Raadsbrief Stand van zaken Toekomst Bestendige Bedrijventerreinen

voorstel

Raadsbrief Datum

6 november 2024

Onderwerp Versienummer

Stand van zaken Toekomst Bestendige Bedrijventerreinen

Portefeuillehouder

Paul Guldemond

Samenvatting Het college heeft uw Raad toegezegd om de Raad op de hoogte te houden van de voortgang van de uitvoering van het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Met deze Raadsbrief informeert het college u over de huidige stand van zaken toekomstbestendige bedrijventerreinen. Bijlagen

Openbaarheid Openbaar

Wij stellen u voor kennis te nemen van: Stand van zaken Toekomst bestendige bedrijventerreinen.

1/8

voorstel

Datum

6 november 2024

Inleiding In het coalitieakkoord 2022-2026 heeft de gemeente Zwolle haar ambitie helder geformuleerd: we gaan de bestaande bedrijventerreinen aanpakken om aantrekkelijk te blijven voor bedrijven, te verduurzamen, ruimte te bieden en te innoveren. Samen met de ondernemersvereniging geven we vorm aan deze ambitie via het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Gedurende de collegeperiode stelt de gemeente jaarlijks €300.000 beschikbaar. Het college heeft uw Raad toegezegd om de Raad op de hoogte te houden van de voortgang van de uitvoering van het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Met deze Raadsbrief informeert het college u over de huidige stand van zaken toekomstbestendige bedrijventerreinen. Kader Bestuursakkoord 2022-2026 Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen (Januari 2024) Toezegging: de Raad op de hoogte te houden van de voortgang van de uitvoering van het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. (Januari 2024) Kernboodschap Het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen creëert samenhang tussen lopende en toekomstige projecten die bijdragen aan de duurzaamheid en toekomstbestendigheid van de bedrijventerreinen. Deze terreinen bevinden zich in verschillende ontwikkelingsstadia, wat maatwerk per terrein vereist.

De aanpak en bijbehorende projecten bevinden zich in diverse fasen: van initiatie tot verkenning, uitvoering en afronding. Voor de projecten die momenteel in uitvoering zijn, zijn SMARTgeformuleerde doelstellingen vastgelegd in projectplannen. De ondernemersvereniging en het bedrijfsleven is enthousiast, gezamenlijk zijn we aan de slag gegaan. Maar we staan aan de vooravond van de uitvoering en hebben nog een lange weg te gaan. Het college presenteert uw Raad een overzicht van de voortgang per bedrijventerrein. Toelichting We werken aan een nieuw, overkoepelend bedrijventerreinenbeleid. In een projectgroep, onder leiding van BCI en in samenwerking met mobiliteit, stedenbouw, energie en klimaat/water, ontwikkelen we een bedrijventerreinenbeleid. Het doel is om in het eerste kwartaal van 2025 het nieuwe bedrijventerreinenbeleid op te leveren. Op het gebied van bedrijventerreinen werken we voor alle ondernemers aan een communicatieplan voor netcongestie. We werken samen aan het opstellen van een ruimtelijk kader voor logistiek laden, waarbij we ook de mogelijkheden onderzoeken voor het (tijdelijk) parkeren van vrachtauto’s. Momenteel is dit gevestigd op Voorst, maar dat contract loopt eind 2025 af. Vanuit Toekomstbestendige bedrijventerreinen zoeken we naar koppelkansen, waarmee we werk van werk kunnen maken.

Als we toch aan de slag gaan in een deelgebied van de bedrijventerreinen dan pakken we de thema's mee. Elk bedrijventerrein kent zijn eigen uitdagingen, wat een gebiedsgerichte aanpak vereist. Hierbij staan de behoeften van de ondernemers centraal. MARSLANDEN Het opstellen van het ontwikkelprogramma bedrijventerreinen Marslanden bevindt zich in de afrondende fase. Tauw & Transitiemakers hebben opdracht gekregen, van de ondernemersvereniging en gemeente Zwolle, om een ontwikkelprogramma voor Marslanden op te stellen.

