Raadsbrief Update Zwolse Isolatie- en Besparingsaanpak incl. Warm Thuis
Tekst van het document
1/7 voorstel Raadsbrief Datum 25 juni 2026 Onderwerp Update Zwolse Isolatie- en Besparingsaanpak incl. Warm Thuis Versienummer 2 Portefeuillehouder Arjan Spaans Samenvatting De Zwolse Isolatie- en Besparingsaanpak is sinds mei 2025 in uitvoering en volop in beweging. Honderden inwoners kregen sindsdien ondersteuning van een energiecoach of namen isolatiemaatregelen, onder andere via lokale inkoopacties. Het hulpaanbod voor Zwollenaren is uitgebreid en geïntensiveerd. We informeren u met deze brief over de resultaten en nemen u mee in enkele ontwikkelingen, waaronder de beweging richting een Zwols Energiehuis. Bijlagen n.v.t. Openbaarheid Openbaar Geheim Wij stellen u voor kennis te nemen van: 1 – De laatste stand van zaken rondom de Zwolse Isolatie- en Bespaaraanpak. 2/7 voorstel Datum 25 juni 2026 Inleiding Bij de vaststelling van de Zwolse Isolatie- en Bespaaraanpak is toegezegd u elk half jaar te informeren over de voortgang. Dat doen we met deze raadsbrief. In deze brief informeren wij u over de ontwikkelingen, de behaalde resultaten en de besluiten die later dit jaar worden voorgelegd. Kader De Zwolse Isolatie- en bespaaraanpak incl.
Warm Thuis Motie M5-1 Warm Thuis als ruggengraat van een eerlijke energie- en warmtetransitie Motie 7 Gratis zonnepanelen voor Zwollenaren die het niet kunnen betalen Kernboodschap De Zwolse Isolatie- en Besparingsaanpak is volop in uitvoering. We werken intensief samen met inwoners(initiatieven), vrijwilligers, marktpartijen en maatschappelijke partners om de basisondersteuning te continueren, bekender te maken en doelgroepen te activeren. Ook is de ondersteuning uitgebreid, bijvoorbeeld met de aangekondigde proef waarbij de subsidie voor isolatie wordt voorgeschoten. De totale aanpak leidt tot resultaat. Bij vele honderden adressen werden maatregelen genomen, waarvan ruim duizend woningeigenaren hulp kregen via de gemeentelijke subsidies. De stijgende gasprijzen door de oorlog in het Midden-Oosten vergroot opnieuw de urgentie om te verduurzamen. Voor inwoners die isolatie niet kunnen betalen, stijgen de energielasten als gevolg hiervan. We willen dat de energietransitie rechtvaardig is en iedereen mee kan doen. Warm Thuis zet momenteel daarom extra in op het bereiken van deze kwetsbare doelgroep die de energierekening (nu of in de nabije toekomst) niet kunnen betalen. De samenwerking met inwoners(initiatieven), partners en intensieve aanpak voor het bereiken van nieuwe doelgroepen levert hierbij resultaat op.
Voor de voortzetting van Warm Thuis leggen we, zoals bij uw raad bekend, in het najaar een investeringsvoorstel voor. Door de groei van het hulpaanbod en het grote aantal betrokken organisaties ontstaat behoefte aan meer overzicht, zonder de kracht van die samenwerking en het lokale karakter te verliezen. Zwolse inwoners weten niet altijd waar te beginnen, doordat er vele plekken zijn waar ze terecht kunnen. We willen voorkomen dat zij verdwalen, en zien dat het nodig is de overkoepelende herkenbaarheid te vergroten en de (waar mogelijk intensievere) hulp beter op elkaar aan te laten sluiten. De toenemende vraag en de onverminderd grote opgave richting een aardgasvrij Zwolle vraagt daarnaast een andere manier van organiseren. Een zogenoemd herkenbaar Zwols Energiehuis als “loket” of “werkwijze” zien onze samenwerkingspartners als een logische en belangrijke volgende stap in deze ontwikkeling. Deze intentie is ook vastgelegd in het nieuwe coalitieakkoord “Bouwen op Zwolse kracht”. Toelichting De volgende projecten die volgen uit de Isolatie- en Besparingsaanpak zijn opgepakt: 1. We bieden extra hulp waar het gaat om financieren van maatregelen o Volgend op de adviezen van het Burgerberaad is in februari een proef gestart met het voorschieten van de gemeentelijke subsidie voor isolatie.
