig.

Kansrijke locaties kunnen namelijk nog afvallen (gemeente is geen eigenaar) of minder mogelijkheden bieden dan nu is voorzien (bijvoorbeeld in het aantal plekken). Dat betekent dat nieuwe opties (moeten) worden verkend en we in de gebiedsontwikkelingen gaan onderzoeken welke andere mogelijkheden er zijn om vluchtelingenopvang te realiseren. Wat is een ROL Een ROL is één van de manieren waarmee wordt gestreefd naar flexibele opvangvormen. Deze nieuwe vorm van opvang is een uitvloeisel van de Uitvoeringsagenda Flexibilisering Asielketen. De doelgroep voor een ROL betreft vergunninghouders (ook wel: statushouders) en evident kansrijke asielzoekers. Het betreft dus geen regulier AZC. Daarnaast wordt er stabiliteit in de opvanglocaties geboden door bij lage instroom van vluchtelingen meer alternatieve doelgroepen op te vangen. Het COA streeft daarbij naar maximale maatschappelijke meerwaarde. Kansrijke locaties In de verkenningsfase voor de permanente ROL is gezocht naar kansrijke locaties die nader verkend kunnen worden door gemeente en COA. De zoektocht is ingezet op zowel panden als kavels.

De voorgelegde locatieopties zijn tot stand gekomen door de uitkomsten van de stadsbrede enquête over opvang van vluchtelingen, verkennende gesprekken met gebiedsmanagers, contact met bedrijfsmakelaars, heroverwegen van locaties die eerder in beeld waren voor tijdelijke opvang en in samenwerking met Flexwonen (gebruiken van de uitkomsten van de Kadasterscan Flexwonen).

3/5

voorstel

Datum

24 mei 2024

Op dit moment zijn er 3 locatieopties die door kunnen stromen naar de volgende fase waarin er een nadere verkenning plaatsvindt. Dit zijn de locaties Rijnlaan 25 (ca 50-80 opvangplekken), kavel Professor Feldmannweg (ca 200 opvangplekken) en Nijverheidstraat 11 ((ca 300 opvangplekken) huidige Cibap-locatie). De locaties zijn beoordeeld aan de hand van de 7B’s (zie Bijlage 2). Deze genoemde locatieopties zijn nadrukkelijk niet voorgesorteerd op het uiteindelijke locatievoorstel. Er moet nog een nadere verkenning plaatsvinden op punten zoals financiële haalbaarheid, bespreekbaarheid, draagkracht omgeving en beheerbaarheid, waardoor deze opties toch af kunnen vallen. Omdat we verwachten dat de opgave onverminderd groot blijft en we met de locaties in deze verkenning mogelijk nog niet gaan voldoen aan de opgave, blijven we voor de toekomst zoeken naar potentieel kansrijke locaties.. Maatschappelijk draagvlak & participatie Het traject om te komen tot een uiteindelijk locatievoorstel voor een permanente opvanglocatie vraagt uiteraard een zorgvuldige communicatie en participatie met de stad en met de inwoners van de wijken waar mogelijk een locatie komt. In 2023 is het communicatie- en participatietraject voor de permanente ROL gestart. In een enquête, wijkgesprekken, gesprekken met maatschappelijke organisaties en twee stadsdialogen is input opgehaald.

Uit de stadsgesprekken is een stadsbrede meedenkgroep ontstaan. Deze meedenkgroep van zes personen is geconsulteerd voor het vervolg van de communicatie en participatie rondom zoektocht naar de permanente ROL. Zie hiervoor het participatiejournaal in bijlage 1. De participatie gaat nu een nieuwe fase in, waarbij we inwoners vragen om mee te denken over de locatieopties die verkend worden. Het uitgangspunt voor de participatie is om zo vroeg mogelijk en transparant naar buiten te treden en de stad te betrekken. Dit doen we in dit geval zodra de nadere verkenning start. Richting de hele stad (informeren via onder andere onze website en een persbericht) maar vooral richting de wijken waar de genoemde locatieopties nader verkend worden. De direct omwonenden van de locatieopties worden per brief geïnformeerd en krijgen tevens de kans om (digitaal) input te leveren voor de nadere verkenning via de participatietool Open Stad. Hiervoor ontvangen de belanghebbenden uit de omgeving van de te verkennen locaties na besluitvorming een uitnodiging. Open Stad werkt met een kaart en open vragen; het doel is te horen wat de komst een permanente ROL zou betekenen voor een wijk en welke voorwaarden van belang zijn. Dat wat er uit die wijken opgehaald wordt dient dan mede als input voor de definitieve afweging voor een locatiekeuze.

Ook minder digitaal vaardige inwoners krijgen de gelegenheid om te participeren, zij kunnen op verschillende momenten terecht op een fysieke locatie zoals een wijkcentrum. Communicatie Op 20 juni wordt het besluit en de beslisnota en raadsbrief openbaar, zodat er voldoende tijd is om belanghebbenden en inwoners te informeren. De belanghebbenden uit de omgeving van de locaties die worden meegenomen in de nadere verkenning, zijnde Rijnlaan, Professor Feldmannweg en Nijverheidstraat 11 worden daarover met brieven geïnformeerd en worden gewezen op de mogelijkheden om te participeren. Andere belanghebbenden zoals ontwikkelaars en partners in de wijken worden ook door de gemeente op de hoogte gebracht.

4/5

voorstel

Datum

24 mei 2024

Financiën Nvt Risico’s Het is de wens om zo transparant mogelijk om te gaan met de verkenning naar de locaties voor permanente opvang. Er zijn echter ook risico’s verbonden aan het besluit tot nadere verkenning van deze locatieopties en daarmee ook in de openbaarheid treden met deze locatieopties, voorafgaand aan een formeel locatiebesluit. • Er zijn verschillende casussen vanuit COA bekend waarbij het verkennings- of verwervingstraject voor opvanglocaties werd verstoord door bijvoorbeeld het pand op te kopen teneinde te verhinderen dat er opvang zou plaatsvinden. • Het vroeg naar buiten treden met locatieopties die nader verkend moeten worden, kan voor onrust zorgen in de betreffende buurten terwijl niet zeker is dat daar ook een opvanglocatie gaat komen. Het vergt daarom nauwe samenwerking met wijkmanagers en partners in de wijk om hier op een goede manier mee om te gaan. Vervolg De komende drie maanden worden benut om de drie genoemde locaties nader te verkennen en daarover participatie te starten met de direct betrokkenen. In september krijgt u als raad een voorstel welke locaties we aan willen leveren aan de provincie in het kader van de Spreidingswet. Voor 1 november zal de Commissaris van de Koning een provinciaal plan aanbieden aan de staatssecretaris met alle potentiële locaties in onze provincie. Openbaarheid Nee, geheimhouding tot 20 juni 2024.

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

5/5