2/8

voorstel

Datum

6 november 2024

Dit programma maakt duidelijk welke stappen Marslanden de komende jaren moet zetten om toekomstbestendiger te worden op het gebied van ruimte, mobiliteit, klimaat, energietransitie en circulariteit. Dit begint met het versterken van de ondernemersvereniging en de daarbij behorende organisatiegraad. 1. Versterken organisatiegraad Marslanden Sinds november 2022 is er door de kwartiermaker van de Ondernemersvereniging Marslanden in samenwerking met de gemeente Zwolle gewerkt aan de totstandkoming van een ontwikkelprogramma. De inzet van de kwartiermakers rol is door de gemeente Zwolle voor een periode van twee jaar bekostigd, tot eind 2024. De organisatiegraad in deze periode is gegroeid van 180 leden naar 220 leden. Met het gereedkomen van het ontwikkelprogramma voor een toekomstbestendig Marslanden, komt het parkmanagement op Marslanden ook in een volgende professionaliseringsfase terecht, waarbij financiële ondersteuning vanuit de gemeente de komende jaren noodzakelijk blijft om de genoemde opgaven te kunnen aanpakken. Deze financiële bijdrage voor het parkmanagement Marslanden kan gekoppeld worden aan de thematische opgaven die in het ontwikkelprogramma zijn beschreven. Ook ten aanzien van de noodzaak om de organisatiegraad op Marslanden verder te versterken, zal dit extra inzet van de parkmanager vragen.

Voor de periode van 1 januari 2025 tot 31`december 2025 verstrekt de gemeente een subsidie voor Parkmanagement Marslanden. De gemeente Zwollen en ondernemersvereniging creëren, in samenwerking met Tauw en Transitiemakers, een wensbeeld voor het gehele bedrijventerrein Marslanden en formuleren concrete projecten voor zowel de korte als lange termijn. Daarnaast beschrijven we welke stappen na dit project nog nodig zijn om het ontwikkelprogramma te implementeren. Het nieuw te schrijven bedrijventerreinenbeleid dient tevens als basis voor het ontwikkelprogramma Marslanden. Tijdens het proces werd duidelijk dat de ondernemers zeer betrokken zijn en graag aan de slag willen. Er leeft het gevoel dat er al veel over Marslanden is gesproken en dat het tijd is om in de praktijk aan de slag te gaan. Op basis van de fysieke en sociale verkenning uitgevoerd door Tauw & Transitiemakers, ondernemers in het gebied en de gemeente Zwolle, is een kansen- en knelpuntenkaart opgesteld. Tijdens werksessies met ondernemers zijn deze kansen en knelpunten per thema gegroepeerd en is er gekozen voor drie thema’s, waarvoor werkgroepen zijn opgericht. Per werkgroep is een overzicht gemaakt van de belangrijkste aandachtspunten, kansen en knelpunten. Deze dienen als input en vertrekpunt voor de werkgroepen en vormen de basis voor de uitvoeringsagenda toekomstbestendige bedrijventerreinen Marslanden.

Dit zijn de thema’s waar urgentie wordt gevoeld en waar ondernemers gemotiveerd zijn om en aan de slag te gaan op Marslanden. 2. Omgevingskwaliteit In deze werkgroep werken we aan wandel- en fietsroutes en schaduwplekken per deelgebied. We zijn bezig met het realiseren van de eerste lunchwandelroute, deze gaan we in het voorjaar van 2025 openen. Er is een koppeling gemaakt met het groenbeleidsplan, in samenwerking inventariseren we de openbare ruimte voor meer vergroening en kansen voor schaduwplekken. Bij het Programma Werklandschappen van de toekomst willen we Marslanden als pilotterrein voorstellen. Hierdoor kunnen we profiteren van de innovaties, kennisdeling en financieringsinstrumenten uit dit programma.

