Raadsbrief Van Inzicht naar Focus

voorstel

Raadsbrief Datum

14 mei 2024

Onderwerp Versienummer

Van Inzicht naar Focus

Portefeuillehouder

Paul Guldemond

Samenvatting In het kader van ‘Van Inzicht naar Focus’ is de ambtelijke organisatie bezig inzicht te krijgen in waar kansen liggen om ruimte te creëren om de gedane beloften aan de stad na te kunnen komen en invulling te geven aan de vele opgaven die er op de stad afkomen. Er worden keuzemogelijkheden in beeld gebracht om het gemeentebestuur in staat te stellen op basis van zorgvuldig in beeld gebrachte informatie, focus te bepalen. Als stap 1 is bureau Cebeon gevraagd om inzicht te verschaffen in de inzet van de financiële middelen in de bestaande begrotingsprogramma’s en die inzet te analyseren aan de hand van de uitgangspunten die gehanteerd worden bij de verdeling van het gemeentefonds. Cebeon concludeert: ‘Uit de vergelijking met externe referenties (gemeentefonds en referentiegemeenten) blijkt dat Zwolle heeft gekozen voor een ‘gemiddeld’ uitgavenniveau op de meeste programma’s. Alleen op programma 2 (bestaanszekerheid) komt het sociale profiel van Zwolle tot uiting in de relatief hoge uitgaven aan minimabeleid. ‘ Om ruimte te creëren in de financiële middelen zijn beleidskeuzes onontbeerlijk; wat willen we bereiken voor de stad en de inwoner, hoe doen we dat en heeft dat het gewenste effect? En wat is de consequentie als we als gemeente minder inzetten op dat thema? Die vragen gaan we in de volgende fase van Van Inzicht naar Focus aan de orde stellen.

Bijlagen Rapport Begrotingsanalyse Zwolle van Cebeon

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: 1/4

voorstel

Datum

14 mei 2024

De aanpak zoals die ontwikkeld is voor het proces Van Inzicht naar Focus en de conclusies die het bureau Cebeon in dat kader in de eerste fase (de begrotingsanalyse) heeft getrokken. Inleiding Zwolle staat voor veel grote opgaven. Deels afkomstig van het rijk (opvang vluchtelingen, woningbouwopgave, energietransitie en onderwijshuisvesting), deels gebaseerd op ambities van het gemeentebestuur (mobiliteitstransitie, ontwikkelingen in de stad). De middelen ontbreken (zowel financieel als capacitair) om aan alle vragen te voldoen. Daar komt bij dat er zorgen zijn over de financiële positie van de gemeente Zwolle vanaf 2026 als gevolg van ontwikkelingen op het gebied van de verdeling van de Rijksmiddelen. Daarnaast drukken de hoge inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt hun stempel op de gemeentebegroting. Doordat de organisatie niet in staat is om aan alle vraag te voldoen en de financiële middelen ontbreken om alle wensen uit te voeren komt het voor dat gewekte verwachtingen bij de stad en de gemeenteraad niet of onvoldoende kunnen worden nagekomen. Het college vindt het van belang dat toezeggingen gestand kunnen worden gedaan en dat de gemeente Zwolle in die zin een betrouwbare overheid is.

Om die reden is het proces ‘Van Inzicht naar Focus’ gestart, waarin meer inzicht in de inzet van financiële middelen en een uitwerking van verschillende alternatieven met betrekking tot de gestelde ambities tot meer focus in de inzet van financiële middelen en capaciteit van de ambtenaren moet gaan leiden. In dat kader heeft het bureau Cebeon een analyse gemaakt van de verschillende begrotingsprogramma’s en daarbij de investeringen van Zwolle vergeleken met vier vergelijkbare gemeenten en de uitgangspunten van het gemeentefonds

Kader Uw Raad heeft ons College gevraagd om een doorlichting van de begrotingsprogramma’s en meer helderheid met betrekking tot de effecten van het maken van andere keuzes met betrekking tot de opgaven waar Zwolle als stad voor staat (bijvoorbeeld met betrekking tot de woningbouwopgave). Bij de retraite van april 2023 heeft ons College een bestuursopdracht opgesteld waarin de directie wordt gevraagd om met voorstellen te komen die leiden tot meer ruimte in de begroting en de capaciteit van de gemeente Zwolle.

Kernboodschap Om ruimte te creëren in financiële middelen en capaciteit in Zwolle is een zorgvuldig proces nodig om te komen tot keuzes op het gebied van ambities en de wijze waarop je daaraan een bijdrage levert. Er zit geen ‘lucht in de begroting’. Dat proces is gestart en leidt tot keuzemogelijkheden op basis waarvan focus kan worden bepaald. Dat leidt dan tot ruimte in de capaciteit en in de financiële middelen. Toelichting In het proces Van inzicht naar Focus is als uitgangspunt genomen dat op basis van inzicht in de huidige inzet van middelen en capaciteit strategische keuzes worden gemaakt met betrekking tot welke inzet er nodig is voor de stad en de inwoners en hoe die inzet dan vorm wordt gegeven. Wat willen we in ieder geval bereiken en hoe doen we dat zo effectief en efficiënt mogelijk?

