Raadsbrief Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming

voorstel

Raadsbrief Datum

1-12- 2025

Onderwerp Versienummer

Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming

Portefeuillehouder

Michiel van Willigen

Samenvatting Met het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming wordt toegewerkt naar het tijdig passende hulp bieden aan gezinnen en huishoudens met problemen die leiden tot onveilige situaties. De uitgangspunten hierin zijn gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend. Kernaspect is dat de partners beter gaan samenwerken rondom gezinnen en huishoudens. De landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen worden hier toegelicht. Ook wordt de pilot Veilig Samenspel op hoofdlijnen beschreven.

Bijlagen 1. Regionaal: Samenvatting Aanpak Kind- en Gezinsbescherming Toekomstscenario, regio IJsselland 2024- 2025. 2. Lokaal: Projectplan Veilig Samenspel Zwolle

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: Bijgaande informatie over de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen aangaande het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

1/5

voorstel

Datum

1-12- 2025

Inleiding Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (TKSC) is in maart 2021 aangeboden aan de Tweede Kamer. Het is in opdracht van de ministeries van VWS en J&V en de VNG opgesteld. Het doel is tijdig passende hulp te bieden aan gezinnen en huishoudens met problemen die leiden tot onveilige situaties. Het lokale team is in het Toekomstscenario het vaste aanspreekpunt voor gezinnen en huishoudens. Bij veiligheidsvraagstukken wordt niet overgedragen naar de partners op het gebied van veiligheid, maar wordt deze expertise erbij gehaald. De partners op het gebied van veiligheid werken niet in een estafettemodel maar integraal samen. Dit moet leiden tot een nieuwe manier van samenwerken. Het scenario kenmerkt zich door een integrale, intersectorale en domein overstijgende (Zorg, Veiligheid en Straf) benadering. De basisprincipes in het scenario zijn gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend. Belangrijk uitgangspunt is dat er voor het gezin en huishouden één vast gezicht is wat veelal betekent dat er vanuit het Lokale Team een vast contactpersoon is. Deze werkt nauw samen met een Regionaal Veiligheidsteam waarin functies van o.a. de Gecertificeerde Instellingen, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming en Vrouwenopvang zijn samengebracht.

Het landelijk toekomstscenario schetst op hoofdlijnen hoe de kind- en gezinsbescherming in 2030 er uit zou kunnen zien. Recente(re) landelijke ontwikkelingen Om een gedegen keuze te maken over de inrichting van het Regionale Veiligheidsteam heeft het rijk een onderzoek laten uitvoeren in 2024. Onderzoeksrapport Inrichting Regionale Veiligheidsteams | voor Jeugd & Gezin Dit rapport heeft er grotendeels toe bijgedragen dat de landelijke partners Jeugdzorg Nederland en later ook Het Landelijk Netwerk Veilig Thuis zich terug hebben getrokken uit de landelijke ontwikkeling. Ze konden zich onvoldoende vinden in de uitkomsten van het rapport maar voelden zich ook te weinig gehoord in het traject tot dusver. Daar kwam bij dat er tijdelijke rijksmiddelen nodig zijn voor de doorontwikkeling TKSC en zijn voor de realisatie van het RVT ook extra middelen nodig. Tot nu toe zijn hiervoor nog geen tijdelijke middelen vrijgemaakt. Deze ontwikkelingen hebben niet bijgedragen aan de voortgang van het traject. De opdrachtgevers hebben in de tussentijd de signalen serieus genomen en recent heeft er een 24 uurs sessie plaatsgevonden met diverse partijen om te overleggen wat nodig is om door te gaan en de doelstellingen van het TKSC wel te realiseren. Dat heeft haar vruchten afgeworpen. De uitkomsten kunt u lezen in deze link.