3/8

voorstel

Datum

6 november 2024

Werklandschappen van de Toekomst is een onderzoeks- en innovatieprogramma dat werkt aan het nieuwe normaal. Om te kunnen ‘kantelen’ naar dat nieuwe normaal, moeten minstens 1000 bedrijventerreinen in transitie zijn naar toekomstbestendigde werklandschappen. Die terreinen kunnen Werklandschappen van de Toekomst aansluiten als partnerterrein. Daarmee willen we in de toekomst structurele ingrepen in deelgebieden van Marslanden realiseren, die zorgen voor een beter werkklimaat waardoor Marslanden aantrekkelijk is en blijft voor medewerkers, ondernemers en de omgeving. 3. Bereikbaarheid en mobiliteit (inclusief laadinfrastructuur) Op Marslanden F&G worden problemen ervaren met betrekking tot het parkeren. Het gaat hierbij zowel om het parkeren van grote voertuigen als om personenauto’s op de openbare weg. Als gevolg van het parkeren op de rijbaan ontstaan er problemen voor de op het bedrijventerrein gevestigde bedrijven om de betreffende percelen te kunnen bereiken. Vaak worden inritten, al dan niet bewust, geblokkeerd door geparkeerde voertuigen. Dit zorgt voor veel overlast en problemen. In overleg met de ondernemersvereniging is besloten een tijdelijke maatregelen te treffen om deze problematiek op te lossen. BVA Verkeersadviezen is gevraagd om een plan van aanpak op te stellen voor het treffen van deze maatregelen.

De eerste stap is het verkrijgen van inzicht in het aantal geparkeerde voertuigen op Marslanden F&G. Middels een parkeerdruk onderzoek (telling) met onderscheid naar de verschillende categorieën overtuigen, is het aantal geparkeerde voertuigen op Marslanden F&G in kaart gebracht. Vervolgens zijn de laaddocks in kaart gebracht en is er berekend manoeuvreruimte een vrachtauto nodig heeft voor het laden en lossen. Op basis van al deze gegevens, doet BVA-verkeersadviezen een voorstel voor het aanbrengen van parkeervakken in dit gebied. Het streven is om eerste kwartaal 2025 de parkeervakken aan te brengen. 4. Energie Het thema energie volgt een individueel traject, er is besloten om eerst te focussen op samenwerking. Op dit moment zijn er diverse initiatieven op het gebied van energie. Al deze initiatieven hebben we gebundeld in de stuurgroep Energie Marslanden. Door alle initiatieven samen te voegen, vergroten we de uitvoeringscapaciteit en maken we gebruik van de financiële middelen die hiervoor beschikbaar zijn. De stuurgroep bestaat uit de Energie coöperatie (EKCM), ondernemersvereniging (OCM) en vanuit de gemeente sluit de adviseur economie en energie aan.

Vanuit Toekomstbestendige bedrijventerreinen is een subsidie verstrekt aan de EKCM voor MJVP (Meerjaren verduurzamingsplannen) Marslanden is het eerste bedrijventerrein in Zwolle waar MJVP voor de individuele bedrijven worden opgesteld. EKCM voert deze MJVP’s uit. Dit geeft de deelnemende bedrijven een concreet plan waarmee daadwerkelijk verduurzamingsmaatregelen kunnen worden genomen. Er wordt vanuit gegaan dat ook in 2025 minimaal 25 bedrijven gebruik gaan maken van dit MJVP. Daarnaast is op Marslanden een sprintsessie georganiseerd. Uit de sprintsessie zijn 3 onderwerpen naar voren gekomen waar in een vervolgtraject aan wordt gewerkt. Deze onderwerpen zijn: - Netcongestie - Laadinfrastructuur - Warmte/koude opslag met een warmte/koude net Het resultaat van deze verkenningsfase moet zijn dat de haalbaarheid van de verschillende onderwerpen is onderzocht. Indien een of meerdere onderwerpen haalbaar blijkt, zal dit kunnen leiden tot een daadwerkelijk project. 4/8

