Raadsbrief Najaarsbrief afwegingskader restantkredieten, afweging nieuw beleid, inzicht in investeringen, afschrijvingstermijnen en duurzaamheidsparagraaf

voorstel

Raadsbrief Datum

22 oktober 2024

Onderwerp Versienummer

Najaarsbrief afwegingskader restantkredieten, afweging nieuw beleid, inzicht in investeringen, afschrijvingstermijnen en duurzaamheidsparagraaf 1.0

Portefeuillehouder

Paul Guldemond

Samenvatting Bij de behandeling van de jaarrekening 2023 is motie 4 ‘Strategische investeringen en uitvoeringskracht’ aangenomen. In de raadsbrief Overzicht restantkredieten (d.d. 8 oktober 2024) is aan de oproep gehoor gegeven om de gemeenteraad voor de begrotingsbehandeling 2025 te voorzien van een overzicht van de openstaande restantkredieten. In deze raadsbrief geven we hier een vervolg op met een voorstel voor een afwegingskader voor prioritering in de uitvoering van de opgaven/ projecten. Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025 heeft wethouder Guldemond toegezegd om in het najaar met een raadsbrief te komen waarin een reactie wordt gegeven op de aangehouden moties ‘Neem niet alles op je nek’ en ‘Inzicht in investeringen – basisbegroting + extra’. Tijdens het debat over de begroting 2025 heeft wethouder Guldemond toegezegd om in de aanloop naar de komende perspectief extra grondig te kijken naar de afschrijvingstermijnen en hier bij de perspectiefnota over te rapporteren. In deze raadsbrief wordt u geïnformeerd over de aanpak. In het raadsdebat Opvolging adviezen burgerberaad heeft wethouder Spaans de toezegging gedaan om deze najaarsbrief een toelichting te geven over de uitwerking van de motie ‘Duurzaamheidsparagraaf in ieder beleidsvoorstel’.

Bijlagen Format - Uniforme inhoudsopgave beleidsnota Openbaarheid Openbaar Geheim Wij stellen u voor kennis te nemen van: de voorgestelde wijze waarop we invulling geven aan: • Motie 4-1 Strategische investeringen en uitvoeringskracht, • Toezegging (942) over de aangehouden motie ‘Neem niet alles op je nek’ (motie 24), • Toezegging (943) over de aangehouden motie ‘Inzicht in investeringen – basisbegroting + extra’ (motie 27), • Toezegging (962) over de aangehouden motie Van afschrijven naar opplussen (motie 50), • Toezegging (971) over de aangenomen motie Duurzaamheidsparagraaf in ieder beleidsvoorstel (motie M10-2). 1/6

voorstel

Datum

22 oktober 2024

Inleiding Bij de behandeling van de jaarrekening 2023 is motie 4 ‘Strategische investeringen en uitvoeringskracht’ aangenomen. In de raadsbrief Overzicht restantkredieten (d.d. 8 oktober 2024) is aan de oproep gehoor gegeven om de gemeenteraad voor de begrotingsbehandeling 2025 te voorzien van een overzicht van de openstaande restantkredieten. In deze raadsbrief geven we hier een vervolg op met een voorstel voor een afwegingskader voor prioritering in de uitvoering van de opgaven/ projecten. Bij de behandeling van de Perspectiefnota 2025 zijn motie 24 ‘Neem niet alles op je nek’ en motie 27 ‘Inzicht in investeringen – basisbegroting + extra’ aangehouden. Wethouder Guldemond heeft toegezegd om in een raadsbrief uit een te zetten hoe het college om gaat met deze moties. Bij de behandeling van de begroting 2025 is motie 50 ‘Van afschrijven naar opplussen’ teruggetrokken. Wethouder Guldemond heeft toegezegd extra grondig naar de afschrijvingstermijnen te kijken en hierover bij de Perspectiefnota te rapporteren. In deze raadsbrief informeren we u over de aanpak. In het raadsdebat Opvolging adviezen burgerberaad heeft wethouder Spaans de toezegging gedaan om deze najaarsbrief een toelichting te geven over de uitwerking van de motie ‘Duurzaamheidsparagraaf in ieder beleidsvoorstel’.

