Raadsbrief Evenwichtige Verdeelafspraken Wettelijke Urgenten West-Overijssel

voorstel

Raadsbrief Datum

13 januari 2026

Onderwerp Versienummer

Evenwichtige Verdeelafspraken Wettelijke Urgenten West-Overijssel

Portefeuillehouder

Dorrit de Jong

Samenvatting Het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting (WVRV) geeft het Rijk, provincies en gemeenten meer sturingsmogelijkheden over waar, hoeveel en voor wie er gebouwd wordt. De WVRV verplicht provincies en gemeenten tot het maken van afspraken over een evenwichtige verdeling van urgente aandachtsgroepen over regio’s. Urgente groepen zijn onder andere mantelzorgers, uitstromers uit maatschappelijke opvang, beschermd wonen, klinische GGZ en jeugdhulp. Deze afspraken moeten ervoor zorgen dat deze kwetsbare woningzoekenden passende huisvesting krijgen en opvangplaatsen beschikbaar blijven voor nieuwe instromers. In West-Overijssel zijn hierover afspraken gemaakt in samenwerking met woningcorporaties, waarbij het uitgangspunt is dat mensen kunnen wonen op een plek die passend is en daarbij niet gestuurd worden door enkel de plek waar sociale huurwoningen beschikbaar komen. Vooruitlopend op de wettelijke basis heeft het college ingestemd met deze Evenwichtige Verdeelafspraken, onder voorbehoud van vaststelling van de WVRV.

Bijlagen 1. Evenwichtige Verdeelafspraken Wettelijk Urgenten West-Overijssel.

Openbaarheid Openbaar Geheim

Wij stellen u voor kennis te nemen van: De Evenwichtige Verdeelafspraken Wettelijk Urgenten West-Overijssel.

1/5

voorstel

13 januari 2026 Datum Inleiding Het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting (WVRV) biedt het Rijk, de provincies en de gemeenten meer sturingsmogelijkheden op het gebied van volkshuisvesting en woningbouw. Momenteel ligt het wetsvoorstel bij de Eerste Kamer. Tijdens de behandeling in de Tweede Kamer zijn enkele moties ingediend die betrekking hebben op de urgentie van bepaalde aandachtsgroepen. Om deze moties te kunnen uitvoeren, is het noodzakelijk om onderliggende wetgeving aan te passen door middel van een novelle. Zodra de novelle en het wetsvoorstel zijn behandeld, worden ze samengevoegd en ter vaststelling aan de Eerste Kamer aangeboden. Pas daarna kan de wet in werking treden en kunnen gemeenten verder met de besluitvorming over de huisvestingsverordening en urgentieregeling. Naast het opnemen van een aantal urgente aandachtsgroepen via de urgentieregeling in de huisvestingsverordening, is het bevorderen van een evenwichtige verdeling van deze aandachtsgroepen over de gemeenten binnen een regio een onderdeel van de WVRV. Gemeenten zijn verplicht om hierover binnen hun regio afspraken te maken. In regio West-Overijssel zijn deze afspraken dit jaar in nauwe samenwerking met woningcorporaties gemaakt, met als uitgangspunt dat mensen kunnen wonen op een plek die past, en daarbij niet gestuurd worden door enkel de plek waar sociale huurwoningen beschikbaar komen.

De uitvoering van de afspraken wordt juridisch verankerd in de huisvestingsverordening. Hoewel de wettelijke basis via de WVRV en de novelle nog op zich laat wachten, hebben de bestuurders uit het Bestuurlijk Overleg Wonen de breed gedragen Evenwichtige Verdeelafspraken alvast ter instemming voorgelegd aan het college. Op 13 januari 2026 heeft het college hiermee ingestemd. Wij vinden een betere verdeling van urgente aandachtsgroepen over de regio belangrijk. Het is dan ook positief dat deze afspraken nu al zijn gemaakt. Zo kan na de gemeenteraadsverkiezingen snel worden doorgepakt en kunnen de afspraken juridisch worden verankerd in de huisvestingsverordening, zodat ook de meest kwetsbare woningzoekenden passende huisvesting vinden. Kader ▪ Huisvestingswet 2014. ▪ Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting. ▪ Programma Een thuis voor iedereen, Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Kernboodschap De Evenwichtige Verdeelafspraken met de regio West-Overijssel, zorgen ervoor dat ook de meest kwetsbare woningzoekenden passende huisvesting vinden wanneer zij uitstromen vanuit verblijf in bijvoorbeeld de maatschappelijke opvang, beschermd wonen, jeugdhulp of detentie. Op die manier blijven de opvangplaatsen in instellingen beschikbaar voor de mensen die deze opvang het hardst nodig hebben.