2/4

voorstel

Datum

14 mei 2024

Om inzicht te krijgen in de inzet van de financiële middelen in de bestaande begrotingsprogramma’s is bureau Cebeon gevraagd die inzet te analyseren aan de hand van de uitgangspunten die gehanteerd worden bij de verdeling van het gemeentefonds en door middel van een vergelijking met vier vergelijkbare gemeenten. Deze gemeenten zijn meer vergelijkbaar gemaakt door de uitgangspunten van het gemeentefonds die gelden voor Zwolle om te rekenen naar die gemeenten. Zo is bijvoorbeeld de investering per gemeente omgerekend naar een aantal uitkeringsgerechtigden dat gelijk is aan het aantal uitkeringsgerechtigden in Zwolle. Cebeon concludeert: ‘Uit de vergelijking met externe referenties (gemeentefonds en referentiegemeenten) blijkt dat Zwolle heeft gekozen voor een ‘gemiddeld’ uitgavenniveau op de meeste programma’s. Alleen op programma 2 (bestaanszekerheid) komt het sociale profiel van Zwolle tot uiting in de relatief hoge uitgaven aan minimabeleid. ‘

Dit betekent dat er geen ‘lucht in de begroting’ zit. Er zijn geen onderdelen gevonden waar Zwolle, zonder expliciete beleidskeuzes, meer dan gemiddeld uitgeeft. Dat betekent dat voor het creëren van financiële ruimte noodzakelijk is dat er dingen niet meer gedaan worden, dat er dus keuzes gemaakt worden en prioriteiten gesteld. Daarvoor is een zorgvuldig proces noodzakelijk waarin op basis van volledige informatie over noodzaak, stand van zaken, inzet en effecten daarvan een beeld wordt gevormd over keuzemogelijkheden en de effecten voor de stad en de inwoners. In dat kader hebben directie en College besloten om alle beleidsvelden(een voor een, themagewijs) tegen het licht te houden en af te wegen of de ambities nog gelden of op onderdelen verlaagd kunnen worden, wat het effect daarvan is voor de stad en de inwoners, op welke wijze een bijdrage wordt geleverd aan die ambities, of dat ook anders kan (mede in relatie tot de partners in de stad) en wat dat betekent. Dat willen we doen in de vorm van sprintweken waarbij zo’n 15 verschillende betrokkenen met elkaar in gesprek gaan over het thema en tot voorstellen komen naar aanleiding van voornoemde afweging. De analyse van Cebeon is een financiele exercitie. Een van de doelen van Van Inzicht naar Focus is ook ruimte creeren in de financiele middelen.

Daarnaast is het van belang ruimte te creeren in de capaciteit binnen de gemeentelijke organisatie. Dat wordt in het proces ook zorgvuldig betrokken.

Communicatie Er is een communicatiestrategie opgesteld gericht op de direct betrokkenen bij het proces. Zodra er concrete voorstellen worden ontwikkeld zal er ook extern gecommuniceerd worden. Financiën Het doel is extra financiele en capacitaire ruimte creeren. Risico’s Dit is een intensief proces, waarbij extra druk wordt gelegd op de organisatie. Door te kiezen voor de vorm van sprintweken wordt die druk zo beperkt mogelijk gehouden, maar de medewerkers die deelnemen zijn in die week niet in staat ander werk te doen.

3/4

voorstel

Datum

14 mei 2024

Ook is er een risico dat er onzekerheid ontstaat voor partners en inwoners omdat het gesprek wordt gevoerd over de inzet van middelen op verschillende onderwerpen. Om die onzekerheid zoveel mogelijk te beperken worden betrokkenen geinfomeerd en waar het past ook uitgenodigd deel te nemen aan het gesprek. Vervolg We gaan in juni ervaring opdoen met het bespreken van een beleidsthema in een sprintweek en nemen de leerpunten daarvan mee bij het vormgeven van het verdere vervolg. Het thema van de eerste sprintweek is de Sociale Basis (in relatie tot Jeugdzorg en Wmo). In september wordt dan het tweede thema besproken in een sprintweek en in november nog een. In totaal worden er per jaar ongeveer 8 thema’s uitgediept en uitgewerkt, nu vooruitlopend op de PPN 2025 ongeveer 6. De uitkomsten daarvan kunnen dan in het kader van de PPN worden besproken in de gemeenteraad. Openbaarheid Openbaar

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

4/4