Raadsbrief Toezegging onderzoek naar plan Einstein

voorstel

Raadsbrief Datum

2 oktober 2025

Onderwerp Versienummer

Toezegging onderzoek naar plan Einstein 1

Portefeuillehouder

Anja Roelfs

Samenvatting Op 24 februari heeft de raad vragen gesteld over de methode plan Einstein die in Utrecht wordt toegepast bij de opvang en integratie van vluchtelingen. Daarop heeft wethouder Roelfs toegezegd onderzoek te doen naar wat plan Einstein te bieden heeft ten opzichte van wat de gemeente Zwolle momenteel al aanbiedt. Via deze raadsbrief informeren we de raad over het uitgevoerde onderzoek en de eventuele mogelijkheden voor toepassing in de gemeente Zwolle. Bijlagen Bijlage 1: Samenvatting onderzoek uitgangspunten plan Einstein Openbaarheid Openbaar Wij stellen u voor kennis te nemen van: De voorgestelde wijze van afdoening van toezegging 994 ‘onderzoeken Plan Einstein’. Inleiding In de raadsvergadering van 24 februari 2025 is de vraag gesteld in hoeverre we binnen Zwolle op de hoogte waren van plan Einstein. Plan Einstein is de manier waarop in Utrecht met de opvang en integratie van vluchtelingen wordt omgegaan. Daarnaast is de vraag gesteld of deze methode mogelijk voor Zwolle toepasbaar zou zijn; in relatie tot wat we al in Zwolle doen. In bijlage 1 wordt een samenvatting gegeven van de uitgangspunten van plan Einstein. Ook bevat deze bijlage een samenvatting van de evaluatie van het plan. Er zijn voor het onderzoek naar de mogelijke toepasbaarheid van deze methode in Zwolle een aantal gesprekken gevoerd met ambtenaren uit diverse werkvelden.

Dit om vooraf een toets uit te voeren op de eventuele uitvoerbaarheid van het plan. Kader • Nota lange termijn aanpak opgave vluchtelingen 2023-2027 (Raadsbesluit 27-11-2023); • Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet, van kracht sinds februari 2024); Kernboodschap Met deze raadsbrief informeert het college de gemeenteraad over het onderzoek naar wat Plan Einstein inhoudt. Plan Einstein is in Utrecht succesvol gebleken. Het richt zich in zijn algemeenheid op een verbetering van de integratie van asielzoekers. De filosofie: Samen leven, samen leren, samen werken. Iedereen kan meedoen. Iedereen is gelijkwaardig.

1/4

voorstel

2 oktober 2025 Datum We zien in Zwolle goede kansen om deze methode over te nemen binnen de Zwolse context. Aansluiting bij bestaande initiatieven en vertaling naar Zwolse kansen is hierbij noodzakelijk. In Zwolle doen we al veel voor vluchtelingen. Kansen liggen er (samen met de buurt en mogelijk andere partijen) om activiteiten met en mogelijk door vluchtelingen te organiseren. Een verdere uitwerking is nodig. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan op de kaders en het aanbod van onze sociale basis. Toelichting In 2015/2016 is Plan Einstein in Utrecht ontwikkeld als antwoord op discussies over nieuwe opvanglocaties van asielzoekers. Daarvoor bedacht Utrecht een vernieuwende aanpak van integratie van asielzoekers. Dat programma is gestart dankzij steun van Europese fondsen UIA en ERDF van 2016 t/m 2019. “Plan Einstein had drie hoofddoelstellingen. • Het verbeteren van vaardigheden van asielzoekers en buurtbewoners voor betere aansluiting op de arbeidsmarkt. • Het vergroten van het welzijn van asielzoekers tijdens hun verblijf in het AZC. • De sociale contacten tussen buurtbewoners en asielzoekers stimuleren om de acceptatie van het asielzoekerscentrum (AZC) te vergroten en om de sociale en professionele netwerken van asielzoekers te versterken”. Plan Einstein richt zich op: • • • • • •

Je welkom voelen Je goed voelen Bouwen aan een sociaal en professioneel netwerk Meer weten over hoe het hier werkt Je talenten gebruiken in Nederland Nieuwe vaardigheden opdoen.