Kader M-4 Strategische investeringen en uitvoeringskracht (aangenomen) M-24 Neem niet alles op je nek (aangehouden) M-27 Inzicht in investeringen – basisbegroting + extra (aangehouden) M-50 Van afschrijven naar opplussen (aangehouden) M10-2 Duurzaamheidsparagraaf in ieder beleidsvoorstel (aangenomen) Kernboodschap Via deze raadsbrief geven we inzicht in een voorstel voor een afwegingskader voor prioritering voor de restantkredieten (motie strategische investeringen en uitvoeringskracht). Ook geven we aan op welke wijze het college omgaat met de aangehouden moties Neem niet alles op je nek en Inzicht in investeringen – basisbegroting + extra. Toelichting Motie 4 Strategische investeringen en uitvoeringskracht In de motie ‘Strategische investeringen en uitvoeringskracht’ wordt aangegeven dat de accountant aangeeft dat het saldo van onze kredieten voor de strategische investeringen steeds verder oploopt en hierbij eind 2023 sprake is van € 352 miljoen aan (restant)kredieten voor strategische investeringen, hetgeen een stijging is van € 100 miljoen ten opzichte van 2022. Er is een spanningsveld aanwezig tussen het realiseren van ambities van het gemeentebestuur en de beschikbare capaciteit cq uitvoeringskracht. Er is gevraagd om de gemeenteraad te voorzien van een overzicht van de bestaande kredieten, inclusief de toedeling naar jaarschijven.

In de raadsbrief Overzicht restantkredieten (d.d. 8 oktober 2024) is aan de oproep gehoor gegeven. Verder is gevraagd om eind 2024 een voorstel te doen voor een afwegingskader waardoor een prioritering in de uitvoering van de opgaven/ projecten kan plaatsvinden bij de Perspectiefnota 2026-2029 en dan keuzes gemaakt kunnen worden. In de raadsbrief Overzicht restantkredieten hebben we inzicht gegeven om welke kredieten het gaat. 2/6

voorstel

Datum

22 oktober 2024

Hieruit blijkt dat er veel kredieten beschikbaar zijn gesteld die volgens planning in de komende jaren (2027-2029) tot uitvoering komen. Ja, er is sprake van een oploop van investeringskredieten, maar de nuance zit in het uitsmeren van de investeringen over een aantal jaren. Naast de lopende investeringen zijn de komende jaren meer investeringen nodig om onze langjarige opgaven/ambities uit te kunnen voeren. Daarbij lopen we tegen beperkende factoren aan als financiële middelen en uitvoeringskracht. Hierbij willen we ook opmerken dat we te maken hebben met verschillende soorten investeringen waarvoor kredieten zijn verstrekt en de mate waarin nog keuzes kunnen worden gemaakt om de investeringen uit te voeren. Op hoofdlijnen kennen we het onderscheid in vervangingsinvesteringen en investeringen in nieuwe projecten. Bij vervangingsinvesteringen gaat het met name om investeringen die worden gedaan om kapitaalgoederen die zijn afgeschreven te vervangen. Deze investeringen liggen vast om een afgesproken onderhoudsniveau te behouden/realiseren. Voor nieuwe projecten/ opgaven worden investeringsbudgetten beschikbaar gesteld. Zolang hier nog geen verplichtingen zijn aangegaan kan nog een afweging plaats vinden of het project wel/ niet wordt uitgevoerd of dat de uitvoering wordt uitgesteld. Veel van deze projecten zijn in de SIA opgenomen (investeringsbudgetten groter dan €5 miljoen).

Bij de begroting 2025 is een eerste start gemaakt met prioriteren van de nog te dekken SIAinvesteringen. Bij het voorjaarsmoment komen we met een prioriteringsvoorstel omtrent de SIAinvesteringen waarbij we ook de lopende investeringen gedekt vanuit de SIA zullen betrekken. Om te komen tot een prioriteringsvoorstel hanteren we het volgende hoofdafwegingskader met daarbinnen en verdere specificering: • Zijn er al verplichtingen aangegaan (contract, subsidie, genomen besluiten) • Belang voor de stad (woningbouw, mobiliteit, belang gebied, stad en regio) • (Unieke) kans (momentum, relatie met bijzondere opgave) Zoals tijdens het debat over de begroting 2025 is toegezegd, zijn realisatierisico’s en integraliteit onderdeel van bovengenoemd afwegingskader in de prioritering in de SIA. Daarnaast loopt het traject van Inzicht naar Focus. Onderdeel hiervan is het doorlichten van de overige (niet SIA) investeringen/kredieten en reserves. De doorlichting zullen we in lijn met bovenstaand afwegingskader uitvoeren. De eerste resultaten worden bij de Perspectiefnota 2026-2029 met de raad gedeeld. Motie 24 Neem niet alles op je nek In de motie ‘Neem niet alles op je nek’ wordt aangegeven dat de uitvoeringskracht van het ambtelijk apparaat een knelpunt is en dat het toevoegen van taken niet per se bij de gemeente hoeft te liggen.

