Raadsbrief Ontwikkeling verduurzaming bedrijven en instellingen

voorstel

Raadsbrief Datum

8 juli 2025

Onderwerp Versienummer

Ontwikkeling verduurzaming bedrijven en instellingen 3

Portefeuillehouder

Arjan Spaans

Samenvatting In deze raadsbrief ‘Ontwikkeling verduurzaming bedrijven en instellingen’ wordt ingegaan op diverse ontwikkelingen rondom de Zwolse energietransitie bij bedrijven en instellingen.

Bijlagen

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: 1. diverse Zwolse ontwikkelingen rondom het thema energietransitie bij bedrijven en instellingen; • De ontwikkelingen op bedrijventerreinen Hessenpoort, Voorst, Marslanden en Oosterenk, Vrolijkheid en Berkum (OVB); • De ontwikkelingen van de meerjaren verduurzamingsplannen (MJVP’s) op Hessenpoorten Marslanden. • De voortgang in de werkzaamheden van Omgevingsdienst IJsselland. Met betrekking op de energiebesparingsplicht voor grootverbruikers en handhaving voor het verplichte energielabel C bij kantoren; • De aanpak voor verduurzamen maatschappelijke voorzieningen; • De opgezette communicatiestrategie voor het cluster Duurzame bedrijven en instellingen; • De voortgang van het energieloket voor bedrijven en instellingen.

1/9

voorstel

Datum

8 juli 2025

Inleiding Om uw raad op de hoogte te houden over de voortgang en ontwikkelingen binnen het cluster bedrijven en instellingen zullen wij u vanaf 2025 elk half jaar informeren. Deze raadsbrief is de eerste in deze halfjaarlijkse cyclus. In het vierde kwartaal van 2025 zal de volgende raadsbrief met u gedeeld worden. Indien er bij specifieke ontwikkelingen een separaat besluit of informatievoorziening wordt gevraagd, dan zullen we dat als zodanig doen. Deze eerste raadsbrief gaat in op de volgende aspecten van de energietransitie: • De ontwikkelingen op bedrijventerreinen Hessenpoort, Voorst, Marslanden en Oosterenk, Vrolijkheid en Berkum (OVB); • De ontwikkelingen van de meerjaren verduurzamingsplannen op Hessenpoorten Marslanden. • De voortgang in de werkzaamheden van Omgevingsdienst IJsselland. Met betrekking op de energiebesparingsplicht voor grootverbruikers en handhaving voor het verplichte energielabel C bij kantoren; • De aanpak voor verduurzamen maatschappelijke voorzieningen; • De opgezette communicatiestrategie voor het cluster Duurzame bedrijven en instellingen; • De voortgang van het energieloket voor bedrijven en instellingen. Onderstaande tabel geeft een globaal overzicht hoeveel bedrijven er zijn en waar deze bedrijven zijn gevestigd. Type

Aantal

Aantal bedrijven en instellingen (incl. bedrijven aan en in huis) Aantal bedrijven aan huis

15.000

Energieverbruik (TJ) Niet bekend

10.000

Niet bekend

Aantal bedrijven en 5.000 3.325 instellingen Waarvan Aantal bedrijven en 1.500 1.500 instellingen op bedrijventerrein Waarvan Energieverbruik 20 20 1.000 grootste verbruikers Overzicht aantal bedrijven en instellingen.

Toelichting Energieverbruik van bedrijven die gevestigd zijn aan huis in niet apart bekend. Incl. ZZP’ers en BV die in Zwolle zijn gevestigd. Bedrijven met een eigen vestiging De bedrijventerreinen Voorst, Marslanden, Hessenpoort en OVB, Oosterenk, De Vrolijkheid en Berkum

Uitgangspunten van onze aanpak en samenwerking energietransitie bedrijven en instellingen zijn. • We hanteren de trias energetica • Bedrijven en instellingen zijn zelf verantwoordelijk voor het nemen van maatregelen en moeten voldoen aan wettelijk gestelde eisen. • Logistiek laden en energietransitie integraal benaderen op werklocaties Samenwerken aan collectieve oplossingen • Programma toekomstbestendige bedrijventerreinen als paraplu voor de aanpak op bedrijventerreinen. 2/9

voorstel

Datum

Kader -

8 juli 2025

Raadsbrief ambitiepakket Energietransitie 2025-2030 Ambitiepakket Energietransitie 2025-2030 Coalitieakkoord 2022-2026 Energie monitor Zwolle: www.zwolle.nl/energiemonitor Masterplan toekomstbestendige bedrijventerreinen Raadsbrief verduurzaming energiehuishouding bedrijven op bedrijventerreinen Raadsbesluit begroting 2025; inclusief motie 19; verduurzamen verenigingen met vrijwillige besturen.

