Raadsbrief Op weg naar een vitaal Wijthmen

voorstel

Raadsbrief Datum

25 september 2024

Onderwerp Versienummer

Op weg naar een vitaal Wijthmen

Portefeuillehouder

Gerdien Rots

Samenvatting In nauwe samenwerking met 'het dorp' Wijthmen en verschillende werkgroepen van bewoners is de afgelopen jaren hard gewerkt aan de actualisatie van het dorpsplan Wijthmen uit 2010. Een ontwerp van die actualisatie is gereed. De volgende stap is deze 6 weken ter inzage te leggen. Eenieder kan hier een zienswijze op geven. Na de zienswijzeperiode neemt de gemeenteraad een besluit over de actualisatie, inclusief een nota van beantwoording op ingediende zienswijzen. De actualisatie van het dorsplan is nodig, omdat het huidige dorpsplan uit 2010 op een aantal belangrijke onderdelen niet meer aansluit bij de maatschappelijke opgaven van nu. De leefbaarheid van Wijthmen staat onder druk. Dit uit zich bijvoorbeeld in een beperkt aantal nieuwe leerlingen voor de basisschool en het vertrek van ouderen en jongeren uit Wijthmen die zich genoodzaakt voelen elders te gaan wonen. Meer aandacht en sturing is nodig voor de Wijthmense woonopgave, een passend voorzieningenniveau (Kulturhus ‘de Elshof), de gevolgen van klimaatverandering en de energietransitie. Voorgaande vraagt om extra financiële inspanning van de gemeente. Dit geldt voor de onderdelen ‘Kulturhus, de Elshof’ en de Wijthmense woningbouwopgave. Een begrotingsaanvraag hiervoor maakt onderdeel uit van het Najaarsmoment 2024. Zie voor een nadere toelichting hierop het onderdeel ‘Financiën’ van deze beslisnota.

De sociale en fysieke ontwikkeling van Wijthmen gaan met de actualisatie van het dorpsplan hand in hand. Hiermee geven we concreet invulling aan het coalitieakkoord ‘Samen voor een waarde(n)volle toekomst. Stad en land zijn met elkaar verbonden. De kleine kernen in het buitengebied zijn leefbaar en vitaal. Bijlagen 1. Ontwerp-actualisatiedorpsplan: ‘Op weg naar een vitaal Wijthmen’; 2. Financiële scenario’s voor een toekomstbestendig Kulturhus ‘De Elshof’; 3. Brief van de ‘Stichting Gemeenschapscentrum De Elshof’ (d.d. 1 juli 2024). Openbaarheid Openbaar Geheim Wij stellen u voor kennis te nemen van: - Het ‘ontwerp-Actualisatie Dorpsplan Wijthmen’

1/6

voorstel

Datum

25 september 2024

Inleiding In 2009/2010 is het huidige Dorpsplan Wijthmen opgesteld ‘Samen werken aan wonen’. Aan de basis lag het toenmalige Structuurplan met daarin een woningbouwopgave van Wijthmen met 250 woningen. Vanwege wijzigende maatschappelijke omstandigheden is na 14 jaar een actualisatie van het dorpsplan nodig. De afgelopen jaren is samen met het dorp en verschillende werkgroepen gewerkt aan de actualisatie van het dorpsplan uit 2010. De actualisatie brengt het brede perspectief (sociaal en fysiek) voor Wijthmen in beeld. Meer aandacht is nodig voor de Wijthmense woonopgave, een passend voorzieningenniveau (Kulturhus) en de gevolgen van klimaatverandering en energietransitie. Daarnaast is een meer actieve en regisserende rol van de gemeente wenselijk gericht op een ontwikkeling passend bij de kenmerken en identiteit van Wijthmen. We noemen dat ‘dorps ontwikkelen’. Uitgangspunt daarbij is zoveel mogelijk zelf laten doen door inwoners van Wijthmen, al dan niet samen met derden. Een ontwerp van die actualisatie is gereed voor een inzage periode van 6 weken. Eenieder kan hier een zienswijze op geven. Na de zienswijzeperiode neemt de gemeenteraad een besluit over de actualisatie, inclusief een nota van beantwoording op ingediende zienswijzen. Als bijlage 1 is de ‘ontwerp-actualisatie dorpsplan Wijthmen’ toegevoegd. Kader 1. Omgevingsvisie ‘Ons Zwolle van Morgen’ 2.

