Raadsbrief Lobbykansen defensie Regio Zwolle

voorstel

Raadsbrief Datum

9 januari 2026

Onderwerp Versienummer

Lobbykansen defensie Regio Zwolle 1.1

Portefeuillehouder

Peter Snijders

Samenvatting In 2025 is in de gemeenteraad motie M17-19 (defensie) impuls voor Zwolle Zwolle aangenomen. De motie roept het college op om in Regio Zwolle-verband te verkennen of een strategisch bod kansrijk is. In deze raadsbrief geeft het college aan op welke wijze gevolg is gegeven aan deze motie. In Regio Zwolle verband zijn verkennende gesprekken gevoerd (op ambtelijk niveau) met verschillende regionale partners. Er zijn verschillende samenwerkingen in coalities binnen, buiten en langs de randen van de regio voor defensie-impulsen en ondersteuning van proposities vanuit Regio Zwolle verband. Waar nodig en mogelijk benutten we de massa van de regio. Een strategisch bod gelieerd aan defensie wordt gedaan, daar waar dit versterkend werkt op (lopende) lobby-activiteiten vanuit Regio Zwolle. Bijlagen Geen

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: De voorgestelde wijze van afdoening van motie M17-19 (defensie) impuls voor Zwolle Zwolle .

1/4

voorstel

9 januari 2026 Datum Inleiding In 2025 is in de gemeenteraad motie M17-19 (defensie) impuls voor Zwolle Zwolle aangenomen. De motie roept het college op om in Regio Zwolle-verband te verkennen of een strategisch bod kansrijk is. In deze raadsbrief geeft het college aan op welke wijze gevolg is gegeven aan deze motie. Kader Strategische Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028.pdf Kernboodschap De internationale veiligheidsomgeving is de afgelopen jaren ingrijpend veranderd. De oorlog in Oekraïne, hybride dreigingen, cyberaanvallen en geopolitieke instabiliteit vergroten de noodzaak om de Nederlandse weerbaarheid te versterken. Het Rijk investeert daarom fors in Defensie, Dit biedt kansen en mogelijkheden voor onze stad en regio. Dit speelt op alle schaalniveaus: overheden (provincies en gemeenten), ondernemers, onderwijs, maatschappelijke organisaties en inwoners. In Regio Zwolle verband zijn verkennende gesprekken gevoerd (op ambtelijk niveau) met verschillende regionale partners. Er zijn verschillende samenwerkingen in coalities binnen, buiten en langs de randen van de regio voor defensie-impulsen en ondersteuning van proposities vanuit Regio Zwolle verband. Waar nodig en mogelijk benutten we de massa van de regio. Een strategisch bod gelieerd aan defensie wordt gedaan, daar waar dit versterkend werkt op (lopende) lobby-activiteiten vanuit Regio Zwolle.

De noodzaak voor één defensiebod van Regio Zwolle is er op dit moment niet. We houden vinger aan de pols om te bepalen wanneer dit wel meerwaarde heeft. Toelichting 1 Context: verschillende rollen van overheden en andere partners Defensie is een politiek en maatschappelijk onderwerp met een stevige lading, onder meer vanwege bevoegd gezag (bijvoorbeeld bij de provincies en gemeenten over vergunningverlening), participatievraagstukken, ruimteclaims en veiligheidsaspecten. De belangen van partners in de Regio lopen niet altijd synchroon en zijn soms concurrerend. Hierdoor is opereren op het schaalniveau van Regio Zwolle niet zonder voorwerk mogelijk. Gemeenten vormen in een aantal gevallen hiervoor subregionale coalities, zoals de Kop van de Veluwe, maar opereren niet in een brede coalitie op regionaal schaalniveau: de samenwerking tussen gemeenten onderling wordt wel in delen van Regio Zwolle gezocht, hier wordt dus al gecoördineerd geopereerd. Waar dit meerwaarde heeft, wordt deze verbinding ook tussen coalities gezocht. 2 Samenwerking op verschillende onderdelen Op verschillende vlakken zien we dat er koppelkansen zijn in relatie tot defensie. Deze worden per deelgebied hieronder toegelicht: • Ruimte voor Defensie Grote ruimtelijke ingrepen in het kader van Defensie, bijv. onder het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie (NPRD), raken de ene gemeente meer dan de andere.

Voorbeelden van ruimtelijke ingrepen waarmee gemeenten te maken krijgen, zijn onder andere de uitbreiding van de bestaande kazerne in Steenwijkerland, de uitbreiding van een munitiedepot in Staphorst, de uitbreiding van het raccordement in ’t Harde en de uitbreiding van het Artillerie Schietkamp in ’t Harde. In andere gemeenten spelen deze ruimtelijke defensieontwikkelingen minder direct. Wel hebben ruimtelijke veranderingen en arbeidsmarktvraagstukken die hiermee samenhangen, effect voor de hele regio. Regionaal zijn wij al 2/4