Het college wordt verzocht bij nieuw beleid slechts uitgebreid onderbouwd extra taken en verantwoordelijkheden onder de gemeente te laten vallen en daarbij aan te geven waarom dit een gemeentelijke taak zou moeten zijn. Het college herkent dat uitvoeringskracht een aandachtspunt is en dat er goed nagedacht moet worden of we als gemeente extra taken moeten oppakken. Bij beleid denken we standaard na of we de ‘goede dingen doen voor Zwolle’ en vervolgens of we de activiteiten zelf moeten uitvoeren of dat dit beter door een andere partij kan worden opgepakt. Als we ervan overtuigd zijn dat we als gemeente een regisserende rol moeten pakken bij een bepaalde ontwikkeling, dan zullen we ervoor kiezen om taken 3/6

voorstel

Datum

22 oktober 2024

zelf uit te voeren. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het warmtebedrijf en de mobiliteitshubs. De motivatie en afwegingen om een nieuwe taak op te pakken worden in het raadsvoorstel over het betreffende onderwerp toegelicht. We zijn op dit moment erg terughoudend met nieuw beleid. We werken aan onze ambities zoals opgenomen in het coalitieakkoord. Hierbij is uitvoeringskracht een aandachtspunt. Een onderdeel van het traject van Inzicht naar Focus is ook om onze capaciteit en onze ambities meer in lijn met elkaar te brengen en hier gaan we de komende periode verder mee aan de slag. Motie 27 Inzicht in investeringen – basisbegroting + extra De motie Inzicht in investeringen vraagt om een systematiek uit te werken om bij investeringsvoorstellen inzicht te geven in noodzakelijke (functionele) en aanvullende uitgaven (kwalitatieve ambities) en de budgettaire consequenties van de investeringen in beeld te brengen, zodat de raad haar kaderstellende- en budgetrol beter kan vervullen. Het in de motie genoemde voorbeeld (rotonde met cultuuruiting) komt in de praktijk niet (gauw) voor omdat investeringen vanuit verschillende beleidsterreinen betreft met een eigen aanvraag voor budget.

Het onderscheid tussen need en nice to have of functioneel versus kwaliteit zit ‘m veelal in de constructie (technisch, vormgeving, materiaalkeuze, duurzaamheid, enzovoort) van een gebouw/gebiedsontwikkeling/kunstwerk. Om inzicht in de keuzemogelijkheid te krijgen gaan we in onze beslisnota’s aan de raad onder het ‘kopje’ alternatieve mogelijkheden al in op andere mogelijkheden om de investering uit te voeren. Om de kaderstellende en budgetrol van de raad te versterken gaan we extra aandacht geven aan de alternatieve mogelijkheden om de gewenste investering te realiseren. Daarbij merken we op dat de raad met name bij het vaststellen van gebieds- of andere visies de toon zet voor de toekomstige investeringen. Als op dat moment gekozen wordt voor een hoog kwaliteitsniveau, dan zal hier in de uitwerking van het gebied/project een vervolg aan gegeven worden. We zullen bij volgende visies onder het ‘kopje’ alternatieve mogelijkheden op hoofdlijnen verschillende scenario’s in kwaliteitsniveaus schetsen met daarbij de financiële consequenties. Hierbij moet nadrukkelijk aangegeven worden dat in de fase van visievorming nog niet aan alle geformuleerde ambities investeringsbedragen gekoppeld kunnen worden en dat waar dat mogelijk is deze slechts zeer indicatief kunnen zijn.

Motie 50 Van afschrijven naar opplussen In de motie ‘Van afschrijven naar opplussen’ wordt verzocht de afschrijftermijnen te onderzoeken op realisme en de opbrengsten daarvan ten goede te laten komen aan de Strategische Investeringsagenda en te beginnen met de optie van een ophoging van de afschrijftermijn schoolgebouwen van 40 naar 50 jaar. Tijdens het raadsdebat over de begroting 2025 heeft wethouder Guldemond in reactie op deze motie toegezegd dat met de tekst van deze motie in het achterhoofd in de aanloop naar de komende perspectiefnota extra grondig wordt gekeken naar afschrijvingstermijnen en dat daarover bij de perspectiefnota aan de raad wordt gerapporteerd. Via de lijn van de accountant wordt daarbij ook de in andere gemeenten gehanteerde lijn meegenomen. Zoals al aangegeven in het debat worden de afschrijvingstermijnen twee keer per jaar (bij de begroting en jaarstukken) doorgenomen en waar nodig geactualiseerd. Vorig jaar is hier extra aandacht aan besteed en zijn alle afschrijvingstermijnen herijkt aan de hand van de vereisten vanuit de BBV. Richting 4/6