Dit loopt via verrekening op de 3/7 voorstel Datum 25 juni 2026 factuur van een selecte groep leveranciers, die door de bewoners zijn geselecteerd voor de Zwolse inkoopacties. Al meer dan 200 woningeigenaren hebben via deze route maatregelen genomen of opdracht gegeven aan een gecontracteerde leverancier. Vanwege het succes is nog niet de gehele doelgroep aangeschreven, om het werk voor alle betrokkenen behapbaar te houden. De proef is daarom verlengd tot december 2026. Ondertussen voeren we de evaluatie uit. o Er zijn vanaf dit najaar vrijwilligers beschikbaar via Stichting voor Elkaar Zwolle die, alle inwoners die dit nodig hebben, gratis kunnen informeren en helpen bij het aanvragen van subsidies en regelingen voor verduurzaming van hun woning. Hiermee geven we opvolging aan het advies van het Burgerberaad Klimaat Zwolle om maatregelen te nemen voor een eerlijke transitie in Zwolle. o De inzet van Warm Thuis is onverminderd doorgezet, waardoor inmiddels al ruim 2500 Zwollenaren die niet zelfstandig kunnen verduurzamen, geholpen zijn met gratis energiebesparende maatregelen en een bezoek van een energiecoach. Het bereiken van koopwoningeigenaren en het uitvoeren van de grote isolerende maatregelen blijft nog achter. Dit geldt voor alle gemeenten.
Ondanks extra inspanningen en de verruiming van de doelgroep (van 130% naar 150% van het sociaal minimum) zien we dat samenwerking, een intensieve aanpak en data nodig blijven om deze kwetsbare doelgroep te bereiken. 2. We gaan samen de wijk in om nieuwe doelgroepen te bereiken o Lokale partijen (Platform Duurzaam Zwolle, bewonersinitiatieven, Warm Thuis en vrijwillige buurtbewoners) zijn samen buurtgericht aan de slag. Doel is meer bewoners te bereiken en door middel van persoonlijk contact te informeren over de hulp die beschikbaar is. De eerste actie in 2026 (Warme Burendagen in Holtenbroek II, met 65% bereik) was succesvol en leidde tot concrete energiemaatregelen en aanmeldingen voor Warm Thuis. De aanpak wordt nu verder gedeeld en uitgebreid naar andere buurten in Zwolle. o Vanuit Warm Thuis wordt een bestaand netwerk met professionele en informele partijen onderhouden. En continue gezocht naar zinvolle uitbreidingen. o De gemeente werkt samen met het Alevitisch Cultureel Centrum Zwolle om te onderzoeken hoe hun bijeenkomsten bijdragen aan verduurzaming en hoe het ondersteuningsaanbod beter kan aansluiten bij culturele en informele netwerken. o Het plan voor het mobiel informatiepunt is uitgewerkt en wordt momenteel ontwikkeld. Met dit rijdende loket kunnen we laagdrempelig in de stad aanwezig zijn en inwoners direct informeren en betrekken bij energiethema’s.
