Raadsbrief Monitoring zero-emissiezone Zwolle

inzicht

Raadsbrief Datum

9 oktober 2025

Onderwerp Versienummer Portefeuillehouder

Monitoring zero-emissiezone Zwolle 1 Gerdien Rots

Samenvatting Sinds 1 januari 2025 heeft Zwolle een zero-emissiezone. Conform de toezegging in het Themadebat van 13 januari 2025 informeren wij met deze raadsbrief over het eerste jaar van de zero-emissiezone in Zwolle. Na een waarschuwingsperiode van zes maanden, is er op 1 juli 2025 gestart met handhaven. Deze start is relatief rustig verlopen. Meer dan 98% van de voertuigen die de zone betreden voldoen aan de gestelde eisen.

Bijlagen n.v.t.

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: De tweede monitoringsgegevens (periode juli t/m september 2025) van de zero-emissiezone conform toezegging 982 Monitoringsverslag zero-emissiezone.

1/5

voorstel

Datum

9 oktober 2025

Inleiding Sinds 1 januari 2025 heeft Zwolle een zero-emissiezone, het gebied binnen de stadsgrachten. Om de overstap voor ondernemers haalbaar te maken, is er tot 2030 een overgangsregeling van kracht, waarbij schonere voertuigen langer toegang hebben. Daarnaast zijn er vrijstellingen voor bepaalde voertuigen en kunnen er ontheffingen aangevraagd worden. Om eigenaren van bestel- en vrachtauto's te laten wennen aan deze nieuwe situatie, is er de eerste zes maanden een waarschuwingsperiode gehanteerd. Deze periode is op 1 juli 2025 geëindigd. Conform de toezegging in het Raad Themadebat van 13 januari 2025 informeren wij u over het eerst jaar van de zero-emissiezone en de huidige ontwikkelingen. Kader • • • • • • • • • • • • • •

Klimaatakkoord Parijs (2015) Nationaal Klimaatakkoord (2019) Afspraken klimaatconferentie Glasgow (2021) Green Deal Zero Emission Stadslogistiek (GDZES, in 2017 ondertekend door Zwolle) Actieplan Stadslogistiek (2018) Mobiliteitsvisie ‘Mobiliteit brengt Zwolle verder’ (2019) Raadsbesluit zero-emissiezone (23 november 2020) Landelijke Uitvoeringsagenda Stadslogistiek (UAS, in 2021 ondertekend door Zwolle) Intentieovereenkomst Centraal Loket ontheffing zero-emissiezone, (Collegebesluit 16 mei 2023). Beslisnota lokale aanpak invoering zero-emissiezone (26 maart 2024) Beslisnota ontwerp-verkeersbesluit en concept ontheffingenbeleid (18 juni 2024) Raadsvoorstel wijziging leges zero-emissiezone (24 juni 2024) Collegebesluit aansluiting Centraal Loket (2 juli 2024) Landelijke Uitvoeringsagenda Zero-emissiezones (UAZ, in 2025 ondertekend door Zwolle)

Kernboodschap We zien dat eigenaren van bestel- en vrachtauto’s de waarschuwingsperiode gebruikt hebben om zich goed voor te bereiden. Men is gewend aan de nieuwe situatie. De overgang naar handhaving heeft dan ook niet geleid tot een piek in ontheffingsaanvragen of het aantal vragen dat de gemeente ontvangt over de zone. De invoering van de zone is relatief rustig verlopen. Toelichting Ontheffingsaanvragen Met een ontheffing kan de zero-emissiezone toch betreden worden met een auto die niet aan de emissieeisen voldoet. Er bestaan zowel langdurige ontheffingen als dagontheffingen. Er zijn twee langdurige ontheffingen die bij de gemeente aangevraagd worden en lokaal beoordeeld worden. Dit zijn de ontheffing in verband met bedrijfseconomische omstandigheden en de ontheffing in verband met de hardheidsclausule (afwijkingsbevoegdheid). Er zijn in Zwolle 18 ontheffingsaanvragen gedaan onder de hardheidsclausule. Er zijn geen ontheffingen in verband met bedrijfseconomische omstandigheden aangevraagd. Andere langdurige ontheffingen hebben een landelijke werking en worden door de RDW beoordeeld via een Centraal Loket. Medio september zijn er ongeveer 5200 ontheffingen bij de RDW aangevraagd. Hiervan zijn er 89 afgewezen. Dit zijn bijvoorbeeld ontheffingen omdat een voertuig niet emissieloos verkrijgbaar is.

Deze cijfers zijn niet te herleiden naar een bepaalde regio, maar zijn ook voor de Zwolse zero-emissiezone te gebruiken.

2/5

voorstel

Datum

9 oktober 2025

Van de 18 lokale ontheffingsaanvragen zijn er 16 aanvragen toegekend. Twee aanvragers hebben zelf hun aanvraag ingetrokken. Er zijn geen ontheffingsaanvragen afgewezen. Verder zijn er 202 dagontheffingen aangevraagd voor de gemeente Zwolle. Deze worden automatisch toegekend en per kenteken kunnen er maximaal 12 dagontheffingen per zone, per jaar aangevraagd worden. Ontheffing Dagontheffing Hardheidsclausule Bedrijfseconomisch