voorstel

Datum

6 november 2024

HESSENPOORT De bedrijven op Hessenpoort werken samen aan een toekomstbestendig bedrijventerrein. Er is een Bedrijven Investeringszone (BIZ) opgericht en ondernemers richten zich gezamenlijk op de volgende onderwerpen: 1. Smart Energie Hub (SEH) De Smart Energy Hub Zwolle Noord (SEH SZN) waar Hessenpoort op dit moment het belangrijkste onderdeel in is, is verder ontwikkeld. Op dit moment wordt een nieuwe groepstransport overeenkomst afgesloten. Daarmee vormen 12 bedrijven een collectief dat capaciteit van het elektriciteitsnet met elkaar deelt. Deze fase zal ook getest worden samen met de netbeheerder. Producten zoals de groepstransport overeenkomst die op Hessenpoort zijn ontwikkeld vormen een belangrijke basis voor de blauwdrukken die nu worden ontwikkeld, zodat straks meer SEH’s kunnen worden ontwikkeld. Voor 2025 wordt een vervolg aanpak opgesteld hoe de SEH SZN in 2025 verder ontwikkeld kan worden en welke rol de gemeente daarin heeft. Daarnaast is ook voor het bedrijventerrein Hessenpoort de MJVP’s subsidie toegekend vanuit Toekomstbestendige bedrijventerreinen. Hiermee kunnen voor de bedrijven meerjaren verduurzamingsplannen worden opgesteld. Een dergelijk plan geeft een bedrijf inzicht in de verduurzamingmogelijkheden en ook begeleiding in het traject om deze verduurzamingsmaatregelen ook daadwerkelijk te nemen. 2.

Digital Twin In samenwerking met de ondernemersvereniging Hessenpoort wordt een digital twin van het bedrijventerrein gecreëerd. Deze digitale tweeling brengt de energiestromen van de bedrijven in kaart. Met deze tool kunnen alle energiedragers gedetailleerd worden gesimuleerd. Dit maakt het mogelijk om de energietransitie verder te verkennen en scenario’s te berekenen waarin bedrijven uitbreiden, overstappen naar elektrisch vervoer en slim laden. In een later stadium kunnen ook klimaatoplossingen in deze digital twin worden geïntegreerd. Deze tool kan tevens worden ingezet voor andere bedrijventerreinen. 3. Klimaatadaptatie Op Hessenpoort is het project Hessenpoort Natuurlijk in uitvoering, waarbij de biodiversiteit wordt versterkt en meer beplanting wordt aangebracht. Dit heeft als doel de biodiversiteit te vergroten, de uitstraling van het terrein te verbeteren en klimaatadaptiever te worden. 4. Wandel- en fietspadnetwerk. De ondernemersvereniging streeft er ook naar het wandel- en fietspadennetwerk te versterken, met daarbij aansluitend openbare lunchplekken. Daarnaast hoopt de vereniging bedrijven te stimuleren om hun gevels, parkeerterreinen en overige buitenruimtes verder te vergroenen. Er is ook een beeldkwaliteitsplan en collectieve beveiliging.

5/8

voorstel

Datum

6 november 2024

VOORST In samenwerking met de ondernemersvereniging is de gemeente Zwolle al geruime tijd actief om de waarde van het bedrijventerrein Voorst te behouden en te versterken. De organisatiegraad op Voorst is ruim 70% en hiermee op orde. Een volgende stap richting toekomstbestendigheid is gezet. Tauw heeft van de ondernemersvereniging Voorst en de gemeente Zwolle opdracht gekregen, om de wensen van de ondernemers in dit gebied, in kaart te brengen. De wensen en interesses zijn in het voorjaar van 2023 middels een enquête in kaart gebracht. Op basis van de resultaten zijn concrete projecten opgezet. 1. Circulariteit Op Voorst is onderzocht of een eerste stap richting een circulair bedrijventerrein gezet kan worden door gezamenlijk restafval in te zamelen. Zeventien bedrijven hebben aan dit onderzoek deelgenomen. Er is veel data verzameld over de productie van restafval, die is verwerkt in een presentatie en visueel weergegeven. Tevens zijn conclusies en aanbevelingen geformuleerd, die in het laatste kwartaal van 2024 met de deelnemende bedrijven worden besproken. 2. Energie Op het gebied van energie is tijdens de looptijd van de opdracht aan Tauw een werkgroep energie ontstaan. Bestaande uit de vijf grootste energieverbruikers (Abbott, For Farmers, Scania, Sensus en WDODelta) en de gemeente Zwolle. De Parkmanager van Voorst is voorzitter van deze werkgroep.