De aanpak in Utrecht Overvecht zag er als volgt uit: • • • • •

Jongeren en asielzoekers woonden samen in één complex (een oud kantoorgebouw). Er waren cursussen en activiteiten voor zowel bewoners als de wijk (Engels, ondernemerschap, start-up programma’s, vrijwilligerswerk, theater, muziek, Nederlandse taal). Er werden 117 sociale activiteiten georganiseerd. De gemengde samenstelling van groepen werd als positief ervaren. Het project werd mede mogelijk gemaakt door EU Financiering en een netwerk van gemeente, corporatie, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen.

Er heeft in Utrecht inmiddels een evaluatie van plan Einstein plaatsgevonden. De conclusies en aanbevelingen hieruit: De opvang van asielzoekers kent een aantal grote uitdagingen. Plan Einstein heeft bijgedragen aan het vinden van antwoorden op enkele van die uitdagingen. De belangrijkste meerwaarde van Plan Einstein ligt in de focus die het project legt op contacten tussen asielzoekers, met mensen in de wijk rondom het AZC, met ondersteunende organisaties, en met (sociale) ondernemers op lokaal en nationaal niveau. Op basis van deze informatie zijn gesprekken gevoerd met ambtenaren van de gemeente Zwolle uit diverse werkvelden. Dit om vooraf te onderzoeken hoe tegen deze filosofie wordt aangekeken. Belangrijkste conclusie uit deze gesprekken: 2/4

voorstel

2 oktober 2025 Datum De best mogelijke uitkomst van dit onderzoek is dat er een Zwolse integrale aanpak komt op het gebied van integratie (en participatie) en opvang. Er is behoefte aan een Zwolse variant van Plan Einstein met een eigen naam (en identiteit voor betere profilering en draagvlak). Belangrijkste verschil met de huidige Zwolse werkwijze: “We gaan samen met de buurt focussen op contacten tussen asielzoekers en mensen in de wijk”; in plaats van voor alleen vluchtelingen activiteiten te organiseren. Er is hiervoor een breed draagvlak; bestaande structuren en samenwerkingen kunnen een basis vormen voor verdere ontwikkeling. Diverse partners in de stad vragen Zwolle om de regie hierop te pakken. Tegelijkertijd is Zwolle een stad die rijk is aan betrokken vrijwilligers en initiatieven. Plan Einstein kan deze kracht juist versterken door een gezamenlijke coalitie te vormen, waarin gemeente, partners en bewoners samenwerken. Daarbij is het van belang dat de gemeente deze energie niet overneemt, maar faciliteert en ruimte biedt aan wat er al leeft. Extra inzet en middelen zijn noodzakelijk om ambities waar te maken. Ook is het belangrijk de uitgangspunten van onze Koers Sociaal Domein in acht te houden. We concluderen dat de hoofddoelstellingen van plan Einstein in Zwolle worden onderschreven.

Voor de wijze waarop dit in Zwolle kan worden toegepast is verder onderzoek nodig en een collegebesluit gevraagd. Maatschappelijk draagvlak & participatie Met de twee werkconferenties vluchtelingen die we afgelopen jaar hebben georganiseerd in Zwolle is duidelijk geworden dat er een divers en waardevol aanbod in Zwolle is, o.a. gericht op integratie en participatie van vluchtelingen. Het bestaande aanbod in onze sociale basis vormt een mooi uitgangspunt om op voort te borduren. Vraag en aanbod vinden elkaar echter niet altijd. Een eenduidige visie van de gemeente en regie van de gemeente op integratie en participatie van vluchtelingen wordt dan ook gemist. Werken conform “plan Einstein” betekent dat de focus ligt op: samen met de buurt (en maatschappelijke organisaties/ (sociale ondernemers)) voor en met de vluchtelingen. Voor deze beweging is veel draagvlak onder partners in de stad. Communicatie Middels deze raadsbrief informeren we uw raad. Financiën Aan deze raadsbrief zitten geen financiële consequenties. Extra inzet en middelen zijn wel nodig om de ambities uit plan Einstein toe te passen in Zwolle. Dit wordt komende periode verder onderzocht en dit najaar in een voorstel aan het college voorgelegd. Risico’s Aan deze raadsbrief zijn geen risico's verbonden. Vervolg De raad zal over het vervolg van het onderzoek nader worden geïnformeerd.

3/4

voorstel

Datum

2 oktober 2025

Openbaarheid Openbaar

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

4/4