voorstel

Datum

22 oktober 2024

de PPN gaan we zoals opgenomen in de motie nogmaals de afschrijvingstermijnen doornemen om na te gaan of deze realistisch zijn en daarbij zal begonnen worden met de schoolgebouwen. Motie 10-2 Duurzaamheidsparagraaf in ieder beleidsvoorstel In het raadsdebat Opvolging adviezen burgerberaad heeft wethouder Spaans de toezegging gedaan om een toelichting te geven over de uitwerking van de motie ‘Duurzaamheidsparagraaf in ieder beleidsvoorstel’. In deze motie wordt verzocht om zo spoedig mogelijk een voorstel aan de raad te doen voor een uitvoerbare en effectieve en waar mogelijk kwantitatieve uitwerking van een duurzaamheidsparagraaf als onderdeel van alle beleidsvoorstellen. Verder is verzocht na het eerste jaar samen met de raad te evalueren hoe de duurzaamheidsparagraaf in de gekozen vorm bijdraagt aan de gewenste doelstelling (te weten meer inzicht in de impact van het voorstel op de klimaatproblematiek en bijstuurmogelijkheden) en uitvoerbaar en effectief is. En de wijze van evalueren tijdig tevoren met de raad af te stemmen. Zoals in de raadsbrief ‘veegnotitie moties en toezeggingen’ is aangegeven, hebben we in het kader van de doorontwikkeling P&C-cyclus een format ontwikkeld voor beleidsnota’s om meer uniformiteit te krijgen in de inhoudelijke onderdelen (zie bijlage format beleidsnota’s). Duurzaamheid is hier een verplicht onderdeel in.

Hierbij wordt gevraagd om een toelichting te geven om de impact van het beleidsvoorstel op duurzaamheid, zoals op klimaatadaptatie, energietransitie en/of circulariteit. Hierdoor wordt in een zo vroeg mogelijk stadium nagedacht over de effecten van het beleid op ons klimaat. Beleidsnota’s worden altijd vergezeld van een beslisnota voor de raad. In deze beslisnota’s zal indien relevant via het ‘kopje’ argumenten ook zicht worden gegeven op de duurzaamheidsaspecten. De implementatie van de beleidsnota’s en de instructie voor het gebruik van het format heeft vertraging opgelopen. Begin 2025 wordt dit traject verder opgepakt en worden de medewerkers hierover geïnformeerd en wordt het format toegepast. Het voorstel is om in 2026 te evalueren of deze manier van uitwerking voldoet. Hierbij wordt wel alvast opgemerkt dat de verwachting is dat kwantitatieve duiding van de impact op de klimaatproblematiek van veel beleidsthema’s in zeer beperkte mate kan en als dit mogelijk is, dit veel inspanning zal kosten. Op dit moment hebben we in de begroting geen indicatoren opgenomen in het kader van duurzaamheid. We zijn bezig om de doelenboom vanuit het fysieke domein te actualiseren, door doelstellingen en indicatoren op te nemen die aansluiten bij onze beleidsdoelstellingen en ambities. In de jaarstukken gaan we hierover rapporteren.

Daarnaast zijn we, zoals in de raadsbrief energiemonitor 2024 Zwolle aangegeven, bezig met de ontwikkeling van de Energiemonitor. Deze is te raadplegen via ww.zwolle.nl/energiemonitor. Ten slotte mag u van het college verwachten dat onze duurzaamheidsambities worden meegenomen in de totstandkoming van nieuw beleid. Maatschappelijk draagvlak & participatie Niet van toepassing Communicatie Niet van toepassing Financiën Niet van toepassing

5/6

voorstel

Datum

22 oktober 2024

Risico’s Niet van toepassing Vervolg In de Perspectiefnota 2026-2029 wordt een voorstel voor een keuze een prioritering in de uitvoering van de opgaven/ projecten opgenomen en wordt gerapporteerd over de afschrijvingstermijnen. Openbaarheid Openbaar

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Frank Wijnandts

6/6