Uitkomsten 24-uurs sessie Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming | voor Jeugd & Gezin In November zal een vervolgsessie plaatsvinden waarna begin 2026 een veranderstrategie wordt vastgesteld en het landelijk programmaplan aangepast. Regio IJsselland In 2022 zijn we in de regio IJsselland gestart met het maken van een startfoto van de situatie in IJsselland, aan de hand van de uitgangspunten van het TKSC. Hieruit zijn 7 actielijnen gekomen die vervolgens projectmatig opgepakt worden. Vooralsnog ligt de focus op jeugdigen en gezinnen. Later komt er in de aanpakken meer aandacht voor partnergeweld waarbij mogelijk ook het strafrechtelijke aspect uitvoering krijgt. Zie de bijlage: Samenvatting aanpak Kind- en gezinsbescherming, regio IJsselland 2024- 2025. Kader Landelijk Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming Toekomstscenario_kind-_en_gezinsbescherming.pdf 2/5

voorstel

Datum

1-12- 2025

Landelijke Hervormingsagenda Jeugd Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028

Kernboodschap ‘In de regio IJsselland staan we voor een veilige samenleving waarin onveiligheid in huishoudens geen plaats heeft en intergenerationele overdracht van geweld gestopt wordt. Door netwerksamenwerking bouwen we aan draagkracht en creëren we een duurzame, veilige en ondersteunende omgeving voor alle (potentiële) betrokkenen, ongeacht hun achtergrond, van 0-100 jaar, nu en in de toekomst’. Dit is de te bereiken doelstelling. De verbeteringen die we aanbrengen in het TKSC dragen hieraan bij. Toelichting In de regio worden nu diverse verbetertrajecten beoefend. In Zwolle is recent de pilot ‘Veilig Samenspel’ gestart. Zie de bijlage 'Projectplan Veilig Samenspel Zwolle'. In 2024 heeft een actieonderzoek plaatsgevonden in Zwolle, in samenwerking met het Instituut Publieke Waarden (IPW). Dit actieonderzoek maakte deel uit van het landelijke programma Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming (TKSC). Het doel was om samen met regionale partners tien casussen te verkennen aan de hand van de Doorbraakmethode en daarmee onder toezichtstellingen en uithuisplaatsingen van kinderen te voorkomen. Deze werkwijze probeert gangbare patronen en standaardoplossingen te doorbreken, gericht op het bevorderen van duurzame veiligheid, van 0-100 jaar en een integrale benadering in de regio. De resultaten hiervan waren veelbelovend.

Wat opviel, was dat oplossingen voor de casuïstiek vooral voortkomen uit aandacht voor bestaanszekerheid, waaronder huisvesting, netwerkondersteuning/informele zorg, en financieel maatwerk. Deze bevindingen onderstrepen het belang van systeemgericht werken en het leren van casuïstiek om duurzame veiligheid te bevorderen. Vanwege het succes van het actieonderzoek van deze 10 casussen, is besloten om deze aanpak te continueren. Deze pilot draagt bij aan het bredere gesprek over de ontwikkeling van stevige lokale teams en het regionale veiligheid team (RVT). Door te werken en ervaringen op te doen in duo’s willen we de landelijke opgave en uitdagingen vertalen naar de praktijk. Concreet betekent het werken in duo's dat betreffende SWT-medewerker samen met een professional van het (toekomstige) RVT samen optrekt en aanspreekpunt is voor het gezin. In de huidige pilot kan dat een medewerker zijn van Veilig Thuis, de Jeugdbescherming of Kadera. Het werken in duo's binnen de kind- en gezinsbescherming wordt gezien als een belangrijk alternatief voor het estafettemodel, omdat het diverse voordelen biedt die bijdragen aan betere resultaten voor gezinnen en een effectievere werkwijze voor professionals. Dit biedt niet alleen een manier om Bottom-up te leren en ontwikkelen.

De pilot biedt concreet handvatten om de ambities van het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming tastbaar te maken. Met deze pilot willen we o.a. het volgende bereiken: • • •

Systematisch leren van actuele casuïstiek waarin veiligheidsrisico’s spelen, voor alle leeftijden. Versterken van samenwerking als een netwerk om het gezin/ het huishouden, in plaats van het estafettemodel waarbij casussen worden overgedragen van organisatie naar organisatie. Bevorderen van een systeemgerichte en integrale werkwijze om anders te kijken en te handelen in complexe casuïstiek.