Programma Maatschappelijke Voorzieningen 3. Inpassingsbesluit verlegging Kroesenallee 4. Koers sociaal domein Kernboodschap Met het geactualiseerd dorpsplan werken de gemeente Zwolle en inwoners van Wijthmen gezamenlijk aan een toekomstbestendig, leefbaar en vitaal Wijthmen met behoud van de eigen identiteit en waar het goed wonen, werken en ontspannen is. Het geactualiseerde dorpsplan bevat concrete acties voor de komende vijf jaar. Hiermee geven we invulling aan het beoogd maatschappelijke effect. Toelichting Met de actualisatie van het dorpsplan zetten we in op een toekomstbestendig en vitaal Wijthmen. De leefbaarheid en vitaliteit van Wijthmen staat onder druk. We staan voor de opgave om samen met bewoners en andere partners te werken aan een vitaal en toekomstbestendig Wijthmen. Dit vanuit een brede, integrale blik, waarbij we toewerken naar een goede balans in toevoegen van woningen voor de juiste doelgroep, een passend voorzieningenniveau en een aantrekkelijke buitenruimte. Niets doen leidt tot een neerwaartse spiraal van de leefbaarheid in het dorp waar nu al tekenen van te zien zijn. Dat uit zich bijvoorbeeld in een kwetsbare bestaanszekerheid van de basisschool, het vertrek van ouderen en jongeren die buiten Wijthmen gaan wonen, het sluiten van het Parochiehuis en de onzekerheid voor het verenigingsleven.

De ontwikkeling van het woningbouwplan ‘Het Buyten van Wijthmen’ met 117 woningen is helpend maar niet voldoende. Het geactualiseerde dorpsplan bestaat in hoofdzaak uit een aantal met elkaar samenhangende onderdelen: 2/6

voorstel

Datum

25 september 2024

Behouden en versterken van het huidige maatschappelijke voorzieningenniveau met Kulturhus als plek voor ontmoeting, de basisschool, de zorg voor ouderen en de sportvoorzieningen; 2. Infrastructurele maatregelen: verlegging van de Kroesenallee en herinrichting van de voormalige N35 (Heinoseweg) en de Kroesenallee naar een aantrekkelijke dorpsstraat. 3. Een duurzaam Wijthmen: een werkgroep van inwoners heeft een plan voor een duurzaam Wijthmen gemaakt en maakt integraal onderdeel uit van de actualisatie. De werkgroep heeft zich aangesloten bij het Platform Duurzaam Zwolle. De gemeente ondersteunt dit via het Energieloket en vanuit bestaande budgetten; 4. Een passend woonaanbod. Dat betekent het toevoegen van tenminste nog 100 tot 150 woningen met behoud van de landschappelijke en stedenbouwkundige kwaliteiten van Wijthmen. We noemen dat ‘dorps’-ontwikkelen, waarbij we inzetten op een goede balans tussen het toevoegen van goedkope, middel dure en dure woningen voor de verschillende doelgroepen (met name ouderen en starters). Het toevoegen van woningen sluit aan bij de Wijthmense woonbehoefte, maar ook de Zwolse woonopgave op gemeenteniveau. 1.

Het dorpsplan biedt maatschappelijke organisaties in Wijthmen een perspectief voor eigen handelen. Een belangrijke maatschappelijke partner bij het opstellen van het dorpsplan was het schoolbestuur Catent. Het hebben van een basisschool is cruciaal voor een levensvatbare dorpsgemeenschap. De basisschool zit feitelijk al jaren onder de opheffingsnorm. Het schommelt tussen de 53 en 77 leerlingen. De prognose geeft aan dat het aantal leerlingen zonder toevoeging van woningen daalt naar circa 50 leerlingen. Met de toevoeging van de 117 woningen blijft het aantal leerlingen op het huidige niveau, rond de 68 leerlingen en blijft daardoor kwetsbaar in haar voortbestaan. Schoolbestuur Catent heeft besloten (vooralsnog) de basisschool De Kubus niet op te heffen vanwege het perspectief op verdere toename van het aantal woningen. Naast de school kent Wijthmen nog meer maatschappelijke organisaties, de sociale basis van Wijthmen. Denk aan de verschillende sportverenigingen. Of de Stichting Ouderenzorg Wijthmen, die ouderen in het dorp ondersteunt om het voor hen mogelijk te maken in Wijthmen te kunnen blijven. Het geactualiseerde dorpsplan biedt ook voor deze organisaties een perspectief en kader voor de toekomst. Maatschappelijk draagvlak & participatie De actualisatie van het dorpsplan is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met inwoners uit Wijthmen en directe omgeving.