Het kan zowel door ons als gemeente, als door bewonersinitiatieven en partners worden ingezet. o In Berkum is een substantieel deel van de woningen inmiddels verduurzaamd. De woningen die achterblijven behoren vaak tot groepen die moeilijk te bereiken zijn. Inwonersinitiatief BEN (Berkum Energieneutraal) biedt, met inzet van vrijwilligers, een totale ontzorgingsaanpak aan. (Collectieven van) inwoners worden van communicatie tot en met financiering en subsidieaanvragen begeleid en meerdere maatregelen worden in één keer uitgevoerd door één partij. Over het delen van kennis en ervaringen hebben we goede afspraken gemaakt. Die lessen willen we benutten voor de werkwijze van Warm Thuis. 3. We hebben het ondersteuningsaanbod doelgroepgericht uitgebreid o Verenigingen van Eigenaren (VvE’s) vragen andere ondersteuning dan een individuele woningeigenaar. Verduurzamen is voor deze doelgroep complexer, omdat je het als 4/7 voorstel Datum 25 juni 2026 collectief samen eens moet zijn en er uitdagingen spelen op juridisch, organisatorisch of bouwtechnisch gebied. Het afgelopen jaar is het Platform Duurzaam Zwolle, als vereniging van de Zwolse bewonersinitiatieven, in opdracht van de gemeente aan de slag gegaan met het coachen van een tiental Verenigingen van Eigenaren.
Ervaringen en lessen die zijn opgedaan in Dieze (Hogenkamp) met verduurzaming van VvE’s, worden door deze coaches opgeschaald naar VvE’s door heel Zwolle. De ervaringen zijn positief en worden gedeeld in een eerste kenniscafé VvE’s. We leggen stap voor stap de eerste basis voor een lerend netwerk van experts, inwoners en lokale initiatieven. o Er is een aanpak opgesteld hoe om te gaan met het verduurzamen van woonwagens, welke grote maatregelen zinvol zijn en welke minder. Deze nemen we mee in de gebiedsgerichte aanpakken richting een warmteplan. o In een klein aantal gevallen kunnen mensen hun woning niet verduurzamen vanwege achterstallig onderhoud. Er is dan sprake van slecht voegwerk, waardoor de spouw niet geïsoleerd kan worden of verrotte kozijnen waar geen isolatieglas in geplaatst kan worden. Deze groep haakt af. Omdat we die drempel willen wegnemen gaan we bij twee woningen een nieuwe aanpak uitproberen. o In het investeringsvoorstel Warm Thuis nemen we ook op welke maatregelen toegevoegd worden om mensen te helpen in de warmtetransitie (motie 5-1). Daarbij worden ook de mogelijkheden voor het hergebruik van zonnepanelen opgenomen (motie M7). 4. We zetten volop in op datagedreven te werken o Het bereiken van koopwoningeneigenaren met een laag inkomen en een slecht geïsoleerde woning gaat moeizaam. Daarom hebben we een klantreisonderzoek laten uitvoeren.
De respondenten zijn positief over de dienstverleningen en hulp. Maar er zijn (vooral communicatieve) verbeterpunten, die we momenteel treffen. o Om de bovengenoemde doelgroep beter te bereiken deden we als één van de eerste gemeenten mee aan de pilot van het Tijdelijk Noodfonds Energie om een nieuwe groep inwoners te bereiken. Ook doen we, samen met gemeente Rotterdam en Zeist mee aan het onderzoek ‘AVG zegt (geen) nee’ waarbinnen onderzocht wordt hoe gegevens vanuit sociaal domein voor de aanpak energiearmoede mogen worden gedeeld. De Ethische Commissie reflecteert op het gebruik van deze gegevens voor de aanpak van energiearmoede. Door uitkomsten van beide te combineren, kan zowel de juridische als de ethische afweging zorgvuldig gemaakt worden. o We zijn gestart met de Zwolse Quickscan, waarmee inwoners gratis een eerste beeld krijgen van de verduurzamingskansen van hun woning, kosten en opbrengsten. De digitale tool maakt gebruik van beschikbare data en AI. Inwoners kunnen deze informatie zelf aanvullen of corrigeren, door aan te geven welke maatregelen zij al genomen hebben. o Samen met inwoners(initiatieven), energiecoaches en Platform Duurzaam Zwolle werken we aan een centrale omgeving om data over verduurzaming van woningen op te slaan en uit te wisselen. Zodat we in de gezamenlijke uitvoering van de Isolatie-aanpak nog gerichter te werk kunnen gaan.