Kernboodschap Samen met partners werkt Zwolle aan diverse, vaak samenhangende, dossiers op het gebied van de energietransitie van bedrijven en instellingen. Met deze raadsbrief willen wij u informeren over: A. Ontwikkelingen op bedrijventerreinen B. Omgevingsdienst en energie C. Maatschappelijke voorzieningen D. Woonwijken met diverse werklocaties Toelichting A. Ontwikkeling bedrijventerreinen Hessenpoort, Voorst, Marslanden en OVB Gemeente Zwolle werkt samen met de 4 bedrijventerreinen aan toekomstbestendige bedrijventerreinen. Eind 2023 is hiervoor een Masterplan door u vastgesteld. De energietransitie en netcongestie zijn voor de ondernemers op de bedrijventerreinen belangrijke thema’s. Dit is op de bedrijventerreinen is verschillende werksessies naar voren gekomen. Per bedrijventerrein werkt de gemeente samen met de bedrijven aan de energietransitie. Bedrijventerrein Voorst Op het bedrijventerrein Voorst werken we met de grootste energieverbruikers en netbeheerder Enexis en provincie Overijssel samen om het bedrijventerrein aardgasvrij te krijgen. Het verduurzamen van de industriële bedrijven op Voorst brengt grote uitdagingen met zich mee. Deze industrie verbruikt veel aardgas voor hun industriële processen. Eind mei hebben de bedrijven afgesproken hoe samen verder te werken aan de energietransitie.

Daarvoor worden projecten opgestart die op korte termijn netcongestie moeten verminderen om ruimte te bieden aan het verduurzamen van de energiehuishouding. Zo wordt samen met Enexis de mogelijkheid van een Smart energy Hub op Voorst onderzocht. Daarnaast worden projecten opgestart met een langere doorlooptijd. Deze projecten moeten op termijn een oplossing bieden voor het vervangen van het aardgas dat nu wordt gebruikt voor de industriële processen van de verschillende bedrijven. Bedrijventerreinen Hessenpoort Smart energy hub Op Hessenpoort is een van de eerste Smart Energy Hubs van Nederland gerealiseerd. In eerste instantie zijn 3 bedrijven aangesloten op het sturingsplatform om op een slimme manier capaciteit met elkaar te delen. In deze pilotfase is samen met bedrijven en Enexis gewerkt aan blauwdrukken die in de toekomst ook voor andere SEH’s zijn te gebruiken. In fase 2 is gewerkt aan het aansluiten van in 3/9

voorstel

Datum

8 juli 2025

totaal 12 bedrijven op het sturingsplatform. Daarmee wordt een grote schaalsprong gemaakt in de ontwikkeling van de SEH. Het sturingsplatform van de SEH is ondergebracht in de coöperatie Ceurz. Deze coöperatie sluit een groepstransport overeenkomst met Enexis af. In deze groepstransportovereenkomst delen de 12 bedrijven hun capaciteit van het elektriciteitsaansluiting. Hiermee wordt het elektriciteitsnet zo efficiënt mogelijk gebruikt. De groepstransportovereenkomst en het sturingsplatform zijn verschillende bouwstenen van de SEH. Voor de verdere ontwikkeling van de SEH wordt verkend of het mogelijk is om bedrijven met verschillende typen aansluitingen op het elektriciteitsnet samen aan te sluiten op het sturingsplatform. Er zijn in Nederland verschillende categorieën grootverbruikersaansluitingen1 op het elektriciteitsnet. Deze categorieën zijn gebaseerd op hoeveel stroom (vermogen) een bedrijf of organisatie nodig heeft . Deze verschillende categorieën kunnen nu geen gezamenlijke groepstransportovereenkomst afsluiten. Collectief laadplein Milence Milence heeft mei 2025 een groot collectief laadplein voor uiteindelijk 30 vrachtwagens geopend. Milence is een bedrijf dat zich richt op het bouwen van een Europees netwerk van publieke laadoplossingen voor zware elektrische voertuigen, zoals vrachtwagens en touringcars.