De organisatie van het proces lag in handen van een kernteam bestaande uit Plaatselijke Belang Wijthmen, Stichting Ouderenzorg Wijthmen en de gemeente Zwolle onder leiding van een externe procesbegeleider (Stimuland) in opdracht van organisaties uit Wijthmen. De volgende stappen zijn o.a. doorlopen: • Start voor de Start: een bijeenkomst van gemeente met vertegenwoordiging vanuit Wijthmen om beleidskaders te verkennen; • Inspiratiesessie voor betrokken Wijthmeners in aanwezigheid van dr. Gert Jan Hospers (bijzonder hoogleraar Transitie in Stad en Regio); • Diverse thema-werkgroepen van bewoners op basis van de uitkomsten van bovengenoemde bijeenkomsten: wonen, wonen met zorg, voorzieningen, duurzaamheid en de positie van agrariërs;

3/6

voorstel

Datum

• •

25 september 2024 Een dorpsbijeenkomst waarvoor alle inwoners uitgenodigd zijn, waar de inbreng van de werkgroepen is besproken en verdere input is opgehaald; Een inloopbijeenkomst waar het uiteindelijk resultaat is gepresenteerd.

Op basis van de opbrengsten van de werkgroepen is het dorpsplan vormgegeven. Een belangrijke opbrengst uit dit participatieproces is dat inwoners uit Wijthmen het dorp willen laten groeien, passend bij de identiteit, schaal en kenmerken van het dorp. Ook de grote waarde van het Kulturhus, als plek voor ontmoeting en de ligging van het dorp in een agrarische omgeving, is als erg belangrijk aangegeven. Tijdens de totstandkoming van de actualisatie van het dorpsplan zijn ook aandachtspunten naar voren gekomen. Op individueel niveau kan een ontwikkeling in het dorp mogelijk negatieve effecten hebben. Dit speelt bijvoorbeeld bij de verlegging van de Kroesenallee en de bewoners die vlak bij het voorgestelde nieuwe tracé wonen. Binnen het kader van het lopende project ‘Verlegging Kroesenallee’ is hier aandacht voor. Communicatie - Na het besluit van uw college is het ontwerp-Actualisatie dorpsplan Wijthmen voor de periode voor 6 weken ter inzage gelegd. Qua communicatie gebeurt dit via de reguliere werkwijze. Ook maken we met Plaatselijk Belang Wijthmen afspraken over hoe we inwoners van Wijthmen en omgeving effectief kunnen informeren over de terinzagelegging. Bijvoorbeeld via een bericht in ‘De Elshofbode’ en de website van Plaatselijk Belang Wijthmen. - Het college van B&W heeft op 1 juli 2024 een brief van de ‘Stichting Gemeenschapscentrum De Elshof’ ontvangen.

En mede namens diverse maatschappelijke organisaties uit het dorp (zie bijlage 3). Na besluitvorming over de ontwerp-Actualisatie dorpsplan Wijthmen vindt hierover een bestuurlijk gesprek plaats. Financiën Eerder in deze beslisnota zijn de kernonderwerpen van de actualisatie van het dorpsplan Wijthmen genoemd. Hieronder volgt per onderwerp de financiële consequentie ervan. - Het Kulturhus: Het is urgent om parallel aan de woningbouw het voorzieningenniveau van Wijthmen kwantitatief/kwalitatief mee laten bewegen. Door de toenemende vergrijzing van het dorp én het wegvallen van twee ontmoetingsvoorzieningen, is een stevige impuls nodig voor de leefbaarheid en sociale kwaliteit van Wijthmen nodig. Daarnaast is met de komst van nieuwe inwoners, en groei van het dorp, een aansprekende plek voor ontmoeting en verbinding van groot belang. Een toekomstbestendig Kulturhus is daarvoor randvoorwaardelijk. Hier is een groot aantal verenigingen en organisaties dagelijks actief om een sociaal-cultureelsportief aanbod te organiseren voor de inwoners van Wijthmen. Hier maken de basisschool, kinderopvang en buitenschoolse opvang (kindcentrum De Kubus) onderdeel van uit en hebben de voetbalfaciliteiten een regionale functie. Het pand is functioneel en klimaat-technisch sterk verouderd en de inhoudelijke programmering sluit niet meer aan op de maatschappelijke opgave voor een vitaal Wijthmen.