De afspraken gaan over het (in evenredigheid) beschikbaar stellen van vrijkomende woningen voor wettelijke urgenten, zodat de verantwoordelijkheid voor hun huisvesting op een goede en evenwichtige manier over de regio wordt verdeeld. Voor Zwolle betekent dit dat een deel van de uitstroom in de regio opgevangen zal gaan worden.

2/5

voorstel

13 januari 2026 Datum Toelichting Het bevorderen van een evenwichtige verdeling van aandachtsgroepen over de gemeenten binnen de regio wordt een belangrijk onderdeel van de WVRV. De volgende groepen1 zijn volgens de nog vast te stellen wet urgent en krijgen voorrang op basis van nadere toetsingscriteria die volgen in de ministeriële regeling: • Mantelzorgers en mantelzorgontvangers • Mensen met een lichamelijke, verstandelijke, of zintuigelijke beperking of psychische kwetsbaarheid die wegens ernstige en chronische medische redenen andere huisvesting nodig hebben • Uitstromers maatschappelijke opvang • Uitstromers beschermd wonen • Uitstromers uit de klinische geestelijke gezondheidszorg • Uitstromers vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel • Uitstromers accommodaties jeugdhulp • Uitstromers (jeugd) detentie en forensische zorg • Uitstappende sekswerkers Met de inbreng van de woningcorporaties en in onze regio actieve zorg- en welzijnsorganisaties hebben we een afsprakenkader ontwikkeld om ervoor te zorgen dat de huisvesting van deze urgente aandachtsgroepen beter wordt verdeeld over de regio. Het afsprakenkader is opgebouwd uit een vijf thema’s: 1. Passend wonen is leidend Voor het gros van de wettelijk urgenten betekent dit verdeling naar het woonplaatsbeginsel, zoals dat in de regio IJssel-Vecht voor beschermd wonen al is opgenomen in de DVO.

Bij dit woonplaatsbeginsel geldt het principe “instroom = uitstroom”: de woningzoekende stroomt uit naar de gemeente van herkomst. Zo stromen de wettelijk urgenten uit waar zij een sociaal netwerk hebben, goed aarden en zich thuis voelen. Bij uitzonderingssituaties is terugkeer naar hun oude woonplaats niet passend of valt de herkomst niet te achterhalen. Dan is het woonplaatsbeginsel niet van toepassing en wordt per situatie op een regionale bemiddelingstafel gekeken wat passend is. 2. Beschikbaarheid van passende woningen Om invulling te geven aan passend wonen is er behoefte aan kleine, (zeer) betaalbare sociale huurwoningen. Gemeenten besteden in hun volkshuisvestingsprogramma aandacht aan toevoegingen in dit segment; of door nieuwbouw, of door het beter benutten van de bestaande voorraad door onder andere het splitsen van woningen of het delen van woningen. 3. Minimaal 15% van het aantal mutaties in de sociale huur wordt toegewezen aan de wettelijk urgenten We sluiten aan bij het wettelijk minimum, dat momenteel 15% bedraagt volgens de Ministeriële Regeling, als aandeel van het aantal sociale huurmutaties dat per gemeente aan wettelijke urgenten wordt toegewezen.

1 De wettelijke urgentiecategorieën worden aangevuld met een extra categorie naar aanleiding van het

Amendement Grinwis. De aanvullende groep is gezinnen met minderjarige kinderen zonder vast woon- en verblijfplaats en moet nog nader gedefinieerd worden. 3/5

voorstel

Datum

13 januari 2026

4. De corporaties nemen hun verantwoordelijkheid in de huisvesting van wettelijk urgenten in de regio Corporaties hebben ook belang bij het bewerkstelligen van een evenwichtige verdeling over de regio. Zij doen dan ook de handreiking om hier een rol in te spelen en invulling te geven aan passend wonen voor urgente woningzoekenden. De rol die de corporaties op zich nemen is dat zij zorgen voor de toewijzing van de woning. De rol van de gemeenten ligt in de aanvraag en toetsing van de urgentie, mede in relatie tot het bepalen van de herkomst van de urgent woningzoekende. Gemeenten, corporaties en huurdersorganisaties nemen in voorbereiding op de wetsbekrachtiging alvast een deel van de evenwichtige verdeelafspraken over in de prestatieafspraken door een passage toe te voegen aan de jaarschijf 2026. Deze passage richt zich op het alvast werken in de geest van de evenwichtige verdeelafspraken voor de uitstroom uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, met als doel de uitstroom te verbeteren. 5. Halfjaarlijks monitoren partijen de realisatie van de verdeelafspraken Er wordt gemonitord conform de wettelijke eisen. Daarnaast wordt het percentage toewijzingen aan wettelijk urgenten en de mate van evenwichtige verdeling over de regio gevolgd, inclusief de netto toevoeging van kleine, (zeer) betaalbare sociale huurwoningen gemonitord.