Met deze partners is een samenwerking opgezet. Het gaat hier om internationale beursgenoteerde bedrijven. Het delen van energiegegevens is ook juridisch geborgd. Daarmee is een start gemaakt voor de ontwikkeling van een Smart Energy Hub op Voorst. Hierin worden we begeleid door een extern bureau en volgen we het stappenplan dat Enexis heeft opgesteld. Daarnaast wordt er onderzocht of en wat de mogelijkheden zijn voor restwarmte op het bedrijventerrein. Ook wordt daarbij onderzocht of er een link kan worden gemaakt met de (te ontwikkelen) warmtenetten en bronnen in Holtenbroek/AAlanden. 3. Klimaat en vergroening Op basis van een analyse van het gebied, gecombineerd met klimaatdata zoals hittestress, wateroverlast en afstand tot koelte/schaduw, is een voorstel gemaakt waarin de kansen en aandachtspunten in het gebied worden benoemd. Vervolgens hebben we de bedrijven die in de enquête hebben aangegeven maatregelen te willen nemen op hun eigen terrein, betrokken bij de uitkomsten. De volgende stap is om met deze bedrijven in gesprek te gaan om de maatregelen concreet te maken. We hebben contact gehad met de provincies om collectief een subsidieaanvraag in te dienen voor vergroeningsmaatregelen. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid om vanuit de gemeente Zwolle te investeren in vergroening van de openbare ruimte.

Het doel is om eind 2024 een collectieve subsidieaanvraag in te dienen bij de provincie. OVB (Oosterenk, Vrolijkheid en Berkum) Het terrein is volop in ontwikkeling, wat zowel kansen als uitdagingen biedt voor het bedrijfsleven. Deze kansen richten zich op verduurzaming, de identiteit van het gebied, de vitaliteit van de medewerkers en de bereikbaarheid. Oosterenk, oorspronkelijk een kantorengebied, wordt her-ontwikkeld tot een plek waar wonen, werken en recreëren samenkomen.

6/8

voorstel

Datum

6 november 2024

Naar verwachting zullen er de komende tien jaar ongeveer 1500 woningen aan het gebied worden toegevoegd, wat aanzienlijke impact zal hebben op het ondernemersklimaat. Het ondernemersbestuur van OVB heeft speerpunten geformuleerd die naadloos aansluiten op de gebiedsvisie Oosterenk en de brede ambitie van de gemeente Zwolle, zoals beschreven in het Masterplan Toekomstbestendige Bedrijventerreinen. Hiermee draagt de OVB actief bij aan de ambitie om vitaal en gezond te kunnen werken en wonen in de gebieden Oosterenk, Vrolijkheid en Berkum. Met het oog op deze ambities werkt de OVB de komende jaren samen met de gemeente Zwolle aan: 1. Het versterken van de organisatiegraad en het toewerken naar een sterke en slagvaardige ondernemersorganisatie met professioneel parkmanagement, die een solide gesprekspartner vormt voor de gemeente Zwolle in de verdere ontwikkeling van het gebied. In de periode van november 2023 tot oktober 2024 is de organisatiegraad van 25 leden gegroeid naar 51 leden. 2. Het opstellen van een uitvoeringsplan in samenwerking met betrokken partijen, waarin de geconstateerde problemen op het bedrijventerrein ten aanzien van parkeren, ontsluiting, openbaar vervoer, fiets- en wandelroutes, en de opgaven ten aanzien van klimaatadaptatie en energietransitie zijn uitgewerkt. 3.