Voor het toekomstbestendig maken van het Kulturhus, zijn drie scenario’s mogelijk: 1. Eigendomsoverdracht en verduurzaming. De gemeentelijke bijdrage is 412.500 euro. Daarnaast is er een afboeking van de boekwaarde van 244.154 euro; 4/6

voorstel

Datum

-

-

25 september 2024 2. Herontwikkeling Kulturhus volgens het plan van de stichting Kulturhus Wijthmen. De gemeentelijke bijdrage is 3,275 miljoen euro. Daarnaast is er een afboeking van de boekwaarde van 244.154 euro; 3. Herontwikkeling Kulturhus met vastgoedimpuls van de gemeente. De gemeentelijke bijdrage is: 1,675 miljoen euro. Daarnaast is er een afboeking van de boekwaarde van 244.154 euro. Een nadere onderbouwing van de scenario’s en het advies, zijn uitgewerkt in bijlage 2. Omlegging Kroesenallee en de realisatie van een aantrekkelijke dorpsstraat (oude Heinoseweg): De planvorming voor de omlegging van de Kroesenallee loopt. Voor de omlegging is provinciale subsidie verkregen en zijn eigen middelen beschikbaar. Restant dekking is voorzien uit de SIA. Dat geldt ook voor de herinrichting van de oude weg door het dorp. Realisatiebesluit over de omlegging is voorzien in 2025. Een duurzaam Wijthmen: inwoners hebben een plan hiervoor en de gemeente ondersteunt dit via het Energieloket en vanuit bestaande budgetten Een passend woonaanbod: zoals eerder aangegeven is, mede op basis van ervaring in de afgelopen jaren, een verkenning nodig naar welke samenwerkingsvorm geschikt is om een ruimtelijke en financieel haalbare ontwikkeling met betrekking tot de woningbouwopgave in Wijthmen op gang te brengen met een passende rol voor de gemeente.

Dit vanuit de context dat de gemeente geen gronden bezit in Wijthmen, behalve de openbare ruimte. De verkenning om te komen tot een geschikte samenwerkingsvorm, inclusief een evaluatie van de huidige manier van samen ontwikkelen in Wijthmen, worden geraamd op € 125.000,-.

Voor de onderwerpen ‘Kulturhus’ en een ‘passend woningaanbod’ wordt een begrotingsvoorstel gemaakt als onderdeel van het najaarsmoment 2024. Onderdeel van het najaarsmoment 2024 is de gemeentelijke begroting 2025. Risico’s We zetten met de actualisatie van het dorpsplan in op een toekomstbestendig Wijthmen. Gezien de samenhang in opgaven is een meer sturende rol van de gemeente van noodzakelijk. Een risico is dat onderdelen van het geactualiseerde dorpsplan niet tot uitvoering komen. Dat heeft effect op de totale samenhang en uiteindelijk een vitaal en leefbaar Wijthmen. De bouw van 117 woningen in Wijthmen heeft lang op zich laten wachten. Het vertrouwen van Wijthmeners in de overheid is daardoor de afgelopen jaren niet toegenomen en staat onder druk. Desondanks is de zelfredzaamheid in Wijthmen en de wil samen te werken aan een toekomstbestendig in het dorp aanwezig. Nu is het momentum om de samenwerkingskracht tussen de gemeente en ‘het dorp’ te benutten en niet verloren te laten gaan. Dat risico bestaat wel als er niet over gegaan wordt op het daadwerkelijk uitvoering geven aan de actualisatie van het dorpsplan. Vervolg - Na besluit van het college van B&W wordt het ontwerp-Actualisatie dorpsplan Wijthmen voor 6 weken formeel ter inzage gelegd.

Een ieder kan een zienswijze hierop geven; - Bestuurlijk gesprek met de Stichting Gemeenschapscentrum de Elshof; - Besluitvorming gemeenteraad over het Najaarsmoment 24, inclusief een begrotingsaanvraag die betrekking hebben op de actualisatie van het dorpsplan;

5/6

voorstel

Datum

-

-

25 september 2024 Op basis van ingediende zienswijzen en besluitvorming over het Najaarsmoment definitieve besluitvorming door gemeenteraad over het geactualiseerde dorpsplan Wijthmen. We voorzien dit besluit begin 2025; Het geactualiseerde dorpsplan is input voor de aanvulling van de Zwolse Omgevingsvisie.

Openbaarheid Dit besluit is openbaar

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

6/6