Na drie jaar evalueren partijen de realisatie van de evenwichtige verdeelafspraken, waarna bijsturing kan plaatsvinden. Bij een ongewenste of onhoudbare situatie kan tussentijds de ‘noodknop’ worden ingezet; de evaluatie en eventuele bijsturing wordt dan in het eerstvolgende bestuurlijke overleg geagendeerd. Maatschappelijk draagvlak & participatie Er is voor deze regionale afspraken met een grote verscheidenheid aan partijen afstemming gezocht waaronder de woningcorporaties en in onze regio actieve zorg- en welzijnsorganisaties. Communicatie Op dit moment wordt er niet over de afspraken gecommuniceerd. Zodra uw raad de Huisvestingsverordening heeft vastgesteld, wordt hierover gecommuniceerd met derden. Duurzaamheid Het afsprakenkader heeft geen invloed op duurzaamheid. Financiën Voor de uitvoering van de urgentieregeling en de evenredige verdeling is budget nodig, maar op dit moment is nog niet duidelijk hoeveel. Dit wordt meegenomen bij de vaststelling van de impactanalyse huisvestingsverordening en de definitieve versie van de huisvestingsverordening. Risico’s 1.1 Er zijn noodzakelijk randvoorwaarden verbonden aan de uitvoering van het afsprakenkader die om nadere invulling vragen Om de Evenwichtige Verdeling uit voeren en te laten bijdragen aan een zachte landing van mensen in wijken, zijn er randvoorwaarden opgesteld.

Zoals werken aan acceptatie van aandachtsgroepen (inclusie), inzet welzijn om buurten veerkrachtig te houden, passende ondersteuningsvoorzieningen of vergroten van woningaanbod, zowel in hoeveelheid als in samenstelling, lees: meer passende, veelal kleinere woningen. Nadat de afspraken zijn vastgesteld, is het belangrijk om invulling te geven aan de noodzakelijke randvoorwaarden. Deze sluiten aan bij (de opgaven in) de regionale woonzorgvisie 4/5

voorstel

13 januari 2026 Datum West-Overijssel 2024-2026, die is vastgesteld in 2024 en de Woondeal West-Overijssel 2025 t/m eind 2030. Deze randvoorwaarden zullen nader worden uitgewerkt. Daarbij zorgen we voor aansluiting met de Koers en het bestaande aanbod in de sociale basis in Zwolle. 1.2 Om ervoor te zorgen dat de leefbaarheid in onze wijken niet verder onder druk komt te staan, zijn we afhankelijk van gemeenten met weinig sociale huurwoningen om hun voorraad uit te breiden Er is een verschil in vertreksituatie, waarbij gemeenten met veel sociale huurwoningen, zoals Zwolle, nu verhoudingsgewijs ook meer urgente woningzoekenden huisvesten, wat soms leidt tot leefbaarheidsopgaven in wijken. Gemeenten met weinig sociale huurwoningen hebben weinig woningen beschikbaar voor urgent woningzoekenden, maar ook voor regulier woningzoekenden. We accepteren dat deze gemeenten geleidelijk toegroeien naar een meer evenwichtige verdeling en dus naar het vergroten van hun sociale huurvoorraad. 1.3 De huidige zorginfrastructuur is van oudsher sterk gericht op de centrumgemeente. Zorgpartijen zijn van oudsher sterk gericht op de grote steden. Veel opvang van maatschappelijke opvang en beschermd wonen vindt in Zwolle plaats, als centrumgemeente. Dat maakt dat uitstromers vaak ook daar willen blijven wonen. Door de Evenwichtige Verdeelafspraken zal de uitstroom zich meer verspreiden over de regio.

Vervolg Het afsprakenkader wordt, na vaststelling van de WVRV, juridisch verankerd in het regionale onderdeel van de lokale huisvestingsverordening. Deze verordening moet in iedere gemeenteraad worden besproken en ter besluitvorming worden voorgelegd. Naar verwachting kan dit op zijn vroegst eind 2026 plaatsvinden. Voor meer informatie over het proces rondom de huisvestingsverordening en de urgentieregeling verwijzen wij naar de raadsbrief Tussenrapportage impactanalyse Zwolse Huisvestingsverordening van november 2025. Openbaarheid Deze beslisnota en alle bijlagen zijn openbaar.

Burgemeester en wethouders van Zwolle,

burgemeester, Peter Snijders

secretaris, Dick Emmer

5/5