Het laadplein kan zowel worden gebruikt door logistieke bedrijven op Hessenpoort als door vrachtwagens die de A28 als transportroute gebruiken en tussendoor moeten laden. De ambitie van Milence is dat in 2032 alle landpunten gebruikt worden voor elektrisch laden. Tot die tijd gebruikt het laadplein niet de volledige capaciteit. Er wordt verkend of en hoe deze capaciteit kan worden ingezet voor de verdere ontwikkeling van de Smart energy hub. Digital Twin energiesysteem Hessenpoort Mede met financiële ondersteuning van de gemeente is voor Hessenpoort een digital twin van het energiesysteem van het bedrijventerrein Hessenpoort ontwikkeld. Met de digital twin kan het huidige en toekomstige energiesysteem worden gemodelleerd, waarmee de impact van verschillende scenario’s van de energietransitie kunnen worden nagebootst. Dit geeft bedrijven inzicht in de besparingsmogelijkheden, het slimmer en efficiënter inrichten van de bedrijfsprocessen om ondanks netcongestie toch verduurzamingsmaatregelen te nemen. Bedrijventerrein Marslanden Marslanden is een groot bedrijventerrein met veel en verschillende bedrijven. Eén van de opdrachten is het vergroten van de organisatiegraad op het bedrijventerrein. Met deze betere organisatiegraad wordt ook samengewerkt aan de energietransitie. Hierin werken de ondernemersvereniging, energiecoöperatie, gemeente en bedrijven samen.

Afgelopen jaar is gewerkt aan 3 projecten, te weten; • Verkenning behoefte koude/ warmte opslag De Sekdoornseplas biedt de mogelijkheid tot koude en warmte uitwisseling met het bedrijventerrein. Er zijn verschillende bedrijven die behoefte hebben aan koude en of warmte voor hun gebouwen. In de huidige fase wordt de haalbaarheid van koude/warmte opslag met de hulp van de zandwinplas verkend. Daarbij wordt ook gekeken naar de infrastructuur die nodig is op Marslanden om dit te realiseren. • Collectieve laadbehoefte 1 https://www.liander.nl/grootzakelijk/aansluiting/soorten-elektriciteitsaansluitingen

4/9

voorstel

Datum

•

8 juli 2025 Marslanden kent veel verschillende grote en kleine logistieke bedrijven. Er wordt verkend wat de laadbehoefte van de verschillende bedrijven is en of er behoefte is aan collectieve laadvoorzieningen. Dan hoeven niet alle bedrijven een eigen laadvoorziening aan te leggen. Verminderen netcongestie en collectieve oplossingen Door netcongestie kunnen bedrijven op Marslanden geen zwaardere aansluitingen krijgen bij Enexis. Bedrijven lopen daardoor vast in het verder verduurzamen van hun gebouw, proces en/of wagenpark. Het Energie & Klimaat Collectief Marslanden (EKCM) onderzoekt met bedrijven welke behoefte ze hebben om te verduurzamen en of netcongestie daarbij een belemmering is. Mogelijk kan een smart energy hub met een groepstransportovereenkomst zoals ook op Hessenpoort daarbij een oplossing zijn.

Oosterenk, De Vrolijkheid en Berkum Op het bedrijventerrein OVB is ook een werkgroep Energie opgezet. Hierin werken de bedrijven en de gemeente samen om het bedrijventerrein te verduurzamen. De werkgroep heeft in mei een sprintsessie georganiseerd om te bepalen met welke onderwerpen de bedrijven aan de slag willen op het bedrijventerrein, de drie onderwerpen zijn: • Inzicht in het huidige energieverbruik en infrastructuur • Lokaal stroom opwekken en lokaal gebruiken • (collectief) WKO-systeem, warmte/koude opslag Voor deze onderwerpen worden nu werkgroepen ingericht en gaat men vanaf nu aan de slag met de onderwerpen. Daarbij is het voor het bedrijventerrein ook belangrijk dat de organisatiegraad hoger wordt. Met een hogere organisatiegraad kan mogelijk makkelijker gewerkt worden aan de bovenstaande collectieve thema’s. Meerjaren verduurzamingsplannen (MJVP’s) De gemeente Zwolle biedt een voucher van 2.000 euro als bijdrage voor het uitvoeren Meerjaren Verduurzamingsplan (MJVP). Dit MJVP (per bedrijf) bestaat uit een energiescan en drie jaar lang begeleiding bij de verduurzaming van ondernemingen. Deze gedetailleerde plannen dienen als basis voor een eigenaar om aan de slag te gaan met energiebesparing en duurzame energieopwekking. De benodigde investeringen worden hierbij ook in kaart gebracht.