Toegekend 202 16 0

Afgewezen 0 0 0

Ingetrokken 0 2 0

Aantal ontheffingsaanvragen gemeente Zwolle sinds medio 2024 Passages De zero-emissiezone geldt voor de voertuigcategorieën N1 (bestelauto), N2 en N3 (vrachtauto's). Per maand betreden deze voertuigen ongeveer 50 duizend keer de zero-emissiezone van Zwolle. De grootste groep is bestelauto’s (N1) met 88,3%. De voertuigen die de binnenstad betreden, worden steeds schoner. Het aandeel van de meest vervuilende voertuigen daalt, terwijl het aantal emissieloze voertuigen stijgt. Meer dan 98% van de bestel- en vrachtauto’s die de zero-emissiezone betreden, voldoen aan de gestelde eisen van de zone. Bestelauto’s emissieklasse 5 behouden tot 1 januari 2027 toegang tot de zone. Voor emissieklasse 6 is dit 1 januari 2029. Periode Kwartaal 1 2025 Kwartaal 2 2025 Kwartaal 3 2025

Emissieklasse 0-4 5,7% 5,0% 2,9%

Emissieklasse 5 16,8% 15,8% 15,6%

Emissieklasse 6 68,8% 68,9% 70,1%

Emissieloos 8,7% 10,3% 11,4%

Aandeel per emissieklasse van het totaal aantal passages (N1, N2 en N3) in Zwolle Boetes In de eerste zes maanden van dit jaar werd er een waarschuwingsperiode gehanteerd, waarbij gemiddeld 480 brieven per maand verstuurd werden. Sinds 1 juli 2025 is er gestart met handhaving. Boetes bedragen €120 voor bestelauto’s en €310 voor vrachtauto’s. Boetes worden opgelegd en geïnd door het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB). Ongeveer een half procent van alle bestel- en vrachtauto’s die de binnenstad betreden (passages) resulteerden in september 2025 in een boete. Zowel in augustus als in september is het aantal boetes gedaald ten opzichte van de maand ervoor. Maand

Aantal boetes

Juli 2025 Augustus 2025 September 2025

367 301 266

Aantal passages (bestel- en vrachtauto’s) 51.333 44.082 52.081

Boetes ten opzichte van aantal passages 0,71% 0,68% 0,51%

Maatschappelijke draagvlak & participatie n.v.t.

3/5

voorstel

Datum

9 oktober 2025

Communicatie De afgelopen jaren is er op lokaal en landelijk niveau intensief ingezet op het informeren van voertuigeneigenaren over de invoering van de zone. De gemeente heeft dit onder andere gedaan door het organiseren van bijeenkomsten, social mediacampagnes, bezoeken van ondernemersverenigingen en het versturen van nieuwsbrieven. Op meerdere momenten zijn zowel matrix- als gele attentieborden geplaatst om verkeersdeelnemers te attenderen op de zone. Medio september 2025 zijn er nieuwe attentieborden geplaatst bij de toegangswegen naar de binnenstad en bij de ingangen van de zone zelf. Het begin van de handhaving is relatief rustig verlopen en heeft niet geresulteerd in een piek in het aantal vragen of ontheffingsaanvragen. Desondanks blijft de gemeente zich inzetten voor het informeren en adviseren over de zone. We blijven contact houden met branchepartijen en ondernemers kunnen blijvend gebruik maken van een logistiek makelaar om op laagdrempelige wijze gratis maatwerkadvies te ontvangen. Financiën n.v.t. Risico’s n.v.t. Vervolg Evaluatie leerjaar De gemeente beschouwt 2025 als een leerjaar. Na afloop van het leerjaar volgt er een evaluatie. We blijven in gesprek met ondernemers en branchepartijen en deze ervaringen worden meegenomen. Ook wordt er gebruik gemaakt van lokale en landelijke monitoringsgegevens.

Bij het Themadebat Fysieke Leefomgeving op 8 september 2025, is door wethouder Rots toegezegd te onderzoeken of bij een eerste overtreding er gewaarschuwd kan worden in plaats van beboeten. Momenteel wordt dit in kaart gebracht en later dit jaar zal hier een collegebesluit over genomen worden. Geactualiseerde beleidsregels Op basis van landelijke afspraken met het Rijk en nieuwe inzichten is een actualisatie van het huidige ontheffingenbeleid noodzakelijk. De wijzigingen zijn tot stand gekomen met input van gemeenten en brancheorganisaties. Ze zijn gebaseerd op de tot nu toe opgedane ervaringen en bevatten afspraken die opgenomen zijn in de Uitvoerings Agenda Zero-emissiezones (UAZ). Met een actueel en passend ontheffingenbeleid wordt geborgd dat de zero-emissiezone voor alle ondernemers uitvoerbaar is. Enkele voorbeelden van de veranderingen zijn: • Ontheffingen voor bedrijfseconomische omstandigheden en netcongestie zullen een landelijke werking krijgen. Dit betekent dat ondernemers deze ontheffingen niet meer bij meerdere gemeenten hoeven aan te vragen. Dit bespaart voertuigeigenaren tijd en kosten; • Ontheffing mogelijk voor dierenambulances. Hiermee is er een oplossing voor een voertuigtype waarvoor nu nog geen ontheffing was maar wat wel wenselijk is; • Vrijstelling voor kampeerwagens met voertuigcategorie N en carrosseriecode SA.

Kampeerwagens zijn voor het overgrote deel in particulier bezit en worden daarom ontheven. Deze beleidsregels zullen later dit jaar vastgesteld worden door het college en ingaan per 1 januari 2026.

4/5

voorstel

Datum

9 oktober 2025

Openbaarheid Deze raadsbrief is openbaar.

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

5/5