Ontwikkelingen waar we op reageren Binnen de Isolatie-aanpak reageren we zo flexibel mogelijk op wat nodig is. De afgelopen tijd deden zich ontwikkelingen voor, die extra inspanningen van ons vragen. 1. Gasprijsstijgingen 5/7 voorstel Datum 25 juni 2026 De oorlog in het Midden-Oosten leidt tot hogere energieprijzen. Een logisch gevolg is dat inwoners op korte en langere termijn geconfronteerd worden met een hogere energierekening en in betaalproblemen kunnen komen. Landelijk worden door de overheid verschillende maatregelen uitgewerkt om de gevolgen hiervan te beperken. Het is nog onduidelijk hoe deze maatregelen er exact uitzien en of/ wanneer ze beschikbaar komen. Ook als de situatie in het Midden-Oosten zal stabiliseren zullen energieprijzen naar verwachting niet (snel) dalen naar het oude niveau. We hebben daarnaast de volgende acties ingezet: o Extra inspanningen op doelgroep en bereik, zoals een actie bij de Voedselbank via Warm Thuis. o Pro-actieve monitoring van signalen van inwoners, via onder andere Geldfit, afdeling Inkomensondersteuning, het Klant Contact Centrum van de gemeente en het Zwolse Noodfonds. Opvallend is dat er geen toename is van meldingen via bestaande contacten tussen hulpverleners en hulpverlenende instanties. Maar wel via Geldfit. Dit geeft ons de indruk dat er een nieuwe doelgroep in geldproblemen komt door gestegen prijzen. 2.
Energiehuis De uitbreiding van het Zwolse hulpaanbod en de sterke samenwerking van lokale partijen heeft als gevolg dat het voor inwoners onoverzichtelijker wordt waar welke hulp te vinden is. Inwoners weten niet altijd waar te beginnen, want er zijn veel plekken zijn waar ze terecht kunnen. We zien dat het nodig is de overkoepelende herkenbaarheid te vergroten. Ook in de uitvoering kennen we uitdagingen, omdat we met elkaar de Zwolse inwoner passend willen helpen en doorverwijzen. Het aantal vragen neemt toe en er we hebben met elkaar nog veel te doen om als stad aardgasvrij te worden. Een Zwols Energiehuis als “loket” of “werkwijze” zien wij en onze samenwerkingspartners als ontwikkeling die we aanmoedigen. Ook landelijk zien we deze beweging. De Europese richtlijn EPBD IV verplicht lidstaten om bestaande ondersteuning, informatie en hulp samen te brengen. Landelijk wordt hier ook het concept Energiehuis voor ontwikkeld, als zijnde een herkenbaar loket. Gemeenten krijgen de ruimte om de precieze invulling lokaal vorm te geven. We voeren het gesprek met Platform Duurzaam Zwolle, Blauwvinger Energie en Stichting Voor Elkaar Zwolle om dit concept voor Zwolle meer handen en voeten te geven. Samen met bovengenoemde partijen willen we vanuit een gelijkwaardige samenwerking toewerken naar een ontwikkelkader voor een Zwols Energiehuis.
Met daarin uitgangspunten over de activiteiten en scope van het Energiehuis, rollen van verschillende markt- en maatschappelijke partijen, samenwerkings- of organisatievormen en governance. We streven ernaar dit later dit jaar voor te leggen aan uw raad, gekoppeld aan het voorstel Warm Thuis. Maatschappelijk draagvlak & participatie Conform de Isolatie- en besparingsaanpak werken we samen met de stad en voeren we de aanpak uit met lokale partijen, zoals Platform Duurzaam Zwolle, Stichting Voor Elkaar Zwolle en bewonersinitiatieven. Door te werken met en vanuit deze netwerken staan we dicht bij de inwoner en is maatschappelijk draagvlak goed geborgd. De afstand tussen beleid en uitvoering blijft hierdoor klein en de lijnen kort. Zo kunnen we reageren op en leren van signalen vanuit de stad. 6/7 voorstel Datum 25 juni 2026 Communicatie De Isolatie- en besparingsaanpak vraagt om doelgroepgerichte communicatie. Dat doen we vanuit de gemeente op een laagdrempelige, herkenbare en betrouwbare manier onder de campagne “Zwolle Aardgasvrij, welke stap zet jij”. Wij zijn niet de enige partij die met en naar inwoners communiceren. De verschillende lokale partijen hebben elk hun eigen (lokale) communicatie. Daar waar we samen de wijk in gaan, synchroniseren we dit. In de toekomst zoeken we naar (nog) meer samenwerking.