Om deze vouchers te kunnen gebruiken heeft gemeente Zwolle een subsidie beschikbaar gesteld aan de energiecoöperaties van de bedrijventerreinen Hessenpoort en Marslanden. Op Hessenpoort en Marslanden kan gebruik worden gemaakt deze vouchers. Op Marslanden coördineert het Energie & Klimaat Collectief Marslanden (EKCM) deze dienst. Op Hessenpoort beheert de energiecoöperatie Hessenpoort dit. Voorst en OVB hebben geen energiecoöperatie die dit coördineert. Afgelopen maart is er afstemming geweest met EKCM over hun voortgang. Bij het opstellen van de MJVP’s is voor Marslanden een doelstelling vastgesteld dat er binnen drie jaar 75 bedrijven gebruik gemaakt moeten hebben van de vouchers. Dit blijkt voor EKCM een hoge doelstelling. Er gaat meer tijd zitten in het wekken van vertrouwen, overtuigen en samenbrengen van ondernemers dan van tevoren gedacht. We blijven monitoren hoe effectief ze inzet van de MJVP’s is. Voor Hessenpoort zijn sinds begin dit jaar de vouchers beschikbaar. De eerste bedrijven hebben aangegeven gebruik te willen maken van de voucher. Ook hier gaan we monitoren hoe groot de interesse is voor de meerjaren verduurzamingsplannen. 5/9

voorstel

Datum

8 juli 2025

B. Omgevingsdienst IJsselland De omgevingsdienst IJsselland is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving wettelijke verantwoordelijkheden die bedrijven en instellingen hebben. Dit zijn de energiebesparingsplicht2 voor bedrijven en instellingen die boven een bepaald energieverbruik zitten en het verplichte label C3 dat kantoren moeten hebben sinds 2023. Energiebesparingsplicht Verbruikt een bedrijf of instelling meer dan 50.000 kWh en/of 25.000 m³ aardgas per jaar dan is het verplicht om energiebesparende maatregelen te nemen die zich binnen vijf jaar terugverdienen. Dit is de energiebesparingsplicht. De omgevingsdienst controleert tijdens reguliere controles of deze maatregelen ook daadwerkelijk worden uitgevoerd door de bedrijven en instellingen. In 2024 voerden toezichthouders van de omgevingsdienst 77 fysieke eerste energiecontroles uit. Bij 65% van deze controles is door de toezichthouder vastgesteld dat er onvoldoende energiebesparende maatregelen waren getroffen en dat energieregelgeving werd overtreden. Met bedrijven en instellingen die niet genoeg energiebesparende maatregelen hebben getroffen, maakt de omgevingsdienst afspraken over het alsnog realiseren van deze maatregelen, waarvoor veelal een termijn van zes maanden tot één jaar wordt gehanteerd. De volgende maatregelen werden door de omgevingsdienst het meest opgelegd: 1.

Verlichting vervangen door led (27 locaties) 2. Isoleren van leidingen en regelingen voor cv-installaties (27 locaties) 3. Pas een automatisch energieregistratie- en bewakingssysteem toe (20 locaties) Naast eerste energiecontroles werden ook 131 hercontroles uitgevoerd, waarbij werd vastgesteld of bedrijven de maatregelen die zijn opgelegd na de eerste controle ook daadwerkelijk hebben getroffen. Ruim 94% van de bedrijven heeft na de eerste hercontrole de maatregelen uitgevoerd. Bij de 6% van de bedrijven die na de hercontrole nog steeds de maatregelen niet heeft genomen wordt het handhavingstraject opgestart. Verplicht energielabel C voor kantoren Sinds 2023 moeten kantoren minimaal label C hebben. Voldoet het kantoorgebouw niet aan de eisen, dan mag de eigenaar het niet meer als kantoor gebruiken. De omgevingsdienst voert de werkzaamheden uit die voortkomen uit de energielabel C-verplichting voor kantoren voor Zwolle uit. In 2024 voor Zwolle 1.145 (kantoor)locaties in beeld gekomen. 445 locaties ontvingen van de omgevingsdienst een brief waarin werd gevraagd aan te tonen dat aan de label C-verplichting werd voldaan. Van deze 445 (handhavings-)trajecten zijn er inmiddels 322 afgesloten. De openstaande 123 worden verder onderzocht door de omgevingsdienst. 2 Energiebesparingsplicht | RVO.nl 3 Energielabel C | RVO.nl