Het samen met de gemeente Zwolle uitvoeren van de ambities zoals vertaald in het uitvoeringsplan. Aanvullend is er op het bedrijventerrein OVB een werkgroep energie opgezet. Provincie Overijssel biedt sprintsessies aan. Deze sessie is bedoeld om bedrijventerreinen een vliegende start te geven als het gaat om het collectief verduurzamen van het OVB-bedrijventerrein. Begin 2025 wordt deze sprintsessie voor OVB georganiseerd. Vanuit Toekomstbestendige bedrijventerreinen is hiervoor budget gereserveerd. Maatschappelijk draagvlak & participatie Het masterplan voor toekomstbestendige bedrijventerreinen is ontwikkeld in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en de ondernemersvereniging. De gemeente Zwolle heeft het proces geïnitieerd en gedeeltelijk begeleid. Communicatie De communicatie over toekomstbestendige bedrijventerreinen verloopt via de netwerken van de ondernemersvereniging. Financiën Binnen de gemeentelijke begroting is jaarlijks €300.000,- beschikbaar gesteld voor toekomstbestendige bedrijventerreinen, voor de periode van 2023 tot en met 2026. De financiering is eindig, en daarmee mogelijk ook de ondersteuning van de gemeente aan bijvoorbeeld de ondernemersverening.

In 2023 en 2024 zijn de beschikbare budgetten voornamelijk gebruikt om initiatieven te starten, proceskosten te dekken, projecten op te zetten en om de organisatiegraad van de ondernemersvereniging te versterken. Het versterken van de organisatiegraad op Marslanden en OVB is volop in ontwikkeling. De organisatiegraad is versterkt, maar we zijn er nog niet.

7/8

voorstel

Datum

6 november 2024

De financiële ondersteuning voor Parkmanagement wordt in 2025 voortgezet. In 2025 en 2026 zal het beschikbare budget verder worden ingezet als uitvoeringsbudget. Daarnaast blijft er budget beschikbaar voor initiatieven vanuit het bedrijfsleven. Voor grotere ingrepen sluiten we aan bij gemeentelijke projecten, bijvoorbeeld koppelkansen op het gebied van infrastructuur, water en groen. Diverse subsidies van de provincie en het Rijk zijn in beeld, en waar mogelijk vragen we cofinanciering aan. Risico’s Ruim 40% van de werkgelegenheid van de gemeente Zwolle is te vinden bij ruim 1150 bedrijven die gevestigd zijn op het bedrijventerrein. Daarnaast is met meer dan 800 bruto hectare het ruimtegebrek aanzienlijk. Des te belangrijker om te zorgen dat de bedrijventerreinen ook in de toekomst economische krachtig blijven. De economie verandert in hoog tempo. De economie loopt tegen technische, fysieke en maatschappelijke beperkingen op. Het energienetwerk zit vol, de ruimte voor uitbreiding is schaars en personeel is moeilijk te vinden. Hierdoor is noodzaak en draagvlak ontstaan om ingrijpende economische transities in te zetten, op het gebied van energie, klimaatadaptatie, exclusiviteit, grondstoffen en biodiversiteit.

Als we niet aan de slag vaan met de bedrijventerreinen in Zwolle dan worden ze minder aantrekkelijk en gaat dit ten koste van de het gunstige vestigingsklimaat van Zwolle, en daarmee uiteindelijk ook aan de brede welvaart. Vervolg De uitvoering van het masterplan voor toekomstbestendige bedrijventerreinen verloopt in verschillende fasen, waarbij maatwerk per terrein wordt toegepast. We blijven werken aan diverse projecten op de bedrijventerreinen, met als doel maatschappelijke resultaten te behalen zoals een verbeterde uitstraling van het gebied, verhoogde veiligheid, vergroening en daarmee een betere en toekomstbestendige (werk)omgeving voor ondernemers, werkgevers en werknemers. Openbaarheid Openbaar.

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

waarnemend secretaris, Frank Wijnandts

8/8