Duurzaamheid De Isolatie- en besparingsaanpak (inclusief Warm Thuis) leidt tot beter geïsoleerde woningen en een afname van het energieverbruik van Zwolle. Financiën De Isolatie- en besparingsaanpak wordt op dit moment financieel gedekt vanuit: o Programmabudget Energietransitie en CDOKE-gelden, voor de dekking van ambtelijke capaciteit en de financiering van lokale partijen; o De Specifieke Uitkeringen voor energiearmoede en isolatie uit het Nationaal Isolatie Programma, voor de dekking van isolatiemaatregelen en subsidies voor inwoners; o Incidentele middelen voor energiearmoede beschikbaar gesteld bij het coalitieakkoord 2022, voor de uitvoering van Warm Thuis). De eerste van de drie tranches van de ontvangen Specifieke Uitkering voor isolatie (SPUK-LAI) ter hoogte van € 1.8 miljoen is volledig besteed. We hebben de doelstelling die hieraan verbonden was, 1018 woningen isoleren, gehaald. Inmiddels zijn we op begonnen met tranche 2 ter hoogte van € 2,3 miljoen voor 1366 woningen. Naar verwachting komt de inmiddels ontvangen tranche 3 in 2027 in beeld, bedoeld voor maatregelen aan 1034 woningen. De middelen kunnen worden besteed tot en met 31 december 2028, met mogelijkheid op 2 keer onderbouwd uitstel van maximaal één jaar. De SPUK energiearmoede is volledig besteed. Op dit moment wordt Warm Thuis gedekt uit de gemeentelijke middelen Energiearmoede.
Dit biedt dekking tot eind 2026, daarna is er geen dekking meer. In het najaar volgt zoals eerder aangekondigd een investeringsvoorstel voor Warm Thuis na 2026. De in het coalitieakkoord “Bouwen op Zwolse kracht” opgenomen incidentele financiering voor de voorzetting van Warm Thuis, nemen we mee als kader. Risico’s De benoemde risico’s zijn sinds de vaststelling van de Isolatie- en besparingsaanpak onveranderd gebleven. We monitoren de voortgang van de aanpak voortdurend en zoeken zinvolle samenwerkingen om enerzijds (kwetsbare) doelgroepen te bereiken, en anderzijds uitvoeringscapaciteit in de stad optimaal te benutten. De vraag die op ons afkomt is groter geworden en ook de urgentie van de opgave groeit. De ontwikkeling van een Energiehuis is een reactie op het risico dat we deze vraag straks niet aan kunnen. Vervolg De uitvoering van de Isolatie- en besparingsaanpak en de hierboven beschreven activiteiten gaan onverminderd door. We werken daarnaast aan twee voorstellen die u in het najaar 2026 kunt verwachten: 7/7 voorstel Datum 25 juni 2026 o Investeringsvoorstel voor de voortzetting Warm Thuis, waarin we tot dusver ontwikkelde kennis en ervaringen meenemen.
Daarin nemen we op welke maatregelen toegevoegd worden om mensen te helpen in de warmtetransitie (motie M5-1) en de mogelijkheden voor het hergebruik van zonnepanelen opgenomen (motie M7); o Een voorstel of ontwikkelkader voor de Zwolse invulling van het concept Energiehuis. Openbaarheid Deze raadsbrief is openbaar. Burgemeester en wethouders van Zwolle, burgemeester, Peter Snijders secretaris, Dick Emmer