6/9

voorstel

Datum

8 juli 2025

De samenwerking tussen de gemeente en de omgevingsdienst IJsselland is goed. Dit heeft tot effect dat we beter inzicht hebben in de bedrijven en instellingen die wettelijke verplichtingen hebben, maar ook dat bedrijven breder geadviseerd/ geholpen worden dat alleen deze wettelijke verplichtingen. Energieloket voor bedrijven en instellingen Naast het energieloket voor bewoners is er ook een energieloket voor bedrijven en instellingen. In 2023 is er samen met het Duurzaam Bouwloket gewerkt aan het realiseren van een energieloket voor bedrijven en instellingen. Sinds januari 2024 is het energieloket voor bedrijven en instellingen in de lucht. Bij dit online loket kunnen bedrijven en instellingen terecht voor vragen over het verduurzamen van hun gebouw of bedrijfsproces. Bedrijven en instellingen kunnen informatie en (persoonlijk) advies krijgen over het nemen van energiemaatregelen. Dit draagt bij aan het verduurzamen van het pand of werkproces. Het energieloket is te bereiken via: Energieloket voor bedrijven en instellingen | Gemeente Zwolle. Er wordt gemonitord wat het bereik en het resultaat is van het energieloket. Hieronder zijn cijfers te zien betreffende het aantal weergaven van de website, het aantal adviesgesprekken die door het energieloket uitgevoerd zijn en het aantal adressen die de adviesgesprekken hebben aangevraagd. Energieloket gemeente Zwolle

2024

Q1 2025

Aantal weergaven website

1292

121

Aantal adviesgesprekken

27

2

Aantal adressen die adviesgesprekken aangevraagd hebben 13

2

In de tabel is te zien dat er in 2024 bij diverse bedrijven en instellingen meer dan één adviesgesprek geweest is. Hieruit is te concluderen dat veel ondernemers niet geholpen zijn met één gesprek, maar dat meer informatie en begeleiding nodig is. We werken aan de verdere ontwikkeling van het energieloket. Naast de huidige informatie en ondersteuning die bedrijven en instellingen krijgen, merken we dat netcongestie, logistiek laden en smart energy hubs onderwerpen zijn waar bedrijven meer informatie over willen hebben. C. Aanpak energietransitie maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen zoals wijkcentra, sportaccommodaties, scholen en zorginstellingen dragen bij aan de sociale cohesie in wijken. Ze bieden ontmoetingsplekken, stimuleren participatie en versterken het gemeenschapsgevoel. Dit is essentieel voor een leefbare stad waarin iedereen zich thuis voelt. Bij de behandeling van de perspectief nota op 15 juli 2024 zijn ook extra middelen beschikbaar gesteld voor maatschappelijke instellingen met een vrijwillig bestuur. Het verduurzamen van deze instellingen is om verschillende punten belangrijk. Duurzame gebouwen zijn energiezuiniger, wat leidt tot structureel lagere energielasten. Dit betekent dat er meer geld overblijft voor de kernactiviteiten van maatschappelijke organisaties. Maatschappelijke instellingen hebben een voorbeeldrol in de samenleving.

Door hun gebouwen te verduurzamen, inspireren ze 7/9

voorstel

Datum

8 juli 2025

inwoners, bedrijven en andere organisaties om ook stappen te zetten richting duurzaamheid. Duurzame gebouwen zijn vaak beter geïsoleerd, geventileerd en verlicht. Dit zorgt voor een gezondere en prettigere omgeving voor gebruikers en dat bevordert welzijn. Vanuit u w raad is voor verenigingen met een vrijwillig bestuur extra budget beschikbaar gesteld om deze verenigingen te ondersteunen. Voor maatschappelijke voorzieningen zijn er landelijke subsidies beschikbaar om te verduurzamen. Naast de subsidies zoals SDE (Stimulering duurzame energie) en ISDE (Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing)die ook door maatschappelijke voorzieningen gebruikt kunnen worden, zijn er ook de Dumava (duurzaam maatschappelijk vastgoed) en de Bosa (subsidieregeling Stimulering bouw en onderhoud sportaccommodaties) subsidie. De dumava subsidie die specifiek voor eigenaren van maatschappelijke voorzieningen is bedoeld. Daarnaast is er voor sportaccommodaties ook nog de Bosa subsidie. Om maatschappelijke voorzieningen ook te ondersteunen in het proces om tot daadwerkelijke uitvoering van verduurzamingsmaatregelen is er vanuit provincie Overijssel een ontzorgingsprogramma voor maatschappelijk vastgoed opgezet. Het ontzorgingsprogramma biedt advies en ondersteuning op maat voor eigenaar van maatschappelijk vastgoed.