voorstel

9 januari 2026 Datum actief op ruimtelijk vlak via NOVEX en de Ruimtelijk Economische Bouwsteen. De eventuele ruimtelijke Defensie-component loopt al mee in ons regionale NOVEX proces. • Defensie-industrie en arbeidsmarkt Een stevige rol omtrent Defensie-industrie ligt bij de Regionale Ontwikkelingsmaatschappijen (ROM’s) als Oost NL (Gelderland/Overijssel), Horizon Flevoland en de NOM (Drenthe) en provincies. Er zijn vanuit dat strategische niveau ook al initiatieven richting Defensie ontplooid zoals: Investeringsfonds Defensie grote kans voor innovatief Noord-Nederland - nom.nl, https://www.flevoland.nl/actueel/flevoland-en-defensie-bundelen-krachten, https://oostnl.nl/nieuwsoverzicht/oost-nederland-versterkt-samenwerking-met-defensie-en-industrie-rond-innovatie-enveiligheid en Defensie | Oost NL. De ROM’s zijn naast lobby actief op het matchen van de vraag van Defensie met de ondernemers die in hun gebieden actief zijn. De samenwerking met de ondernemersdienstverlening is daar van groot belang. Zo kunnen lokale ondernemers nu al, via de lokale actieteams en Kennispoort/Horizon/IBDO doorgeleid worden naar de ROM’s, waarin de kennis van zakendoen met Defensie is gebundeld. Dit geeft ook invulling aan het signaal van MKB Regio Zwolle dat ondernemers kansen zien, maar soms zoeken naar hoe zij kunnen aansluiten bij Defensie. Ruimte voor defensie raakt de hele arbeidsmarkt.

Vanuit onze bestaande Ondernemersdienstverlening dragen we als Regio Zwolle al bij om hierop in te spelen en zijn netwerken gevormd, ook op het gebied van Leven Lang Ontwikkelen (LLO) en opleidingsketens. Aanvullend kan Regio Zwolle wel een rol spelen in het profileren van de lokale maakindustrieën / maritieme maakindustrie in de verbinding met de ROM’s. • Weerbaarheid Naar aanleiding van alle ontwikkelingen in geopolitieke context, maar ook het besef dat we als overheid goed voorbereid moeten zijn op de gevolgen van een grote crisis of grootschalige uitval, is het begrip weerbaarheid in ontwikkeling. De invulling hiervan loopt uiteen van de inrichting van noodsteunpunten tot het ontwikkelen van maatschappelijke veerkracht. Gemeenten werken aan handelingsperspectief intern (hoe kan de gemeente blijven “doorwerken” na een uitvalssituatie) en om de inwoners zelf handelingsperspectief te bieden. Hiervoor wordt o.a. gewerkt aan de noodsteunpunten. Vanuit verschillende gesproken partners wordt aangegeven dat voor het weerbaarheidsgedeelte van de verkenning veelal de gemeenten zelf aan zet zijn, in samenwerking met de Veiligheidsregio's. Hier ligt een actieve rol van Regio Zwolle dus niet voor de hand. 3 Regio Zwolle: dual use en lobbystrategie Wanneer iets een dual-use toepassing heeft, betekent het, dat het zowel een civiele als militaire functie heeft.

In dit licht zijn er verschillende kansen in onze regio, waarbij dual-use vooral dient als aanvullend argument dat bestaande lobby-activiteiten van Regio Zwolle kan versterken. Immers: als een civiel project óók een militaire functie dient, maakt dat het extra interessant voor het Rijk of andere stakeholders om een investering te doen. Dual-use wordt benut bij verschillende bestaande lobby-activiteiten van de Regio, bijvoorbeeld Port of Zwolle, het verbreden van de Kornwerderzandsluis, logistieke knooppunten op weg/spoor en corridors. En ook in het licht van ontwikkelingen in Europa, waarbij grote infrastructurele programma’s dual use met ReArm Europe een belangrijke rol gaat spelen. Vanuit strategische visies wordt gewerkt aan

3/4

voorstel

9 januari 2026 Datum koppelkansen met een Regionale Investeringsagenda NOVEX en (nieuwe) kaders voor Economic en Arbeidsmarktboard. Dual-use is mogelijk complex, omdat belangen tegengesteld kunnen zijn. Daarnaast maken verschillende partners binnen de regio zelf momenteel dual-use-proposities richting Defensie. Regio Zwolle inventariseert doorlopend (in de breedte van de lobby-portefeuille) welke initiatieven er in het netwerk zijn, in hoeverre ze in lijn zijn met de koers van Regio Zwolle en deze lobby kan ondersteunen/versterken. Maatschappelijk draagvlak & participatie Regio Zwolle heeft een ambtelijke ronde gedaan langs de partners met betrekking tot de rol van Regio Zwolle in lobby ten aanzien van defensie. Deze input ligt o.a. ten grondslag aan deze raadsbrief. Communicatie Over deze raadsbrief vindt geen separate communicatie plaats. Duurzaamheid De inventarisatie t.a.v het bod voor defensie draagt bij aan de duurzame brede welvaart van de Regio t.a.v. verzilvering van economische kansen, weerbaarheid en ruimtegebruik. Financiën Deze raadsbrief heeft geen financiële gevolgen. Risico’s De keuze om geen regionaal bod op te stellen kan leiden tot minder regionale zichtbaarheid t.a.v. defensie. Dit risico wordt echter verkleind doordat wél de koppelkansen worden opgepakt in regionaal verband.

Vervolg In Regio Zwolle verband wordt de input van de regionale inventarisatie ook gedeeld met relevante overleggen. Openbaarheid Deze nota is openbaar.

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

4/4