3/5

voorstel

Datum

1-12- 2025

•

Ervaring opdoen met de samenwerking in duo’s, waarin een medewerker van het SWT en een professional van een regionale organisatie als aanspreekpunten voor het gezin fungeren. • Voorkomen van escalaties die leiden tot gedwongen maatregelen, zoals ondertoezichtstellingen (OTS) en spoedzaken (VOTS), door preventief en duurzaam maatwerk. De werkwijze houdt in dat er periodiek casuïstiek besprekingen plaatsvinden met medewerkers van het SWT, de Raad voor de Kinderbescherming, Veilig Thuis, Kadera en de jeugdbeschermingsorganisaties. Ook leveren een gedragswetenschapper en systeemtherapeut een bijdrage. In een periode van 2 jaar worden er naar verwachting 30 tot 40 casussen opgepakt waar onveiligheid speelt. Binnen het doorontwikkeltraject benut Zwolle de ervaringen van de werkwijze 'Samenspel in de wijk'. In deze werkwijze staat een systeemgerichte aanpak centraal. Deze werkwijze integreert systeemgerichte en integrale casuïstiek benadering waarbij zowel formele als informele netwerken betrokken worden. Samen met regionale partners richten we ons op het verminderen van veiligheidsrisico’s en versterken we de ondersteuning rond gezinnen 0-100 jaar. Deze aanpak sluit aan op de ervaringen die zijn opgedaan met het IPW-traject.

Maatschappelijk draagvlak & participatie De startfoto van de regio is opgesteld samen met vele partners werkzaam in het veld van zorg en veiligheid in IJsselland. Een projectstructuur en projectgroep waarbij de belangrijkste partners betrokken zijn zorgt voor de voortgang en realisatie. De belangrijkste partners zijn, naast de andere 10 gemeenten, Veilig Thuis, Raad voor de kinderbescherming, Jeugdbescherming Overijssel, Leger des Heils, William Schrikker Stichting, Kadera. Draagkracht en commitment is van belang om vooruit te kunnen in de ontwikkelingen. Mede daarom is er een bestuurlijk overleg ingevoerd met daarin vertegenwoordigd de wethouders van de 11 gemeenten en de bestuurders van bovenstaande partijen. Hierdoor ontstaat een constructieve samenwerking. Communicatie Op dit moment is communicatie over de pilot Zwolle nog niet aan de orde. Als er voldoende resultaten zijn behaald wordt hierover gecommuniceerd. Financiën Het Rijk heeft over de periode 2022- 2025 tijdelijke middelen beschikbaar gesteld aan de centrumgemeenten voor innovatie in het licht van het TKSC. IJsselland heeft voor de komende jaren circa 2 miljoen te besteden. Deze middelen worden nu ingezet voor de pilots en ook voor de aanstelling van een projectleider. Er zijn inmiddels ruim € 500.000 besteed.

Risico’s Dit kabinet heeft tot dusver geen tijdelijke middelen opgenomen voor de uit te voeren ontwikkelingen van het TKSC. Concreet is minimaal 350 milj nodig voor de stelselwijziging die nodig is om o.a. een Regionaal Veiligheidsteam (RVT) op te richten. Deze perikelen hebben ertoe bijgedragen dat we in de context van het regionale project opnieuw de vraag hebben gesteld of- en hoe door te gaan. De projectgroep heeft opnieuw commitment gevraagd 4/5

voorstel

Datum

1-12- 2025

aan het Bestuurlijk Overleg TKSC (BO TKSC) om door te gaan met de opdracht. Het BO TKSC heeft hiermee ingestemd. Allen zijn gemotiveerd om door te gaan omdat we voor een maatschappelijke opgave staan die sowieso om een transformatie vragen. Vervolg De pilot Veilig Samenspel loopt af in Q2 2027. Er zal een evaluatie van de werkwijze plaatsvinden met aanbevelingen. Op basis daarvan wordt besloten of en hoe verder te gaan. Openbaarheid De brief is openbaar. Ook de bijlagen zijn openbaar.

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

5/5