Als gemeente zorgen we ervoor dat maatschappelijke instellingen die behoefte hebben aan ondersteuning terecht komen bij de coaches van het ontzorgingsprogramma. In de wijkaanpakken van Holtenbroek/ AA-landen en Berkum werken we samen met het ontzorgingsprogramma, zodat maatschappelijke instellingen in deze wijk weten welke maatregelen ze kunnen nemen om aardgas loos te worden. D. Aansluitkansen wijkaanpakken Berkum, Holtenbroek, Aa-landen en Diezerpoort Ten slotte sluiten we aan bij de wijkaanpakken in Berkum, Holtenbroek, Aa-landen en Diezerpoort. Bij deze wijkaanpakken is al intensief contact in de wijken met bewoners en belanghebbenden. Waar in eerste instantie de focus veelal ligt op de bewoners van de wijken ligt, organiseren we ook bijeenkomsten voor de bedrijven en instellingen. Daarmee worden bedrijven en instellingen ook onderdeel van het aardgasvrij maken van deze wijken. Communicatie Zowel de bedrijventerreinen als de ondernemers van Zwolle zijn niet over een kam te scheren. Er zijn verschillende behoeftes en mogelijkheden als het gaat om het verduurzamen van zowel het pand als bijvoorbeeld de productieprocessen. Maatwerk is daarom het sleutelwoord. Dit maatwerk wordt onder andere geboden door de accounthouders van de gemeente. Naast maatwerk hebben we als gemeente ook een informerende en faciliterende rol.

Deze vullen we in door het aanpassen van de huidige website van de gemeente. Voor ondernemers bieden we op dit moment nog geen informatie over de energietransitie of verduurzaming op de website. Hier zal een tegel voor toegevoegd worden. Het doel van deze nieuwe pagina is enerzijds het snel doorverwijzen van ondernemers en anderzijds een helder overzicht geven van wat er allemaal aan informatie geboden wordt. We zien deze webpagina als een soort startpagina. Op deze nieuwe webpagina is ook een rol weggelegd voor het Energieloket. Wat hen onderscheidt is de adviesfunctie die ze hebben en het persoonlijk contact dat ze kunnen bieden. We zullen ondernemers daarvoor dan ook naar hen doorverwijzen. Financiën Niet van toepassing 8/9

voorstel

Datum

8 juli 2025

Risico’s Netcongestie Er is netcongestie in Zwolle en dit geldt zowel voor het invoeden van elektriciteit door bijvoorbeeld zonnepanelen als wel voor de afname voor elektriciteit voor het opladen van elektrische voertuigen. Netcongestie kan een grote belemmering zijn voor het verder verduurzamen van bedrijven en instellingen die een zogenaamde grootverbruikersaansluiting hebben. Daarom werken we op de verschillende bedrijventerreinen ook aan slimme oplossingen, zoals de verdere ontwikkeling van smart energy hub. Echter hiermee kan netcongestie worden verminderd en niet worden voorkomen. Het verminderen van het verbruik en het optimaliseren van het energieverbruik is dan ook leidend. Tegelijk kunnen nieuwe bedrijven of bedrijven die willen uitbreiden geen grotere aansluiting krijgen. Deze bedrijven zullen kijken naar verschillende mogelijkheden om toen operationeel te worden. Dit kunnen batterijen zijn, maar ook mogelijk stroomgeneratoren. Vervolg Gezien de vele ontwikkelingen van de afzonderlijke projecten zullen we u halfjaarlijks over de ontwikkelingen van de grootschalige projecten informeren, gekoppeld aam de halfjaarrapportage. Indien een specifiek project een besluit vraagt van u als gemeenteraad, zal een apart besluit van de gemeenteraad worden gevraagd. Openbaarheid Openbaar

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

9/9